Skip to content
PodSubs
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEvents
More
BlogPodCred
Menu
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEventsBlogPodCredNetworksSign in
Join nowSign in
  • Shows
  • People
  • Jobs
  • News
  • More
    • Guests
    • Events
    • Blog
    • PodCred
    • Networks
    Join nowSign in

Studio Plantaardig

Studio Plantaardig artwork

Vegan Journaal #80: Is het begin van het einde van paardenvlees in zicht?

Mar 6, 202639 minAudio
ShareXLinkedInFacebookWhatsAppEmail

Vegaburger verbod update, hoogtijdagen melkveehouders, mensen eten meer vlees samen, paardenvleesverbod Italië & Nederland, oa KFC trekt zich terug uit kip commitment, 56% Britten wil bio-industrie afschaffen, Albert Heijn schrapt Garden Gourmet. Gast: Marleen Onwezen. _____________________________________________________ Samen maken we meer mogelijk, steun onze podcast en help ons groeien met jouw donatie: studioplantaardig.nl/donatie _____________________________________________________ In het Vegan Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman (ProVeg) het laatste nieuws door op het gebied van de 'eiwittransitie'. Met dit keer: Korte vegaburger update Hoogtijdagen voor melkveehouders Onderzoek: Mensen eten meer vlees als ze met anderen eten Italie wil Paardenvlees verbieden. Dier & Recht pleit ook voor verbod in Nederland Zie ook onze aflevering: #69 Paardenvlees. Hoe onze edele viervoeters in de bitterbal belanden. Met Karen Soeters en Sarah Pesie KFC en andere grote bedrijven trekken zich terug uit betere kip commitment 56% van de Britten is vóór het afschaffen van “factory farming” Albert Heijn schrapt Garden Gourmet producten Gast: Marleen Onwezen - de staat van de eiwittransitie https://www.wur.nl/nl/nieuws/eiwittransitie-stagneert-toch-niet Help ons het plantaardige nieuws te verspreiden: deel deze podcast. Ga naar studioplantaardig.nl en volg ons via BlueSky, Mastodon, Instagram, Facebook, YouTube, TikTok & #StudioPlantaardig Geef onze podcast ook een rating en schrijf een mooie recensie. Alvast enorm bedankt!

Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.

Transcript

From the show. Tap a time to play from there.

SPEAKER_01Verbeter de wereld met vork MS. Mijn naam is Hester Molenwijk.

SPEAKER_02En ik ben Pablo Moleman.

SPEAKER_01En dit is het Wiegen Journaal. Ja, Pablo, ik ben natuurlijk heel benieuwd hoe het krokodillen leren tasjesprotest is gegaan twee weken geleden.

SPEAKER_02Nou, dat was wel een interessante belevenis. Ja, we stonden daar dan voor de ingang van het bekende tasjeshuis Hermes. Met grote borden, waarop dan stond van voor één handtasje worden er vier krokodillen doodgemaakt. Daar schrok ik zelf ook nog wel van. En er waren toch af en toe wel mensen die de borden trotseerden en naar binnen gingen. En dan vraag je je wel af van: wat vinden die mensen hier nou eigenlijk van?

SPEAKER_01Ja, en hebben jullie ook boze reacties gehad van krokodillen, leren tasjesdragers?

SPEAKER_02Nee, die hebben we ook niet gezien. Nee, ze lieten ons gewoon een beetje begaan. En er stonden zelfs twee bewakers naast, maar we mochten daar gewoon zijn. Het is gewoon op straat.

SPEAKER_01En een winkelmedewerker is niet ter plekke naar buiten gekomen met diepe Mea Coolpa en dit zullen we niet meer verkopen.

SPEAKER_02Nee, dat zou leuk zijn. Dat zou wat zijn. Maar nee, want daar wordt enorm veel geld mee verdiend, natuurlijk, juist omdat het zo exclusief is. Mens kunnen niet zeggen dat ze niet weten dat het van een krokodeel komt. Want dat is nou juist het selling point. Dus dat maakt het eigenlijk allemaal des te reuriger, natuurlijk. Kam er dus achter dat er hier in Australië in het noorden vier krokodillenfarms zijn, waar die beest onderbarmijke omstandigheden worden gehouden. En dat wordt dan daar verkocht. Maar ook in Europa is het nog steeds, ze worden daar voor zover ik weet, niet gekweekt.

SPEAKER_02Maar het is nog steeds legaal om er tasjes van te verkopen.

SPEAKER_01Jeetje, maar je was het niet als krokodiel verkleed.

SPEAKER_02Nee, nou, ze hebben dat wel heel handig aangepakt eigenlijk. Ze hadden hele grote oplaaskrokodelen meegenomen. Of ja, ze hadden ze in niet opgeblazen vorm meegenomen, natuurlijk. Dat was heel lichtgewicht en dat trok wel behoorlijk de aandacht. Zeker omdat er ook nog een grote rode verfvlek op de buik was aangebracht. Dus dat was wel een eycatcher. Het is niet hoe ik normaal gesproken mijn vrijdagmiddag besteed. Maar het vind ik toch altijd wel goed om af en toe weer even zoals vroeger actie te gaan voeren en een beetje contact te maken met die kant van de beweging.

SPEAKER_01Ja, mooi. Lijkt me ook best moeilijk, want je ziet niet direct resultaat aan het eind van de dag. Maar je weet toch dat het belangrijk is om te doen.

SPEAKER_02Ja, precies. Een direct resultaat aan het eind van de dag, dat is maar weinig diereactivisten gegeven, ben ik bang.

SPEAKER_01Eens goed, en dan door naar het journaal. We hebben trouwens een gast straks en die gaat ons bijpraten over de staat van de eiwitransitie in Nederland. Maar eerst, het zijn hoogtijdagen voor melkveehouders.

SPEAKER_02Ja, en mensen eten meer vlees wanneer ze met anderen eten.

SPEAKER_01En de vraag: is het begin van het einde van paardenvlees aangebroken?

SPEAKER_02Dan heb ik nog wat zorgelijke ontwikkelingen voor heel veel kippen.

SPEAKER_01En ik best wel interessant nieuws over het morele kompas van de Britten.

SPEAKER_02En ik ga het hebben over een grote verschuiving in het vleesvervangerschap bij Albert Heijn.

