Skip to content
PodSubs
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEvents
More
BlogPodCred
Menu
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEventsBlogPodCredNetworksSign in
Join nowSign in
  • Shows
  • People
  • Jobs
  • News
  • More
    • Guests
    • Events
    • Blog
    • PodCred
    • Networks
    Join nowSign in

Studio Plantaardig

Studio Plantaardig artwork

Journaal #88: Klein plantaardig bedrijf wint rechtszaak tegen grote vleeslobbygroep

Jun 26, 202635 minAudio

In het Vegan Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman (ProVeg) het laatste nieuws door op het gebied van de 'eiwittransitie'. Met dit keer: Petitie transportomstandigheden dieren Kabinet komt met langverwachte stikstofplannen Vleessector belooft (wederom) verbetering arbeidsomstandigheden Foodservice meet hoe plantaardig ze zijn Siddharta Sanchez (levenslang vegan) wordt baas van voedselbeleid New York IJsland gaat weer jagen op walvissen - maar niemand wil het vlees hebben Conferentie eiwitdiversicatie in Brussel Lek: EU wil uitstoot veeteelt anders meten - precies zoals de sector al jaren bepleit Heura (€17 miljoen) wint rechtzaak van 6 Spaanse vleeslobbygroepen (€31 miljard) Presentatie: Esther Molenwijk, Stichting The Food Revolution ism ProVeg Nederland, Pablo Moleman Research & Redactie: Jenny Pannenbecker, Mara Ruijter, Iris van Dongen, Pablo Moleman en Esther Molenwijk Mixen en masteren: Tijmen Bergman Help ons het plantaardige nieuws te verspreiden: deel deze podcast. Ga naar studioplantaardig.nl en volg ons via BlueSky, Mastodon, Instagram, Facebook, YouTube, TikTok & #StudioPlantaardig Geef onze podcast ook een rating en schrijf een mooie recensie. Alvast enorm bedankt!

Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.

Transcript

From the show. Tap a time to play from there.

SPEAKER_01Hoe wordert de plantaardige revolutie? Mijn naam is Esther Molenwijk.

SPEAKER_00En ik ben Pablo Moleman.

SPEAKER_01En dit is het Studio Plantaardig Journaal.

SPEAKER_00Jeetje, Esther, wat een hitte, hè.

SPEAKER_01Ik hou hier dus van.

SPEAKER_00Ja echt?

SPEAKER_01Ja, echt. Het mag ook wel iets minder, maar ja, ik word gewoon zo blij van de zon.

SPEAKER_00Het is voor mij echt Australië all over again. Ik moet dan ook gelijk denken aan die arme dieren op die veetransporten.

SPEAKER_01Ja, dat is waar. Daar moet je natuurlijk helemaal niet aan denken met dit weer.

SPEAKER_00Nee, nee, nee. En ze hadden dus de maximum temperatuur. Volgens mij hadden we het daar een paar journaals geleden over dat ze die hadden verlaagd. Van 35 graden Celsius naar 30 graden Celsius. Maar dat gaat dus pas in april volgend jaar in. Dus dat is net te laat.

SPEAKER_01Nou ja, net te laat. Ze moeten nog hele zomer door.

SPEAKER_00Ja, maar het is te laat in elk geval ook voor deze hittegolf. En gisteren was het dus in de beeld 34 graden. Dus net 1 graadje onder die huidige grens. Sommige plaatsen in Nederland wel 35 of 36 graden, vooral in het zuiden. Waarschijnlijk zijn er op veel plaatsen in Nederland toch nog steeds veetransporten geweest gisteren. Het is wel zo dat op geen enkel moment in het transport de temperatuur boven de 35 graden mag zijn. Dus als je door een gebied moet waar dat voorspeld is, dan mag het niet doorgaan.

SPEAKER_00En vanaf 27 graden gaat er een hitteprotocol in.

SPEAKER_01En wat houdt dat in?

SPEAKER_00Dat betekent dat je de ladingsdichtheid vermindert, dus minder dieren. Dat je het vervoer doet tijdens de koelere uren, in de ochtend of in de nacht. Vaak gaan die slachthuizen ook speciaal s'nachts open tijdens dit soort dagen. En er zijn extra controles van de NVWA.

SPEAKER_01Oké, nou, een schrale troost voor de dieren.

SPEAKER_00Ja, en het is vooral te hopen ook dat dit op Europees niveau eindelijk eens een keertje aangepakt wordt. Want daar geldt dus nog helemaal geen maximum temperatuur voor veetransporten. En bijvoorbeeld in in België is er op dit moment ook nog geen nationale kop opgezet, zoals ze dat noemen. Ik was gisteren in Brussel trouwens, en daar kwam ik Dirk Jan Verdonk tegen, de directeur van World Animal Protection. En die vertelde dat hij eerder op die dag nog had staan protesteren in de gloeiende hitte tegen die veetransporten.

SPEAKER_01Voor het Europees parlement.

SPEAKER_00Ja, want ze zijn dus op dit moment daar ook aan het spreken over nieuwe transportregels. Dus ja, ik hoop dat de hitte van deze week ze wel een beetje aan het denken zet.

SPEAKER_01Ja, jij was in Brussel. Heb jij nog hele baanbrekende dingen gedaan daar?

SPEAKER_00Baanbrekend zou ik het niet willen noemen, maar ik kom er straks wel nog even op terug. En ja, dus nog even over die EU-regels. Er is een petitie die je kunt tekenen om de druk nog even net een paar graden verder op te voeren. Dus die zetten in de show notes.

SPEAKER_01Nou, dan wat hebben we vandaag te bespreken. Om te beginnen. De minister doet een nieuwe poging om iets aan de uitbuiting van arbeidsmigranten in de vleessector te doen.

SPEAKER_00En hoe plantaardig is de cateringsector? Daar hebben we nu cijfers over.

SPEAKER_01Nou, ik ga vertellen over de benoeming van een wel hele bijzondere man tot baas van het Nieuwse voedselbeleid.

