Derde keer motie verbod kiloknaller aangenomen, hybride vlees geen stille revolutie meer, eiwitplan voor België incl Wallonië, vissersbond vreest einde kottervisserij Nederland. Luisteraarsvraag: “Waarom zijn Jumbo’s krentenbollen niet meer vegan?”. Gast: Corjan van den Berg (Revyve eivervangers). _____________________________________________________ Samen maken we meer mogelijk, steun onze podcast en help ons groeien met jouw donatie: studioplantaardig.nl/donatie _____________________________________________________ In het Vegan Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman (ProVeg) het laatste nieuws door op het gebied van de 'eiwittransitie'. Met dit keer: Minister Van Essen wil eiwittransitie bespoedigen Voor de derde keer een motie aangenomen voor een verbod op de kiloknaller De stille revolutie is niet meer zo stil: NRC pakt uit over hybride vlees Eiwitplan voor België, nu ook Wallonie betrokken Visserijbond vreest einde van kottervisserij in Nederland Goeie Vraag van een luisteraar: Jet. Waarom zijn de krentenbollen van Jumbo niet meer vegan? Paasinterview: Het beste ei is geen ei, met Corjan van den Berg van Revyve zie ook: https://www.consumentenbond.nl/voedingstests/prijspeiling-eieren Agenda: 14 april Vega onder Vuur (in Pakhuis de Zwijger) Presentatie: Esther Molenwijk, Stichting The Food Revolution ism ProVeg Nederland, Pablo Moleman Research & Redactie: Diana de Veld, Jenny Pannenbecker, Pablo Moleman en Esther Molenwijk Audiomontage, mixen en masteren: Jennifer Pettersson Help ons het plantaardige nieuws te verspreiden: deel deze podcast. Ga naar studioplantaardig.nl en volg ons via BlueSky, Mastodon, Instagram, Facebook, YouTube, TikTok & #StudioPlantaardig Geef onze podcast ook een rating en schrijf een mooie recensie. Alvast enorm bedankt!
Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.
Transcript
From the show. Tap a time to play from there.
SPEAKER_01Verbeter de wereld met VorkMS. Mijn naam is Hester Molenwijk.
SPEAKER_00En ik ben Pablo Moleman.
SPEAKER_01En dit is het Wieden Journaal. Pablo het is bijna Pasen. En ik ben eigenlijk wel benieuwd wat zijn de paas tradities daar in Australië?
SPEAKER_00Ja, dat is wel heel erg raar eigenlijk, want ze vieren hier dus kerstmidden in de zomer en Pasen in de herfst. Dus dat klopt voor mijn gevoel gewoon helemaal niet. Maar om de een of andere reden houden ze toch vast aan die westerse van die Europese tradities her. Dus je ziet hier overal eitjes en lammetjes en paashazen. Nou, dat is niet helemaal waar trouwens. Ze hebben hier wel de paasbilby. Dat is een soort van een bedreigd buideldier dat ook hele lange oren heeft.
SPEAKER_00En die proberen ze een beetje te promoten via Pasen. Om daar ook geld voor op te halen. Want konijnen zijn hier juist helemaal niet populair. Want die worden een beetje gezien als een plaag. Dus je hebt hier wel chocoladebilbi's, maar ja, verder is het toch vooral een Europese traditie die hier een beetje in de herfst is neergekwakt.
SPEAKER_01En verstopt die Bilby ook eieren?
SPEAKER_00Ja, die verstopt ook. Ja, wat dat betreft heb ik zelf nog een hele andere theorie eigenlijk. Ik vind eigenlijk dat ze de paashaas gewoon moeten omarmen, maar dan niet als buideldier, want hij heeft helemaal geen. Ja, hij heeft wel een tasje, natuurlijk. Maar als eierleggend zoogdier natuurlijk. Want wat is er Australischer dan een eierleggend zoogdier, zoals het vogelbekdier. En net zoals dat de kerstman uit de Noordpool komt, vind ik eigenlijk dat wij gewoon wereldwijd moeten accepteren dat de paashaas uit Australië afkomstig is. Dat lijkt mij de enige logische verklaring voor je een zoogdier kunt hebben, dat eieren legt.
SPEAKER_01Oké, dus jij gaat proberen daar de traditie een beetje te herzien.
SPEAKER_00Ja, dat is toch geen lopend project, maar het lijkt me wel een goed idee.
SPEAKER_01Goed, nou laten we doorgaan naar het vegan journaal. Om te beginnen, gaat Jumbo's hervatting van vleesstunten de politiek wakker schudden.
SPEAKER_00Ja, en we hebben wel een beetje een probleempje, Esther. Maar een van onze geheimen is een beetje uitgelekt. Dus daar moeten we het even over hebben.
SPEAKER_01Zeker. Dan, België presenteert een nationaal eiwitplan.
SPEAKER_00En grijpt de viserijbranche de oorlog in Iran aan om de Pulsvisserij weer te legaliseren.
SPEAKER_01En we hebben weer eens een hele leuke goede vraag van een luisteraar.
SPEAKER_00Maar eerst moeten we nog even terugkomen op de vorige uitzending. Want we hadden het toen over de stilstand in de eiwittransitie bij de supermarkten. En toen zagen we al dat de supermarkten er samen niet echt uit lijken te kopen. En je zou dan ook kunnen zeggen, de politiek is aan zet. Een paar uur na de opname opende ik mijn nieuwfeed en wat zag ik? De minister van Landbouw Jamie van Essen, die heeft naar aanleiding van Kamervragen laten weten dat hij een plantaardig eetpatroon in Nederland wil stimuleren door onder andere afspraken te maken met de retailers.
SPEAKER_01Paarlo, ik heb het ook gezien. Het was toch niet te geloven, deze uitspraak.
SPEAKER_00Ja, prachtig. Die zat wel lang op te wachten natuurlijk. Die Kamervragen kwamen naar aanleiding van de behandeling van de landbouwbegroting. En hij bevestigt daarin dat het doel om in 2030 op 50% tierlijk, 50% plantaardig uit te komen, dat hij dat nog steeds nastreeft.
SPEAKER_01Ja, en dat was een klein beetje in een onderste la verdween. Leek het, dat hele eiwitplan.
SPEAKER_00Ja, dat doel is natuurlijk twee kabinetten geleden al opgesteld. Maar het afgelopen kabinet heeft daar natuurlijk bar weinig aan gedaan. Maar het staat nu dus weer helemaal terug op de agenda. Van Essen zegt er verschillende dingen over in de Kamerbrief. Hij zegt: ik onderschrijf de adviezen van de gezondheidsraad en het voedingscentrum om een meer plantaardig eetpatroon na te streven. Als hij dat echt meent, dan zou dat gelijk ook betekenen dat hij binnenkort moet gaan bijstellen naar 60% plantaardig, zoals de gezondheidsraad al heeft gedaan, en zoals naar verwachting het voedingscentrum volgende week ook gaat doen wanneer ze met een nieuwe scheif van 5 komen.
SPEAKER_00En hij schrijft: ik wil me de komende periode gaan inzetten voor een verdere verduurzaming van de consumptie, onder andere door inzet op voorlichting, consumentenactivatie, de voedselomgeving en een groter aanbod plantaardige eiwitten. Dus ja, dat is een hele hoop eigenlijk wat hij wil gaan ondernemen. En hij schrijft: dit laatste werk ik onder andere verder uit in een bredere ketenaanpak. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het maken van afspraken met retail en food service over een groter plantaardig aanbod en over prijs, plaatsing en promoties.
SPEAKER_01Nou, daar heb je het precies.