SPEAKER_01Maar eerst moeten we het hebben over het vegaburgerverbod.

SPEAKER_02Ja, het is een beetje jammer dat we het journaal altijd een dag van tevoren opnemen. Want ja, terwijl dit verhaal gemonteerd wordt, zal waarschijnlijk ergens in een vergaderzaaltje in Brussel het lot worden bepaald van de vegaburger. Heel spannend wel. Dat ze met een verbod op vleesnamen gaan komen, dat lijkt haast wel zeker als je zo'n beetje de stemming pealt. De vraag is vooral hoe ver ze daarin durven te gaan. En op basis van een deze week uitgelekt document lijkt het erop dat ze all the way willen gaan.

SPEAKER_02Dus niet alleen een verbod op termen als kip en bacon, maar zelfs op termen als burger en worst. Ja, heel kwalijk, heel schadelijk. En je zou toch denken dat ze op dit moment andere dingen aan hun hoofd hebben. Wat nog vreemder is, is dat op basis van dat uitgelekte voorstel ook vleesproducten die ingrediënten bevatten die vlees kunnen vervangen, geen vleesnamen meer zouden mogen dragen. En met dat soort regels zou de vleessector letterlijk ook in hun eigen vlees snijden. Want dat zou betekenen dat die hybride producten, waar ze nou juist met z'n allen zo hard op aan het inzetten zijn de laatste tijd.

SPEAKER_02Dat die ook geen vleesnamen meer mogen gebruiken. En dat ze daardoor, terwijl dat nu juist ook een beetje grijs gebied is, dat gebeurt soms bijna niet herkenbaar. Want in een gakbal zit meestal ook geen 100% vlees. Dat dat dan straks qua naam ook geen gakbal meer zou mogen heten. Ik snap niet wie daar iets mee op schiet. En ik hoop dat ze nog van gedachten veranderen. Maar ja, wat vervolgd.

SPEAKER_01Dan heel bijzonder nieuws dat ik las in de volkskrant. Want we weten al dat kippenboeren echt hoog tijd aangebleven op dit moment. Vanwege de vogelgriep gaan natuurlijk de prijzen voor eieren en kippenvlees door het dak. Maar ook de melkveehouders hebben het heel goed op dit moment. En dat wist ik eigenlijk nog niet. Er wordt namelijk volgens de volkskrant een heus strijd om melk, waar de melkboeren natuurlijk enorm van profiteren. Nou, het zit zo. De melkveestapel in Noord-Europa die krimpt dankzij strengere milieure, stikstofplannen en allerlei uitkoopregelingen. En ja, dat betekent gewoon dat er minder melk beschikbaar is.

SPEAKER_01En ondertussen neemt de vraag naar zuivel wereldwijd juist nog wel toe. Tussen Europese melkverwerkers, zoals bijvoorbeeld in Nederland dan Friesland Campina, ontstaat daardoor een enorme concurrentiestrijd om de steeds schaarser wordende melk van boeren over te nemen. En nou is wel goed om te weten: kijk, boeren zijn over het algemeen heel trouw aan hun afnemers. Onderling switch je naar een ander zuivelbedrijf. Dat doen ze gewoon eigenlijk niet zo snel. Maar ja, die zuivelbedrijven halen dus op dit moment alles uit de kast om boeren bij de concurrentie weg te lokken. Dus ze doen echt hele agressieve acquisities en gaan boeren bellen.

SPEAKER_01Om dus niet alleen zichzelf in de schijnwerpers aan te zetten, maar ook echt aan te zeggen van ja, je moet weg bij je huidige afnemer, want die heeft geen toekomst meer in deze steeds kleiner wordende markt. En ja ze proberen ook een betere uitgangspositie te creëren door te viseren. Want wie groter is, kan efficiënter te werk gaan. En de boer natuurlijk een hogere melkprijs aanbieden. En ja, dat is uiteindelijk waar het om gaat. Gewoon die prijs per liter. En die prijs wordt dan ook kosten wat het kost, hoog gehouden. Ja, deskundigen verwachten dat de Nederlandse zuiververwerkers zich meer op luxe producten zullen gaan richten, zoals kaas.

SPEAKER_01Zodat ze de relatief dure Nederlandse melk alsnog kunnen verkopen aan het buitenland. En ja, het wordt dan dus echt meer een premium product in plaats van een massaproduct.

SPEAKER_02Ja, ik denk dat dat voor iedereen eigenlijk wel goed nieuws is. We hebben jarenlang, ja, decennia lang maar geprobeerd om in een land met hele dure grond en hele dure arbeid toch steeds de goedkoopste melk te produceren. En dan ook nog eens het liefst voor de hele wereld. En daar betalen natuurlijk dieren en het milieu dan de prijs voor. En de boeren zelf ook. Dus het is eigenlijk wel mooi om te zien nu dat ze nu eindelijk die verschuiving naar premiumproduct aan het maken zijn. Ook wel mooi dat de krimp van de V-stapel zo toch eigenlijk ook wel weer goed uitpakt voor de boeren.

SPEAKER_02Dus ik hoop dat ze dat in hun achterhoofd houden als ze nog wat doorgaan. Dat het niet allemaal commer en kwel hoeft te zijn voor de sector.

SPEAKER_01Ja, dat is waar. Dat is waar. Maar ja, krimp of niet, die wereldwijde zuiverconsumptie blijft gewoon wel toenemen. Best wel voorseoptimiste, als jij en ik hem niet op tijd weten om te buigen, Paolo. De Verenigde Naties die rekent op een toename van 21% in het komende decennium. Dat is echt flink. Dus ergens zal toch ook gewoon heel veel goedkope melk nog steeds geproduceerd gaan worden. En ondertussen zal de daling van de melkveestapel in Europa alleen nog maar harder gaan. ABN Amro schat dat er in Nederland zo'n drie of vier melkfabrieken zullen moeten gaan sluiten de komende jaren.

SPEAKER_01En dat is natuurlijk gewoon wel echt goed nieuws voor de melkveehouders die overblijven. Want die concurrentiestrijd zal nog wel even doorgaan. En ik vond wel opvallend wat de voorzitter van de LTO-melkveehouderij erover zegt. Die zei: melkveehouders die overblijven, zullen de extra inkomsten hard nodig hebben om te kunnen verduurzamen.

