In deze landenspecial zoomen we in op Australië. In dit eerste deel: Hoe is het gesteld met de vleesconsumptie in dat land? Hoe hebben de kolonisten het landbouwsysteem van Australië ingrijpend veranderd en hoe ziet de veeteelt vandaag de dag er uit? Pablo Moleman deed onderzoek naar dit bijzondere land en deelt zijn bevindingen met ons. Research: Pablo Moleman en Veerle Vrindts Interview en montage: Esther Molenwijk Audio mixage & Sound design: Tijmen Bergman Help ons het plantaardige nieuws te verspreiden: deel deze podcast. Ga naar studioplantaardig.nl en volg ons via BlueSky, Mastodon, Instagram, Facebook, YouTube, TikTok & #StudioPlantaardig Geef onze podcast ook een rating en schrijf een mooie recensie. Alvast enorm bedankt!
Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.
Transcript
From the show. Tap a time to play from there.
SPEAKER_06Verbeter de wereld met VorkMS. Mijn naam is Ester Molenweg en dit is Studio Plantaardig.
SPEAKER_03Voordat we beginnen met deze aflevering wil ik graag stilstaan bij de oorspronkelijke bewoners, de traditional custodians van de gebieden die onderwerp zijn van deze podcast. Terwijl we praten over voedselsystemen en hoe die duurzaam te maken, erkennen we de diepe kennis en de blijvende verbinding met het land en het water die de Aboriginal en Torres Strait Islander volkeren al meer dan 50.000 jaar onderhouden. We betuigen ons respect aan hun elders, hun traditionele leiders uit het verleden en in het heden en erkennen dat hun soevereiniteit nooit is overgedragen.
SPEAKER_06Amen. Dit klinkt als een spreuk.
SPEAKER_03Ja, dat is het ook wel een beetje. Dit is een acknowledgement of country. En ik moest er eerst ook even aan wennen, maar dit is echt een soort van standaard gebruik dat je overal in Australië tegenkomt tegenwoordig. Er is een tekstje zoals dit wordt voorgelezen bij de opening van elke vergadering, elk evenement. Je vindt het zelfs onderaan de website van bijna alle bedrijven en onder e-mails. En het is bedoeld om erkenning te geven aan het feit dat je dus bijvoorbeeld een bedrijf aan het runnen bent, of in dit geval podcastfragmenten aan het opnemen bent, op een land dat niet van jou is.
SPEAKER_03En dat je dus daar erkenning aan geeft en respect betuigt voor de oorspronkelijke beheerder van dat land. En het leek me wel passend om er hier ook zo eentje uit te spreken.
SPEAKER_06Nou, uitstekend. Over die oorspronkelijke beheerders, daar gaan we het ook vast nog wel over hebben vandaag in de aflevering.
SPEAKER_03Absoluut.
SPEAKER_06Daar kom je echt niet omheen als je het over Australië hebt. Maar laat ik dan nu de luisteraar vertellen waar ze precies in terecht zijn gekomen. Welkom, beste luisteraar. Good day meet bij deze landenspecial over Australië. Ik ben weer in het gelukkige bijzijn van onze buitenlandcorrespondent eiwitransitie Pablo Moleman. Welkom.
SPEAKER_03Dankjewel.
SPEAKER_06En ja, de hoofdvraag van vandaag is: hoe ver is Australië in de eiwitransitie? Oftewel, schiet het daar een beetje op met die plantaardige revolutie. En kunnen we misschien ook iets van ze leren? En dit is dan onderdeel van weer zo'n opdracht die jij samen met Veel hebt gedaan voor proven.
SPEAKER_03Ja, dat klopt.
SPEAKER_06Het is toch echt wel een droombaan, eigenlijk die jij hebt.
SPEAKER_03Ja, nou zeker Australië, daar droom ik al van sinds dat ik twaalf jaar oud ben om daar een keer heen te gaan.
SPEAKER_06Oh ja. En was het een beetje zoals je had gehoopt toen je twaalf jaar oud was.
SPEAKER_03Nou, dat is misschien wel een leuk verhaal, maar laten we dat even bewaren voor straks.
SPEAKER_06Oké, oké. Nou goed, interessant cliffhanger. Even kijken, een half jaar geleden maakten we natuurlijk ook al een landenspecial over India. En toen maakte ik eigenlijk de fout dat ik dacht van nou, dat kan toch wel in één aflevering. Met als gevolg dat we heel veel moesten weglaten. En dan ook nog eens op een hele lange uitzending zijn geland. En ja, ik had gewoon dom genoeg weer helemaal geen rekening gehouden met hoe grondig jij de zaken altijd aanpakt, Pablo. Dus een paar maanden geleden hadden we even samen via Zoom en call, toen jij nog in Australië zat.
SPEAKER_06En toen vertelde je hem al een beetje wat je er allemaal aan het meemaken was. En toen was me al heel snel duidelijk, dat gaat dit keer niet lukken in één aflevering.
SPEAKER_03Dus een tweeluik.
SPEAKER_06Een tweeluik. Dit keer maken we er een twee luik van. En ja, groefweg, moeten we zeggen dat ik denk, we hebben me eigenlijk een beetje opgedeeld dat het eerste deel gaat over de problemen en het tweede deel over de oplossingen. Zeg ik het zo goed?
SPEAKER_03Ja, nou ja, problemen. Ik denk in het eerste deel gaan we het land een beetje schetsen hoe het ervoor staat met de veehouderij. En inderdaad, alle problemen die daarmee gepaard gaan. Want die zijn in Australië echt onvergelijkbaar met enig ander land in de wereld, heb ik gemerkt. En dan gaan we het volgende keer hebben over hoe het ervoor staat met de alternatieven en de beweging om het voedselsysteem te veranderen. Dus ja, dat kun je wel de oplossingen noemen. Of misschien de uitdagingen.
SPEAKER_06Alright, nou, eerst is maar die feiten en cijfers. En misschien kun je eerst gewoon een beetje context geven bij dit gigantische land en met de vleesconsumptie in Australië.
SPEAKER_03Ja, dat is goed. Australië is inderdaad enorm. Je zou kunnen zeggen het grootste eiland op aarde. Alleen wetenschappers zeggen dat is niet zo: het is het kleinste continent. Maar het is ook een van de dunst bevolkte landen ter wereld. Dus je hebt ongelooflijk veel land en daarop maar 27,5 miljoen mensen. Dus dat is 0,3% van de wereldbevolking die daar woont. En die zijn dan eigenlijk vooral geconcentreerd langs de kust. Dus dat binnenland, daar wonen heel weinig mensen.
SPEAKER_06En daarmee is het eigenlijk het totaal tegenovergestelde van India, waar je daarvoor was. Wat was dat weer? Ik geloof, één vijfde van de wereldbevolking woont.
SPEAKER_03Ja, precies. Dus India heeft heel veel mensen met een hele lage vleesconsumptie per persoon. En Australië heeft juist heel weinig mensen, maar met een hele hoge vleesconsumptie per persoon. Dus precies het omgekeerde eigenlijk. Maar nu komt het, ze staan toch allebei in de top 10 van de grootste voedseluitstoters ter wereld. India komt nog wel een stuk hoger uit dan Australië, maar Australië is qua wereldwijde vleesconsumptie dus alsnog heel substantieel. En ja, dat is echt krankzinnig als je bedenkt met hoe weinig mensen ze toch nog in die top 10 hebben weten door te stoten.
SPEAKER_06Dus gewoon enorme vleeseters zijn.
SPEAKER_03Enorme vleeseters. Volgens sommige lijst de grootste vleeseters op aarde zelfs. Australiërs eten gemiddeld 112 kilo vlees per persoon per jaar.
SPEAKER_06Ik denk hoor. En wij zitten op wat was zo'n 70 geloof ik?