SPEAKER_00En dan een onvoorstelbaar verhaal over walvisvangst in IJsland.

SPEAKER_01En een nieuw, ja, ik zou toch wel willen zeggen: een nieuw dieptepunt van de vleeslobby in Europa al zullen we het zelf trouwens als een hoogtepunt zien.

SPEAKER_00En volgens mij ga jij dan eindigen met goed nieuws.

SPEAKER_01Ja, ik heb echt een heel tof David tegen Goliath verhaal dit keer.

SPEAKER_00Ik ben benieuwd. Maar eerst de uitgelekte stikstofplannen. We nemen deze podcast altijd op donderdag op. Maar op de dag dat hij de lucht ingaat, morgen dus, presenteert het kabinet haar nieuwe stikstofplannen. En daar hebben we natuurlijk lang op zitten te wachten. De belangrijkste punten waren al uitgelekt. Dus we kunnen er toch al iets over zeggen. En het belangrijkste is dat er meer duidelijkheid is gekomen over de bufferzone rondom de natuurgebieden. Want in het regeerakkoord stond al dat die bufferzones er zouden komen, maar nu is ook duidelijk hoe groot die gaan zijn.

SPEAKER_00500 meter tot één kilometer.

SPEAKER_01Oh, ik kan me herinneren dat het weerspanij had het toen over 250 meter dacht ik.

SPEAKER_00Ja, dus in sommige gevallen vier keer zoveel.

SPEAKER_01En dat lijkt dan een stukje meer, maar dat is dan rondom dat hele gebied. Dus dat gaat echt wel om heel veel meer boerderijen die dan getroffen worden.

SPEAKER_00Ja, leuk dat je dat zegt. Want het Financieel Dagblad heeft uitgerekend hoeveel bedrijven geraakt gaan worden in verschillende scenario's. En inderdaad, onder het Wiersma scenario ging dat om 1900 boerenbedrijven. Daar was de BBB dan kennelijk nog oké mee. Maar bij 500 meter gaat het om 370 bedrijven. En bij een mix van tussen de 500 en duizend meter, zoals in het huidige voorstel, gaat het tussen de 3000 en 65.000 bedrijven raken.

SPEAKER_00Dus ja, die concentrische cirkels, inderdaad, neemt het. Het telt hard op. En ja, wat betekent dat nou concreet? Er komen strengere milieure binnen die zones, waardoor boeren, ze hoeven niet per se te stoppen. Maar soms in sommige gevallen wel. En ze moeten in elk geval fors minder uitstoten. Daarnaast komt er waarschijnlijk ook een landelijke norm voor het maximum aantal koeien per hectare. Het is nog niet duidelijk om hoeveel koeien dat gaat. Misschien morgen dan wel. Maar ik heb daar in elk geval nu nog niks over kunnen vinden.

SPEAKER_00En voor die maatregelen is nu dus ook budget, namelijk die 20 miljard uit het Good old stikstoffonds die ze weer. Dat is weer teruggehaald. Volgens de NOS wil het kabinet het stikstofpakket trouwens niet in één wieten, maar in verschillende wetten. En dat betekent dus dat ze per plan een meerderheid moeten vinden.

SPEAKER_01Dat lijkt mij nou best wel slim. Want dan heb je niet een soort van één groot iets waar bijvoorbeeld een LTO eigenlijk alleen maar tegen kan zijn, om alleen al voor een soort signaal naar de boeren. Maar dan heb je allemaal kleine wjesjes. En dan wordt het wat makkelijker misschien aangenomen.

SPEAKER_00Ja, denk je. Ik ben juist bang dat het een complete chaos gaat worden, eerlijk gezegd. Als we vooral die stukjes apart meerderheden moeten gaan zoeken. Misschien wel bij verschillende partijen onder verschillende voorwaarden die elkaar dan weer gaan tegenspreken. We hebben het eerder al gezien. En landbouwminister Van Essen die benadrukt eerder juist dat de samenhang van dat pakket heel groot is. Hij zei: dit werkt alleen als geheel. Dus ik weet het niet.

SPEAKER_01Hij wordt overal geroemd als politiek dier. Dus wie weet heeft hij dit toch strategisch een slim plan achter waarom hij het zo aanpakt.

SPEAKER_00Nou, we gaan het horen. Over andere zaken die in het regeerakkoord werden genoemd, zoals stikstofdoelen voor 2030 en 2035 is op dit moment ook nog niks bekend. En ook niet over de mogelijke korting op de dier- en fosfaatrechten. Nou, er zijn natuurlijk al reacties op de uitgelekte plannen. Zoals je kunt verwachten, is er ook veel verzet. De LTO die reageerde uiteraard kritisch. Voorzitter Gerk Koopmans noemde de impact van de buffersones gigantisch. En over het gehele pakket zegt hij eerst zien dan geloven.

SPEAKER_01Oké. Het kan nog alle kanten op. Wat betreft zijn reactie.

SPEAKER_00Ja, ik vind het altijd een beetje ironisch. Want die Gerk Koopmans was destijds als Kamerlid mede verantwoordelijk voor deze puinzooi. En nu staat hij langs de zijlijn weer te toeteren dat het allemaal niet deugd.

SPEAKER_01Ja, makkelijk is dat. Goed, het gaat dus eigenlijk nog spannend worden. Misschien dat de luisteraars al meer weten dan wij nu, op het moment dat ze het journaal horen. Maar de vraag zal de komende weken zijn: gaan die plannen overheid blijven? Dan ga ik door naar een ander langlopend, slepend, haags dossier. Namelijk de uitbuiting van arbeidsmigranten in de vleessector. De vleessector heeft nu weer beloofd dat ze de werkomstandigheden in slachthuizen zullen verbeteren. Geloof jij er nog in, Pablo?