SPEAKER_02Laten we hopen dat dat dan ook echt gebeurt. Dan een leuk onderzoek waarover ik las in het algemeen dagblad. En dat ging over de keuze om vlees te eten. Want ja, ook mensen die vlees eten, die eten dat natuurlijk niet de hele dag door. Die eten niet bij elke maaltijd vlees. Dus wat bepaalt nou eigenlijk per maaltijd of ze wel of niet voor vlees kiezen?

SPEAKER_01Interessante insteek.

SPEAKER_02Da is een groep Duitse wetenschappers ingedoken. En het blijkt dus alles te maken te hebben met de situatie waarin mensen zich bevinden. Ze lieten 230 vlees etende deelnemers vijf dagen lang een eetdagboek bijhouden. Waardoor ze in totaal meer dan 2400 maaltijden hadden om te analyseren. En daarbij noteerden ze niet alleen wat er gegeten werd, maar ook hoe hongerig de deelnemers waren, of ze alleen aten of samen met iemand anders waar ze aten en ook op welk tijdstip ze aten.

SPEAKER_02Wij? De kans dat een maaltijd vlees bevatten, die bleek ongeveer drie keer zo groot bij de lunch en bij het diner als bij het ontbijt. Dat is op zich niet heel verrassend, natuurlijk, want ik denk niet dat er heel veel mensen bij het ontbijt al aan het vlees gaan. Daarnaast speelden samen eten een duidelijke rol. Dus wanneer mensen met andere mensen aan tafel zaten, dan was de kans op vlees ongeveer twee keer zo groot als wanneer ze alleen aten. Dus dat is echt een opvallend groot verschil.

SPEAKER_02De onderzoekers hebben daarvoor drie mogelijke verklaringen bedacht. Dat is natuurlijk wel vooral hun interpretatie, dat is niet iets wat uit de data volgt. Maar wat zij suggereerden, was dat mensen die samen eten, dat die vaak één maaltijd voor meerdere mensen tegelijk maken. En daardoor kiezen ze vaker voor een gerecht dat voor iedereen werkt. Als er een vegetariër in de groep is, dan kan dat betekenen dat iedereen vegetarisch eet. Maar vaker nog is er geen vegetariër in de groep en mensen hebben dan meer de neiging om dan voor vlees te gaan, omdat dat de norm is.

SPEAKER_02Ten tweede wordt vlees ook vaker gezien als een meer volwaardige maaltijd. En wanneer je gasten over hebt, dan wil je een goede indruk maken. Dus dan wil je ze dus iets voorschotelen wat voor jou voelt als een echte maaltijd. En de derde verklaring is wat ze noemen social modeling. Dat mensen vaak hun gedrag aanpassen aan wat anderen doen. Ook honger had trouwens een significant effect. Ze lieten mensen op een schaal van 0 tot 10 aangeven hoeveel honger ze hadden. En bij elk stapje omhoog werd het 14% waarschijnlijker dat ze vlees bestelden.

SPEAKER_02En de onderzoekers die verklaren dat doordat veel mensen denken dat een maaltijd met vlees vullender, voedzamer is dan een vegetarisch gerecht.

SPEAKER_01Interessante bevinding. Daar kunnen we wat mee.

SPEAKER_02Ja, je hoort het soms ook wel eens om me heen hoor. Dat mensen het gevoel hebben van dat als ze een vegetarische maaltijd hebben, dat ze dan niet vol zitten. Wat ook wel interessant is trouwens, dat een aantal factoren die je ook heel veel hoort, of waarvan je verwacht dat ze invloed hebben, dat die in dit onderzoek geen significant verband lieten zien. Bijvoorbeeld leeftijd, inkomen of gender, die hadden hier geen invloed. Maar goed, wat kunnen we hier nou eigenlijk mee? Dat is dan een beetje de vraag. Dus de onderzoekers die suggereren in elk geval, omdat mensen dus vaak voor vlees kiezen wanneer ze honger hebben om meer de focus te leggen op verzadigende vegetarische maaltijden.

SPEAKER_02Dat is er dus een beetje van uitgaand dat het inderdaad zo is dat vegetarische maaltijden minder verzadigend zijn. En dat sociale effect, ja, werkt natuurlijk twee kanten op. Dus waar het op dit moment nog zo is dat mensen vooral vlees bestellen omdat ze met een andere vleeseder aan tafel zitten, zou je dat natuurlijk om kunnen klappen op het moment dat je vaker in sociale situaties voorstelt om plantaardig te eten. Dat is wel natuurlijk een beetje tegen de strom ingaan. Tegelijkertijd is het zonnek klaar dat het zo werkt. En ja, de onderzoekers die verwachten dus ook dat het mogelijk is om via sociale netwerken plantaardig eten te verspreiden juist.

SPEAKER_02En dan werkt dus die sociale druk met je mee in plaats van tegen.

SPEAKER_01Dan paarden. We gaan het hebben over paarden, of beter gezegd paardenvlees. Want het zou zomaar kunnen dat Italië het eerste land hoort dat het eten van paardenvlees gaat verbieden. En in een blijkbaar zeldzaam moment van eensgezindheid, heeft de Commissie van Landbouw in de Italiaanse Senaat ingestemd met een wetsvoorstel om het slachten en consumeren van paarden uit te gaan bannen. De commissieleden zijn erover eens dat het eten van paarden, en trouwens ook ezels, niet meer van deze tijd is. En dan komt een mooie quote: een paard is, net als een hond, een gezelschapsdier en niet een dier om op te eten, zo vinden de politici.

SPEAKER_02Het blijft toch bizar hoe we dieren in verschillende hokjes weten te stoppen. Misschien moeten we maar stimuleren dat mensen varkens koeien en kippen ook als huisdier gaan houden.

SPEAKER_01Ja, precies. Het is een mooi precedent, dit zou je zeggen. Trouwens, de Italiaanse senatoren die zeggen ook dat het een kwestie is van dierenwelzijn. Een deel van de paarden die in Italië worden geslacht, komt uit het buitenland. En de dieren zijn volgens de senatoren slechter tegen het transportbestand dan koeien of varkens. Ze raken zeer gestrest door het vervoer in vrachtwagens en komen daardoor soms te overlijden. Het is niet waar. Ja, ook hiervan denk ik, hoe kom je nou op het idee dat dat voor koeien en varkens wel oké is. Maar goed, heel boeiend.