SPEAKER_03Ja, volgens deze meetmethode 62 kilo per jaar. Dus dan eten Australië ongeveer bijna twee keer zoveel vlees als wij. En een heel groot deel daarvan, ongeveer 60 kilo is rood vlees. Ze eten ook opvallend veel schapenvlees. De hoogste schapenvleesconsumptie per persoon in de wereld. En mede doordat ze zoveel rood vlees eten, heeft het eetpatroon van de gemiddelde Australië ook de hoogste CO2 voetafdruk per persoon van de hele wereld.
SPEAKER_03En ook het hoogste landgebruik van hun dieet in de wereld en het op drie na hoogste impact op wilde dieren in de wereld. Het gaat een beetje een thema worden in deze uitzending, trouwens, ik ga heel vaak de woorden grootste in de wereld gebruiken. Dus mochten mensen het leuk vinden om er een drinking game van te maken, elke keer als die woorden zegt, neem je een slokje sojamk.
SPEAKER_06Dan ben je aan het eind knetterdronken.
SPEAKER_03Maar goed, daar zit dus ook een kans hè. Want dat betekent dus ook dat als een Australië vegan wordt of minder vlees gaan eten, dat je gelijk de hoogste CO2-besparing per persoon ter wereld hebt. Dat is een besparing van 90% aan CO2-uitstoot. Van het gemiddelde Australische dieet naar een vegan dieet. Dus dat is een enorme besparing.
SPEAKER_06Dat effectief altruwisten hier nu helemaal op aanslaan van we moeten al onze pijlen op die Australiërs richten.
SPEAKER_03Nou, dat hebben ze nog niet gedaan. Maar ik denk zeker dat er wel een case te maken is dat het heel kostefficiënt is. Kost-efficiënter dan veel andere landen om in Australië aan vegan advocacy te werken. Dus misschien wat meer pijlen dan dat er nu gericht zijn, dat zou zeker welkom zijn.
SPEAKER_06En dat zijn jullie natuurlijk ook aan het doen.
SPEAKER_03Ja, dit is zeker een belangrijke reden voor ProVeg om een kantoor in Australië te openen.
SPEAKER_06Ja, goed, oké, dus ik heb beeld. Het is een land van enorme carnivoren. Maar hoe komt dat eigenlijk? Is dat historisch te verklaren waarom ze zoveel vlees zijn gaan eten daar?
SPEAKER_03Ja, nou dat heeft een hele hoop verschillende redenen, zowel historische als ook geografische en culturele. En die zijn allemaal een beetje met elkaar verbonden natuurlijk. Ik denk dat het goed is om met die geografie te beginnen. Dus zoals we net al zeiden, het is echt een enorm land. Heel veel ruimte. En dat maakt ook het heel goedkoop is om daar vee te houden. Veel goedkoper dan in Europa. En dat was natuurlijk ook de grote aantrekkingskracht voor de Europese kolonisten om nu twee en halve eeuw geleden naar Australië toe te komen.
SPEAKER_03En zo komen we bij de historische reden. Want de Britten maakten van Australië direct een win gewest door er vlees te produceren en dat dan terug naar Europa te verschepen. Dus het was van het begin af aan echt een exportmarkt.
SPEAKER_06Echt waar toen al? Terwijl transport toch een hele hoop kosten met zich meebrengt en gedoe en bederven.
SPEAKER_03Ja, maar vlees was schaars goed in Groot-Brittannië in die tijd. Je moet bedenken dat veel van de Britten die daar kwamen, die kwamen uit een positie van armoede. Die konden zich nauwelijks vlees veroorloven. Sommigen hadden net die grote Ierse hongersnood achter de rug. En Australië werd in die tijd actief gepromood als een soort van lui lekkerland, eigenlijk. Er is zelfs een pamflet uit die tijd dat probeerde om mensen naar Australië te lokken. En dat had als titel Comfort for the Poor, Meet three times a day.
SPEAKER_03En dat vonden mensen, ja, dat konden ze niet geloven. Vlees drie keer per dag. En heel veel schriftelijke bronnen uit die tijd, die gaan helemaal los. Over de ongekende wilden aan vlees die ze daar tegenkwamen. Nou, daar zat een agenda achter om mensen te lokken. En dat was zeker niet voor iedereen de werkelijkheid in die tijd. Maar het is grofweg wel de werkelijkheid van vandaag geworden, eigenlijk. Door dus die enorme vleesproductie daar en de groeiende welvaart is heel veel vlees eten nu de norm.
SPEAKER_03En dat heeft letterlijk de Australische cultuur gevormd.
SPEAKER_06Dus het was niet zozeer die Aboriginals die zoveel vlees aten. Het waren echt de kolonisten die dat vlees daar naartoe hebben gebracht en groot hebben gemaakt in de cultuur.
SPEAKER_03Ja, en sowieso dus. Ik heb het nu dus eigenlijk over de dominante Westerse Australische cultuur. Die is maar in heel beperkte mate gevormd door de Aboriginal cultuur. En de Aboriginals hebben ook nooit vee gehouden trouwens. Maar daar moeten we straks misschien nog even op terugkomen. Wat je dus ziet, is eigenlijk een westerse economie die gebouwd is op de veehouderij. Ze zeiden toen in die tijd ook we are riding on the sheep's back. Dus schapen en koeien, dat was eigenlijk de enige economische activiteit.
SPEAKER_03En dat was de motor achter de kolonisatie, zelfs illegale kolonisatie. Want ze waren daar nog maar net aangekomen. En er waren al mensen die waren al land aan het inpikken, en de koloniale regering had dat niet eens onder controle. Ze zijn echt ja, massaal dat binnenland ingetrokken om daar dieren te gaan houden. En ja, heel lang werd dat dan ook ondersteund als de voornaamste economische activiteit. Op dit moment is het minder dan een paar procent van het BBP.
SPEAKER_06De landbouw.
SPEAKER_03De landbouw, ja, maar dat is dan voornamelijk veeteeld. Dus intussen is het niet meer zo'n belangrijke sector, maar dat was het toen wel. En alles vormde zich daaromheen eigenlijk. En dus ook de Australische cultuur is volledig doordrongen geraakt van het eten van vlees. En het is heel erg sterk verbonden geraakt met het zelfbeeld, met wat het is om Australië te zijn. Dus om te beginnen barbecues, of ze noemen dat barbies, ze korten altijd alles af. Dat is een heel belangrijk sociaal smeermiddel in Australië.
SPEAKER_03Dus als je nieuw bent in de buurt, dan organiseer je een Barbie om de mensen te leren kennen.
SPEAKER_06Dat klinkt tot corny.
SPEAKER_03Kerstmis wordt gevier met een Barbie. Pasen wordt gevierd met een Barbie. Ben je jarig, dan geef je een Barbie en de Nationale Feesdag een Barbie.
SPEAKER_06Klinkt ook best wel eendonig, eigenlijk allemaal. Ja, eigenlijk wel.
SPEAKER_03En ja, het is ook gewoon een belangrijke manier om deel te zijn van je lokale gemeenschap. En vooral voor mannen natuurlijk weer. Het is een hele sterke associatie van vleeseten met ook outdoorsmanship en een beetje een nononsense mentaliteit. En de vleesindustrie die speelt hier ook ongelooflijk slim op in. Ik noemde net al Australia Day, dus de Nationale Feesdag. Wat trouwens een hele controversiële feestdag is. Want ze vieren elk jaar het moment dat de eerste boot binnenkwam varen.
SPEAKER_03Dus eigenlijk ze vieren de kolonisatie. En tegenstanders die noemen het niet Australia Day, maar Invasion Day. En die proberen de nationale feestdag op een andere dag in het jaar. Elke andere dag, maar niet die dag in elke grote.
SPEAKER_06Dus elk jaar weer is er protest of gedoe rondom die Australian Day.
SPEAKER_03Het is niet bepaald inclusief als nationale feestdag natuurlijk. Maar dat is misschien een beetje size voor. Maar dat is dus ook een grote barbecue dag. En de vleesindustrie die grijpt die periode elk jaar aan voor hun grootste reclamecampagne van het jaar, waarin ze zeggen eet lamsvlees op Australia Day. En die reclamespot, dat doen ze nu al meer dan twintig jaar. En dat is een soort van traditie in zichzelf geworden. Dat is echt een instituut in de Australische maatschappij. Iedereen kijkt rijkhalzend uit naar dat nieuwe reclamespotje.