SPEAKER_01Ongelooflijk, hoe lang ze dit op de een of andere manier voor schuilen weten te duwen. Maar goed. En nog even terug naar wat was er ook wens aan de hand daar. Voor degene die dat niet meer weten. Nou, er werken heel veel arbeidsmigranten in die sector. Ik geloof in het grote slachthuis van Nederland wel zo'n 80%. En die worden vaak echt slecht behandeld en vooral ook heel slecht gehuisvest. Nou, dan gebeuren er ook nog eens veel ongelukken op de werkvloer, wat natuurlijk niet gek is met alle heftige apparatuur die daar is om.

SPEAKER_00Al die machinaal aangestuurde messen.

SPEAKER_01Precies dat. En er wordt veel misbruik gemaakt van het ontslag op staande voet. En dat zou bij uitzendbureaus in de vleessector wel zo'n 40 tot zelfs 80 procent van de gevallen gebeuren.

SPEAKER_00Als je nog voeten hebt om op te staan.

SPEAKER_01Minister Velbrief van Sociale Zaken en Werkergelegenheid, die dreigde daarom eerder deze maand met een uitzendverbod als de branche niet snel actie onderneemt trouwens. Dit hadden vorige ministers ook al gedaan. Ik las nog terug in ons journaal van 2024 dat dit al speelde. Zo'n uitzendsverbod zou dus inhouden dat bedrijven dan geen uitzendkrachten meer mogen inhuren. En dus alleen maar mensen zelf direct in dienst mogen nemen. Want dan heb je natuurlijk gewoon toch wat meer zorgplicht voor ze. Brancheorganisatie Vlees NL probeert natuurlijk op alle manieren te voorkomen dat er geen uitzendkrachten meer gebruikt mogen worden.

SPEAKER_01En die zeggen nu dat de eerste stappen voor verbetering al zijn gezet. En ze hebben een actieplan naar de minister gestuurd. En daarin staat dat ze nu alleen nog maar werken met gecertificeerde uitzendbureaus.

SPEAKER_00Beter leven uitzendbureaus.

SPEAKER_01Ze zeggen zelfs dat het ontslag op staande voet volgens dit plan in juli onder de 1% zou liggen.

SPEAKER_00Dus dat is knap van 80 naar 1%.

SPEAKER_01Ja, dat is een flinke stap. Ik denk dat ze even een soort van ontslagstop hebben gezegd tegen alle bedrijven in de sector. Nou, hoe dan ook, de vakbond FNV is heel kritisch. Die zegt dat die beloofde verbeteringen nog helemaal niet te zien zijn. En dat arbeidsmigranten nog steeds uitgebuid en geïntimideerd worden. En de FNV-vicevoorzitter die noemt het tegen de NOS een papieren werkelijkheid. Een gevalletje slagerkeurt zijn eigen vlees.

SPEAKER_00Eén koppertje.

SPEAKER_01Ja, best wel. Ook een bemiddelaar van Roemeense arbeidsmigranten, Marianne Rijssu, vertelt aan de NOS dat de vleesindustrie helemaal niet verbetert. Het is niet veiliger geworden. Als je geen ervaring hebt en je wilt je handen of je vingers niet kwijtraken, dan kan je maar beter niet in de vleessector gaan werken. Nou, minister Velbrief heeft nog niet gereageerd op het actieplan. Zijn reactie zal waarschijnlijk begin juli komen, want dan komt ook de arbeidsinspectie met een nieuw rapport over de vleessector. Trouwens, wat wel interessant is, in Duitsland hebben ze al zo'n uitzendverbod.

SPEAKER_01En dat leidde daar daadwerkelijk tot twee keer minder ongelukken op de werkvloer, een betere huisvesting. En ja, dan heeft het ook nog eens eigenlijk de vleesprijs blijkbaar niet echt verhoogd. En ik vind het trouwens wel opvallend dat als je dus mensen in dienst hebt, dat er dan twee keer minder ongeluk op de werkvloer gebeurt. Wat doe je dan anders met je mensen? Dat je ze dan beter traint of zo. Of dat je toch voorzichtiger bent dat je weet dat jij moet gaan betalen als die werknemer ziek thuis zit.

SPEAKER_00Bizarre. Ja, toch een beetje alsof je beter op je spullen past als ze van jou zijn.

SPEAKER_01Even nog ander, heel kort nieuws uit Den Haag. Er zijn twee moties aangenomen die de omstandigheden op die V-verzamelplaatsen moet verbeteren. Er zijn natuurlijk best wat schandalen over geweest. In de eerste motie heeft de regering verplicht gesteld om een juridische basis te gaan vormen waarop camera toezicht op die V-verzamelplaatsen verplichtgesteld gaat worden. Dus dan zijn we niet meer afhankelijk van een actiegroep die met donatiegeld camera's bij elkaar moet sprokkelen. En dat met gevaar voor gevangenisstraffen zelf moet gaan ophangen.

SPEAKER_01Maar dan wordt dit gewoon door justitie of de NVWA gedaan. En in de tweede motie moet de regering ook nog eens onderzoeken of er wettelijke criteria voor die V-verzamelplaatsen gaan komen. Bijvoorbeeld omtrent de faciliteiten, de kennis en de protocollen van de werknemers om misstanden te voorkomen. En ik kan me toch niet aan de indruk onttrekken dat deze twee moties het gevolg zijn van de beelden die ongehoord onlangs naar buiten heeft gebracht over de misstanden. Dus laat toch maar weer zien wat een impact dat soort werk kan hebben.

SPEAKER_00Dan is er weer een kleine primeur. We hebben voor het eerst eiwitcijfers voor de Nederlandse cateringsector. Die werden afgelopen week naar buiten gebracht door ProVEG en de Green Protein Alliance. En dat gaat dan om landelijke data van vijf grote cateraars.

SPEAKER_01En vertel, wat komt eruit? Hoe plantaardig zijn ze?

SPEAKER_00Nou, we komen uit op een gemiddelde eiwitverhouding van 42% plantaardig om 58% dierlijk. Dus ja, heel vergelijkbaar met de supermarkten eigenlijk.