SPEAKER_00Ja, precies. Dit is precies de rol waarvan we al hoopten dat de overheid die zou gaan spelen. En het lijkt er dus op dat de nieuwe minister echt bereid is om dat te gaan doen. En ja, dat is fantastisch nieuws.
SPEAKER_01Hij snapt het.
SPEAKER_00Hij snapt het. En ook het een verademing, esther.
SPEAKER_03Ja, niet te geloof ik.
SPEAKER_00Het is echt heel wat anders dan wat we. Ik moet er nog een beetje aan wennen, merk ik. Na al die journaals waarin we een beetje aan het klagen waren over vorige minister. Ook het inkoopbeleid van het Rijk wordt genoemd als een belangrijk instrument om de markt voor plantaardige producten te activeren. Nou, dat is natuurlijk ook een heel goed idee, want het Rijk is een van de grootste voedselinkkopers in het land. En verder schrijft hij ook: kijk ik naar mogelijkheden om initiatieven met positieve impact breder te stimuleren en of te verankeren, bijvoorbeeld de verkoop van hybride producten, waarbij het aandeel plantaardig steeds verder kan worden verhoogd.
SPEAKER_00Dus ook die trend heeft hij al goed in de smizen. Daar gaan we het straks nog verder over hebben. En hij sluit af, de komende periode bekijk ik hoe mijn volledige beleidsinzet op duurzaam voedsel er precies uit gaat zien. Hierin zal ik ook de nieuwe eiwitmonitor van maart 2026 en de vernieuwde schijf van 5 meenemen.
SPEAKER_01Maar betekent dat dat Jamie Vanesse binnenkort bij jullie aanbeldt in Utrecht?
SPEAKER_00Nou, dat zou natuurlijk mooi zijn. De koffie met zojamk staat klaar in elk geval. Maar hij maakt ook dus wel redelijk vaart dat hij meteen de komende periode al duidelijkheid wil bieden. En in het najaar belooft hij om de Kamer opnieuw te informeren met een concretere beleidsaanpak. We hadden er natuurlijk wel al een beetje op gerekend dat nu de B uit het kabinet is dat er weer wat ruimte zou komen voor eiwitbeleid. Maar ja, zo snel al zoveel, daar word ik wel heel erg blij van.
SPEAKER_01Ja, zeker. Nou, en dan nog meer positief nieuws uit Den Haag, meteen hieraan gerelateerd eigenlijk. In de vorige aflevering spraken we dus over Jumbo, die weer zou gaan beginnen met vleesstunten. Terwijl ze daar twee jaar geleden als eerste supermarkt van Nederland in de wereld zelfs mee waren gestopt. En die aankondiging van Jumbo dat ze weer gaan starten, die lijkt niet zonder gevolgen te zijn. Want Kamerleden Oude Hand van de Partij voor de Dieren en Pieter Grinwis van de ChristenUnie, die dienden direct de dag daarna een motie in om het prijssunten van agrarische producten, waaronder vlees tegen te gaan.
SPEAKER_01En ik ga hem even voorlezen. Constaterende dat een niet nader te noemen supermarkt onlangs heeft aangekondigd om weer te gaan stunten met de prijs van vlees, verzoekt de regering om alsnog te komen tot een wettelijke grondslag om prijstunten met agrarische basisproducten, waaronder in elk geval vlees tegen te gaan. Tussen haakjes waarbij wel ruimte blijft voor het afbreisen van levensmiddelen in verband met de houdbaarheidsdatum. En jawel, die motie is met 80 stemmen voor, en 70 tegen, dus, aangenomen.
SPEAKER_01Nou, dan moeten we ook weer niet te vroeg juichen. Want in 2022 is er dus al eenzelfde motie aangenomen, ook toen door dezelfde partijen. En die werd heel breed gesteund, zelfs ook door de VVD en de BBB. Maar die stemden bij deze nieuwe motie wel tegen.
SPEAKER_00Ja, dat is dan wel weer jammer. Maar het is wel interessant natuurlijk dat dat stunten ook voor de boeren zelf eigenlijk helemaal niet zo goed is. Dat die producten tegen extreem lage prijzen worden verkocht. Het mooie is wel dat dit een onderwerp is waarop je best wel brede coalities kunt maken van links tot rechts.
SPEAKER_01Precies, ja, helaas, ondanks dat het dus aangenomen was, toen al, is het verbod vervolgens nooit doorgevoerd door het ministerie van Landbouw. En ja, daar refereren ze dan in deze nieuwe motie ook opnieuw naar.
SPEAKER_00Ja, sterker nog, dit is eigenlijk al de derde keer dat er hier een motie over is aangenomen. Want in 2015 heeft de PvdA ook al eens een soortgelijke motie ingediend. En die is toen ook aangenomen. Dus laten we maar hopen dat driemaal in dit geval scheefrecht is.
SPEAKER_01Ja, jeetje. Maar de vraag is natuurlijk: dat heb ik mij dus de afgelopen twee weken af zitten vragen. van wat kan de overheid doen om prijstunten tegen te gaan? Is daar een wettelijke grondslag voor te bedenken?
SPEAKER_00Nou, nog niet helemaal. Maar het kan natuurlijk wel. Want bijvoorbeeld, voor alcohol bestaat er al een soort gelijk verbod op stuntprijzen. En ja, dat houdt in dat winkels zoals supermarkt en sluiterijen maximaal 25% korting mogen geven op alcohol. En grotere kortingen dan dat, zoals 1 plus 1 gratis, die zijn verboden. Maar alcohol is natuurlijk wel iets anders als vlees. Het is een van de weinige productgroepen samen met sigaretten die heel strak gereguleerd is. En als je dat voor vlees ook wil gaan doen, dan moet je dus een heel framework op gaan bouwen dat er nu nog niet is.
SPEAKER_00Met heldere definities en alles erop en eraan. Want wat doe je bijvoorbeeld met hybride producten, wat doe je met maaltijdsalades of pizza's, waar misschien een beetje vlees in zit, etc. En wat is nu eigenlijk een stunt, wat is een te grote korting?
SPEAKER_01Ja, dus het is nog niet zo vanzelfsprekend.
SPEAKER_00Nee, nee, precies. Maar tegelijkertijd zie je in het buitenland wel dat er deelverboden bestaan. Dus je moet het gewoon op een bepaalde manier omkaderen en dan heb je wel iets. Zoals bijvoorbeeld in Engeland. Da is er recent een verbod ingevoerd op 1 plus 1 gratis acties. Stapelkortingen voor alle ongezonde producten. Waaronder bepaalde vleesproducten en bijvoorbeeld ook visticks en pizza's. En ook in Frankrijk is het niet meer toegestaan om hoge kortingen op voeding toe te passen.
SPEAKER_00En in België hebben ze bijvoorbeeld een wet die zegt je mag landbouwproducten niet onder de kostprijs verkopen. Dat appelleert natuurlijk heel erg aan het bezwaar wat meer aan de boerenkant leeft. Maar het effect is natuurlijk hetzelfde, dat je niet meer kunt stunten met onder andere vlees. Dus er zijn er toch best wel wat dingen die je als overheid zou kunnen doen. Plus in 2022 antwoordde de regering nog dat een van de redenen dat ze het hier niet aan wilde, was dat het op gespannen voet stond met het mededingingsrecht. Het zou neer kunnen komen op prijsafspraken.
SPEAKER_00En dat is natuurlijk verboden. Dan krijg je een soort, ja zou kunnen zeggen, een soort van kartel rondom vlees aanbiedingen. Maar intussen heeft de autoriteit consument en marketing, die zijn hier dus de autoriteit in, die hebben al laten weten dat ze er juist wel heel erg voor openstaan om samen met de supermarkten te kijken hoe dit soort afspraken wel gemaakt kunnen worden binnen de regels die er zijn. Omdat dit het algemeen belang dient. En dat is natuurlijk heel anders dan bij een klassiek kwartel, waarbij prijsafspraken de consument benadelen.