SPEAKER_03Wat doen ze dit jaar weer voor Raars? Kranten die schrijven erover.
SPEAKER_06Maar dat reclamespotje zegt altijd dat je lamsvlees moet eten op Australia. Nee, dat is elk jaar weer de boodschap.
SPEAKER_03Maar ze doen het heel heel slim. En ze koppelen het eten van lamsvlees heel sterk aan de Australische nationaliteit. En als je geen lamsvlees eet, dan ben je een Australian. En dat is ongeveer het ergste wat je kunt zijn. Ik zal even een fragmentje laten horen van de allereerste lamsvleesreclame. waarin ze dus te keer gaan tegen alles wat on-Australisch is, en dan vooral tegen tofu.
SPEAKER_01Do you think the diggers in the trenches were fighting for tofu sausages? No. They're thinking of grabbing a lame chop off the Barbie with their bare fingers, sustaining 30 degree burns, then sticking their hands in a relieving escu to fish out of cold one. Look at their national song, Wolfing Matilda. So we better blank trying to get a nice bit of lame into his tackle bag, not spicy chicken wings. The snake of avoiding pots making hippie vegetarians may disagree with me, but they can get stuffed. They know they went to the airport, and if they don't, I'll show them. So the message is clear, even for you backpackers. Rumble at the Barbie, ensure the gas bottle's filled, stack the fridge full of lame, and prepare the invitation list.
SPEAKER_01So don't be an Australian. Serve lamb on Australia day. You know it makes sense. I'm Sam Kekkovich.
SPEAKER_06Wat een spierballentaal dit.
SPEAKER_03Ja, dit is dus Sam Kekkavitch. Een oud voetbalspeler. Die nu dus al meer dan 20 jaar bijsnabbelt als de Lamb Basseter, zoals hij zich noemt. Maar dit is nogal bruut. Maar de toon die is in de loop der jaren nog veel geraffineerder geworden. Ik moet eerlijk toegeven dat die sportjes echt extreem goed gemaakt zijn. Ik heb ook het idee dat ze een volledige reclamebudget in dat ene spotje steken elk jaar. Heel humorvol en verbindend eigenlijk.
SPEAKER_03Ze steken ook heel erg de draak met dat label van een Australianus, wat ze eerst zelf geïntroduceerd hadden. Dat dat dan de maatschappij juist uit elkaar speelt. Maar uiteindelijk komt het aan het eind van het spotje er dan altijd weer op neer. Dat heel Australië, jong, oud, links, rechts, redne, dat die allemaal samenkomen rond een stuk dood lamsvlees op een gril.
SPEAKER_06Dus ook woken eigenlijk. Dus het is eigenlijk heel inclusief.
SPEAKER_03Ja, ze pakken het allemaal mee. Dus ze zijn echt bruggen aan het bouwen binnen de samenleving met lamsvlees.
SPEAKER_06Behalve kan ik me zo voorstellen, de veganisten in Australië.
SPEAKER_03Ja, ze steken wel de hele tijd nog de draak met veganisten in die spotjes. Ja, die blijven wel echt het favoriete mikpunt. Maar hoe sterk is dat vanuit hen gedacht? We verbinden iedereen en we duwen de veganisten eruit. Ja, dat is. Het zit heel slim in elkaar. Maar het sluit natuurlijk aan op een voedingsbodem, die er al is waar je dit soort reclames kunt uitzenden. Ik denk in Nederland zouden ze zo ver niet durven gaan, vermoed ik.
SPEAKER_03Want die voedingsbodem die bestaat bijvoorbeeld ook nog uit sausage sizzels. Dat zijn kleine kraampjes waar worsten verkocht worden om geld op te halen voor lokale goede doelen. En dat is ook al omtegenwoordig. Dus kerken, sportverenigingen, scholen, voedselbanken, ja, dus zelfs lokale dierenasiels en of de kankerstichting, zeg maar, die halen dan geld op door worsten te verkopen.
SPEAKER_06Wacht even hoor, dat meen je niet. Dus je wil geld inzamelen voor je dierenasiel en dan zet je een steentje met worsten neer. En dan gaan we kopen mensen zo'n worst als een donatie voor dierenasiel. En dan gaan ze een dooddier eten.
SPEAKER_03En het eten van worst, dat staat dus ook weer voor gemeenschap zin. Dat is eigenlijk gaan staan voor je inzetten voor je medemens, iets goeds doen. En een relatief nieuwe verschijningsvorm van die sausage, die vind ik eigenlijk nog erger. Dat is de Democracy sausage. Want omdat dus heel veel van die plekken die deels van vondserwerving via die sausage zissels afhankelijk zijn, zijn scholen en kerken en zo. Die fungeren ook als stembureau bij de verkiezingen. Er geldt in Australië een stemplicht. Dus er komen die dag heel veel mensen langs.
SPEAKER_03Die zitten ook allemaal een kraampje neer. Dus eerst ga je stemmen en dan eet je een worst om het stembureau te steunen. En dat is een soort van, ja, ik las ongeveer één op de drie stembureaus heeft nu al zo'n kraam staan. En Twitter had op een gegeven moment voor election day hadden ze als vast verbonden emoji was dan een worst geworden. Dus worst eten is nu gelijk gaan staan aan het vervullen van je democratische burgerplicht.
SPEAKER_06Het klinkt zo slim. Ik hoop toch echt dat er geen mensen van LTO zitten te luisteren nu. Dit is gewoon ongelooflijk slimme marketing.
SPEAKER_03Ik denk niet dat hier een bewust plan achter zit zelfs. Ik denk dat er een grens is aan hoe slim je als marketeur kunt zijn. Dat dit zich ontwikkelt en je bouwt voort op zo'n voedingsbodem die er al is.
SPEAKER_06Ja, en dus blijkbaar nog relatief weinig tegenkracht. Dus dit is nog niet heel omstreden.
SPEAKER_03Er zijn wel heel veel dierenorganisaties die dan vegan sauset zissels houden. Maar dat krijgt dan ook weer vaak negatieve media aandacht.
SPEAKER_06Ja, omdat ze dan un Australian zijn waarschijnlijk.
SPEAKER_03Dit gaat een van de moeilijkste dingen zijn om doorheen te breken, inderdaad.
SPEAKER_06En als ze dan zo ontzettend veel vlees eten, en je noemde ook nog dat ze heel veel rood vlees eten. Dan, ik heb geleerd dat dat niet ongelooflijk gezond is voor je. En dan vooral als we kijken naar, ik geloof darmkanker en hart- en vaatziekten die staan dan bovenaan als mogelijke effecten van het eten van veel rood vlees. Zijn ze daar allemaal doodziek in Australië?
SPEAKER_03Nou, dat niet, maar je ziet het zeker wel terug in de cijfers. Australië heeft het hoogste niveau van wat ze noemen early onset darmkanker in 50 landen. Dus early onset, dat is darmkanker op jonge leeftijd. En natuurlijk kun je dat niet alleen linken aan vleesconsumptie. Want er zijn een heleboel leeftijdsfactoren die daar een rol spelen. Maar dat speelt daar zeker wel een rol in. Tegelijkertijd is het wel een heel ontwikkeld land. En ze lossen het deels weer op, doordat ze heel goed zijn geworden in screening op darmkanker.
SPEAKER_03Dus volgens mij iedereen boven de vijftig of zo die wordt gescreen. Daardoor heeft Australië niet de hoogste sterfte aan darmkanker in de wereld. Maar dus wel heel veel mensen die het krijgen. Voordat er gescreend wordt eigenlijk. Trouwens, we kwamen een heel interessant boek tegen. Over het verband tussen vleesconsumptie en darmkanker in Australië. Dat heette Processed: How the Meat Industry is Killing Us with the Food We Love. Dus dat boek sloeg best wel in. En de auteur, Lucie Morris Moore, die heeft al een heel bijzonder verhaal.