SPEAKER_01Ze hebben dus eigenlijk een hele interessante discussie gevoerd daar in die landbouwcommissie. En ja, het is goed om te weten, Italië kent een hele lange traditie van allerlei gerechten met paarden en ezelvlees.

SPEAKER_02En juist Italië heeft vanwege die culinaire tradities onlangs het kweekvlees verboden. Dus ik vind het toch wel heel frappant dat ze nu kweekvlees en paardenvlees willen verbieden.

SPEAKER_01Ja, wat betreft dat paardenvlees is misschien ook wel speelt het ook wel mee. Waarschijnlijk dat de consumptie ook wel echt heel erg afgenomen is daarvan in Italië. Dus per hoofd van de bevolking eten Italianen op dit moment nog geen kilo paardenvlees per jaar. En ik heb het even vergeleken: in Nederland eten we ongeveer 100 gram paardenvlees. Dus echt nog weer veel minder. En in België trouwens ongeveer 1 kilo per persoon per jaar. En als je meer richting de Franse Alpen gaat, dan kom je meer richting de 2 kilo per jaar. In Italië was het dus aan het afnemen.

SPEAKER_01En zoals je verwacht is er ook wel kritiek op dit wetsvoorstel. Uiteraard is de vleesbranche niet blij mee. Vooral in het zuiden van Italië wordt dan nog relatief veel paardenvlees geslacht. Die branche vraagt om een overgangsperiode. En wat ik wel heel bijzonder vond, er was een commentaar van een politicus van de Lega Noord. Die noemt het voorstel doorgeschoten dierenactivisme. Hij zegt: elk dier kan een gezelschapsdier zijn: een paard, een hond of een varken. En omdat het mijn dier is, behandel ik het op die manier. Maar dat principe kun je niet uitbreiden naar alle dieren.

SPEAKER_02Ja, het is toch altijd wel weer grappig als mensen moeten uitleggen waarom ze het ene dier wel eten en het andere niet. Want dat valt eigenlijk niet goed uit te leggen. Ik denk dat de meeste dierenactivisten vinden dat dit nog lang niet ver genoeg gaat.

SPEAKER_01Ja, absoluut. Nou, die w is nog niet definitief. Discussiepunten op dit moment zijn dus de impact op de economie, dan vooral in het zuiden, en de handhaving op de import van paardenvlees. En in Nederland heeft de Stichting Dier en Recht zich meteen aangesloten bij dit Italiaanse initiatief. Die zag dit momentum die dacht, wij brengen ook paardenvlees weer eens even onder de aandacht. En Sarah Pees zegt in het algemeen dagblad dat zo'n verbot er al lang had kunnen zijn in Nederland. Ze zei: Nederlanders zijn wel klaar met paardenvlees. Dat zie je ook aan de teruglopen van het aantal paarden slagers.

SPEAKER_01Dat zijn er nog maar een paar. En misschien weet je nog, ik heb er al eens in een podcast gehad en toen vertelde ze dat we in Nederland ongemerkt toch best wel heel veel paardenvlees eten. En dan voornamelijk in snacks, zoals bitterballen en frikandellen. En wat ik zo opvallend vond, is dat het gaat dan vooral om producten die je in restaurants koopt. Want daar zie je de ingrediëntenlijst niet. Dus die bitterballen die je ergens gewoon bestelt. Want als je naar de supermarkt gaat en je koopt daar bitterballen, dan zal er over het algemeen geen paardenvlees in zitten. Mens vinden dat toch wel bijzonder als ze dat lezen op de verpakking. En wat ze er ook aan toevoegt, is dat veel van dat vlees komt uit Zuid-Amerika, waar de paarden echt ook heel slecht behandeld worden.

SPEAKER_01En dan is er natuurlijk ook nog het schandaal van de illegale ex-ren paarden die naar Nederland worden gebracht en die hier worden geslacht. En die vaak nog allerlei medicijnen in hun lichaam hebben. Met een verbod stop je volgens species dat stiekem gebruik van paardenvlees en leg je de import van slagpaarden met een loche oorsprongstil. Nou goed, hoopvolle ontwikkeling voor de paarden, denk ik. En als je nog meer te weten wil gaan komen over paardenvlees, duister, dan nog even naar aflevering 69.

SPEAKER_02We moeten het weer even hebben over de kippen in de fastfoodindustrie. Want een aantal grote fastfoodketens heeft zich teruggetrokken uit een belangrijke dierenwelzijnsafspraak. En ze stappen over op een nieuw initiatief, maar dat krijgt dan weer heel veel kritiek van de dierenorganisaties. Want een paar jaar geleden ondertekenden nog honderden voedselbedrijven de zogenaamde Better Chicken Commitment. Die was bedoeld om het leven van kippen in de vleesindustrie te verbeteren. En dat ging dan om afspraken zoals langzamer groeiende kippenrassen, meer ruimte in de stal, natuurlijk licht en ook verrijking in de stal en betere methodes bij het slachten.

SPEAKER_02Damee zou het leven van de kippen iets beter worden. Nog altijd niet hoe wij het graag zouden zien, denk ik. Maar een substantiële aanpassing toch wel. En veel bedrijven die beloofden dat ze uiterlijk in 2026, dus dit jaar, aan deze standaarden zouden voldoen. Maar nu trekken dus 18 merken, waaronder grote ketens zoals KFC, Burger King en Pizza Hot zich opeens terug uit die afspraak.

SPEAKER_01Jeetje, en dat zijn ook wel echt hele grote.

SPEAKER_02Ja, het is duidelijk dat het ze niet gelukt is om aan de afspraken te voldoen. En nu kiezen ze dus de vlucht naar voren. Want in plaats van die Better Chicken Commitment sluiten ze zich nu aan bij een nieuw initiatief. En dat is het Sustainable Chicken Forum. En dat forum wordt geleid door de vleesindustrie zelf. Er zijn geen dierenorganisaties bij betrokken. Nou, dat is natuurlijk een stukje makkelijker. Hoe praten ze dat dan recht? Nou, ze zeggen dat ze niet meer alleen naar dierenwelzijn willen kijken, alsof ze helemaal alsof ze ver waren doorgeschoten en alleen maar naar dierenwelzijn kijken.

