Uitgemolken koeien, gewetenswroeging bij veehouders, België schaft plantaardig accijns af, Deense supermarkt start EiweetMonitor en meer! _____________________________________________________ Samen maken we meer mogelijk, steun onze podcast en help ons groeien met jouw donatie: studioplantaardig.nl/donatie _____________________________________________________ Esther Molenwijk neemt met Pablo Moleman (ProVeg) 't laatste nieuws door op't gebied van de 'eiwittransitie'. Met dit keer: Deense dierentuin wil huisdieren als voer Nederlandse koe produceert 230.607 kilo melk (28% koeien kreupel) VK: veehouders lijden aan gewetenswroeging Vleesetende vlieg bedreigt veehouderij VS/Mexico Buitenlands nieuws: EU steekt méér geld in promo vlees & zuivel België schaft accijns voor plantaardige melk af Franse subsidie plantaardige eiwitten Duitse regering draait vega beleid terug Bedrijfsleven: REWE roept op tot eiwitplan Deense supermarkt gaat protein tracker gebruiken Beyond Meat wordt Beyond Meer: Gezonde vleesvervangers verdriedubbeld Hybride producten oplossing voor vleessector Interpol trekt “rood alarm” Paul Watson in Presentatie: Esther Molenwijk (The Food Revolution) en Pablo Moleman (ProVeg) Research & Redactie: Jenny Pannenbecker, Pablo Moleman en Esther Molenwijk Audio mixage: Marlon van der Pas, Nothing Blank Help ons het plantaardige nieuws te verspreiden: deel deze podcast. Ga naar studioplantaardig.nl en volg ons via BlueSky, Mastodon, Instagram, Facebook, YouTube, TikTok & #StudioPlantaardig Geef onze podcast ook een rating en schrijf een mooie recensie. Alvast enorm bedankt!
Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.
Transcript
From the show. Tap a time to play from there.
SPEAKER_00Verbeter de wereld met vorkmis. Mijn naam is Hester Molenwijk.
SPEAKER_02En ik ben Pablo Moleman.
SPEAKER_00En dit is het Wiegen Journaal.
SPEAKER_01Daar zijn we weer, Pablo.
SPEAKER_02Ja, we zijn weer terug.
SPEAKER_01Waar het ook weer? Welke stad zit je ook weer in India?
SPEAKER_02Ik zit nu in Bangalore, maar ik ben de afgelopen weken all over the place geweest.
SPEAKER_01Oh ja. En heb je dan ook dat als je van huis naar werk gaat, dat je dan om de koeien heen moet manoeveren die daar over straat gewoon rond mogen lopen?
SPEAKER_02Ja, zeker. Sowieso zijn de files hier verschrikkelijk, maar daar zou ik niet de arme koeien de schuld van willen geven. Het is echt gewoon heel druk hier. Maar er lopen inderdaad koeien over straat en iedereen rijdt er gewoon omheen.
SPEAKER_01En hoe is dat voor je om dat te zien? Hebben ze het heel slecht of sommigen wel.
SPEAKER_02Je went er op een bepaalde manier ook aan. Er zijn sowieso heel veel zwerfdieren hier. Dus ja, waarom geen zwerfkoeien? Maar het is eigenlijk wel opvallend op een bepaalde manier. Want het is natuurlijk een uitvloeisel van de manier waarop de melkindustrie hier functioneert. Dat op het die koeien niet genoeg melk meer geven, normaal gesproken normaal, in Nederland slachten ze dan. Hier mag dat niet. Dus die boeren laten ze dan maar gewoon vrij.
SPEAKER_02Want het kost veel te veel geld om ervoor te zorgen. En je denkt dat mensen dan een soort van, als het zo zichtbaar is in het dagelijks leven, dat mensen dan sneller een soort van link leggen. Maar dat doen ze niet eigenlijk. Die melk is super populair hier en niemand die ziet die koeien op straat en die denkt: goh, moeten ze minder melk gaan drinken of zo. En ik vraag me ook af of mensen zich realiseren hoe slecht het met het welzijn van die dieren is gesteld, dat ze plastic lopen te eten en zo. Ja, ze hebben toch een beetje het beeld in hun hoofd van hier in India is de koe heilig.
SPEAKER_02Wij houden van koeien. Het is ons nationaal symbol.
SPEAKER_01Want dat is ook de reden waarom ze niet geslacht mogen worden, toch? De koe is heilig. Dus we mogen er wel melk van nemen. We mogen de kalfjes ervan afnemen, maar we mogen ze niet.