SPEAKER_03Want zij is onderzoeksjournalist, maar zij bleek dus zelf op jonge leeftijd opeens darmkanker te hebben. Nou, dat heeft haar hele leven natuurlijk opgeschud. En toen is ze daar ingedoken, eigenlijk om te achterhalen wat daar nou allemaal aan de hand is. En die heeft zich helemaal vastgebeten in de Australische vleesindustrie. En we hebben haar daarover geïnterviewd.
SPEAKER_00In late 2019, when I was a busy man working very hard on a book, I was handed down a very serious cancer stage four bouw cancer diagnosis. And which was a terrible shock, obviously. En I went into immediate, very aggressive treatment. I had cancer in my colon and also in my liver. And obviously, when I started researching and reading about it, as things started to calm down, one thing that kept coming up was the link between processed meat and cancer.
SPEAKER_00And more than that, that this had been proven multiple times in scientific studies. And nothing yet, nothing, the culture, the industry, government regulations, especially in Australia at least, had not been changed, and in fact, anywhere. And so that was a massive shock. And obviously, as a journalist, um After a few months, I had done so much reading and compiled so many studies.
SPEAKER_00Um, I decided actually to do a whole book on it and to really expose it.
SPEAKER_03En hoe weinig bewustzijn er dan ook binnen de medische gemeenschap over is, over die link tussen darmkanker en bewerkt vlees, dat illustreerde Lucy met een behoorlijk treffend voorbeeld.
SPEAKER_00It was in uh May 2022. Um, and I was already working on the book and I had just come around from my second liver resection operation, basically where they go in and take parts of the cancer out of the liver in chunks. And it's a very tough, horrible operation. You're in intensive care for two or three days. Uh, it's pretty brutal. Um, and what was strange was I woke up and there was a ham sandwich right next to my bed, even though, of course, when you wake up from those surgeries, you generally aren't allowed to eat anything.
SPEAKER_00Although some patients are, I suppose. So there's a bit of confusion, but there was this ham sandwich as my snack. And I just couldn't believe it. I just thought it was so ironic, so outrageous and wrong that there I was, you know, a bowel cancer patient fighting for my life, and yet they were wanted to give me a food substance, which I knew 100% was processed meat. And as I found, about 90-80% of processed meats in most supermarkets in the world have got sodium nitrates or these very serious preservatives that are similar to sodium nitrates, chemical nitrates, which are the bad boys in the mix.
SPEAKER_00They are the ones that can cause the uh changes to DNA to cause cancer. And uh that was a real wake-up corner. I remember texting my publisher and I think I think I've just got the nieu introduction to the book.
SPEAKER_03Nou, heel eerlijk, ik vond dit een mooie anekdote, maar ik denk eigenlijk dat het niet eens zo uniek is dat je een broodje ham krijgt in het ziekenhuis.
SPEAKER_06Helaas kun je dat in Nederland ook nog wel eens even zijn. Ik denk het wel.
SPEAKER_03Maar Veel heeft ook nog daarna een kinderziekenhuis bezocht. En die deden er nog wel een schepje bovenop.
SPEAKER_05After reading your book last week I actually went to the Royal Children's Hospital here in Melbourne. I was so shocked because, like, in the entrance hall the first thing you see is actually this big McDonald's restaurant where children who just had a doctor's appointment their parents to like get a burger. Watch like in the hospital. It's like surprised and shocked. You know what?
SPEAKER_00I didn't know that. I I I haven't been there, I haven't needed to, but I did not know that. That's absolutely terrible. You know, the hospitals get to decide what caterers and companies are allowed to be on their premises en they tender voor that spot. Er zijn so many other catering companies who would have bidden voor dat spot.
SPEAKER_06Ja, dit is echt wel even overtreffende trap van wat je in Nederland, dit, kan ik me toch niet voorstellen in een ziekenhuis bij ons dat een McDonald's gewoon binnen de deuren van een kinderziekenhuis zit.
SPEAKER_03Nou, als je al vond dat Australië veel vlees eten, ze produceren dus nog veel meer. Ongeveer 70% van de productie is voor de export nog steeds. Australië is de grootste exporteur in de wereld van schapenvlees. De grootste producent van merinow in de wereld, dat is de meest gebruikte wol 80% van de merinowol in de wereld komt uit Australië. En ze zijn ook een top 3 exporteur van rundvlees.
SPEAKER_06En waar gaat over het algemeen allemaal naartoe?
SPEAKER_03Nou, die wol gaat echt de hele wereld over. Dus als je wolle kleding koopt, dan is de kans best groot dat het uit Australië komt. Voor rundvlees is de grootste afnemer China. Maar het schapenvlees gaat bijvoorbeeld ook naar de Arabische landen. Of schapenvlees, zeg ik maar. In sommige gevallen niet het vlees, maar de schapen zelf. Want er is ook nog steeds heel veel levend transport.
SPEAKER_06Wow, en Australië ligt nogal ver van alles. Heb je een idee hoe lang die schapen dan zo'n beetje op zo'n schip moeten zitten?
SPEAKER_03Ja, wel twee of drie weken. En dan ga je er dus vanuit dat er geen geopolitieke problemen zijn. Want dat komt wel eens voor dat die schepen ook nog eens een keertje een maand ergens stil moeten blijven liggen, omdat ze niet doormogen. En de koeien, de runderen, die zitten dan vooral in Noord-Australië en die gaan dan met de boot naar Indonesië. En dat noemen ze een kort transport. Maar dat is dan alsnog vier of vijf dagen dat ze op zijn boot zitten.
SPEAKER_06Ik zou denken dat ISO Animals nog wel wat werk te doen heeft daar.
SPEAKER_03Ja, en wat ik niet snap, waarom, er zal een reden voor zijn hoor, dat ze niet wat slachthuizen openen in het noorden van Australië. Want dat is de reden dat ze allemaal naar Indonesië gaan, dat er daar bijna geen slachthuiscapaciteit is.
SPEAKER_06Ja, ja.
SPEAKER_03Ja, en dan dus dat landgebruik. En daar was ik dus echt verbaasd over. Want ik had een bepaald beeld in mijn hoofd van Australië, dat gewoon niet klopte. Toen ik erachter kwam dat de helft van heel Australië gebruikt wordt voor het houden van dieren, de helft van het land. Ik dacht dat het grotendeels allemaal wildernis was, met een paar steden aan de rand. Maar het grootste deel van die wildernis is dus toch niet zo heel erg wild.
SPEAKER_06Volgens mij gebruiken wij ook zo'n beetje de helft, toch? In Nederland?
SPEAKER_03Ja, in Nederland gebruik je zelfs iets meer dan de helft. Maar Nederland is een heel klein land natuurlijk. Dus het gaat hier echt om een half continent. En dan ook nog eens een keertje op een hele verkwistende manier wordt dat land gebruikt natuurlijk. Want ze houden relatief heel weinig dieren op dat land. Want we hebben het dan over eindeloze vlaktes aan grasland. Die dan eigendom zijn van één bedrijf. Het betrecht zo groot als een klein land, eigenlijk. En dat is dan gewoon een bedrijf.
SPEAKER_03Dat noemen ze dan een caddle station. Of een sheep range. Je hebt vooral in het noorden heb je vooral koeien en in het zuiden heb je dan schapen. En daar houden ze dan relatief weinig dieren per vierkante meter natuurlijk. De grootste cadle station in de wereld, Anna Creek Station, die ligt in het zuiden van Australië, maar er zijn nog veel meer grote. Maar om deze even als voorbeeld te nemen. 2,4 miljoen hectare. Is groter dan Noord-Brabant, Gelderland en Utrecht bij elkaar.
SPEAKER_06En dat is één bedrijf. Dat is één bedrijf.
SPEAKER_03Daar lever dan zo'n 17.000 koeien.
SPEAKER_06Dat staan weer relatief weinig.
SPEAKER_03En er werken, hou je vast, 11 mensen.
unknownWat?