SPEAKER_01Opvallend.

SPEAKER_00En dat viel mij eerlijk gezegd behoorlijk tegen.

SPEAKER_01Ja, want die kunnen toch wat meer sturen door gewoon hele lekkere plantaardige producten neer te leggen. Kunnen meer sturen dan de supermarkt. Ja, daarom.

SPEAKER_00Ze hebben echt veel meer grip. Ze kunnen ook veel makkelijker nutje of stilletjes bepaalde dingen. Ja wat er daar in de keuken allemaal gebeurt. En dat zie je ook eigenlijk volop gebeuren. Ik zie overal om me heen voorbeelden van restaurantsketeraars die daar echt goede stappen in aan het zetten, zijn ook aangestuurd door de eigen duurzaamheidsdoelen die ze hebben. Maar tot mijn verbazing zie je dat dus nog niet terug in de landelijke cijfers. En ik denk dat dat komt omdat mijn blik een klein beetje vertekend is, zeg maar op de voorlopers.

SPEAKER_00En dat er dus een hele hoop bedrijven zijn die dit op dit moment nog niet kunnen zijn.

SPEAKER_01En ook de voorlopers die presenteren het liefst de cases van die paar mooie bedrijfsrestaurants waar ze het heel goed doen, maar niet die 1400 andere kantines waar ze toch gewoon het broodje kroket nog naar voren schuiven.

SPEAKER_00Ja, ja. En toch denk ik dat het de keteraars zelf ook wel een beetje tegengevallen moet zijn. Want ze hebben allemaal doelen gesteld die juist nog een stuk ambitieuzer zijn dan die van de supermarkten. Appel bijvoorbeeld, die had dit jaar al op 60% plantaardig willen zitten. En Food Eye wil dat volgend jaar al. Nou, die zitten daar dus echt nog een heel eind vandaan. En Compass Group wil in 2029 naar 70% plantaardig. En Vitam in 2030 naar 75%.

SPEAKER_01Oké, die hebben dus een hele grote slag te maken in nog maar een paar jaar.

SPEAKER_00Ja, en toch geloof ik wel dat het mogelijk is om hier veel sneller stappen te zetten dan in de supermarkten. Dus hopelijk schud dit eerst een meetmoment hen toch goed wakker.

SPEAKER_01Ja, mooi dat die cijfers er nu zijn en dat er dus volgend jaar getrakt kan worden. Zijn we opgeschoven of niet? Anders moeten we het maar blijven hebben van de zelfrapportage van die cateraars.

SPEAKER_00Het is ook nu veel makkelijker geworden om die metingen op lokaal niveau te doen. Dat wordt allemaal versneld door AI. En het zit nu vaak inbegrepen in de pakketten die die bedrijven sowieso aan informatie inkopen. Bijna elk bedrijfsrestaurant kan nu heel makkelijk hun eigen eiwitverhouding zien.

SPEAKER_01Wat goed. Dan, ik had het al beloofd. We gaan het weer over New York hebben. En we hebben natuurlijk al vaker over New York gehad. Want ze gaan er best wel hard, eigenlijk met de plantaardige revolutie. Misschien weet je nog, onder die vorige burgemeester Eric Adams, gingen scholen, ziekenhuizen en andere instellingen al meer gezond en plantaardig eten serveren. Maar ook de huidige burgemeester, Zoran Mandani, wil het voedselsysteem hervormen. En komt daarom met allerlei groene initiatieven. Het nieuws is dat de nieuwe persoon die hij nu aan heeft gesteld als baas van het voedselbeleid in New York is een levenslange veganist.

SPEAKER_01En het gaat dan om, ja, die naam ook nog eens Sidarta Sanchez. Het klinkt echt als een soort held uit een stripboek. En ja die wordt ook al omschreven als een levenslange activist en als iemand die zich met ziel en zaligheid inspant voor een rechtvaardiger voedselsysteem. En hij werkte hiervoor bij allerlei non-profit organisaties. Hij hield bijvoorbeeld ook al mee met de aanleg van een voedselbos. En in de jaren 90 richtte hij een cateringbedrijf op dat gespecialiseerd was in veganistische Dominicaanse gerechten. Heel specifiek ook nog. In zijn nieuwe rol als directeur van het Bureau voor Voedsel moet hij de toegang tot gezond voedsel in de stad gaan verbeteren.

SPEAKER_01En dan vooral met een focus op achterstandswijken van kleur, zoals dat dan genoemd wordt. In 2022 lanceerden ze al een initiatief waarin alle scholen mee moeten doen aan Plant Powered Fridays, waarbij ze dan gratis maaltijden aanbieden aan ruim 9000 leerlingen. En in elf ziekenhuizen in de stad serveren ze al een paar jaar plantaardig als dé standaard. Waardo 60% van de patiënten daar dan ook daadwerkelijk voor kiest. En ja, ik zit dan te denken, aan de ene kant, ja, het lijkt natuurlijk futiel van ja, ze hebben iemand aangesteld en in zijn privéleven eten vier.

SPEAKER_01Maar het maakt natuurlijk gewoon echt wel heel veel uit. Als je elke dag drie keer per dag voor plantaardig kiest en je gaat een voedselbeleid vormen, dan neem je dat natuurlijk mee in je overtuiging. En eigenlijk zat ik me toen te realiseren, toen ik dit last van dat het des te gekker is dat we er nooit verslag van doen als er iemand aangesteld is voor voedselbeleid die een vleeseter is, die elke dag vlees eet. Want dat lijkt een soort van de standaard. Maar dat bepaalt natuurlijk ook zijn beleid. Dus ja, ik denk dat het best wel opzienbar is dat die burgemeester deze man heeft aan durven wijzen.

SPEAKER_00Nou, nu wil ik jullie even meenemen voor een ijskoude deepdive. Er is namelijk terug nieuws uit IJsland. Da is vorige week weer een Walvisjachtschip uitgevaren.