SPEAKER_02Ongeveer wel. Nog iets ingewikkelder dan dat. Maar daar komt het wel op neer. Het grootste deel van de melk komt trouwens niet van koeien, maar van waterbuffels. Of zo'n 70% of zo. En die mogen wel gewoon geslacht worden. Nee, sowieso ook wat dat betreft, je ziet hier ook gewoon de kippen. Die worden levend verkocht. Ze zitten daar gewoon in een soort van kootjes. Je kiest er eentje uit en er wordt vers voor je geslacht te plaatsen. Dus dat doet mij ook wel een beetje twijfeltrekken bij dat idee dat als de slachthuizen glazen wanden zouden hebben, iedereen vegetariër zou zijn.
SPEAKER_02Want het is hier gewoon best wel in your face. En het percentage vegetariërs ligt hier wel wat hoger, maar toch ook weer niet zo hoog als die uitspraak zou doen vermoeden.
SPEAKER_01Nee, dus dat mooie plan van Partij voor de Dieren. Om alle slachthuizen glazen wanden te geven, is natuurlijk alsnog een mooi plan. Maar de vraag is of dat daadwerkelijk de opinie over vlees eten.
SPEAKER_02Ja, bovendien moeten ze dan extra mensen aannemen om steeds die bloedvlekken eraf te vegen, anders heb je er nog niks aan. Zie je niks.
SPEAKER_01Ik denk dat we met het nieuws moeten gaan beginnen.
SPEAKER_02Ja, misschien wel.
SPEAKER_01En zullen we dan beginnen met ik denk toch wel het meest bizarre nieuws van deze zomer.
SPEAKER_02Uit Denemarken zeker.
SPEAKER_01Precies, heb je het meegekregen. Dat is toch ongelooflijk? Want wat doe je nou als je geen plek meer hebt voor je hobbykip of je cavia of je pony?
SPEAKER_02Ja, dan breng je die naar de opvang, natuurlijk.
SPEAKER_01Ja, er zijn natuurlijk lang niet genoeg opvangen voor al die afgedankte huisdieren. En Aalborg Zo in Denemarken, die heeft daarvoor dus echt een bizarre oplossing bedacht. Ze plaatste een oproep op Instagram met de titel: Wist u dat u kleinere huisdieren kunt doneren aan Aalborg Zoe? En die zouden dan gaan dienen als voer voor linkse leeuwen en tijgers.
SPEAKER_02Ja, dus het is niet dat ze plek over hadden, zeg maar, voor die dieren om daar goed voor te zorgen.
SPEAKER_01Nee, het is niet dat ze dachten van daar hebben we nog een leuk plekje voor. En natuurlijk leidde die oproep en niet verrassend tot ontzettend veel discussie op sociale media. Sommige mensen vonden het een ziek idee. En ze zeiden dat cavias zijn geen afvalproduct.
SPEAKER_02Ja, want ze had ook een soort van icoontje van recycling ze erbij geplaatst. Dus dat geeft ook wel een bepaald beeld van hoe ze ernaar kijken.
SPEAKER_01Je vraagt je echt af of ze daar een communicatieafdeling hebben en of die nagedacht zou hebben over de perceptie ervan. Maar goed, de dierentuin heeft dus wel daadwerkelijk donaties ontvangen. Dit jaar al 18. Dit jaar al 18 cavia's, 53 kippen, 137 konijnen, 12 kabel.
SPEAKER_02Kabeljouwen. Houden mensen thuis kabeljouwen?
SPEAKER_01Ja, nou ja, apparently, in Denemarken. En dan komt die 22 pony's.
SPEAKER_02Ja, nou eigenlijk kan ik me dat nog het makkelijkst voorstellen, juist die grote dieren. Die zit het meest in de weg, natuurlijk, als je daar niet meer voor kunt zorgen.
SPEAKER_01Ja, misschien wel. En die zetten wat meer zolen aan de dijk qua voer. En dan is natuurlijk ook nog de vraag: hoe gaat dat er dan uitzien als je je flappie dan hebt afgegeven bij dat hek. Nou, het is dus niet zo dat je konijn levend voor de leeuwen wordt gegooid. En dat mag dus trouwens ook helemaal niet. Dierentuinen mogen geen levende dieren als voer gebruiken. Dus de dierentuin meldt dan dat ze op een diervriendelijke manier worden geuitanaseerd. En pas daarna worden ze aan de roofdieren gevoerd. De dierentuin zelf ziet alleen maar positieve punten van dit verhaal.