SPEAKER_0311 mensen? Die beheren dan dat hele land met 17.000 koeien.
SPEAKER_06Dat is een heel end wandelen.
SPEAKER_03Ja, die gebruiken dus motorfietsen en helikopters om dat een beetje bij elkaar te houden.
SPEAKER_06Wat een totaal andere realiteit.
SPEAKER_03Ja, bio-industrie kun je het niet noemen natuurlijk.
SPEAKER_06Nee, want op zich klinkt het dus voor de dieren eigenlijk wel heel goed. Lekker veel ruimte.
SPEAKER_03Ja, daar zitten twee kanten aan. De ene kant is inderdaad, ja, ze hebben heel veel ruimte. Dus ja, mijn eerste gedachte was ook van, nou ja, oké, ik weet niet. Ik ben hier tegen, maar vanuit dierenwelzijn is het misschien toch niet zo'n gek idee.
SPEAKER_06Even voor de duidelijkheid, dit gaat dan allemaal om vleeskoeien, neem ik aan. Want die gaan niet elke dag.
SPEAKER_03Nee, dat is niet te doen.
SPEAKER_06Dus is het dan eigenlijk zo dat die gewoon hun hele leven. En dat zal natuurlijk vrij kort zijn voor een vlees, wat zal het zijn, een jaar of zo? Gewoon daar rondlopen. Ja, gewoon lekker vrij rondlopen totdat ze dan geslacht worden?
SPEAKER_03Nee, niet hun hele leven. Want aan het eind gaan ze meestal nog naar een feedlot. Dat is een enorme verandering eigenlijk. Want een feedlot, daar staan ze dus heel dicht op elkaar gepakt, gewoon veevoer te eten in plaats van gras om ze af te mesten, heet dat geloof ik.
SPEAKER_06Ja, dat gebeurt in de VS' ook.
SPEAKER_03Ja, eigenlijk wordt het vlees daar gewoon veel vetter van. En sommige mensen vinden dat lekker. Dus als je gras vet koopt, dan is dat niet gebeurd. Maar als je grain fatkoopt, dan zijn ze nog naar zo'n feedlo geweest. Maar het grootste deel van hun leven zijn het dus eigenlijk een soort soort van wilde dieren die bijna nooit een mens zien. En dat klinkt inderdaad heel idyllisch. Maar ja, toen ik daar wat meer over ging lezen, bleek dat toch niet zo idyllisch. Zeker niet in Australië. Want ja, dat brengt eigenlijk weer hele nieuwe dierenwelzijnsproblematiek met zich mee, die uniek is voor die dieren daar.
SPEAKER_03Om te beginnen blootstelling aan de brandende zon. Uitdroging. De reguliere sterfte op die ranges, die ligt echt een stuk hoger dan de sterfte in een stal. Zeker ook onder kalveren, waar we weten uit Nederland dat er al een hoge sterfte is. Ze zijn ooit begonnen met Europese koeienassen daar te introduceren, die er totaal niet met het Australische klimaat om kunnen gaan. Dus op een gegeven moment waren ze wel zo verstandig om Indiase zeepoes in te voeren die daar wat beter tegen kunnen. Maar desondanks, wanneer er droogte is, en dat gebeurt steeds vaker, dan vallen die koeien om bij bosjes.
SPEAKER_03Er komen heel veel koeien om van de honger. Nou, er is natuurlijk, als je bedenkt elf mensen, 17.000 koeien, er is bijna geen persoonlijke verzorging. Dus als ze gewond raken of ze dus liggen te kreperen, te verhongeren, is er niemand die daarna komt kijken. En het meest stressvolle moment in het leven van die dieren is juist als ze wel mensen zien. En dat gebeurt maar één of twee keer per jaar. En dat noemen ze mastering, of mastering day. Waarbij dus al die dieren voor een soort van groot onderhoud bij elkaar worden gedreven.
SPEAKER_03Daarvoor gebruiken ze dan ook motorvoertuigen, helikopters, blaffende honden. Dus heel stress voor, al die dieren die worden allemaal bij elkaar gebracht en dan door een cadle crush heen geduwd. Dat is een soort van wasstraat van metalen hekken, zeg maar, waar ze dan doorheen geperst worden voor een aantal zeer pijnlijke ingrepen. Eigenlijk meestal ook zonder verdoving, onthooren bij jonge kalfjes het inbranden van de schedel, zodat er geen hoornjes groeien. Brandmerken.
SPEAKER_03Dat ken ik alleen uit cowboy films. Maar dat gebeurt daar dus nog echt kastreren, onverdoofd of soms met zo'n elastiekje rond het scrotum, zodat het dan na een paar weken vanzelf afvalt. En de koeien, die hebben het nog het ergst, die worden zonder verdoving opengesneden. En dan worden de eierstokken eruit uitgehaald en dan maken ze ze weer dicht.
SPEAKER_06Waarom zou je überhaupt de eierstokken uit de koe halen?
SPEAKER_03Ja, een geboortebeperking. Ja, om dus te voorkomen dat er meer dieren doodgaan van de honger.
SPEAKER_06Want de dieren lopen daarbij de koeien. Omdat natuurlijk al die kalfjes geboren worden. En dat hebben ze misschien niet meteen in de gaten wanneer er een kalf is.
SPEAKER_03En natuurlijk zijn er een aantal koeien waar ze mee verder willen fokken. Dus die castreren ze dan. Daar doen ze dat dan niet. Maar bij een aantal wel, zeker als er droogte aan zitten komen, dan moeten er niet te veel dieren bij. En het schijnt ook zo te zijn dat je ze sneller kunt slachten en dat het vlees lekkerder wordt als je dan die eierstokken eruit haalt. Omdat er dan meer energie gaat zitten in die vleesproductie.
SPEAKER_06Het klinkt echt als een ongelooflijk pijnlijke idee. Ja, verschrikkelijk.
SPEAKER_03En je hebt ook gewoon een open wond die ze dan een beetje hapsnap dichtstikken. Maar ja, er moeten natuurlijk nog heel veel meer koeien door.
SPEAKER_06Mijn hele idyllische beeld van die prachtige Australische vlaktes waar die koeien lekker in je vrijheid lopen, is nu wel een beetje aangetast.
SPEAKER_03Ze zeggen wel eens gekscherend van one bad day. Dat is dan de dag dat je naar de slag gaat. Maar ze hebben er dus wel meer dan één, in elk geval. Plus dan dus soms die feedlots op het eind en zo'n transport over zee, waarbij die dieren ook weer zeeziek worden, voor wondingen oplopen. Dan hebben we het eigenlijk nog niet gehad over de schapen. Schapen is echt wel helemaal een ramp. W die zijn dus extreem doorgefokt op de productie van wol.
SPEAKER_03Je zou eigenlijk kunnen zeggen dat ze een soort van plofschapen hebben ontwikkeld, die alleen in Australië voorkomen. En ja, dan moet je dus niet een hittegolf hebben, natuurlijk als je vol zit met die wol. Wat ze hebben gedaan is, ze hebben gefokt op een enorm grimpelde huid met allemaal flappen eraan. Want hoe meer huidoppervlak, hoe meer wol. En dat levert dan weer een hele hoop ellende op voor het schaap. Want er zitten ook van die flappen rond de anus, waar dan urine en poep in blijft hangen.
SPEAKER_03En dat vormt een broeinest voor een specifiek soort vliegen, die daar dan eitjes in leggen. En uit die eitjes komen vlees etende maden die met enzymen het vlees van dat schaap oplossen. En dat leidt dan vaak tot een heel langzame en heel pijnlijke dood. Dat is ook niet in het belang van de schapenhouder natuurlijk, dus die hebben daar iets op gevonden. En dat is, daar heb je misschien wel eens van gehoord. Want er zijn heel veel protestacties tegen. En wat ze dan doen, is dat ze dus niet alleen de staart, die koperen ze sowieso, maar ze snijden gewoon rond de staart een heel stuk vlees weg, eigenlijk.
SPEAKER_06Van de anus eigenlijk. Het achterkantje snijden.