SPEAKER_00Terwijl die hier eigenlijk hier als maatschappij voordeel bij hebben.
SPEAKER_01Ja, wat een proactieve houding van de ACM. Die zeggen dus kom maar naar ons toe, we willen hier wel over meedenken.
SPEAKER_00Ja, en dat zeggen ze al een paar jaar. Dus als we het weer hebben over koffie die klaarstaat, ik denk inderdaad dat die misschien maar eens geschonken moet worden nu.
SPEAKER_01En nog een ander haakje dat ik zag, waardoor het denk ik toch wel mogelijk zou kunnen zijn, is die uitzending die ik maakte over dat vleesreclameverbod. Want daar werd duidelijk dat het eigenlijk best wel goed te onderbouwen is dat de overconsumptie van vlees een probleem vormt voor de volksgezondheid, zowel direct als indirect. En bovendien heeft de overheid zelf al een doelstelling tot het verlagen van de vleesconsumptie, waar we het net al over hadden. Dus dat zouden in principe genoeg aanknopingspunten moeten zijn om zoiets als dit door te voeren. Volgens mij moeten er vooral gewoon een paar knappe juristen even de koppen bij elkaar steken met de ACM om tot een mooi wetsvoorstel te gaan komen.
SPEAKER_00En dan komen we bij het hybride vlees, dat was de afgelopen weken opeens volop in het nieuws. En ja, dat was niet helemaal de bedoeling misschien. Want veel supermarkten proberen dat juist zonder al te veel reuring door te voeren. Dus het leek mij wel goed om even te kijken hoe gaat het nu met de beeldvorming van hybride vlees.
SPEAKER_01Met dat geheim van ons dat uitgelekt is.
SPEAKER_00De stille eiwittransitie.
SPEAKER_01Ja, de NRC maakte een enorme artikel en reeks over de stille eiwittransitie.
SPEAKER_00Ja, maar het is natuurlijk juist. Ik snap ook wel weer dat dat juist allemaal extra spannend maakt. En dat is denk ik ook niet de indruk die we willen wekken dat stil per se stiekem is. Ik snap dat je dan als journalist je oren gaat spitsen. Maar even voor de luisteraars die het niet hebben meegekregen. Hybride vlees, ook wel blended meat of rijkt vlees, dat is dus dierlijk vlees, waarbij een deel vervangen is door plantaardige ingrediënten. Dus ja half om half, zeg maar, half dierlijk, half plantaardig, of in elk geval een kwart of een derde minder vlees.
SPEAKER_00En dat is de afgelopen decennia al heel vaak geprobeerd. En dat was tot nu toe nooit zo'n succes. Nou, je half om half dus, of in elk geval een kwart of een derde minder vlees. En dat lijkt nu echt best wel van de grond te komen. Je ziet echt een hoos aan hybride producten in de Nederlandse supermarkten. Dat is natuurlijk ook ingegeven weer door die eiwitdoelstellingen die ze hebben. En wat je ziet is dat ze dat stilletjes proberen te doen. Of door juist andere aspecten te benadrukken. Dus niet door te zeggen meer plantaardig, maar bijvoorbeeld minder vet zit er in deze worst of in deze burger.
SPEAKER_00En dat is een mooie aanpak natuurlijk, maar dat begint nu stilletjes door te druppelen in de media. Zeker bij NRC. Want zoals jij het net al noemde, die pakt deze week uit met een zevendelige serie van long reads over hybride vlees. De eerste vier artikelen zijn intussen verschenen en die heb ik gelezen. En ik moet zeggen, het was zelfs voor mij wel wat veel om doorheen te komen. Terwijl ik toch bovengemiddeld geïnteresseerd ben in dit onderwerp. Dus ik ben wel benieuwd of de gemiddelde lezer zich er doorheen gaat ploeteren.
SPEAKER_00Maar ik zou ook zeggen dat het een hele goede bijdrage is aan de beeldvorming rondom hybride vlees. Uiteindelijk wil je natuurlijk ook niet dat mensen helemaal van niet weten. Je wilt eigenlijk dat het algemeen bekend is dat dit gebeurt, waardoor ook niemand daar aanstoot aan kan nemen, zonder dat het tegelijkertijd in koede letters op de voorkant van de verpakking moet staan, omdat mensen het dan misschien toch minder snel zouden kopen. En je wil ook dat mensen de context begrijpen. Dat ze weten dat het te maken heeft met een milieu-impact, dat er de plantaardige ingrediënten die toegevoegd worden van hoge kwaliteit zijn, dat dat geen goedkope vulling is.
SPEAKER_00Dat ze niet genempt worden, zeg maar. En dat het eigenlijk heel normaal is dat producten niet volledig uit vlees bestaan. Dat gehakballen van oudsher altijd al hybride zijn, omdat daar bijvoorbeeld broodkruimels doorheen zitten. Nou, de NRC legt dat allemaal heel netjes uit. En ze geven ook nog een heel mooi inkijkje in hoe het eigenlijk kort dansen is voor de supermarkten om hierover niet te veel en niet te weinig te communiceren. Dus ik denk eigenlijk, ondanks dat ons geheim is uitgelekt Ester, dat het eigenlijk niet beter kan dan dat het op deze manier uitlekt.
SPEAKER_00Er wordt ook heel terecht een vergelijking gemaakt trouwens met de zoutvermindering. Wat de afgelopen best wel een succesverhaal is, eigenlijk van de gezonde voeding, waarbij er dus stapje voor stapje in heel veel producten steeds een beetje minder zout is gaan zitten, waardoor mensen daar geleidelijk aan aan konden wennen. En ja, ik denk dat dit eigenlijk een heel vergelijkbare situatie is. En ook dat is niet geheim complot of zo. In de komende afleveringen wil de NRC nog alle ingrediënten één voor één gaan uitpluizen.
SPEAKER_00Dus de oesterswamvoetjes en de suikerbietvezels, en de veldbonen en het zeewier. Ja, ik sta te kijken van de hoeveelheid aandacht. Maar ik denk dat het eigenlijk ook wel heel goed is om die ingrediënten die voor sommige mensen nog een beetje onbekend zijn, om daar eens in te duiken om te zien dat het eigenlijk allemaal hele mooie producten zijn. En ze gaan zelfs hun culinaire redacteur vragen om een recept voor de thuiskok te ontwikkelen. Nou, daarmee komt het gelijk ook allemaal heel dicht bij huis. Dus ja, ik zou zeggen, hartstikke mooie publiciteit voor de stille eiwitransitie.
SPEAKER_00Maar toen zag ik de kop op het platform Manners. Ken je dat? Nee, moet ik altijd een mannenmedium, een nieuwssite voor mannen. En ja, daar schrok ik toch wel een beetje van. Want zij kopte met door deze truc van supermarkten eet jij ongemerkt minder vlees.
SPEAKER_01Ja, dit is dus precies waar je bang voor bent, eigenlijk met zo'n stille transitie. En dat er een keer iemand daar aanstoot aan gaan nemen.
SPEAKER_00Dit is de schandaalkop inderdaad, waar we bang voor waren. En ik vermoed dat dat toch ingegeven is door de publiciteit die de NRC heeft gecreëerd, natuurlijk. Want ja, je kan dat niet helemaal containen. Dat gaat natuurlijk alle kanten op. Maar toen ben ik dat artikel verder gaan lezen, en ik werd wel enigszins gerustgesteld. Want ze leggen het ook allemaal heel netjes uit, eigenlijk. En dan wel voor een mannenpubliek ook. Wij bij de redactie van manners, wij eten graag een lekker stukje vlees. Maar tegelijkertijd zien we ook wel dat het een stukje minder kan.