SPEAKER_01Dit klinkt prehistorisch.

SPEAKER_00Ja, ik ben opgegroeid met het idee dat de Walvisjacht iets uit het verleden is. Maar er zijn dus nog altijd drie landen die aan Walvisjacht doen, namelijk Japan, Noorwegen en dus ook IJsland. IJsland was twee jaar geleden dus pas gestopt. Maar nu beginnen ze alweer met jagen. Ik neem jullie even mee de geschiedenis in. In 1927, dus 99 jaar geleden, was het al duidelijk dat de walvispopulatie sterk afname, doordat er dus te veel gejaagd werd.

SPEAKER_00Er werden toen al verschillende conferenties gehouden om de jacht in te dammen. Maar na de Tweede Wereldoorlog was er in veel landen een tekort aan vet voedsel en daardoor nam de walvisjacht toch weer toe, ook in Nederland. In Nederland wordt vanaf de jaren 60 geen walvis meer gevangen. Overigens meer omdat het economisch niet meer rendabel was dan vanuit morele of ecologische overwegingen. En ook internationaal kwam de Walvisvaart grotendeels tot stilstand. In 1986 werd er door de International Waling Commission een wereldwijd akkoord gesloten om in elk geval tijdelijk te stoppen met de commerciële walvisjacht.

SPEAKER_00Totdat de bedreigde populaties zouden zijn hersteld.

SPEAKER_01Ja, de vraag is natuurlijk, is dat gelukt? Zijn ze hersteld? Nu er toch zoveel landen gestopt zijn met die walvisjacht?

SPEAKER_00Nou, een klein beetje misschien, maar we zijn er nog lang niet. Nog steeds wordt één op de vier Walfisachtigen met uitsterven bedreigd. De blauwe Finvis, het allergrootste dier op aarde. Daar is de status zelfs kritiek, dus die wordt zeer ernstig bedreigd. Nou, dat verbod dat dus in 1986 inging, dat lijkt op een aantal soorten wel echt een goed effect te hebben gehad hoor. Het aantal bultrugen bijvoorbeeld, daar waren er destijds nog maar zo'n 5000 van over. En daar zitten we intussen weer op zo'n 84.000. Dus dat is echt van een flinke groei.

SPEAKER_00En dat geldt ook voor bijvoorbeeld de grijze walvis en de Zuidkaper. Een gevaarte met een massa van zo'n 20 olifanten bij elkaar. Maar van de Noordkaper zijn er naar schatting nog minder dan 400 over. Dus daar gaat het dan weer heel erg slecht mee. Nou ja, wat je ook kunt afvragen is natuurlijk, wanneer is zo'n populatie hersteld? Want als je naar historische bronnen kijkt, dan kom je erachter dat er ooit walvissen waren in hoeveelheden die wij ons nu gewoon niet meer kunnen voorstellen. Dat je over de ruggen heen kon lopen en dat die dieren ooit zo algemeen waren.

SPEAKER_00Ja, dat is een beetje in ons collectieve bewustzijn verloren geraakt. Wat toch nog belangrijk is om te noemen, is ook dat de bedreiging van die walvisen hem niet alleen in de walvisvaart zit. Maar natuurlijk ook in de milieuvervuiling en in de visserij op vissen. Want ook daar raken die walvisen verstrikt in netten, waardoor ze kunnen overlijden.

SPEAKER_01Dus eigenlijk met alleen maar een verbod op de Walvisserij of de Walvisjacht, kom je er niet?

SPEAKER_00Nee, daarmee zijn nog niet alle bedreigingen weggenomen. Maar goed, laten we even teruggaan naar IJsland. Want daar zijn ze dus weer begonnen met de Walvisjacht. Maar het meest bizarre is eigenlijk dat er helemaal niemand op zit te wachten, zo schrijft de NRC. Er is eigenlijk helemaal geen markt meer voor dat walvisvlees.

SPEAKER_01Wat zijn ze dan begonnen?

SPEAKER_00Ja, daar kom ik zo op. Slechts 2% van de IJslanders eet soms nog wel eens walvisvlees. En merendeel van de bevolking is tegen de Walvisjacht. Bovendien verdient IJsland veel meer geld aan Walvistoerisme dan aan de Walvisvangst. En dat toerisme neemt elke keer juist af op het moment dat de Walvisjacht van start gaat. Dus de slogan van die Walvistourganisaties is ook al jaren: meet us, don't eat us.

SPEAKER_01Mooi.

SPEAKER_00Maar goed, dan kom ik dus bij jouw vraag, waarom zijn ze dan toch weer uitgevaren? Nou, dat is dus wel een heel absurd verhaal. Het lijkt erop alsof er één enkele man is, Christian Lofsen, die hier een soort van persoonlijke kwestie van heeft gemaakt om dit door te zetten. En dat hij nu ten overstaan van alle kritiek toch zijn zin lijkt te hebben. En dat heeft dan weer op een hele rare manier te maken met de Europese Unie. Maar daar kom ik zo op. Om te beginnen, die Christian Lofsen heeft best wel wat macht.

SPEAKER_00Hij is CEO van het bedrijf Valurg. Ja, hoe moet ik het uitspreken? En hij heeft heel veel politieke invloed. Hij is vooraanstaand lid van de grootste oppositiepartij van IJsland. En door een hoop grote investeringen die hij heeft gedaan in de lokale visindustrie, zijn er ook heel veel visbedrijven afhankelijk van hem. Dus die durven hem ook niet zo snel tegen te spreken. Het is dus zijn bedrijf dat nu weer uitvaart om Walversen te doden.

SPEAKER_00En ze beroepen zich daarbij op het creëren van werkgelegenheid. Maar een van de woordvoerders van het Walf is toerisme die geeft bij NRC al aan. van ik heb gekeken op de lijst en staan, ze hebben daar drie medewerkers in dienst. Dus dat valt op zich nog wel mee dan met die werkgelegenheid. En verder doen ze natuurlijk heel erg hun best om dit neer te zetten als de klassieke strijd tussen traditie en overheidsbemoeienis, overheersing. Dat moet zeggen, dat is de laatste jaren een heel populair frame aan het worden aan de rechterkant weer.