SPEAKER_01Want ze zeggen, op deze manier gaat er niks verloren. En zorgen we voor natuurlijk gedrag, voeding en welzijn bij onze roofdieren. En ja, het klinkt natuurlijk echt bizar. Maar ja, wat denken we dan dat die dieren in de dierentuin eten? Dus de hoofdzoloog van Aalborg Zoe zegt dan ook dat kleine huisdieren al jarenlang aan roofdieren worden gevoerd. En ja, die gang voor zaken heeft eigenlijk nooit eerder ter discussie gestaan. Dus het is eigenlijk gewoon natuurlijk best wel een mooi staaltje van dubbele moraal. Het debat heeft ons compleet verrast.
SPEAKER_01Maar we praten er graag over en we staan erachter, omdat we op de wereld zijn om te praten over de natuur en ecosystemen.
SPEAKER_02De circle of life. Het is vooral een soort van andere moraal. Als je het bekijkt vanuit een soort van zorgperspectief, dan is het natuurlijk bespottelijk dat een dier waar je een dier waar je omgeeft, waar je voor hebt gezorgd dat je die afdankt en aan een ander dier laat voeren. Maar puur utilistisch gezien is het natuurlijk een heel ander verhaal. In de zin dat ze dit niet eten, dan zijn het dieren die daarvoor speciaal gevocht zijn, vermoedelijk. Ja, maar je komt wel een beetje op een.
SPEAKER_02Het doet iets met de manier waarop we naar dieren kijken. En daar zit de pijn, denk ik.
SPEAKER_01Daar zit de pijn. Misschien is dit ook wel een hele goede manier om mensen daarvan bewust te maken. Van waarom vinden we dit zo problematisch? Als we wel allemaal naar een dierentuin gaan, waar dieren toch gevoerd worden met andere dieren.
SPEAKER_02Ja, het is ook te makkelijk om te zeggen dan maar geen dierentuinen of dan maar geen roofdieren. Want wat doe je bijvoorbeeld met opvangcentra? Het opvangcentra voor wilde dieren, die kweken vaak zelf muizen, die dan worden gevoerd. Mijn vrouw, Veel, die heeft als kind een keer stiekem muizen helpen ontsnappen uit zo'n opvang. En dan kun je ook afvragen van ja, dat is goed voor de muizen. Maar die dieren die daar gered worden, die moeten ook weer iets eten. Dus dat is best wel ingewikkeld eigenlijk.
SPEAKER_02Het is jammer, als het toch alleen maar dode dieren gevoerd worden, dat het geen dieren kunnen zijn die een natuurlijke dood zijn gestorven, of die bij de dierenarts zijn geëutonaceerd. Want dat is een enorme markt, zou je kunnen zeggen. Daar is heel veel te halen. En dat kan trouwens ook al, dat je je overleden kat of hond doneert aan de diergeneeskundefaculteit. En daar kunnen dan de studenten op oefenen. En dat spart dan weer proefdieren uit. Maar zoiets als dit zou dan ook goed kunnen werken. Maar die hebben dan waarschijnlijk een ziekte gehad en bepaalde medicijnen.
SPEAKER_02En misschien dat dat dan de reden is dat het niet mag.
SPEAKER_01Dat is altijd ingewikkeld.
SPEAKER_02Als daar iets, als daar wel wat mee gedaan kon worden, op de een of andere manier zou dat dan wel een heleboel nieuwe mogelijkheden openen.
SPEAKER_01Ja, Pablo, ik denk dat dat klinkt als een aardige oplossing. En ik ben ondertussen gewoon heel benieuwd wat onze luisteraars hiervan denken. Dus ik dacht, we maken er gewoon een poll van. Je kan straks invullen op Spotify en op Instagram. Wat vind jij hiervan? Als je je huis hier op de een of andere manier geen plek meer kan geven, vind je het dan oké dat hij dan als voer dient voor dieren in de dierentuin?
SPEAKER_02Ik ben heel benieuwd.
SPEAKER_01En dan het magazin veet, dat heb ik natuurlijk heerlijk zitten uitpluizen deze zomer. Sociale vakantieeditie. Sociale vakantieeditie. Daar was ik het heugelijke nieuws dat Koe Lange Janje 129. Dat is een dochter van Survivor Income. Een record heeft gehaald. Namelijk, zij produceerde tot nu toe 230.607 kilo melk. En dat bevatte dan nog eens 15.000 kilo vet en eiwit in maar liefst 12 lactaties.
SPEAKER_01Wat zijn lactaties?
SPEAKER_02Ja, dat zijn dus twaalf kalfjes, vermoed ik.
SPEAKER_01Dat zijn het inderdaad. Ja, goed. Goes voor de boer.