SPEAKER_00Dus ik vond het eigenlijk een heel positief artikel ook weer. En ze focussen vooral op de minder vet claim van de worstjes bij de Albert Hein. En aan het einde zeggen ze daarover. Gefrustreerde carnivoren zullen dit misleiding noemen, waarmee ze zichzelf gelijk distantiëren van die gefrustreerde carnivoren. Maar feitelijk klopt het gewoon. Gehakt dat deels uit plantaardige ingrediënten bestaat, bevat daadwerkelijk minder vet. En daarnaast staat er nog steeds op dat het product deels plantaardig is, maar dan wat minder prominent.
SPEAKER_00Wat ons betreft is dit een goede ontwikkeling. We zijn niet tegen het eten van vlees, maar het zou voor de planeet wel beter zijn als we wat minderen. En daarom juichen we het alleen maar toe.
SPEAKER_01Ik zou bijna denken dat ze profiven hebben gevraagd om input voor dit artikel. Het mooie natuurlijk in deze in zekere zin dat het zo naar buiten is gekomen dat er nu ook geen enkel medium meer kan doen alsof ze iets stiekems hebben ontdekt. Wat dat betreft, is de stiekemige er nu wel vanaf. En dan is het ook nog op een best wel chique en inhoudelijke manier naar buiten gekomen. Lang verhaal kort, het is dus goed uitgepakt. Dan gaan we naar onze zuiderburen, want daar is wat beweging te zien.
SPEAKER_01Onlangs presenteer een hele brede groep aan organisaties, waaronder bedrijven, universiteiten en landbouworganisaties uit heel België samen een zogenaamd propositiepaper aan het Belgische parlement. En dat heet naar een veerkrachtig duurzaam Belgisch eiwitsysteem. En daarin pleiten ze voor, ja, dat lastige woord weer Pablo, eiwitdiversificatie. Dus transitie, dat is inmiddels politiek gezien een wat aanstootgevend woord. Maar goed, diversificatie komt eigenlijk een beetje op hetzelfde neer. Een diverser palet aan eiwitten, waaronder dus ook meer plantaardig.
SPEAKER_01Nou goed, daar pleiten ze dus voor. En ze sturen aan op meer lokale productie. Nou, dat laatste is slim, denk ik, want daar kan niemand tegen zijn in geen enkel land. Dus als je dat koppelt, dan heb je altijd wat meer draagvlak. Nou, de initiatiefnemers zijn rond Peter Leefmilieu en jouw Belgische collega's van ProVeg. Maar vervolgens hebben dus meer dan honderd andere organisaties en bedrijven zich achter dit plan geschaart. En ook wel grote bedrijven zoals Carrevour, Danone en Nesle. En ja dan pik ik er maar even een paar maatregelen uit. Het belangrijkste eigenlijk is dat ze vragen om een overkoepelend eiwitplan met ook echt nationale doelstelling en een organisatie.
SPEAKER_01Ze noemen het dan een observatorium. Prachtig. Die de gegevens over de consumptie, de productie en de handel en subsidies en zo op eiwitten verzamelt en publiceert. Eigenlijk een beetje wat eiwit is in Nederland, toch?
SPEAKER_00Ja, misschien nog wel zelfs wat breder dan dat, maar ja, heel mooi om dat allemaal ergens onder te brengen.
SPEAKER_01Ja, en natuurlijk heel logisch. Want zolang je niet weet hoe het op dit moment voorstaat, kun je ook gewoon nooit naar een goed plan komen waarin je gaat sturen op verbetering. Dus dat is eigenlijk een belangrijkste punt. En dan pleit ze natuurlijk ook voor meer economische kansen voor boeren die dan lokaal en biologisch en plantaardig telen. En dan denken ze bijvoorbeeld aan langere, meerjarige contracten. En ze zeggen er moet ook geld vrijkomen voor tijdelijke overgangs- en investeringssteun aan landbouwers die eiwithoudende gewassen telen. Dan vragen ze nog natuurlijk voor meer financiering voor onderzoek en innovatie op het gebied van plantaardige eiwitbronnen.
SPEAKER_01En een hele leuke en relevante, denk ik, is dat ze vragen om meer aandacht voor plantaardigen binnen alle relevante leeromgevingen en opleidingen. En dan hebben ze over landbouwscholen en kokesopleidingen, bijvoorbeeld de voedingsopleidingen, maar ook gewoon in het regulier onderwijs. Ik denk dat dat wel een hele belangrijke stap is. Nou is het natuurlijk nog maar een voorstel. Daar moet het parlement vervolgens nog iets mee gaan doen. Maar goed, er ligt eigenlijk wel een concreet plan. En wat hier vooral nieuw is, is dat nu ook Wallonië betrokken is. Want in Vlaanderen was er wel al het een en ander rondom de eiwitsshift.
SPEAKER_01Ik kwam nog niet heel erg van de grond, maar er was wel een soort plan. Maar in Wallonië was er nog helemaal niets op dat gebied. En nu trekken ze dus breder naar heel België.
SPEAKER_00Ja, en met zoveel grote partijen eraan verbonden, moet dat toch ook wel wat overtuigingskracht hebben.
SPEAKER_01Dat zou je zeggen.
SPEAKER_00Esther, wat is dit een ongewoon positieve uitzending tot nu toe?
SPEAKER_01Ja, dat klopt. Heb je nog meer positief nieuws? Kunnen we helemaal positief houden?
SPEAKER_00Nou, ja, misschien op een smalende manier toch wel positief nieuws. Ja, daar schaam ik me dan een beetje voor. Maar het gaat echt ontzettend slecht met de kottervisserij. En ja, de kottervisserij, dat klinkt toch misschien wel heel schattig en kneuter.
SPEAKER_01Het klinkt wel heel kodig.
SPEAKER_00Klinkt kodig, ja. Ik denk aan visotters of zo. Maar goed, dat is dus echt helemaal geen schattige ot en zien wereld. Dat is een zwaar verwoestende sector. Die niet alleen bijdraagt aan de overbevissing, maar die ook nog eens een keer de hele zeebodem kapot maakt. Door met hele grote sleepnetten eroverheen te sleuren. In het Engels heet het bottomtrolling. Ik denk dat dat een term is die luisteraars misschien eerder hebben gehoord, omdat er ook heel veel documentaires over visser zien, waarin je horrorbeelden ziet van die grote boomkorren die zo over die zeebodem trekken en alles wat in hun pad komt allemaal aan gort scheuren.
SPEAKER_00Maar dat is dus wat wij in Nederland heel schattig de kottervisserij noemen. En ze vissen dus voornamelijk op platvissen, zoals school en tong, die dus op die bodem leven. Maar ja, dus als je dat met zo'n zo'n rugzichtloze manier probeert te vangen, dan heb je dus ook enorm veel bijvangst. En ik schrok je er zelf van, maar voor elke tong die er verkocht wordt, worden er 38 andere zeedieren doodgemaakt in de koppervisserij.
SPEAKER_01Nee, zoveel. Dit wist ik ook niet.
SPEAKER_00Dat is echt enorm. Maar dan komen we dus toch bij dat wat vanuit ons perspectief dan wel goed nieuws is, die sector die dreigt volledig vast te lopen. En dat is allereerst te wijten, of dat is in elk geval de aanleiding dat er nu veel aandacht voor is. De oorlog in Iran. Ik zei het de vorige keer al, als het niet met de veehouderij te maken heeft, dan heeft het toch zeker met de visserij te maken. De eerste wet van Moleman en Molenwijk. Volgens de Nederlandse vissersbond zijn die dieselprijzen nu zo hoog dat er geen geld meer mee te verdienen is om nog uit te varen.