SPEAKER_00Maar het gekke is dat IJsland eigenlijk niet zo'n hele rijke Walfistraditie heeft. Dat is echt een traditie die achteraf een soort van in het leven geroepen is. En wat dan op een gekke manier hiermee interfereert, is dus dat IJsland eigenlijk heel graag wil toetreden tot de Europese Unie. En als dat gaat gebeuren, dan is het sowieso klaar met de Walvisjacht. Want dat mag niet binnen de EU. Maar dat zou dus dat frame kunnen aanwakkeren van de traditionele IJslandse cultuur bedreigd wordt door Europa.

SPEAKER_00En er komt binnenkort een referendum over die toetreding. En het lijkt erop dat die politieke partijen in IJsland eigenlijk helemaal geen zin hebben in de Walvisjacht. Maar dat ze denken van nou laten we het nu tot dat referendum maar even niet te veel opspelen. Dit. Want dan gaat dat misschien daar weer invloed op hebben. Dat mensen dan tegen de EU gaan stemmen omdat ze hun cultuur willen beschermen.

SPEAKER_01Dus die laten dit gewoon maar een beetje toe en die maken er even geen big deal van.

SPEAKER_00Ja, dus er gaan deze zomer nog een heel aantal walvissen gevangen worden. Ik geloof dat ze een kwotum hebben gekregen voor een paar honderd walvissen. Maar zoals ik net al zei, er is dus eigenlijk helemaal geen markt voor. Dus het is zeer de vraag wat ze met dat vlees gaan doen uiteindelijk. En deze Christian Lofsen heeft daar zelf een aantal best wel bizarre voorstellen voor gedaan. Een paar jaar geleden opperde hij nog om dat vlees te verschepen naar hongerige kindjes in Afrika.

SPEAKER_00Misschien dat hij probeerden om zichzelf als een soort van weldoener neer te zetten. Maar de IJslandse regering die zag juist een joekel van een imago risico voor IJsland voor zich. Dus die hebben daar meteen een stokje voor gestoken. Nou schijnt het ook nog een keer zo te zijn dat dat Walvisvlees hartstikke ongezond is voor kinderen. En de Afrikaanse landen zelf zeiden ook, wij willen je Walvisvlees helemaal niet hebben. Wij zijn geen afvalplek voor jouw hobby.

SPEAKER_01Oh, dat meen je niet. Wat een afhankelijk.

SPEAKER_00Maar het is dus echt een hobby geworden, in die zin ook van ja, niemand wil dit vlees hebben. Waarom wil je het maken? Nu heeft hij dus een nieuw plan om het Walvisvlees te gaan verwerken tot varkensvoer.

SPEAKER_01Want in de natuur vangen varkens natuurlijk ook altijd walvissen.

SPEAKER_00Precies, bekende varkenvissers. Maar waarschijnlijk heeft hij dat idee afgekeken van Japan en Noorwegen, want daar zitten ze dus met hetzelfde probleem. En daar verwerken ze een deel van het Walvisvlees nu in hondenbrokken. Kortom, die hele walvisvaart is eigenlijk gewoon een anachronisme geworden. Het is niet meer rendabel. Ze moeten zich in hele rare bochten vrom de hobby van een aantal stoere mannen nog te kunnen verantwoorden en in leven te houden. Wat dat betreft hoeven we ons denk ik ook weer niet heel erg zorgen te maken.

SPEAKER_00Maar ja, triest is het natuurlijk wel. Zeker voor die paar honderd walvissen die nu dus eigenlijk geslachtofferd worden voor het EU-referendum.

SPEAKER_01Ja, en dat gaat trouwens ook niet zo heel tof, die walvislacht. Ze zijn natuurlijk zulke grote bezen. Dus volgens mij wordt daar dan echt met allemaal van die harpoenen op ingestoken totdat zo'n dier dan uiteindelijk echt het loodje legt.

SPEAKER_00Er bestaat geen diervriendelijke manier om een walvis te doden, inderdaad. En ze krijgen ook niet eerst een spuitje. Laten we dus hopen dat het goed gaat met het referendum. En dat de IJslanders binnenkort het EU-lidmaatschap verkiezen boven hun zogenaamde culturele erfgoed.

SPEAKER_01Zeker. Ja, ik herinner de laatstraar er nog even aan dat we echt met goed nieuws gaan eindigen. Maar voordat we dat doen, moet jij nog even vertellen wat je uit hebt gesproken in Brussel gisteren.

SPEAKER_00Ja, ik was dus in het Europees parlement voor een echt wel een hele leuke sessie, eigenlijk over wat de boeren nodig hebben om aan de slag te kunnen gaan met eiwitdiversificatie. Dat is best wel een thema aan het worden in Brussel. Er werd een mooi rapport gepresenteerd, gebaseerd op interviews met een aantal pionierende boeren die daar dus al mee bezig zijn. En ze hadden er dus ook zes daarvan in een panel gedaan. En die mochten dus aan Eurocommissaris Hansen gaan vertellen, ja, eigenlijk wat een wensenlijstje was.

SPEAKER_00En ja, ik vond het eigenlijk wel heel bijzonder dat er op zo'n hoog niveau interesse voor was.

SPEAKER_01En geef ons een beetje indruk af, van wat voor boeren waren daar?

SPEAKER_00Nou, een daarvan was jou denk ik wel bekend, Bart Robben van de nieuwe Melkboer. Dus dat zijn die twee broers natuurlijk, die het melkveebedrijf hebben omgezet in een sojamelkedrijf. Maar er was bijvoorbeeld ook een Franse veehouder die Zijan wilde gaan maken. Een Deens varkensbedrijf dat nu peulvruchten produceert. En ze lieten een filmpje zien van een Oostenrijkse varkensboer die nu helemaal om is naar de productie van lokale tofu.