SPEAKER_02Ja, dat is het. Het wordt een soort van gepresenteerd als van kijk eens wat een geweldige prestatie van deze koe. En de koer wordt in het zonnetje gezet en er komt de camera ploeg langs. En misschien krijgt ze wel een lintje. Maar dat is natuurlijk. Dat is vooral goed nieuws voor de boer natuurlijk. Voor die koe maakt het allemaal niks uit. In het best geval betekent het misschien dat ze wat langer mag leven dan de meeste andere koeien. Want de koeien met de hoogste levensproductie, dat zijn meestal de langstlevende. Maar het betekent ook een leven waarin ze dus al twaalf kalfjes heeft moeten verliezen. Maar het is ook een beetje een vorm van objectificatie van die koe.
SPEAKER_02Want het is puur de prestatie die maakt dat ze gewaardeerd wordt. En het wordt al helemaal gek als je ziet wat er nog meer over gezegd wordt. De koe produceert niet alleen goed, ze heeft ook een goed exterieur. In 2022 werd ze met 90 punten ingeschreven en werd ze sterke koe 3. Zo scoorde ze 92 punten voor uier, 90 punten voor beenwerk en 90 punten voor type.
SPEAKER_01Heb ik al eens gezegd dat jij ook een heel goed exterieur hebt, Paweld.
SPEAKER_02Nou, dankjewel. Mijn uiers die vallen wat tegen, denk ik.
SPEAKER_01Maar je beenwerk daarentegen?
SPEAKER_02Nou, dankjewel. Ze is drie keer uierkampioen geweest in Putten. En toen ze al 100 ton was, won ze ook een keer van alle zwartbonden. Nou ja, dat is natuurlijk vooral alles wat wij projecteren op de koe.
SPEAKER_01Ja, precies. Dit is hoe er over de koe gesproken wordt. Ondertussen stijgt de melkproductie van de koe in Nederland gewoon hard. Wereldwijd natuurlijk wel, maar in Nederland lopen we daar natuurlijk prachtig voor op. Vorig jaar waren er ruim 5000 koeien die in hun leven al meer dan 100.000 kilo melk hadden geproduceerd. En er waren bijna 500 koeien die die magische grens hadden overschreden van meer dan 10.000 kilo vet en eiwit. En als je even kijkt naar de jaarlijkse productie, zo'n beetje, dan is die nu zo'n beetje ruim schot verdubbeld.
SPEAKER_01Ten opzichte van wat een koe in 1950 produceerde. En als ze het dus over deze speciale koe hebben, dan is die ruim verviervoudigd.
SPEAKER_02Ja, en dat heeft, zou je denken, wel een prijs, zo'n verdubbeling. Dat moet iets doen met de biologie van die koeien. Dat ze twee keer zoveel melk zijn gaan geven in 50 jaar tijd.
SPEAKER_01Ze worden er natuurlijk speciaal op gefokt. Dat is één ding. En dan zegt de sector zelf ook graag dat er steeds beter op de gezondheid gelet wordt. En ik denk dat dat in zekere zin ook zeker waar zal zijn. En dan vooral op die aspecten van de gezondheid die zorgen voor een hogere melkproductie. Want dat vond ik dan weer heel opvallend. Een paar weken later zag ik het volgende nieuwsbericht verschijnen, namelijk dat 28% van de melkkoeien in Noordwest-Europa kreupel is. En dat kwam dan naar voren in een groot onderzoek van de Wageningen Universiteit. Dat was een soort overkoepelend, een soort metastudie van allerlei andere onderzoeken die er in Europa waren gedaan.
SPEAKER_01En wat natuurlijk misschien niet helemaal verrassend is, is dat vooral de koeien die altijd binnenstaan op betonnen stalvloeren, dat die het meeste risico lopen op kreupelheid. En koeien die in de wei mogen, die hadden er wat minder vaak last van. Maar ja, koeien binnenhouden, dat leidt nou eenmaal weer tot een efficiëntere productie. En anders halen we die topsportcijfers niet. Dus het CWS liet dan ook zien dat het aantal koeien dat het hele jaar door binnenblijft de laatste jaren toeneemt. Ondanks dat er zelfs subsidies zijn inmiddels voor wijdegang.
SPEAKER_02Ja, dat is toch wel geheurig. Dus er is één ding, ik wil toch even zeggen, hoe meer melkproductie per koe, hoe minder koeien we nodig hebben. Dus daar vraag ik me wel een beetje af hoe dat dan uitwerkt. Tenzij daardoor de melk zoveel goedkoper worden, dat de vraag ook weer stijgt. Maar dat vind ik er eentje die moeilijk af te wegen is. Als het welzijn van die koeien minder wordt, doordat ze meer melk moeten geven, maar je hebt wel minder koeien nodig.