SPEAKER_03Het achterkantje snijden ze eraf. En dan vormt zich daar een soort van hard littekenweefsel. W die vliegen geen grip op hebben. Dat is in Nieuw-Zeeland ook een groot wollland. Natuurlijk is dat al verboden. In Australië nog niet. En het wordt dus wel door steeds meer kledingmerken geboycott. Daar kende ik het al van, van dat ze dus dat musing niet toestaan. Maar dat is dus in Australië is dat dus nog gewoon een hele algemene praktijk.
SPEAKER_06Oké, dus voor de koeien en de schapen is het leven heel anders in ieder geval dan dat het bij ons in Nederland gaat met hun eigen problemen weer daar. Je zei net dat ze ook heel veel van die soletjes eten, dus ook veel varken, neem ik dan aan. Lopen die dieren ook buiten op zo'n lekker groot stuk land? Je zit het met de kippen.
SPEAKER_03Ja, dat is eigenlijk veel meer vergelijkbaar met hoe we dat in Nederland kennen. Gewoon stallen, bio-industrie. Sterker nog, het is daar nog wel een stukje erger. Want over het algemeen loopt Australië best wel achter qua dierenwelzijnswetgeving. De legbatterij bijvoorbeeld, dat weet je nog wel. Die is in 2012 eindelijk verboden in de EU, nadat we daar volgens mij uitstel na uitstel, twintig jaar op gewacht of zoiets. Nou, in die fase zit Australië nog steeds. En de laatste stand van zaken is dat die per 2036 verboden gaat worden, in Australië.
SPEAKER_03En ja en ook de controles op het dierenwelzijn. Ik weet dat wij het er vaak op mogen mopperen, dat dat in Europa niet zo goed geregeld is, maar dat is het in Australië ook niet. Dus ja, heel veel dierenleed. En de beruchte documentaire film Dominion, die is voor een groot deel in Australische stallen opgenomen.
SPEAKER_06Nou, Pablo, het was een pittig stukje dit, het is niet vrij allemaal.
SPEAKER_03Nee, dat klopt. Ik ben bang dat ik het niet mooier kan maken dan dit dat zou ik graag willen. Misschien moeten we nog even terug naar dat enorme landgebruik en de begrazing. In Europa kun je er nog over discussiëren of begrazing door koeien en schapen een goed idee is of niet. In Australië is dat een stuk duidelijker: daar is het een ontzettend slecht idee. Je kunt die koeien en schapen eigenlijk het beste zien als invasieve exoten die niet in het landschap passen en die een heel continent ecologisch naar de knoppen helpen.
SPEAKER_03En een hele beschaving die van de Aboriginals hebben vernietigd.
SPEAKER_06Ik had eigenlijk gehad dat we nu op een iets luchtiger thema zouden komen.
SPEAKER_03Nee, ik ben bang dat dat pas de volgende aflevering wordt, Esther. Want ja, het is wel goed om te bedenken dat er van oorsprong helemaal geen dieren voorkomen in Australië die harde hoeven hebben. Alle inheemse dieren. Die noemen ze met een prachtig woord soft fooded. Dus ja, van die zachte kussentjes hebben, kangoeroes en wallabies en wonbots. Dus letterlijk die frase van tread lightly on this earth, dat doen zij. En de bodem in Australië is ongelooflijk oud, ongelooflijk droog en ongelofelijk kwetsbaar.
SPEAKER_03En ja, daar moet je dus geen hardhoevige dieren op zetten. Want die koeien en die schapen die hebben in enkele decennia sinds ze daar waren, hebben ze de grond compleet plat gewalst. Waardoor er geen lucht en water meer in kan worden vastgehouden. En dat heeft geleid tot verschrikkelijke erosie. De vruchtbare grond, dat is dan een dunne laag, meestal is dat maar een paar centimeter. Die is op veel plekken volledig weggespoeld. Op sommige plekken is de grond wel tot 30 centimeter weggespoeld. En dat komt dus door die hard-hoofed animals die daar geïntroduceerd zijn.
SPEAKER_06Helemaal nieuw voor mij dit.
SPEAKER_03Ja, voor mij ook eigenlijk. Nou, dat betekent dus een verandering van het landschap op een enorme schaal. En dat heeft ook heel veel gedaan voor de manier van leven die de Aboriginals al tienduizenden jaren in dat land gewend waren. En we hebben daarover gesproken met een Aboriginal-oudste, Uncle Peter Aldenhoven.
SPEAKER_06Hebben jullie de Aboriginals bezocht? Zijn jullie dan naar zo'n gemeenschap geweest die nog in Bosch woon of maakt niet?
SPEAKER_03Nee, nou heel veel Aboriginals wonen tegenwoordig in steden. En we zijn hierbij een Aboriginal community, eigenlijk aan de rand van Melbourne langs geweest, waar ze een prachtige tuin onderhouden. Die probeert om de Aboriginal cultuur, maar ook de inheemse plantensoorten, die grotendeels verdwenen zijn, eigenlijk onder de hoeven van die koeien en schapen, om die levend te houden.
SPEAKER_06Kun je een beetje schetsen hoe dat eruit zag?
SPEAKER_03Ja, dat was echt een prachtige, je zou kunnen zeggen, een stadse owaise. Met allemaal schitterende planten die ik nog nooit eerder in mijn leven had gezien. En die Ankel Pieter, dat is een lieve oude man die een encyclopedische kennis had van al die planten. En die ons zowel vertelde over de bijzondere ecologie van al die planten, maar ook de invloed die de kolonisatie heeft gehad op het leven van de Aboriginals met die planten.
SPEAKER_03Laten we even luisteren naar het beeld dat hij schetst van hoe het Australische voedselsysteem eruit zag voor de komst van de Europeanen.
SPEAKER_02I think abrigital diets generally across the continent were pretty healthy diets. There was a great deal of variation. If you can imagine a vast continent with perhaps 250 different nations or language groups, and sitting behind them perhaps seven to nine hundred clans with sub-dialects, living across a vast landmass. Some of that landmass was um subtropical, desert, mountain, alpine, or coastal.
SPEAKER_02And the range of plants and animals across that vast geographic space varied significantly. But but basically I would say what nutritionists depict as a healthy diet, maybe 85% plant-based, was the typical diet for Southeast Australian Aboriginal people, keeping in mind that's a broad, very broad generalization. And aboriginal men went out hunting for kangaroo or emu, but they didn't get them every day.
SPEAKER_02Women everyday dug up roots, collected nuts, fruit, tubers, en everyone in Aboriginal way shared that at the end of the day sitting around a fire.
SPEAKER_06Eigenlijk zou je dan heel generaliserend dus kunnen zeggen dat de Aboriginals volgens het planetary health diet avant la letter aten.
SPEAKER_03Ja, zeker in elk geval in het zuiden. En een gewas dat ze vooral veel aten in het zuiden, dat was Meurnon. Oh, nooit van gehoord. Meuron. Nee, ze noemen het ook wel de jam Daisy. Dus het lijkt een beetje op een yam, een soort van zoete aardappel die onder de grond groeit, maar dan boven de grond prachtige gele bloemetjes aan zitten. En ja, die speelden een hele belangrijke rol in de cultuur van de volkeren van Zuidoost Australië.
SPEAKER_02Myron. Yam diet is for a staple diet for aboriginal people living in Southeast Australia. When you leave what's now the northern suburbs or western suburbs of Melbourne, all the way to the South Australian border, perhaps 1200 kilometers along the coastal volcanic plains, was an endless sea of Murnon. Trillions of yellow flowering daisy plants. And Aboriginal women had harvested and tendered these for millennia, dug them up in and they would um dig up perhaps two kilograms per day per person.
SPEAKER_02And um they were roasted in kabunge or rush baskets overnight, eaten for breakfast, and um when it was slow cooked like that, it would caramelise, and it had what you might call now is a coconut flavor profile, so it was sweet.