SPEAKER_02Maar ze willen nu ook de klimaatimpact, het watergebruik en de productieefficiëntie meenemen. Volgens mij was die productieefficiëntie het enige waar ze echt mee bezig waren, want dat levert natuurlijk geld op.

SPEAKER_01En dit is natuurlijk wel, zeker op het gebied van kippen heel spannend. Want bij kippen is het inderdaad vaak zo dat een hoger welzijn haak staat op een lagere CO2-uitstoot.

SPEAKER_02Ja, ze halen ook verschillende onderzoeken aan. Want er zijn inderdaad onderzoeken die dat laten zien. Het is geen heel groot verschil, maar je kunt inderdaad op basis van onderzoek wel het dierenwelzijn en de milieuimpact een beetje tegen elkaar uitspelen. En dat doen ze dus ook heel slim. In plaats van dat ze zeggen van nou we moeten minder kip gaan verkopen, want dat is beter voor klimaat en dierenwelzijn. Nou ja, en dan is het ook nog eens een keer zo: dat dat alternatief waar ze nu voor gekozen hebben, die Sustainable Chicken Forum. Dat daar helemaal geen harde deadlines of minimum eisen aan vastzitten.

SPEAKER_02Dus ja, het is allemaal vrijheid, blijheid. En ondertussen doen ze alsof ze zo begaan zijn met het milieu. Maar voor het welzijn van kippen betekent dit natuurlijk een grote achteruitgang. Of in elk geval, dat er geen vooruitgang. Niet te beloofde vooruitgang. Precies. Dus de dierenorganisaties die zijn ziedend, die beschuldigen de bedrijven ervan dat ze winst belangrijker vinden dan dierenwelzijn. Dat ze hun eerdere beloftes niet nakomen. En ze vinden nu dat de regering moet ingrijpen.

SPEAKER_02De woordvoerder Claire Williams van de Britse organisatie The Humain League, die zei hierover dat bedrijven zouden zichzelf nooit mogen reguleren. Zeker niet bij kwesties die zo belangrijk zijn als de behandeling van voelde wezens. Dat is alsof je de vos het kippenhok laat bewaken.

SPEAKER_01Goed, nou dan moet het misschien toch maar van de consument gaan komen. En daar is weer een onderzoek naar gedaan naar het morele kompas van de consument. Een meerderheid van de mensen in het Verenigd Koninkrijk en de VS is voor een verbod op de bio-industrie. Bijna 4000 mensen die vulden online enquêtes in. En wat blijkt dus in het Verenigd Koninkrijk steunt 56% een verbod en in de Verenigde Staten 45%. Nou, kleine meerderheid, maar toch.

SPEAKER_02Ik vind het nog weinig eigenlijk hoor. In Nederland zitten we volgens mij richting de 80%. En ik heb eerdere studies uit de Verenigde Staten gezien waar je ook echt een dikke meerderheid hiervoor had. Waarom ook niet, zou je denken?

SPEAKER_01Nou ja, omdat ze zich er qua gedrag niet helemaal naar gedragen, zou je zeggen.

SPEAKER_02Als je achter je toetsenbord zit en op eens of oneens moet klikken, dan is het altijd makkelijk natuurlijk om in theorie een zeer leeronvriendelijke bedrijfstak verboden te willen hebben.

SPEAKER_01Misschien had ze er bij de Nederlandse enquête dan ook een plaatje bij gedaan van hoe de bio-industrie eruit ziet en in de Engelse.

SPEAKER_02Nee, nee, want die enquête heb ik uitgestuurd en dat was wel een leuk betekent trouwens.

SPEAKER_01Jij had er geen plaatje bij gedaan, van. In erbarmelijke omstandigheden.

SPEAKER_02Nee, we willen het graag neutraal houden, zodat doordat die data ook serieus genomen wordt.

SPEAKER_01Hoe dan ook? Toch een meerderheid die zegt we zijn tegen de bio-industrie. Maar en hier komt dan eigenlijk het slechte nieuws: eigenlijk vinden ze het niet zo super belangrijk. Maar 1% van de mensen noemt de bio-industrie als een van de belangrijkste problemen van het land. Dus ja, we vinden dat dat moet gebeuren, maar er zijn toch echt andere dingen die we belangrijker vinden. En wat ik wel interessant vond uit het onderzoek, is dat eigenlijk ook blijkt dat heel veel mensen niet zo goed weten hoe het er dus aan toe gaat in de bio-industrie. En dat ze structureel onderschatten hoe vaak slechte praktijken voorkomen.

SPEAKER_01Dus ze denken dat veel meer dieren bijvoorbeeld in biologische of vrije uitloop worden gehouden dan daadwerkelijk het geval is. En de onderzoekers, ook heel boeiend, die hebben ook gekeken naar het verband tussen de adequate kennis over de bio-industrie en een steun voor het verbod. En inderdaad, het bleek dus dat hoe meer je weet wat er echt gebeurt, bijvoorbeeld over kalveren die direct van de moeder worden gescheiden, of de CO2-vergassing bij varkens, hoe groter de steun bleek voor een verbod. Dus ja, is het toch eigenlijk wel echt zo dat kennis wel een verschil maakt.

SPEAKER_01Maar goed, de les is dus, we hoeven mensen niet zozeer te overtuigen. W die morele intuïtie is er al. Maar we moeten vooral het onderwerp heel zichtbaar en heel concreet maken. En dat natuurlijk ook nog wel zorgen dat mensen het onderwerp belangrijk vinden ten opzichte van alle andere onderwerpen. Houden jullie dat eigenlijk ook onderzocht in jouw enquête, Pablo?

SPEAKER_02Nee, we hebben ze wel gevraagd wat ze belangrijke redenen vinden om minder vlees te eten. En of ze het belangrijk vinden. Maar hoe belangrijk ten opzichte van andere kwesties, zoals. Ik geloof dat ze het hier vergeleken met economie en oorlog en criminaliteit en zo. En dat je dan op 1% uitkomt, die zegt. Dit is een van de belangrijkste problemen van deze tijd. Ik vind dat wel een eye-opener eigenlijk. Dus dat zou misschien wel iets zijn om in het volgende Nederlandse onderzoek ook eens mee te nemen.