SPEAKER_01Jezus, wat leuk! Ja, hebben ze wel echt goed hun best gedaan om die boeren te vinden.

SPEAKER_00Ja, want het is natuurlijk op dit moment allemaal nog best wel marginaal, in de zin dat het nog geen hele grote beweging is. Maar wat ik zo grappig vind, is hoeveel interesse er voor is. Want nou ja, jij en ik vinden dit natuurlijk heel erg leuk. Maar dat is denk ik vooral, omdat je toch als overtuigde vegan is dit natuurlijk de ultieme convert. Een varkensboer die tofu gaat maken. Maar gek genoeg zat dus die commissioner Hansen ook gewoon driftig te knikken en te klappen voor dit soort verhalen.

SPEAKER_00En ja, dat vind ik wel heel bijzonder, eigenlijk. Dat er hier een soort van brug wordt gebouwd, tussen wat wij belangrijk vinden en het mainstream landbouwbelang. Want zij kijken er dus heel erg naar vanuit het idee van het terugbrengen van de afhankelijkheid van Europa voor geïmporteerde plantaardige eiwitten. En sowieso heb ik het idee dat op het moment dat je een boer naar voren schuift, dat alle oren zich beginnen te spitsen. Want er is volgens mij nog nooit een panel geweest voor mensen die een veganistische supermarkt willen openen of zo.

SPEAKER_00En wat Brussel voor hen zou kunnen doen.

SPEAKER_01En kwam er nou iets heel concreets uit, wat die boeren dan nodig hebben van de EU?

SPEAKER_00Ja, sowieso is het voor hen vaak moeilijker om aanspraak te doen op bepaalde subsidies, omdat ze niet zo netjes binnen de lijntjes passen. Maar ook vooral de infrastructuur. Wat ze eigenlijk allemaal zeiden, het groeien van die planten is het probleem niet. Waar ik nog dacht, van nou, daar is ook nog best wel een hele leerkurve door te gaan. Maar dat hebben ze eigenlijk allemaal al best wel goed onder de knie. Maar het is de afzet. Omdat dus eigenlijk al die verwerkingscapaciteit die we honderd jaar geleden nog hadden, toen we hier massaal pulvruchten produceerden, die is voor een groot deel verdwenen.

SPEAKER_00Dus die moet weer opnieuw opgebouwd worden. En ook de consumentenvraag moet aangewakker worden.

SPEAKER_01Ja, en als je gewoon elke dag levert aan Friesland Campina, dan hoef je nooit na te denken over je markt en je verwerking. Maar zodra je andersoortige producten gaat leveren, moet je daar inderdaad opeens een hele keten voor gaan creëren.

SPEAKER_00Ja, precies. Ja, er moet gewoon weer een nieuw ecosysteem voor gebouwd worden. En daarvoor wordt er dus wel gekeken naar de Europese Commissie. En die komt op 1 juli, dus dat is volgende week, woensdag geloof ik, komen zij met hun EU Protein plan. Dus ja, ik ben heel benieuwd wat daarin komt te staan. Ik denk dat we het daar het volgende journaal uitgebreid over gaan hebben. Nou ja, tegelijk zien we dat het lang niet allemaal goed is wat er uit Brussel komt, juist ook omdat er zo goed naar de boeren geluisterd wordt.

SPEAKER_00Want op hetzelfde moment overweegt de EU ook een herziening van de manier waarop de metaanuitstoot van de veestapel gemeten wordt. En dat lijkt uit een uitgelekt concept van de Europese Commissie voor hun duurzame veestrategie. En het lijkt erop dat de vleeslobby daar flink wat invloed op heeft gehad. Want die vleeslobby roept al jaren dat de manier waarop metaan, wat dus voornamelijk uit koeien komt, wordt gemeten op een manier die niet eerlijk is, dat het eigenlijk te zwaar wordt gewogen als broeikasgas.

SPEAKER_00Nou, dat zit zo. Metaan is een veel sterker broeikasgas dan CO2, tot wel honderd keer sterker. Maar het blijft veel minder lang in de lucht, maar een jaar of tien, terwijl CO2 honderden tot duizenden jaren kan blijven hangen. Dus dat is een interessant verschil. En dat is de reden dat wetenschappers zeggen, nou mooi, hier ligt onze kans om snel iets aan de opwarming te doen en die tippingpoints te voorkomen. Want als we nu metaan naar beneden halen, dan voorkomen we heel snel die verdere opwarming al in de komende paar jaar.

SPEAKER_00De vleeslobby die zegt, nou dat is mooi. Want dat betekent dat als de hoeveelheid metaan in de lucht maar gelijk blijft, dat er eigenlijk niets aan de hand is.

SPEAKER_01Ja, precies, die nemen dat als een soort van status quo. En maken zich geen zorgen over dat niveau, wat er dus wel degelijk is op dit moment.

SPEAKER_00Ja, ze brengen dat dus op een hele handige manier. Ze stellen het voor als een soort van natuurlijke kringloop, zeg maar. De grote kringloop van de boeren en de koeien. Van nou, dat komt dan in de lucht en dat wordt dan uiteindelijk weer opgenomen en dat gaat dan rond en rond en rond. Maar daarmee doen ze dus alsof de huidige hoeveelheid metaan in de lucht op een acceptabel niveau zit. En dat zit die, wat mij betreft, absoluut niet. Want methaan is verantwoordelijk voor meer dan een derde van de tot nu toe door de mens veroorzaakte opwarming van de aarde.

SPEAKER_00En in de EU wordt geschat dat metaan van de veestapel goed is voor ongeveer 12% van alle broeikasgasemissies. Dus wat de veelobby voorstelt, is een nieuwe meetmethode voor broeikasgassen. Die wordt GWP-ster genoemd, waarbij dan dus eigenlijk de metaanuitstoot van koeien op nul wordt gezet. Zolang dus het totaal aantal koeien dat gehouden wordt maar gelijk blijft.