SPEAKER_02They thought there was no food here, so they had to bring it from the old country. It was the young country, this was the old country. But that Food was there in the landscape and Aboriginal people had collected it for millennia. Um however, after a a period of some decades, hard-hoofed animals compressed these ancient soils, and this precious surface soil was blown away due to overgrazing and damage. In particular with Myrnong between 1870 and 1880, these trillions of Myrnong plants that seemed to be an inexhaustible supply that had been exploited, if that's the word, cultivated, managed by aboriginal women, was all gone.
SPEAKER_06Dus eigenlijk, die colonisten hebben. En de hele natuur daar veranderd, en het hele voedselsysteem, waardoor al die velden met Meuron waren verdwenen.
SPEAKER_03Ja, en zelfs het idee dat die velden ooit bestaan hadden, dat was heel snel verdwenen. Want de Britten die hebben eigenlijk gewoon hun hele voedselsysteem over dat van de Aboriginals heen gebouwd. En daarbij hadden ze er baat bij om te doen alsof de Aboriginals een soort van primitieve jagerverzamelaars waren. Alsof ze eigenlijk helemaal niks met dat land deden. En ze gebruikten de juridische term Terra Nullius, land van niemand. Ja, om dat goed te kunnen praten, om het afpakken van dat land eigenlijk mee recht te trekken.
SPEAKER_03Maar ja, in feite werd dat land dus tienduizenden jaren heel actief beheerd door de Aboriginals. En ze deden er dingen mee waar de Britten geen flauw benul van hadden. En dat hadden ze beter wel gehad. Want zo komen we bij de fire stick farming.
SPEAKER_06Dat klinkt nogal heftig.
SPEAKER_03De Aboriginals gebruikten namelijk vuur om het land mee te beheren. En dat had verschillende doelen. Een doel was vruchtbare grond te creëren, bijvoorbeeld voor die Meurnon. Maar een ander doel was ook eigenlijk voorkomen dat er grote bosbranden zouden ontstaan door heel gecontroleerd kleine stukjes grond af te branden. Terwijl tegenwoordig staat Australië natuurlijk bekend om die allesverwoestende bosbranden die niet te controleren zijn, maar die had je helemaal niet voor de komst van de kolonisten.
SPEAKER_03Dat is eigenlijk het gevolg van dat de Aboriginals is verboden om op deze manier het land te beheren. Want die Europeanen vonden dat maar eng. En het mismanagement van de veehouders die daarna het land zijn gaan beheren.
SPEAKER_06Dus eigenlijk hadden ze altijd vuur bestreden met vuur.
SPEAKER_03Ja, dat klinkt misschien een beetje raar, maar zo voorkom je dat er te veel brandstof opbouw.
SPEAKER_06Maar dat gebeurt dus niet meer.
SPEAKER_03Nee, want dat werd dus verboden. En wat die rangers in de plaats zijn gaan doen, is eigenlijk nog veel erger. Die hebben dus de bodem verdroogd, plat laten trappen door die dieren, waardoor er dus geen water meer in zat. En al die planten die zo goed aangepast waren aan dat vuur. Dus vonden ze ook maar niks. Ze hebben nieuwe grassoorten geïntroduceerd. Bijvoorbeeld kangooegras is vervangen door buffelgras uit Zuid-Afrika waar meer eiwit in zit. Dat was goed voor die koeien. Maar dat brand als een tirellier.
SPEAKER_03En het wordt ook veel hoger, waardoor die vlammen overslaan op de bomen.
SPEAKER_02Yeah, so particularly ryegrasses have been introduced into the landscape. En it's so short-sighted. So, for example, when drought occurs, as it often does in Australia. In a driest continent on Earth, what happens is that farms turn to dust bowls. And I always think to myself when I see footage of skeletal cattle and dust bowl farms on TV and a drought struck and what have you. Why didn't you leave some of the native grasses in the landscape that possibly are slightly inferior in terms of protein or carbohydrate for sheep and cattle?
SPEAKER_02I don't know, but but they're they're far more resilient. And it's better to have something to eat than nothing. So, you know, um that that whole mindset of there's nothing here of value in this ancient landscape, it's all got to be replaced, including down to the grass granary level. There's a myopia, like a failure to see anything worthwhile at all in the country.
SPEAKER_03Want ik dacht toch in elk geval dat in het midden dat één grote dorpen woestijn was, zoals het nu ook is. Maar dus tienduizenden jaren lang groeide daar dus kangoen gras waar die Aboriginals brood van bakte. Ik had op school geleerd dat de Egyptenaren het brood hadden uitgevonden. Wat is het tweeënhalfduizend jaar geleden of zo? Maar de Aboriginals deden het al tienduizend jaar geleden met gras, maakte het begroot. Het hele landschap is eigenlijk geuropeaniseerd. En dat valt in het zuiden het meeste op.
SPEAKER_03We zijn daar van Melbourne naar Sydney gereden helemaal. En mijn verwachting was dat ik dan overal kangoeroes zou zien. Maar ik heb geen enkele kangoeroen zien. Ik heb alleen maar schapen zien staan op glooiende groene heuvels. Met van die stenen walletjes ertussendoor, zoals je die in Zuid-Engeland overal ziet. Grote delen van Australië zijn helemaal aangepast aan de wensen van de hebben Engeland nagebouwd? Ja, Klein Engeland of ja groot Engeland. En dan moeten we het eigenlijk ook hebben over die andere oorspronkelijke bewoners van Australië, de inheemse dieren.
SPEAKER_03En dan wordt het echt persoonlijk. Want ja, ik ben dus al vanaf mijn twaalfde compleet gebiologeerd door dat Australische dierenleven. En dat komt eigenlijk door een onzalige samenwerking tussen het Wereld Natuurfonds en een zuivelbedrijf. Dat is dat verhaal waar ik het aan het begin over had. Nou ja, die maakte dus kindertoetjes met gratis Australische diertjes erbij die je kon verzamelen. Dus je had van die kleine plastic bakjes met yoghurt. En daar zat dan nog een klein plastic diertje bij. En als je die dan kocht, en ik was heel erg om aan het zeuren bij mijn moeder natuurlijk.
SPEAKER_03Dan ging daar een paar cent naar het Wereld Natuurfonds om de Australische dieren te beschermen.
SPEAKER_06Dus in jouw hoofd heb jij door al dat yoghurt eten, heb je. Is het gelukt eigenlijk om die dieren te beschermen?
SPEAKER_03Ik heb dus heel veel geleerd over die bijzondere Australische dieren. En wat er zo bijzonder aan is, is dat de evolutie daar gewoon een hele andere koers is gaan varen dan in de rest van de wereld. Doordat Australië heel lang is geleden is afgesplitst van andere continenten. En ja, ik leerde dus over die unieke dieren, de koala's, de kangoeroes, de wombats, de numbats, eierleggende zoogdieren, zoals het vogelbekdier en de mieren. Ik vond het allemaal fantastisch. Maar niemand, ook het WNF, vertelde mij dat het dus diezelfde V-industrie was, die eigenlijk de grond om de voeten van die dieren aan het doen.
SPEAKER_06Wat zijn die aan het uitsterven?
SPEAKER_03Wat ik ook niet wist, Australië heeft de hoogste mammal extinction rate in de hele wereld. En van de bedreigde zoogdersoorten wordt 70% direct bedreigd door de landbouw. Dat hoor je eigenlijk ook bijna nergens. En andere grote bedreigingen, want het is niet eens de grootste bedreiging, maar die worden indirect ook weer aangestuurd door die landbouw. Om een voorbeeld te noemen: van de oorspronkelijke bebossing is de helft gekapt. En dat is grotendeels voor de landbouw. Dus allemaal koalahabitat waar nu koeien staan te grazen.
SPEAKER_03En de beekjes waarin dat vogelbekdier leeft, die worden vervuild door de koeien strond. En de oevers waar ze ondergrond zijn nesten bouwen, die worden vertrapt door die koeien. En al die vruchtbare bodem, waar we het net over hadden, die spoelt weg door die beekjes door de rivieren naar de zee. Waar denk je dat die terechtkomt? In het Great Barrier Reef.