SPEAKER_02Het enige wat we wel weten is dat ze het als een probleem zien en dat ze de verantwoordelijkheid wel ook bij de overheid en bij het bedrijfsleven leggen. Het meest bij de consument zelf. Maar dat het zo laag gewaardeerd wordt ten opzichte van andere maatschappelijke kwesties, daar schrik ik wel van. Dan een opvallend bericht. Gardengourmet is verdwenen uit de schappen van Albert Heijn.

SPEAKER_01Dat is een merk van Nesley.

SPEAKER_02Ja, en dat is geen klein merk. Dit was jarenlang een van de bekendste vleesvervangermerken in de Nederlandse supermarkt. Zeker als je al wat langer vegetarië of veganist bent, herinner je misschien nog wel dat ze heten vroeger Tifal. En in die tijd was dat zo'n beetje het enige merk wat je bij de Albert Heijn kon krijgen. Dat was voordat de merken als de vegetarische slager en Vivera daar ook op kwamen. En later natuurlijk de huismerken steeds belangrijker werden.

SPEAKER_02Maar ja, het is toch opeens een stuk van het schap dat wegvalt. Waarom de Albert Heijn er precies mee stopt, dat willen ze niet zeggen. Dus ze zeggen niet van het verkoopt niet goed genoeg. Dat zou natuurlijk wel de reden kunnen zijn, maar dat weten we niet. Sowieso is er natuurlijk wel een bredere trend dat het minder goed gaat met die vleesvervangers. En wat dat betreft, ja, zou dat ook een reden kunnen zijn dat ze daarin aan het snijden zijn nu. Want volgens cijfers van Nielse daalt de verkoop van vleesvervangers de afgelopen jaren steeds met 3 tot 4 procent.

SPEAKER_02Afgelopen jaar was de daling zelfs 7%. Dus ja, dat is geen goed nieuws. Wat trouwens wel goed is om daarbij te zeggen, is dat niet alle plantaardige producten het slecht doen. Want de verkoop van tofu en tempe die groeit juist. En ook falafel plantaardige nuts en producten die gevuld zijn met groente, zoals met bieten of spinazie, die doen het wel nog steeds heel goed.

SPEAKER_01Ja, misschien willen mensen toch een beetje terug naar die meer onbewerkte producten. Want dat heeft natuurlijk een steeds slechter imago.

SPEAKER_02Ja, een beetje terug naar die producten waar we ons een aantal jaar geleden juist tegenaan het afzetten waren. Dit zijn de eerste generatie vleesvervangers, daar ga je de vleeseters niet mee overtuigen. We hebben nu zoveel betere bewerkte producten, inderdaad. Wat is daar nou eenmaal voor nodig, maar daarmee niet per se ongezonde producten. Toch een beetje terug naar de jaren negentigneheid. Maar ja, daar komt naar mijn beleving, Tiefal juist ook. En Guarding Burma juist ook vandaan, hoe ze wel echt mee zijn gegroeid wat dat betreft.

SPEAKER_02Voor zover ik weet, hebben ze op dit moment nog steeds die burgers die niet van een Ritvleesburger te onderscheiden zijn. Maar ook de falafel en de plantaardige nugets en dergelijke. Dus het is niet alsof ze niet in die trend passen.

SPEAKER_01En ja, gekke gedachte, misschien, Pablo, maar zou het dan ook mee hebben gespeeld dat Gardene een Israëlisch bedrijf is van oorsprong en dat er toch steeds meer opgeroepen wordt om Israëlische bedrijven te boycotten?

SPEAKER_02Ja, dat zou kunnen natuurlijk. Die boycott van Israëlische producten en bedrijven speelt de laatste jaren natuurlijk hoog op, gezien de verschrikkelijke situatie in Palestina. Tegelijkertijd, ja, ik kan me herinneren dat er meer dan twintig jaar geleden al lijsten waren waarop dan in die tijd stond dat je geen tieval mocht eten. En er was zelfs een extreem rechts roknummer. Dat begon met ik wil geen tiefal in mijn teval, geen falafel in mijn waffel.

SPEAKER_02En daarna is er zowel door rechts als links nog heel veel keren opgeroepen om die producten te boycotten. En ik heb niet het idee dat dat echt ooit een hele brede beweging is geworden, waar ze bij Guarden Gourmet veel van gemerkt hebben. Dus het zou me eigenlijk verbazen als dat de reden is. Wat ik zelf denk dat er aan de hand is, is dat vooral de huismerken heel erg in opkomst zijn. En misschien dat dat Garden Gourmet bij Albert Heijn de kop heeft gekost. Want ze zijn natuurlijk zelf ook hun eigen Albert Heijn Terra huismerk best wel lang behoorlijk aan het pushen.

SPEAKER_02Ik hoorde toevallig de podcast die je vorige week hebt opgenomen, waarin bleek dat de producten van Vion, dat die nog steeds groeien. Nou, dat is natuurlijk ook een huismerkproducent. Het is eigenlijk wel heel interessant wat er nu aan het gebeuren is. Dat tot een paar jaar geleden werd dat hele vleesvervangerschap gedomineerd door A-merken. Dat was een van de meest opvallende verschillen met het dierlijke vlees. Dat het dierlijke vlees bijna allemaal huismerk was en dat alle vleesvervangers allemaal aanmerken was, en dat je daar bijna geen huismerkproducten tussen kon vinden.

SPEAKER_02Dat was een van de redenen dat het prijsverschil ook zo groot was. En ja, als er iets is veranderd in de vleesvervangersector de afgelopen jaren, behalve dan dus die trend die je ziet dat het allemaal wat minder gaat, is dat die huismerken enorm aan het groeien zijn. Dat eigenlijk bijna elke supermarktketen heeft nu een eigen huismerk. Dat ze ook beleid voeren om dat huismerk te pushen om het goedkoper te maken, om dat ook goedkoper te maken dan het vlees. En dat is op zich ook wel weer ergens een hele grote overwinning. Want er zijn heel veel mensen die graag huismerk kopen en vleesvervangers zijn hiermee veel toegankelijker en betaalbaarder geworden.