SPEAKER_01Ja, daar komt de utilist dan weer naar boven, Pablo. Ja, je hebt helemaal gelijk.
SPEAKER_02Nou, nu toch even een ander soort inkijkje in de gedachten van veehouders. Want in het Verenigd Koninkrijk is een studie gedaan naar hoe het houden en laten doden van dieren de mentale gezondheid van mensen in de vee-industrie beïnvloedt. En ja, dat is echt een heel interessante vraag, natuurlijk. Het onderzoek had de omineuze titel Death by a Thousand Cuts: The role of moral distress and moral injury in farmer mental ill health. Het is gepubliceerd in de Journal of Agricultural and Environmental Ethics.
SPEAKER_02Dus dat suggereert al dat het behoorlijk heftig is voor die boeren. En dat blijkt ook wel uit de cijfers. Ze hebben een survey afgenomen online onder 115 mensen die ofwel veehouder zijn, ofwel ex-veehouder, ofwel die werkzaam zijn geweest of zijn in de veehouderij. En die hebben ze eigenlijk helemaal doorgelicht over wat dat met hen doet om dat te doen. En wat mij wel verrast, 35% gaf aan dat ze zich getraumatiseerd hebben gevoeld door onderdelen van hun werk met dieren.
SPEAKER_0235%. En een kwart geeft aan dat het zorgen voor dieren die gedood zullen worden, hun geestelijke gezondheid negatief heeft beïnvloed. Dus het doet echt wel iets met die mensen. Het is nog geen meerderheid, maar dat zijn toch cijfers die er niet om liggen. 45% gaf ook aan dat ze soms gevoelens van compassie richting de dieren die ze houden onderdrukken. En 48%, dus dat is zo goed als de helft, die zegt: ik vind het soms moeilijk om met vrienden of familie te praten over de moeilijkere aspecten van mijn werk.
SPEAKER_01Wat een hoog percentage.
SPEAKER_02Ja, en dat lijkt ook wel. Dus die boeren die daaronder lijden, die lijden veelal in stilte. Er is een paar jaar geleden in Nederland ook zo'n soort onderzoek gedaan. Dat was meer kwalitatief, dat er een aantal gesprekken zijn gevoerd. En daar zeiden dus veel boeren ook van. Ik vind het eigenlijk heel erg om dieren dood te moeten maken, maar ik durf daar eigenlijk niet over te praten. Want dat voelt een beetje als verraad richting mijn collega's. Dus er wordt niet over gesproken open. En het blijkt dus ook dat ze onderschatten in hoeverre andere boeren met soortgelijke gevoelens rondlopen. Want ze hebben niet alleen gevraagd van wat vind jij van deze stellingen, maar ook wat denk je dat andere boeren op deze stellingen zouden antwoorden.
SPEAKER_02En dan bijvoorbeeld de stelling: de dag dat dieren worden opgehaald, is a horrible day. Of ik haat het om dieren te laten slachten. Dat geeft een derde tot de helft aan dat ze het met die stelling eens zijn. Maar het percentage andere boeren dat het ermee is, dat schatten ze veel lager in.
SPEAKER_01Dus er is iets heel anders dat ze wat ze naar buiten zeggen dan wat ze in een anonieme enquête aan durfden te geven.
SPEAKER_02Ja, en ze denken ook dus dat ze alleen staan vaak. En er was ook één open vraag aan het einde, en die was heel veel ingevuld, waarin boeren dan wat persoonlijke verhalen deelden. Er was bijvoorbeeld een boer die zei: It is really hard to send any animal I breed to a slaughterhouse. It is mostly the hardest thing I have to do. En een andere boer die zei, I get fond of them and they're different characters, and I have a great deal of respect for them. However, when sending them to slaughter, or even just to the mark, where I know they might be bought by someone who won't treat them as well, I feel terribly guilty, tearful, and hate myself for doing that to them.
SPEAKER_02Het zijn echt beelden.
SPEAKER_01Maar wat een verschrikkelijke, gesplete persoonlijkheid moet je dan hebben. Of wat een gewetensvoeging moet je dan hebben als dat toch je dagelijks werk is.
SPEAKER_02Ja, dat lijkt me ook. Het is heel keurig, eigenlijk. En dan wordt er ook nog eens een keer heel hard op die beroepsgroep ingehakt, natuurlijk. Onder andere door ons natuurlijk. Omdat er ook gewoon ontzettend veel miswerk is.
SPEAKER_01Door niet nader te noemen podcastmakers.