SPEAKER_06Oh ja, natuurlijk.
SPEAKER_03Miljarden kilo's aan losgetrapte modder en koeien stront, die dus verantwoordelijk zijn voor meer dan de helft van de vervuiling in het Great Barrier Reef. Heel veel van die dieren concurreren ook natuurlijk om voedsel en om kostbaar water met die koeien en die schapen, kangooes bijvoorbeeld. Dus dat is dan al snel een excuus om voor veehouders om die kangooes dan maar af te schieten. En het dier dat het meest systematisch wordt vervolgd van allemaal, dat is de dingo.
SPEAKER_06Wat is dat ook weer?
SPEAKER_03Dat is een wilde hondensoort. Dat is een van de weinige niet buideldieren. En die is dus ook wat later gekomen. Maar lang genoeg dat hij soort van mee mag tellen als een inheemse diersoort. Vooral omdat hij een essentiële ecologische rol heeft opgepakt, namelijk die van de toppredator. En ja, die pakken dus ook wel graag een schaap. En daardoor hebben schapenhouders begrijpelijkerwijs een hekel aan die dingo's. En die doen er alles aan om ze uit te roeien. Afschieten, vergiftigen, klemmen. Er worden vergiftigde worsten vanuit vliegtuigjes gewoon in de velden gedropt om die dingo's te doden.
SPEAKER_03En op sommige plaatsen kun je zelfs nog, ik vond het een heel ouderwet, maar kun je dus nog een geldbeloning krijgen voor elke dingo die je doodmaakt. Het meest bizarre waar ik ook nog nooit van had gehoord, was de Great Dingo Fans. Dat is een reusachtig hek dat ze hebben gebouwd om schapen te beschermen tegen de Dingo. Het is het grootste hek in de wereld, meer dan 5000 kilometer lang. Volgens sommigen is het langer dan de Chinese Muur.
SPEAKER_06Maar wacht even, voor 5000 kilometer is van hier tot wat zal het zijn? Rusland of zo?
SPEAKER_03Het loopt dwars door Australië van kust tot kust. En het sluit het hele zuidoosten van Australië af voor dingo's. En het wordt voortdurend gepatrouilleerd door zogenaamde fanners. Vroeger waren dat letterlijk mensen die dus langs dat hek moesten rennen, ook om te kijken of het nog ergens gerepareerd moest worden, of er niet toch een dingo tussendoor was gekomen. Tegenwoordig helikopters en drones ook, vermoed ik. En je kunt nog steeds drie maanden gevangenisstraf krijgen als je per ongeluk een deurtje open laat staan in dat hek. Zo serieus nemen ze dat.
SPEAKER_06Wat bizarr beeld nu voor me dat er gewoon een hek door dat hele land is gebouwd.
SPEAKER_03We zijn nu trouwens ook doorheen gereden, want ja, je moet het soms wel kunnen passeren. Dus we gingen over een wild rooster. En toen we er dus overheen reden, ging er een enorme sirene. Zo loeien. Ik snap er helemaal niks van. Dat mag ik hier niet door. Maar dat is dus als een dingo over dat wild rooster heen gaat, dat hij zich dan het apela schikt. En je kunt dat hek vanuit de ruimte zien. En dat is niet omdat het natuurlijk een hele dunne constructie. Maar wat je kunt zien vanuit de ruimte zijn de ecologische gevolgen van dat hek.
SPEAKER_03Want het feit dus dat ten zuiden van dat hek bijna geen dingo's meer voorkomen, dat is desastreus voor de natuur daar. Er zijn daardoor veel meer kangoeroes. Want die worden ook gegeten door de dingo. Die concurreren daar dus heel veel om gras en water met vee. Het is daardoor een stuk kaler ten zuiden van het hek. En ten noorden van het hek is het een stuk groener. En wat je ook merkt, is dat er ten zuiden van het hek veel meer katten en vossen zitten. Dat zijn andere geïntroduceerde diersoorten.
SPEAKER_03Die dus voor heel veel problemen zorgen. Vooral allerlei kwetsbare kleine buideldiertjes, zoals Bilby's en Bandicoots, die zijn bijna volledig uitgestorven ten zuiden van het hek. Want die worden dus te grazen genomen door die wilde katten en vossen. En ten noorden van het hek is de Dingo dat allemaal aan het reguleren. Dus ja, een heel belangrijk beest, dus eigenlijk ook om die kwetsbare natuur te beschermen. Maar ze hebben een hek gebouwd.
SPEAKER_06Maar eigenlijk met als enige reden dat die dingo geen schapen pakt, eigenlijk. Dus dat vinden ze belangrijker dan al die ecologische voordelen die het aan de andere kant van het hek dat dier wel heeft.
SPEAKER_03Ja, nou dat wisten ze natuurlijk ook niet toen ze dat hek bouwden. Dat was een beetje bijffect. Nu weten ze het wel. En er loopt er wel discussie over of dat hek niet weg moet en of er andere methoden moeten worden bedacht om die schapen te beschermen. Maar schapenhouders willen daar vooralsnog niks van weten.
SPEAKER_06Wat heb je weer in verhalen boven water gehaald voor ons Wabelo?
SPEAKER_03Ja, ik had dit niet verwacht. Dit is echt weer van een andere orde. Ik had eigenlijk heel naïef en eurocentrisch gedacht dat Australië best wel saai zou zijn, vergeleken met India. Oh, dat is gewoon een Westersland op het zuidelijk halfrond. Dat zal allemaal niet zo anders zijn dan Nederland. Nou ja, in bepaalde opzichten was het inderdaad niet zo anders. En dat is precies het probleem. Ik zag ook ergens een citaat: White Australians live on the land, not in the land. En dat gaat zeker ook over het voedselsysteem.
SPEAKER_03Er is heel hard geprobeerd om een westers model van voedselproductie te plaatsen bovenop een continent dat daar helemaal niet op gebouwd is. En dat heeft nog dagelijks gevolgen voor de gezondheid van de mensen en de dieren, iedereen die daar leeft.
SPEAKER_06Dus resume, een gigantisch land met een enorme vleesconsumptie per persoon en dan ook nog eens een hele grote veteelt, die ja flinke milieu impact heeft. Wat staat ons in de volgende aflevering te wachten, Pablo?
SPEAKER_03Ja, we gaan het hebben over hoe het ook anders kan. Dus we gaan het zeker hebben over de plantaardige transitie in Australië, maar ook over kweekvlees. En over de pogingen die gedaan worden om dat oude voedselsysteem zoals de Aboriginals het kende, weer terug te brengen.
SPEAKER_06Ik verheug me tot over twee weken.
SPEAKER_03Tot dan.
SPEAKER_06Dat was hem. Leuk dat je luisterde. Tijmen Bergman verzorgde dit keer de audiomixage en het sound design. En ik bedank Pablo Moleman en Veerlevs voor het vele onderzoek en de interviews van deze aflevering. Ook dit keer weer dank aan alle donateurs die onze podcast mogelijk maken. Wil jij ons ook steunen? Ga dan naar studieoplantaardig.nl en klik op Doneer. Dank je en tot de volgende.
In 2022 startte het ROC van Amsterdam de opleiding tot Plant Based Chef, de eerste plantaardige koksopleiding van Nederland. De eerste klas zat al snel vol. Maar dit schooljaar is er geen nieuwe klas. Er waren te weinig...
Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Ongehoord komt met stuitende beelden van bekroonde boeren...
Onlangs werd bekend dat kweekzalmen tegenwoordig kippenresten gevoerd krijgen. Het veroorzaakte veel ophef, maar eigenlijk is het slechts een voetnoot in een dossier dat vaak onzichtbaar blijft: De aquacultuur. Hoe ziet...
Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Nieuwe organisatie zet zich in om “secundair” dierenleed in...
Veel vegans inspireren iemand in hun omgeving om ook vegan te worden. En als elke vegan één ander vegan maakt, eet heel Nederland binnen zeven jaar geen vlees, vis, zuivel en eieren meer. Maar waarom gebeurt dat niet?...