SPEAKER_02Maar er zit ook wel weer een risico in. Want die aanmerken zijn over het algemeen beter in reclame. En dat moet je natuurlijk terugverdienen in de vorm van een wat hogere prijs. En over het algemeen ook zijn het de aanmerken die innoveren, die de investeringen aandurven om nieuwe producten te ontwikkelen, om iets nieuws te proberen. Ja, dat moet je ook allemaal weer terugverdienen. En ik denk dat we qua vleesvervangermarkt nog lang niet uitgeïnnoveerd zijn. Dus laten we hopen dat die supermarkten die op zich heel goed bezig zijn met die huismerken, dat die dus ook wel de rekening willen oppakken voor de verdere ontwikkeling van deze markt.

SPEAKER_01Ja, en dat ze hem niet alleen maar uitmelken.

SPEAKER_02En dan gaan we even de balans opmaken van de eiwittransitie in Nederland. Want ja, het doel van de overheid is natuurlijk 50-50 in 2030. Dus daar hebben we nog vier jaar voor. En het ministerie van Landbouw heeft een paar jaar geleden opdracht gegeven aan de Universiteit Wageningen om jaarlijks te gaan monitoren hoe het dan daarmee gaat. De eiwitmonitor, waar intussen de derde editie van uit is. En wat blijkt dan? We zitten nog steeds maar op 39%. Dus dat is nog een heel eind van die 5050 vandaan.

SPEAKER_02Toch glort er ook een beetje hoop. En daarover gaan wij praten met hoofdonderzoeker Marleen Onwezen. Zij is buitengewoon hoogleraar consumentengedrag aan de WER. Welkom, Marleen.

SPEAKER_00Ja, dankjewel.

SPEAKER_02Laten we maar meteen met de deur in huis vallen. Hoe meet je dat eigenlijk, die voortgang in de eiwitransitie?

SPEAKER_00Ja, dat is inderdaad de kern van de eiwitmonitor. We proberen in beeld te brengen hoe staat het er nou voor met de eiwitbalans staat? En dat doen we op drie verschillende manieren in de monitor. Dus we meten met behulp van een survey onder een representatieve steekproef. Hoe kijken mensen tegen de transitie aan en wat zijn de belangrijkste drivers van gedrag. Vervolgens met een subselectie van die steekproef gaan we echt de diepte in. Gan we echt kijken, oké, wat eten consumenten nu.

SPEAKER_00En die mensen vullen een app in. En dat is heel intensief. Dus die vullen minstens drie dagen die app in. En ze krijgen streeds reminders gedurende de dag, zodat we alle dagdelen kunnen vullen. En vervolgens krijgen ze ook nog weer reminders voor de delen die we missen. Dus zo vullen we een goed beeld voor een selectie van de steekprof, wat wordt er gegeten door de burgers. En het derde deel richt zich meer op de aanbodkant. En daar kijken we bij online supermarkten, wat wordt er nu eigenlijk aangeboden aan producten en welke marketinginstrumenten worden daarvoor gebruikt?

SPEAKER_02Oké, dus die 39% plantaardig eiwit die nog 50% moet worden, dat hebben we dus uit een uit mensen die een app invullen. Hoeveel mensen zijn dat dan?

SPEAKER_00Dat zijn 514 mensen die de app hebben ingevuld voor meerdere dagen, meerdere momenten.

SPEAKER_02Oké, en wat dan dus opvalt, jullie hebben dit nu drie jaar op rij, op deze manier gedaan. Dus dan kun je inderdaad wel goed vergelijken. Maar wat jullie nu zien is dat er eigenlijk heel weinig verandert. Klopt dat?

SPEAKER_00Jazeker. Dat is toch wel deprimerend, dus dat is echt wel een kernboodschap die we hebben. En dat is ook echt wel het belang van het monitoren, dat je dus beeld hebt wat gebeurt er en wat gebeurt er dus ook niet. Dus wat je ziet, is dat die consumptie echt heel erg stabiel is. En dat het met de aandacht die er is voor het onderwerp, met de initiatieven die er zijn, dat dat niet genoeg is om echt verandering teweeg te brengen.

SPEAKER_02En wat me dan opvalt, is dat dus niet alleen die balans tussen dierlijk en plantaardig bijna niet veranderd is. Maar dat ook de totale eiwitconsumptie vrijwel gelijk is gebleven het afgelopen jaar. En dat had ik nou niet verwacht met die enorme hype rondom eiwitrepen, eiwitdrankjes, alles, overal eiwit. Hoe kan dat? Dat jullie toch zeggen van nou, de totale eiwitconsumptie is niet gegroeid?

SPEAKER_00Ik vind het een hele leuke vraag. Ik denk dat het aan de ene kant betekent dat de hype die je ziet rondom eiwitrepen, eiwitpoeders, eiwitch, etc. dat dat ook echt een subselectie is van Nederland. Dat dat een hele kleine groep is die daar veel mee bezig is. Maar dat dat niet betekent dat iedereen daarmee aan de slag gaat. Ik denk dat het ook belangrijk is om het in het licht te zien van wat mensen dus in hun totale consumptie eten. En dat is natuurlijk iets wat wij tot in dat detail niet weten.

SPEAKER_00Dus daar wordt het gissen. Maar het kan aan de ene kant betekenen dat als iemand al een eiwit shake neemt, dat die denkt zo ik heb mijn eiwitten binnen voor vandaag. Dus dat hij verder in het dieetpatroon er niet meer op let. En anderzijds kan het natuurlijk ook zijn dat het zo'n klein aandeel is op het geheel. En als je kijkt naar bijvoorbeeld de vlees en de zuivelconsumptie, kaasconsumptie, dat dat zo'n hoog aandeel is en broodconsumptie. Dat eten we in zulke grote frequenties dat dit gewoon een klein aandeel is in het geheel.

SPEAKER_00En dat je daarom niet ziet dat er een hele toename is in de totale eiwitconsumptie?

SPEAKER_02Ja, want dat vond ik ook wel opvallend. Het meest gegeten plantaardige eiwit is volg jullie onderzoek volkoren brood. Die had ik nog niet eerder nog niet helemaal op de korrel. Kunnen we daar nog iets mee? Is dat dan? Moeten we daar ons dan op gaan richten om mensen meer brood te laten eten in plaats van vlees?