SPEAKER_02Maar je zou kunnen zeggen dat die boeren die zijn, dat is ook wel vaker gezegd om anderen. Die zijn ook slachtoffers van dit systeem, ook op een emotionele manier. En de onderzoekers die gaan best wel ver. Die leggen zelfs een link met de relatief hoge zelfmoordcijfers onder boeren. Dat vind ik nogal gewaagd om die link te leggen, is ook niet zo eenvoudig te onderbouwen. Maar het is wel een feit dat zelfmoord onder boeren een groter probleem is dan onder de gemiddelde bevolking. Ja, jazeker.
SPEAKER_02Wordt vaak ook geweten aan schulden en hoog risico financiële risico's van het beroep. Maar wat ze dus lieten zien, is dat het percentage boeren dat leidt aan depressie, het hoogst is bij de dierlijke sectoren en het laagst bij de plantaardige sectoren. Bij de varkenshouders is het percentage het hoogst. Het deel dat probably depressed or possibly depressed, is 47% samen. En bij bijvoorbeeld melkveehouders is dat dan 39%.
SPEAKER_02Bij pluimveehouders is dat 35%. En het laagst is dus bij general cropping, dat zijn gewoon crop farmers. En daar is het 30%. Vind ik nog steeds een heel hoog percentage dat mogelijke depressie is. Het is ook gewoon echt een zwaar beroep. Maar die moeilijke manier van omgaan met dieren, die lijkt daar dus wel echt nog substantieel aan bij te dragen om het nog moeilijker te maken. Dus de auteurs die zeggen ook: we do not claim that stress and silence around slaughter are the sole drivers of poor mental health.
SPEAKER_02However, the normalization of emotional suppression in this context may be a distinct cultural feature hindering farmer wellbeing. Nou ja, veel meer boeren dan je ook zou verwachten, die blijken ook open te staan om het aantal dieren te verminderen of over te stappen naar een andere werk. Ms de overheid, hen daarbij helpt door te zorgen voor goede alternatieve verdienmodellen. Dus 49% gaf aan dat ze zouden overwegen om te stoppen. En 63% zelfs die zou overwegen om te verminderen, als dat dus voor hen mogelijk wordt gemaakt.
SPEAKER_01En even voor de duidelijkheid, we hebben het hier dus nog steeds over boeren in het Verenigd Konrijker.
SPEAKER_02In het Verenigd Koninkrijk.
SPEAKER_01Belangrijk onderzoek, denk ik. Interessant dat dit naar boven komt. En het is te hopen dat boeren ook wat meer onderling over kunnen gaan praten. En dit niet alleen in anonieme enquêtes durven te zeggen. Pablo, heb jij wel eens gehoord van de nieuwe wereldschroefwormvlieg?
SPEAKER_02Ja, zeker. Ja, dat is best wel een dingetje ook binnen de IE-hoek. Er wordt zelfs gekeken of die vliegen volledig uitgerroeid kunnen worden om wilde dieren een beter leven te geven.
SPEAKER_01Ja, en even de IE is de effectief altruïsmehoek, die schoon druk maakt over het leven van wilde dieren.
SPEAKER_02Ja, want het lijkt dus een voorbeeld te zijn van een diersoort dat eigenlijk geen ecologisch nut heeft. Dus dat het niet heel veel uit zou maken als je ze uitroeit. Behalve dat het enorm veel leed zou besparen omdat hun voortplantingsmethode echt gruwelijk is.
SPEAKER_01Ik moet echt stoppen met denken dat ik jou iets nieuws kan vertellen, geloof ik. Nou goed, ik ga toch mijn verhaal even doen. Want in Mexico is er op dit moment een flinke plaag van deze vliegen. En het is een soort nare vlees etende parasiet die gevaarlijk is voor allerlei zoogdieren, inclusief mensen trouwens. Maar ze raken toch vooral de dieren en voornamelijk dan de runderen. Ze leggen eitjes op de rand van een wond en ze eten zich vervolgens naar binnen.
SPEAKER_02En kennelijk doen ze dat op een soort van schroevende manier. Dus alsof ze boren zich een soort van in de huid naar binnen.
SPEAKER_01Ja, en dat kan dus nare infectieziektes veroorzaken. En uiteindelijk kan het ook leiden tot de dood. En door de grote uitbraak van de parasiet heeft de VS nu de grens voor levend ve vanuit Mexico gesloten, zo bericht de trouw. Want het Amerikaanse ministerie van Landbouw noemt het een verwoestende plaag en een bedreiging voor onze veehouderij, onze economie en onze voedselketen. Ze zeggen dat ze zelf de schroef voor een vlieg al tientallen jaren geleden hebben uitgeroeid. Want ja, blijkbaar kun je er dus ook wel iets tegen doen.