SPEAKER_00Want die boten gebruiken dus ruim duizend liter brandstof op een dag. Een week op G kosten dus al zo'n 25.000 euro aan brandstof. En dat weegt gewoon niet op tegen de opbrengsten. Want die vis kunnen ze eigenlijk ook niet duurder maken, want die wordt op de wereldmarkt verkocht gewoon voor de allerlaagste prijs. Dus die zitten echt met hun handen in het haar. En er zijn heel veel kotters die dus nu niet meer kunnen uitvaren eigenlijk. En de vissersbond die zegt dat de hele kottervisserij zelfs uit Nederland dreigt te verdwijnen als er nu niet iets gebeurt.
SPEAKER_00Maar ja, eigenlijk is er wel iets meer aan de hand dan alleen die oliecrisis. Want het gaat eigenlijk al best wel lang best wel slecht met deze sector. Er zijn de laatste jaren meerdere saneringsrondes geweest. Dus eigenlijk waarbij er vissersboten worden uitgekocht, waardoor het aantal Noordzeekotters sinds de jaren 60 is gedaald van 600 naar nu nog maar 200. En met de uitkoopregelingen die nu nog lopen, zouden daar nog eens 50 van af gaan. Dus ja, dat is echt wel een flinke daling.
SPEAKER_00Dus ja, die vloot is echt enorm gekrompen. En volgens de vissers zelf is dat allemaal de schuld van anderen. Ze zeggen, er komen steeds meer beschermde natuurgebieden en ook windmolenparken op zee, waardoor wij op veel minder plaatsen kunnen vissen. Ze wijzen ook nog naar de brexit. Waarbij Nederland dat vangstrechten is kwijtgeraakt aan de Britten. En nu wijzen ze dus naar de oorlog in Iran als nu een heel nieuw acuut probleem. Maar volgens milieu-econoom Ben Vollhaart de meeste schuld toch echt wel bij de visserijesector zelf.
SPEAKER_00In het reformatorisch dagblad wordt zijn onderzoek aangehaald dat laat zien dat er tientallen jaren veel meer is gevangen dan dat de visbestanden van school en tong aankomden, waardoor er nu dus eigenlijk bijna niks meer over is om te vangen. En dan krijg je ook nog een hele vervelende dynamiek. Want als er dan minder gevangen kan worden, dan compenseren ze dus juist door grotere schepen met sterkere motoren. Om toch nog steeds meer te kunnen vangen. Dat worden dus uiteindelijk steeds minder schepen, maar dan wel groter en met motoren.
SPEAKER_00En zo kom je dus in een neerwaartse spiraal waarin steeds minder vissers, ook nog steeds minder vis vangen. En als dat zo doorgaat, dan kom je uiteindelijk op het punt uit dat er gewoon helemaal geen vissers en helemaal geen vis meer is. En het gekke is, ze ontvangen op dit moment al meer dan 100 miljoen euro per jaar aan overheidssubsidies. Maar zelfs ondanks dat lukt het dus niet om die sector winstgevend te houden. Hoe je het ook went of keert, het gaat dus zeker nu met die crisis, met de brandstofcrisis, heel erg slecht met deze sector.
SPEAKER_00En ze spreken daarom ook van een acute crisissituatie. En ze vragen de Nederlandse overheid om een reddingsplan.
SPEAKER_01Ik zie toch eigenlijk een beetje een einde van die kottervisserij aankomen.
SPEAKER_00Ik denk sowieso dat het wel die kant op gaat, inderdaad, reddingsplan of niet. Want ja, daar wordt natuurlijk al jaren hard naar toe gewerkt. Maar ja ze proberen dus wel nog wat geld los te weken. Sowieso gaat er vanuit de Europese Unie waarschijnlijk een compensatieregeling komen. Want daar zijn gewoon bepaalde potjes voor. Maar dat gaat nog even duren. En ze vragen nu de Nederlandse overheid om een soort van overbruggingssubsidies. Omdat ze dus bang zijn dat sommige vissersboten dat punt niet eens gaan halen, dat de EU over de brug komt.
SPEAKER_00En ze grijpen deze gelegenheid om nog eens een keer aan te dringen op het weer legaliseren van de pulsvisserij. En de pulsvisserij, dat is eigenlijk gewoon het grootschalig elektrocuteren van vissen. Doet mij een beetje denken aan een scène uit de Simpsons movie, waarin Homer Simpson in een vissersbootje zit en geloof ik een broodrooster of een ander elektrisch apparaat in het water gooit, waardoor er een enorme knal komt en allemaal dode vissen naar boven komen drijven. Maar dat is dus niet iets uit de tekenfilm.
SPEAKER_00Dat is dus iets wat ze echt geprobeerd hebben in Nederland.
SPEAKER_01Het elektrocuteren van vissen eigenlijk. Daar komt het op in?
SPEAKER_00Ja, ja, en dan op hele grote schaal. Dat lijkt dus echt te kunnen. Dat hebben we dus in Nederland op best wel grote schaal geprobeerd, bij wijze van experiment. En ja, dat kost dus inderdaad wel een heel stuk minder brandstof. En dat is nu het argument dat ze aanvoeren. Dus zou kunnen zeggen, we moeten allemaal elektrisch gaan rijden en we gaan straks ook elektrisch vissen, vanwege het brandstoftekort. Maar ja, dat is natuurlijk een enorm. Het is niet voor niks dat die pulsvisserij verboden is.
SPEAKER_00En het is een beetje een open rond nog een pijnpunt in de Nederlandse visserijsector, dat Nederland daarvoor een beetje op het matje is geroepen door Brussel. Dat we daarmee zijn gaan experimenteren. Terwijl dat dus helemaal niet mocht op Europees niveau. En nu is het dus verboden terwijl ze heel veel van dat soort boten gebouwd hebben. Maar het is niet voor niks, want het is nog steeds een heel diomvriendelijke methode. Het is extreem pijnlijk. Heel veel vissen gaan er niet dood aan, die worden niet gevangen, maar die raken wel gewond. En er is nog steeds ook heel erg veel bijvangst en nevenschade.
SPEAKER_00Dit is geen duurzaam alternatief voor de kottervisserij. En laten we hopen dat ze in Brussel ook voet bij stuk gaan houden op dit punt. Dat het geen oplossing is om dan maar de zee onder stroom te gaan zetten.
SPEAKER_01Ik vertel het al in het begin. We hebben weer een goede vraag binnen voor een luiseraar. Sterker nog, deze vraag hebben we twee keer binnengekregen. Dan moet het wel echt een hele goede zijn.
SPEAKER_02Goede vraag. Goeie vraag.
SPEAKER_01Ik ga hem even van een van de luisteraars voorlezen. Die komt van Jet. En ze zegt: Hé, Esther, ik luister altijd met veel plezier naar jullie programma en het geeft me ook kracht. Dank daarvoor. Maar ik kom eigenlijk op de lijn om even terug te komen op het feit dat plantaardig blijkbaar niet hip is of niet voldoende verdient, of wat dan ook. Afgelopen week heeft de Jumbo aan zijn allerlekkerste krentenbollen, die altijd plantaardig waren, melkeiwit toegevoegd. En uiteraard heb ik hierover geklaagd, maar ik heb de hoop dat jullie wellicht hier ook nog iets mee kunnen.