SPEAKER_00Het laat ook gewoon heel goed zien wat we eten in Nederland. En dat brood gewoon een heel belangrijk onderdeel is van ons eetpatroon. En er zit niet per se superveel eiwit in brood, maar wel, er zit plantaardige eiwit in. En we eten heel veel brood. Dat is wat het laat zien.

SPEAKER_01Al moet je natuurlijk toch ook duidelijk hebben dat we in principe meer dan genoeg eiwitten eten als gemiddelde Nederlander. Dus ik denk dat het belangrijk is om die boodschap ook te blijven vermelden.

SPEAKER_00Exact. En dat we eigenlijk al heel ver komen op het moment dat we wat minder dierlijke eiwitten gaan eten en wat meer groente, fruitplantaardige eiwitten, dan zijn we echt al heel ver. Dus dat is zeker nodig als we het hebben over die doelstelling om daar naartoe te gaan. En wat ik denk ook een belangrijke boodschap is, is dat je dus ziet dat er echt meer nodig is. Dus dat we nu al jaren een stabiel beeld zien. En dat die interventies eigenlijk bijna speldenbrikjes zijn in het geheel.

SPEAKER_00Dus dat er echt wel meer kracht nodig is.

SPEAKER_01Toch even hoor, Marleen, jij gebruikt dat woord stabiel, dat vind ik een heel positief mooi woord. Maar wat eigenlijk gewoon het geval is, is dat we gewoon voor geen meter opschieten.

SPEAKER_00Ja, inderdaad. En dat het dus heel weerbarstig is om al die bestaande gewoontes, de bestaande eetcultuur, bestaande belangen om dat te doorbreken. En als je dus met deze bril rondkijkt, dan zie je ook dat die dierlijke eiwitten ontzettend dominant zijn in onze voedselomgeving, onze huidige eetcultuur. Dus als we het gaan hebben over verandering, dan moet je denk ik ook echt veel groter gaan denken.

SPEAKER_01Goed, Marleen, verderop zien jullie in ieder geval wel dat er wat aan het verschuiven is in de attitudes van mensen, dat ze iets meer de intentie hebben om plantaardige producten te eten, dat is dan wel goed nieuws. Maar over het algemeen is dit toch niet ook heel goed nieuws. En ja, jullie zagen ook dat de supermarkten maar liefst nog 76% van de producten waar de supermarkt reclame voor maken, dierlijke eiwitten bevatten. Ja, dat is gaat natuurlijk ook niet de goede kant op. Dus ik ben benieuwd, hebben jullie de overheid die jullie de opdracht hebben gegeven voor dit rapport, wel echt een heel stevig advies meegegeven?

SPEAKER_00Op dit moment zie je gewoon dat die voedselomgeving de dierlijke eiwitten blijft ondersteunen. En dan zijn die vastgeroeste patronen rondom dierlijke eiwitten gewoon ontzettend moeilijk te doorbreken. En de interventies die er zijn, zijn eigenlijk te klein om tegen die grote krachten op te kunnen. Dus er zijn gewoon grotere interventies nodig die echt het systeem veranderen. Ja, en noem maar dan eens één. Ik zou zeggen dat het belangrijk is dat eigenlijk die norm waar we het ook al eerder over hadden, dat die op alle mogelijke plekken wordt ondersteund.

SPEAKER_00Dus waar je ook komt, dat eigenlijk de standaardkeuze de plantaardige keuze is. Dat de meeste opties de plantaardige opties zijn. En dat in al die verschillende levels en lagen, of het nou is in de supermarkt of in een kantine of in een restaurant, dat juist de standaard en de norm heel erg vanuit de plantaardige keuze wordt neergelegd. Daar is echt heel veel winst te behalen. En ook heel veel mogelijkheden vanuit de overheid om dat te ondersteunen. Door de verschillende stakeholders echt mee te geven.

SPEAKER_00Dit zijn de guidelines, dit is wat we verwachten en dit is wat we willen zien. Over een jaartje maken we de balans weer opnieuw op, denk ik. Exact. Dan komt een nieuwe monitor weer uit.

SPEAKER_02Hartstikke bedankt, Marleen. Veeldagingen.

SPEAKER_01Marleen hartstikke bedankt en Paolo, wij zien elkaar over twee weken weer.

SPEAKER_02Tot dan.

Open the transcript file

Hosts and Guests

Nobody is credited on this episode yet.

Credit the people on this episode

Be the first to rate this episode

More episodes

All episodes
  1. #125: Kunnen de plantaardige koks van het ROC een varkenshouder overtuigen?

    Nov 20, 202644 minAudio

    In 2022 startte het ROC van Amsterdam de opleiding tot Plant Based Chef, de eerste plantaardige koksopleiding van Nederland. De eerste klas zat al snel vol. Maar dit schooljaar is er geen nieuwe klas. Er waren te weinig...

    Credit the people on this episode

  2. Journaal #96: Plantaardige eiwitten zorgen voor hoger testosterongehalte

    Nov 13, 202644 minAudio

    Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Ongehoord komt met stuitende beelden van bekroonde boeren...

    Credit the people on this episode

  3. #124 Kweekvis: de snelst groeiende voedselsector die bijna niemand ziet. Met Tom Kools van Foodrise

    Nov 6, 202647 minAudio

    Onlangs werd bekend dat kweekzalmen tegenwoordig kippenresten gevoerd krijgen. Het veroorzaakte veel ophef, maar eigenlijk is het slechts een voetnoot in een dossier dat vaak onzichtbaar blijft: De aquacultuur. Hoe ziet...

    Credit the people on this episode

  4. Journaal #95: Komt de hoge rundvleesprijs Trump straks duur te staan in de verkiezing?

    Oct 30, 202645 minAudio

    Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Nieuwe organisatie zet zich in om “secundair” dierenleed in...

    Credit the people on this episode

  5. #123 Afhakers: waarom stoppen mensen met vega(n) en hoe houden we ze binnen boord? Met Lisa Stel (Lisa Goes Vegan)

    Oct 23, 202652 minAudio

    Veel vegans inspireren iemand in hun omgeving om ook vegan te worden. En als elke vegan één ander vegan maakt, eet heel Nederland binnen zeven jaar geen vlees, vis, zuivel en eieren meer. Maar waarom gebeurt dat niet?...

    Credit the people on this episode