SPEAKER_01Mexico wil dus nu miljarden steriele vliegen gaan kweken en die dan uitzetten in Mexico en Zuid-Texas. En het doel is dan dat die steriele mannetjes gaan paren met de vrouwtjes in het wild en dat die dan geen nakomelingen meer krijgen. Wat ik trouwens wel echt opvallend vond, want het artikel in trouw is, het gaat eigenlijk alleen maar over de economische schade voor de Mexicaanse veehouders, maar hoe verschrikkelijk het dan voor die dieren is, waar de effectief altruïsmebeweging natuurlijk zich vooral mee bezighoudt. Daarover geen woord.
SPEAKER_02Ja, dus niet alleen voor de koeien, inderdaad, maar ook voor de wilde dieren. Dieren is het echt een vreselijke ervaring. Dan even een kort blokje buitenland nieuws misschien. Want we zijn natuurlijk het nieuws van een hele maand er doorheen aan het jassen. Om te beginnen. De Europese Unie steekt weer meer geld in de promotie van vlees en zuivel. Een paar jaar geleden was er nog veel om te doen. Er was er zelfs heel even hoop dat ze daarmee zouden stoppen. Daar had de Eurocommissaris Timmermans destijds voor gepusht, maar die keutel werd snel weer ingetrokken.
SPEAKER_02En ja, nu blijkt dus dat ze het alweer meer doen. Want afgelopen jaar besteden de Europese Unie maar liefst 52 miljoen euro aan de promotie van dierlijke producten. 6 miljoen euro meer dan in 2023, blijkt het cijfers van dieren en rechts.
SPEAKER_01Ja, en dan gaat het dus niet om promoties van bedrijven, maar om algemene promoties, zoals kip, het meest veelzijdige stukje vlees of become vitarian.
SPEAKER_02Ja, precies. Inderdaad, gewoon campagnes die aanprijzen om meer van dat soort producten te kopen, die een hele productgroep promoten. Opvallend is trouwens ook de motivatie die dan wordt aangeleverd in die subsidieaanvragen en waar de EU dan mee instemt. Bijvoorbeeld de melkverhelderij, die heeft subsidie gekregen vanwege de positieve bijdrage aan het klimaat. En de visserijsector vanwege hun bijdrage aan de eiwittransitie. Het idee is dat je ook met een eiwittransitie bezig bent als je van vlees naar vis gaat. Terwijl er ook geld naar de promotie van vlees gaat.
SPEAKER_02Dus de interne logica is helemaal zoek. Maar ja, de lobby die draait weer op volle toeren. Nou, ik had beloofd om kort te zijn, dus ik ga dat nu echt proberen. België heeft de accijns voor plantaardige melk afgeschaft. En daarin laten ze dus zien: het kan wel. Want in Nederland is dat nog altijd niet gelukt. Da is het ministerie en de Belastingdienst die zijn druk aan het uitvogelen hoe ze dat kunnen doen.
SPEAKER_01Wauw, België met al zijn ondergrondelijke bestuurlagen heeft dit gewoon voor elkaar gekregen.
SPEAKER_02Ja, sowieso waren sojamelk en rijstmelk en koemelk al vrijgesteld. Maar nu geldt dat dus voor alle plantaardige melk waar geen suiker aan is toegevoegd, zoals havermelk. En dat kan wel 20 cent per pak schelen. Dat is best wel substantieel. En ja, dat maakt dus ook het prijsverschil tussen koemelk en havermelk een stuk kleiner. Fantastisch nieuws. Nok, we gaan één landje lager. Frankrijk, daar gaan ze plantaardige eiwitten subsidiëren. Ze gaan 11,7 miljoen investeren in 10 Franse projecten die de nationale plantaardige eiwitproductie moeten stimuleren.
SPEAKER_02En dat is best wel opmerkelijk als je kijkt naar wat er verder voor beleid uit Frankrijk komt. Waardo heel hard gepusht wordt tegen de vleesvervangers. En dat ze geen vleesnamen mogen hebben en dat ze niet aan schoolkinderen gevoerd mogen worden. Op deze manier wordt er dus toch iets bijgedragen aan de groei van de plantaardige eiwitten.
SPEAKER_01Ja, toch even voor Pablo 11,7 miljoen. Klinkt ook wel een beetje symbolisch ten opzichte van de gigantische subsidiestromen die er naar dierlijk gaan. Dus we moeten het wel in perspectief blijven zien.
SPEAKER_02Het is wat. En in Duitsland gaat het de andere kant op. Want de Duitse minister van Landbouw Aloe Reinig, die heeft besloten dat er voortaan weer vlees geserveerd mag worden op officiële evenementen van het ministerie. Zijn voorganger, de groene politicus Sam Ustermeer, had juist beleid ingevoerd dat alle evenementen die daar werden georganiseerd, dat er alleen nog biologisch vegetarisch eten geserveerd werd.