SPEAKER_01Het was haar dus niet de enige die het opviel. Een andere luisteraar Dini, die zuurde ons er ook al een bericht over. En mijn collega Stef, die had Jumbo ook al via LinkedIn benaderd. En Jumbo geeft steeds eigenlijk hetzelfde antwoord. Namelijk, het klopt dat onze krentenbollen in soort niet meer vegan of lactosevrij zijn. Dat vinden we zelf ook erg jammer. We hebben de keuze voor een plantaardig glansmiddel teruggedraaid. Omdat we van veel klanten de reactie kregen dat ze de broodjes minder lekker vonden na de aanpassing. Ons assortiment proberen we duurzamer te maken. Maar smaak en kwaliteit zijn minstens zo belangrijk.
SPEAKER_01Idealiter blijven smaak en kwaliteit behouden. Of wordt het zelfs beter, wanneer je een product duurzamer maakt. De reactie van onze klanten is hierbij belangrijk, zeker bij populaire producten. En in dit geval is het ons dus helaas onvoldoende gelukt. Dus nu zijn we terug naar een niet plantaardig glansmiddel. En ondertussen zoeken we naar een nieuw plantaardig alternatief waarbij de goede kwaliteit en smaak wel behouden blijven. En we doen dat dan in nauwe samenwerking met onze leveranciers.
SPEAKER_00Ja, want dit was niet altijd al plantaardig. Volgens mij hebben ze dat misschien een jaar of twee jaar geleden hebben ze ze plantaardig gemaakt. Ook als een van de weinige supermarkten. En hebben ze dat nu dus weer weer teruggedraaid. Het is weer een mooie stap die de Jumbo zelf weer terugdraait. Maar ik verwacht niet dat hier ook kamervragen over gesteld worden. Nee, dat zal zeker niet zo zijn. Een niche kwestie.
SPEAKER_01Een niche onderwerp. Ja, blijkbaar missen veel mensen dus toch die viegen krentenbol. En ik heb ook even gekeken van wat is dan dat melkeiwit en waarom is dat dan zo belangrijk? En dat is een soort uit melk geëxtraheerd poeder. En dat mengen ze daarna meestal met water. En dan spuiten ze het vlak voor of vlak na het bakken op die krentenbol. En het gaat dus eigenlijk echt alleen maar om die glimmende looks. Dus helemaal niet om de smaak. En ik vind het echt onvoorstelbaar. Maar blijkbaar is dat dan zo dat klanten dan gaan klagen. Dat ze zeggen, die krentenbollen glimmen niet meer.
SPEAKER_01Of dat klanten misschien zeggen ze zijn minder lekker, omdat ze dat zo ervaren, omdat ze die glans er niet op zien zit. En daardoor denken dat ze een minder lekkere krentenbol proeven. Ja, wie zijn die mensen, denk ik dan. Maar goed, er zijn dus mensen die daar dan een probleem mee hebben. Ik heb trouwens nog even verder gezocht. Maar ja, ook de krentenbollen van Albert Heijn zijn niet veganistisch. Daar geldt eigenlijk hetzelfde voor. Die stoppen er trouwens ook nog eens een keer melkvet in. Ja, zelfs ook die van Ecoplaza niet plantaardig. Dat had ik wel verwacht.
SPEAKER_00Er zijn bijna geen vegan krentebollen in Nederland dan al heel lang niet. Volgens mij moet je echt naar speciale bakkerijen zoals het Saanse bakkerje, die maken ze speciaal zonder dat glanslaagje. Maar het is toch wel bizar dat mensen zo aan dat glanslaagje gehecht zijn dat ze dat überhaupt merken. Ik vind het ergens wel heel erg teleurstellend. Ik had gedacht dat dit typisch zo'n voorbeeld is van een dierlijk ingrediënt, wat je makkelijk weg kunt halen zonder dat iemand daar een haan naar krijgt, nou goed, tijd voor de productingrediëntontwikkelaars.
SPEAKER_01Dus om een fantastisch plantaardig glansmiddel te maken, waar ook de niet vegan toch het gevoel heeft dat hij een waanzinnig lekker broodje eet. En over ingrediënten gesproken, het is bijna Pasen. En dan kunnen we natuurlijk een item maken over wat het duurzaamste ei is, maar je snapt het al: het duurzaamste ei is geen ei. En daarom hebben we een gast uitgenodigd die eivervangers maakt. En dat is Corjaan van den Berg, die in 2019 het bedrijf revive is eigenlijk re of revive, Korian.
SPEAKER_01Revive, het bedrijf Revive oprichten. Van harte welkom in de uitzending.
SPEAKER_05Dankjewel, leuk dat ik hier mag zijn.
SPEAKER_01Ja, jullie maken dus niet een product dat op een ei lijkt, zoals je dat zou eten met Pasen. Maar jullie maken ei vervangers die je gebruikt in producten. Ik ben benieuwd hoe dichtbij zitten jullie op het echt vervangen van eieren.
SPEAKER_05Ja, we zitten er eigenlijk gewoon. Ik wil niet helemaal zeggen spot on al bij, maar voor een heleboel applicaties die je in de supermarkt vindt, kunnen we het ei er al helemaal uit de receptuur halen. En of dat nou bijvoorbeeld mayonaise is of allerlei bakkerijproducten of bijvoorbeeld zelfs vleesvervangers. Eigenlijk zijn we eigenlijk heel systematisch te werk gegaan om overal dat ei uit te klussen met de ingrediënten die wij kunnen produceren.
SPEAKER_00Heb je dan één wondermiddel gevonden, wat dan dat hele Scala weet af te dekken, of heb je een eivervanger voor elke toepassing?
SPEAKER_05Nee, één wondermiddel mag je het wel noemen. En dat wondermiddel maken we dus uit gist. Gisten zijn eigenlijk micro-organismen natuurlijk. Het bijzondere wat wij hebben gevonden, is dat de eiwitten die in een gistelletje zitten, die gedragen zich dus als dat kippeneiwit. Dus we hebben een techniek ontwikkeld om dat er heel selectief uit die celletjes te vissen eigenlijk. En dat hebben we dus de afgelopen jaren van labschaal naar fabriekschaal opgeschaald. En dus zie je dat we dus al op heel veel applicaties al het ei uit de recepten gaan halen.
SPEAKER_00Jullie hebben het ei van Columbus gevonden.
SPEAKER_05Ik wil niet te veel eipunten gaan maken, maar als ik die kant op gaan, kan dat. Maar ja, inderdaad, we hebben het ei van Columbus.
SPEAKER_00Ik vind het altijd bijzonder, want ik ben er al een paar jaar helemaal uit. Maar een aantal jaar geleden was ik vanuit Proof heel erg eivervangers overal aan het pushen. En toen was het echt voor elk product dat we zochten, toen moesten een lijst af gaan om te kijken van wat kunnen we daar nou weer voor gebruiken. Dus het is wel heel lekker dat je nu gewoon met één product al die markten kan bedienen.
SPEAKER_05Ja, dus dat is ook wel, ik durf wel te zeggen, best wel het unieke van wat we hebben gevonden. Nou wil ik niet zeggen dat het zo even 1, 2, 3, hub makkelijk is. Hetzelfde hoeveelheid ei eruit en hetzelfde van ons erin. Soms moet je wel een klein beetje tweaken in het recept. Dus daarom werken we heel graag ook samen met allerlei producenten. Maar als er van beide kanten echt de wil is om het ei uit het recept te halen, dan is dat gewoon mogelijk. Dat is geen probleem.
SPEAKER_01Want ik heb me nog wel eens laten vertellen dat een ei toch wel een van de lastigste dingen is om te maken die er is, omdat hij zoveel verschillende functies heeft. Dus een ei kan even denken hoor, een ei kan binden, een ei kan schuimen, een ei kan structuur maken. Nu noem ze nog eens op, jij weet ze vast beter, hoor je.