SPEAKER_00Dat zou natuurlijk een enorme verandering betekenen voor de manier waarop hierover gerapporteerd wordt.

SPEAKER_01Maar gaan ze dit er echt doorheen krijgen?

SPEAKER_00Het gaat best wel spannend worden. Want Ierland gaat het roterende voorzitterschap van de Raad van de EU overnemen binnenkort. En dat is het EU-land met het hoogste aantal landbouwemissies. Dus zij hebben hier ook echt best wel belang bij om dus hun eigen straatje schoon te kunnen vegen op papier dan. En Ierland heeft dus al vaker aangegeven te pleiten voor een herklassificering van de metaan-emissies op EU-niveau. Dus ja, zij willen dit echt. En zij gaan hun positie natuurlijk ook wel proberen te gebruiken om dit er doorheen te duwen.

SPEAKER_00Dus ja, spannende tijden voor het Europese klimaatbeleid.

SPEAKER_01Nou, nu dan luisteren. Echt waar. Daar komt hij het goede nieuws. We hadden het beloofd. Dit keer komt het uit Spanje. Want er was een echt modern David en Goliat verhaal gaande. En jawel, David heeft gewonnen. Het zit namelijk zo. Zes Spaanse vleeslobbygroepen die samen goed zijn voor een jaaromzet van 31 miljard euro die verloren een rechtszaak van een plantaardig bedrijf met een jaaromzet van slechts 17 miljoen euro. En het gaat aan om Oirafood.

SPEAKER_01H E-U-R-A, Oira voods dat plantaardige vleesvervangers maakt. En je kent ze vast wel, inmiddels liggen ze ook in Nederland op het schap. Heb jij zelfs gehad?

SPEAKER_00Ja, ik heb ze wel eens gehad, inderdaad. En volgens mij is het in Spanje zelfs zo'n populair merk geworden dat het woord hoira daar vleesvervanger is gaan betekenen, net zoals dat wij overal luxeflex tegenzetten.

SPEAKER_01Nou, de reden voor die rechtszaken vanuit die vleeslobbygroepen is omdat Oira volgens hun regelmatig activistische boodschappen plaatsen op social media en Billboard over de impact van vlees op onze aarde en gezondheid. En volgens die lobbygroepen zijn die boodschappen onjuist en alleen maar bedoeld om de vleessector zwart te maken. En daarnaast vinden ze dat Oira consumenten misleidt door termen als burger en borst te gebruiken op de verpakkingen van hun vervangers. Het Hof in Barcelona heeft nu uitspraak gedaan na jarenlange strijd.

SPEAKER_01En die hebben Oira vrijgepleit van de meeste beschuldigingen. Volgens de rechter kan de communicatie van Oira op social media niet worden gecharakteriseerd als misleidend, denigerend of als onrechtmatig verkregen. En alles is ook nog eens gewoon netjes gebaseerd op wetenschappelijke literatuur en institutionele bronnen, volgens het Hof. Ze deden ook nog een uitspraak over de terminologie op de etiketten van Oira. En oordeelde dat termen als burger en worst en Gorizo daar dus in ieder geval op dit moment nog wel gewoon gebruikt mogen worden voor plantaardige producten.

SPEAKER_01Mits het plantaardige karakter ervan duidelijk wordt gecommuniceerd. En dan een extra leuke uitsmijter. Alle proceskosten, en dat zullen er best wel wat geweest zijn na jarenlange strijd, die mogen betaald worden door de vleeslobby. Nou, hiermee, met dit kleine opsterje, kunnen we het studio Plantaardig Journaal wel weer afsluiten, toch?

SPEAKER_00Ik denk dat we het ermee moeten doen in elk geval.

SPEAKER_01Tot zeker. Tot over twee weken.

SPEAKER_00Tot ziens.

Open the transcript file

Hosts and Guests

Nobody is credited on this episode yet.

Credit the people on this episode

Be the first to rate this episode

More episodes

All episodes
  1. #125: Kunnen de plantaardige koks van het ROC een varkenshouder overtuigen?

    Nov 20, 202644 minAudio

    In 2022 startte het ROC van Amsterdam de opleiding tot Plant Based Chef, de eerste plantaardige koksopleiding van Nederland. De eerste klas zat al snel vol. Maar dit schooljaar is er geen nieuwe klas. Er waren te weinig...

    Credit the people on this episode

  2. Journaal #96: Plantaardige eiwitten zorgen voor hoger testosterongehalte

    Nov 13, 202644 minAudio

    Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Ongehoord komt met stuitende beelden van bekroonde boeren...

    Credit the people on this episode

  3. #124 Kweekvis: de snelst groeiende voedselsector die bijna niemand ziet. Met Tom Kools van Foodrise

    Nov 6, 202647 minAudio

    Onlangs werd bekend dat kweekzalmen tegenwoordig kippenresten gevoerd krijgen. Het veroorzaakte veel ophef, maar eigenlijk is het slechts een voetnoot in een dossier dat vaak onzichtbaar blijft: De aquacultuur. Hoe ziet...

    Credit the people on this episode

  4. Journaal #95: Komt de hoge rundvleesprijs Trump straks duur te staan in de verkiezing?

    Oct 30, 202645 minAudio

    Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Nieuwe organisatie zet zich in om “secundair” dierenleed in...

    Credit the people on this episode

  5. #123 Afhakers: waarom stoppen mensen met vega(n) en hoe houden we ze binnen boord? Met Lisa Stel (Lisa Goes Vegan)

    Oct 23, 202652 minAudio

    Veel vegans inspireren iemand in hun omgeving om ook vegan te worden. En als elke vegan één ander vegan maakt, eet heel Nederland binnen zeven jaar geen vlees, vis, zuivel en eieren meer. Maar waarom gebeurt dat niet?...

    Credit the people on this episode