SPEAKER_05Nou, ja, je zit al goed hoor. Nou je hebt dus natuurlijk het eiwit en de dooier. Die gedragen zich natuurlijk al heel anders. Dus als jij eiwit hebt, dan denkt men heel vaak natuurlijk over schuimen. Dus kan je denken aan reanks bijvoorbeeld. Maar wat het eiwit dus ook heel goed kan, is dus gels maken. De zogenaamde, dat technische term, maar de heat set gels. Dus als je een eitje kookt, dan verhit je dat ei natuurlijk, de temperatuur. En als je dan roos laat afkoelen, dan zie je dat het een gel blijft. En dat is heel bijzonder aan ei.
SPEAKER_05En daarom is het eigenlijk zo'n fantastisch ingrediënt natuurlijk om te gebruiken in de voedingsmiddelenindustrie. Dus dat is enerzijds het eiwit. En dan heb je de dooien. En dat wordt dan weer heel veel gebruikt voor sausen. Dus denk aan mayoneise bijvoorbeeld. Dus om water en olie gemeend te houden. En is daarbij dus ook een oplossing voor bedacht. En dat zijn eigenlijk de belangrijke functionaliteiten: gel, schuim en emulsie.
SPEAKER_00En we zien dat het buitengewoon goed gaat met jullie. Want dat is wel opvallend. Want met de vleesvervangermarkt gaat het niet zo heel erg lekker. Maar de eivervangermarkt ken ik wel, want jij schreef op LinkedIn van de week, heel triomfantelijk, dat jullie net de grootste order ooit hebben binnengehaald.
SPEAKER_05Ja, maar net niet binnengehaald. Die gaat de deur uit zelf. Dat is nog beter, gewoon naar klanten toe. Ja, dus dat is echt heel fijn om te zien. En wat je net zei over de vleesvervangenmarkt, ik zie dat dus ook wel. Dus wij hebben, even denken hoor, drie jaar geleden, toen dachten wij ook van, nou jongens, als we echt ergens als eerste de grote klappen kunnen gaan maken, dan is het in de vleesvervangenmarkt. Maar dat bleek dan toch lastig te zijn. Ik denk dat jullie wel heel bekend zijn natuurlijk met hoe dan aan toe is gegaan in de vleesvervangenmarkt de afgelopen jaren.
SPEAKER_05Dus toen dachten wij, oké, jongens, we moeten hier niet volledig op inzetten. We gaan ook gewoon kijken of we ergens anders onze ingrediënten kunnen toepassen. Voor mij, als persoon maakt het niet uit of ons ingrediënt nou ei vervangt in een pannenkoekenmix of in een vleesvervanger. Als we dat eindem maar uithalen, linksom of rechtsom. Dus we zijn toen een klein stapje teruggedaan. Toen zijn we eens gaan kijken, oké, waar passen onze ingrediënten heel goed in. En toen zijn we echt tot de conclusie gekomen van nou ja, goed, naast de vleesvervangers gaat het ook heel goed in sausen en in allerlei bakkerijproducten.
SPEAKER_05En nu zie je eigenlijk dat het daar dus best wel goed gaat, doorbeeld te stellen. En wat ik wel moet zeggen, vleesvervanger blijft een beetje achter. Maar ja, ik denk eigenlijk, het is ook weer een kwestie van tijd. Die sector die krabbelt echt wel weer op. Zeker als gewoon die vleesprijzen duurderblinder blijven worden, dan zal je zien dat er eerst een push komt naar hybrides. En dan vervolgens ga je weer wat meer richting de plantaar.
SPEAKER_01En Korian, waar gaat die allergrootste order ooit naartoe?
SPEAKER_05Ik moet het een beetje cryptisch houden. Maar deze gaat naar onze Amerikaanse vrienden. Aan de overkant van de plas.
SPEAKER_01We gaan hem niet in onze supermarkten vinden.
SPEAKER_05Deze orde niet. Maar andere orders, we zijn er zo wel in bepaalde Nederlandse producten te vinden. Maar deze order gaat naar de Verenigde Staten toe.
SPEAKER_01En in welke Nederlandse producten zijn jullie te vinden?
SPEAKER_05Daar vrees ik er een beetje cryptisch over blijven. Maar de reden daarvoor is het volgende: heel veel klanten van ons die zeggen eigenlijk van ja, we willen eigenlijk niet te veel te kooplopen met jullie ingrediënten, omdat het een kostvoordeel is ten opzichte van de concurrenten van hen. En dus, hoe graag ik het ook van de daken wil roepen, van we werken met partijen, die en die en die en die samen. Zeggen ze eigenlijk allemaal tegen ons: liever niet te veel promotie maken daarover en onze naam gebruiken. Want dan weten de concurrenten van hun van hey, wacht even, ze hebben een prijsvoordeel.
SPEAKER_05Dus nou ja, prijsvoordeel ten opzichte van ei dan. Dus we zijn in heel veel applicaties gewoon goedkoper dan ei. En dat is ook voor mij de realisatie geweest de afgelopen half jaar, drie kwart jaar of zo. De Green Premium werkt gewoon niet. Klanten gaan pas kopen als er een kostenvoordeel is. En er zijn ook een aantal applicaties waar wij gewoon nog wat duurder zijn dan ei. En dan zie je ook gewoon dat klanten een beetje in een afwachtende modus blijven.
SPEAKER_00Terwijl degene als nog aantekreken voor hun geld.
SPEAKER_05Precies. Ja, inderdaad. En dat is inderdaad wat ze doen. Dus daarom blijven we daar in die applicaties doorontwikkelen, kijken of we dan toch tot die lagere kosten in use kunnen komen dan eigen.
SPEAKER_01Er komen er eigenlijk geen klanten naar jou toe die zeggen wij willen ons product heel graag vegan maken.
SPEAKER_05Ik denk dat grotere klanten kijken vooral naar een zogenaamde lagere carbon footprint. Dat is voor mij hetzelfde. Of het nou vegan is of dierlijk. Dat is natuurlijk zo dat vegan een veel lagere carbon footprint heeft. Maar dat is eigenlijk de drijfveer van. Ze zeggen niet van we willen vegan zijn. Nee, we willen een lagere carbon footprint van onze receptuur. En dan gaan ze natuurlijk gewoon kijken van wat voor ingrediënten zitten er allemaal in. En dan zien ze van, oh wacht, hey, kippeni, dat is 30 kilo CO2 per kilo kippeniwit, dat is substantieel.
SPEAKER_05Als we daar eens hard in kunnen snijden, dan maak je meteen een enorme klapper op de carbon footprint.
SPEAKER_01Want waar komen jullie dan op uit ten opzichte van die 30?
SPEAKER_05Wij zitten nu op zonder alle verbeteringen meegenomen, zitten we op 5. Dus dat is een reductie van meer dan 85%. Maar wij zijn nu ook al aan het kijken van kunnen we niet onder de 2 à 3 kilo CO2? En dan heb je gewoon meer dan 90% reductie. Dus dat gaan we de komende jaren doen in de fabriek als we het gaan opschalen en dan ook wat verbeteringen kunnen doorvoeren. Maar daar zijn we dus continu mee bezig om te kijken van hoe laag kunnen we komen qua carbon footprint.
SPEAKER_05Dat is de kern van ons bedrijf.
SPEAKER_01Wat gaaf. Korean, heb je wel eens berekend hoeveel eieren jullie nu al zo'n beetje op jaarbasis vervangen?
SPEAKER_05Ja, dat is echt. Dat heb ik wel eens berekend. Kijk, wij produceren nu 550 ton product per jaar. Dus dat is vrij substantieel. Nou zou ik moeten rekenen. Dit zou parate kennis moeten zijn voor mij. Dat gezegd hebben de X. Dus één eitje is zo'n uit mijn hoofd is dat zo'n 15 gram. Dus dan zouden we heel snel moeten gaan rekenen met z'n allen van hoeveel.
SPEAKER_02Het is wel leuk hoor.
SPEAKER_05Gaan we dat nu doen? Oké, dan moet ik even de Excel openen, jongens. 550.000 kilo. Delen door hoeveel zijn? 15 gram ongeveer.
SPEAKER_00Dat is 0,015. Dat zijn 36,6 miljoen eieren per jaar. Ja, klinkt als een goed. Even kijken hoeveel kippen dat zijn. Is dat 300 per jaar?
SPEAKER_01Ja.
SPEAKER_00100.000 kippen. Ja, dat zijn 120.000 kippen per jaar. En 100.000 haantjes ook nog.
SPEAKER_05Ja, die niet te squarder in gaan, precies.
SPEAKER_01Ja, we moeten er dan netjes achteraan zeggen vergast worden. Want dat is hoe het tegenwoordig in Nederland gaat. Anders krijgen we de kippenindustrie weer overigens. Ook dat wens je een haantje niet toe. Ja, maar dus zo'n 100.000, dat is eigenlijk nog maar één gemiddelde kippenboer in Nederland. Volgens mij.
SPEAKER_05Ja, nou dat is het, precies, precies. Dus wij zien ook wel, we zijn dus ook wel echt hard aan het groeien. Dus we zijn vanaf toen we net de fabriek hadden geopend, waren we dus net 200 ton. En we zeiden dus eigenlijk in een jaar tijd zijn we net. Verdrievoudigd. En we hopen eigenlijk binnen nu en ongeveer zo'n twee jaar nog een keer een tienvoudige te kunnen gaan doorschalen. Dus daar zijn we nu allemaal mee bezig om dat te kunnen bewerkstelligen. Dus dat er komt allemaal weer financiering bij kijken. En de hele fabriek opnieuw doorrekenen. waar kunnen we dan die uitbreidingen doen.
SPEAKER_05Maar daar zijn we druk mee bezig om echt die sprong te kunnen maken de komende twee à drie jaar.
SPEAKER_01En Corja, nu zagen we dus net het nieuws dat de ei-prijs inmiddels een recordhoogte heeft bereikt van 35 cent per ei. Die was zo'n 25 cent in 2021. Ik vind het trouwens nog steeds niet echt heel duur als je bedenkt wat dat dan op een ontbijtje betekent. Maar goed, ik ben wel benieuwd. Zie je dat die prijsstijging ook de vraag naar jouw producten beïnvloedt?
SPEAKER_05Ja, dus je ziet bij een aantal partijen dat ze opeens naar je toe komen, omdat de eierprijs heel hoog is. Dus dat zie je opeens een soort van een hele influx van nieuwe klanten ontstaan. Hoe wran het ook is, maar als ik altijd weer weer een keer vogelgriep zie in een of andere kippenboer, ik zeg altijd dan intern ja, ik laat dan wel een beetje een krokodilletraan. Want het is wel zo dat dat betekent eigenlijk gewoon weer dat er weer wat problemen weer eens aan het ontstaan zijn in de hele waardeketen van het ei.
SPEAKER_05En dat betekent eigenlijk ook dat er gewoon weer wat klanten naar ons toe gaan komen. Het is een beetje de ene dood, ander brood verhaal eigenlijk. Heel letterlijk. Ja, maar hoe erg het ook is dat die kippen daardoor de dupe zijn? Maar dit is hoe het dan toch gaat, lijkt me.
SPEAKER_01En dan misschien tot slot. Ik had er net al over: jullie maken ei vervangers in producten, maar twee derde van de eieren die worden gegeten, zijn toch nog die tafel eitjes, die mensen soms bij het onbeheerd bijvoorbeeld eten. Zit het erin, Korian, dat jullie ooit een volledig echt ei na kunnen gaan maken.
SPEAKER_05Echt die vraag. Ik had toevallig. Gisteren had ik een diner met wat mensen uit de plantaardige industrie. En ik zat tegenover iemand van de nieuwe melkboer. Naast iemand van een groot vleesvervangerbedrijf. En we zeiden toen tegen elkaar: weet je, eigenlijk moeten we volgend jaar met z'n drieën gewoon het nieuwe paas ontbijt gaan maken. Maar bij de melkboer gaat dan plantaardige yoghurt maken. De vleesvervangerbedrijf maakt dan de nieuwe spekjes. En wij gaan het ei maken.
SPEAKER_05Dus zeg nooit nooit. Maar dit vond ik wel zo'n gaaf idee. Wellicht moeten we dat toch eens een keer gaan proberen. Eens kijken of we echt een ei na kunnen bouwen op ons lab. Ik weet niet of we dan echt volledig naar een direct consumentenproduct zullen gaan. Want we blijven toch in ons hart een beetje een B2B bedrijf. Maar dit vond ik wel zo'n gaaf idee. Misschien moet ik het toch eens een keer proberen.
SPEAKER_01Wat een mooie ambitie. Nou, Corjan, hartelijk dank voor het interview en een fijne Pasen gewenst alvast.
SPEAKER_05Jullie ook.
SPEAKER_01Wordt het een ei vrije Pasen voor jou?
SPEAKER_04Ik hou eigenlijk niet zo van uit. Ik ben niet zie je zo, maar ik ben niet zo'n grote liefhebber daarvan.
SPEAKER_01Wacht even, nog niet ophangen, Pablo. Want ik heb nog een kleine aankondiging voordat we weggaan. Leuke aankondiging eigenlijk. Op 14 april vindt in Pakhuizen Zijger in Amsterdam een programma plaats genaamd Vega ondervuur. Met de vraag waar toch die weerstand zit om te veranderen. En vooral ook hoe we hem kunnen doorbreken. Nou, er komen een aantal interessante sprekers die de verschillende soorten weerstand ervaren en bespreken. En ik mag de avond gaan modereren. Dus lijkt me best wel leuk als daar wat van onze luisteraars bij zijn. Schiet me dan even aan aan het eind.
SPEAKER_01Dus wie weet tot daar. Jij bent er natuurlijk niet. Jij zit nog steeds in Australië dan.
SPEAKER_00Ja, ik mis zoveel.
SPEAKER_01Je mist ontzettend veel, maar je beleeft daar ook van alles natuurlijk.
SPEAKER_00Dat is dan ook alweer zo.
SPEAKER_01Oké, nou wij zien elkaar over twee weken weer. Tot de volgende.
In 2022 startte het ROC van Amsterdam de opleiding tot Plant Based Chef, de eerste plantaardige koksopleiding van Nederland. De eerste klas zat al snel vol. Maar dit schooljaar is er geen nieuwe klas. Er waren te weinig...
Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Ongehoord komt met stuitende beelden van bekroonde boeren...
Onlangs werd bekend dat kweekzalmen tegenwoordig kippenresten gevoerd krijgen. Het veroorzaakte veel ophef, maar eigenlijk is het slechts een voetnoot in een dossier dat vaak onzichtbaar blijft: De aquacultuur. Hoe ziet...
Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Nieuwe organisatie zet zich in om “secundair” dierenleed in...
Veel vegans inspireren iemand in hun omgeving om ook vegan te worden. En als elke vegan één ander vegan maakt, eet heel Nederland binnen zeven jaar geen vlees, vis, zuivel en eieren meer. Maar waarom gebeurt dat niet?...