SPEAKER_01Ja, dat weet ik nog.
SPEAKER_02Maar er waait nu een nieuwe politieke wind. En dat betekent dat er weer weer vlees geserveerd mag worden. En dat is misschien ook niet zo heel vreemd als je bedenkt dat deze minister tot voor kort een slagerij had in Beieren.
SPEAKER_01Goed, stapjes vooruit, dus in België en Frankrijk, stapjes achteruit in Duitsland en eigenlijk in de hele EU, wat betreft het promotiebeleid. Dan zou ik nog even kijken naar het nieuws vanuit het bedrijfsleven internationaal. Interessant is wel even reeuwen. Dat is de Duitse supermarktketen. Die wil in 2035 dat de inkoop van plantaardige producten bij reeuwen en bij elkaar keten, penny. verhoogd is tot 60%. Maar wat eigenlijk vooral bijzonder is in hun nieuwe ambitie, is dat ze ook de Duitse overheid heel streng oproepen tot een nationaal eiwitplan.
SPEAKER_01En daarin vragen ze de overheid onder andere om meer te investeren in onderzoek en ontwikkeling. Ze vragen om het BTW-tarief op plantaardige dranken aan te passen. En ze vragen of de overheid de binnenlandse productie van plantaardige eiwitten wil stimuleren. Ja, eigenlijk klinkt dit gewoon als een hele goede idee.
SPEAKER_02Ja, want in tegenstelling tot Nederland hebben in Duitsland nog lang niet alle supermarkten een eiwit doel gesteld. Dus ze steken hun nek wel een beetje mee uit. En eigenlijk is het helemaal terecht. Want zoals we hier in Nederland ook zien, is het best wel moeilijk voor die supermarkten om die doelen in hun eentje te halen.
SPEAKER_01Dan gaan we naar Denemarken. Dat vond ik eigenlijk wel leuk nieuws. Ongetwijfeld weet jij het ook. Want ik denk dat dit gaat om een klein stukje Nederlands exportsucces. Namelijk de eiweetmonitor, die volgens mij proveeg, jullie samen met de Green Protein Alliance hebben ontwikkeld, die gaat nu ook in een Deense supermarkt gebruikt worden. En dat is de supermarkt Wolt Market. Jij wist hier vast vanaf, Pablo. Ik ben benieuwd, denk je dat ze hoger of lager gaan scoren dan de Nederlandse supermarkten?
SPEAKER_02Ja, goede vraag. Volgens mij eten ze wel ietsje meer vlees dan wij. En ook een stuk meer zuivel nog. Dus ik zou denken dat het percentage daar dan het startpercentage wat hoger uitvalt. Maar misschien gaan ze uiteindelijk wel harder, want ze hebben daar wel al een nationaal plantaardige eiwitten. En dat hebben we hier nog niet. Dus eigenlijk wat de Reb aan Duitsland vroeg, zijn ze in Denemarken al volop mee bezig.
SPEAKER_01Dan ga ik door naar Beyond Meat. Echt groot in het nieuws geweest de afgelopen tijd. Want ze gaan hun naam veranderen van Beyond Meat naar gewoon Beyond. Want ze zeggen dat we willen verder gaan dan alleen maar vleesimitatie. en we willen gewoon hele goede plantaardige producten gaan maken. En dan noemt de CEO als voorbeeld bijvoorbeeld een linsenworst, kikkerto, hotdogs of smoothies op basis van een plantaardig eiwit. Ja, ik vond het wel opvallend.
SPEAKER_02Dat is een aardverschuiving natuurlijk. Ze waren altijd het plantaardige merk dat zich positioneerden als wij gaan het vlees overbodig maken en wij smaken precies hetzelfde als vlees. Dus dit is echt een-turn.
SPEAKER_01Ja, is dat een goede ontwikkeling?
SPEAKER_02Nou ja, het past in elk geval wel bij de ontwikkeling in de media, zeg maar en in de markt, dat het beeld nu steeds meer ontstaat dat mensen geen behoefte hebben aan vleesvervanging. Of aan vleesimitatie. En Beyond Meet doet het natuurlijk al jaren heel slecht financieel. Dus ik denk dat ze toch maar proberen. Maar ik durf eigenlijk niet te zeggen, want ja, we gaan een beetje terug naar de vleesvervangers uit de jaren negentig, zeg maar, waar je de stukjes groente nog in kunt zien zitten. Ik kan me ook niet herinneren dat die nou zoveel populairder waren.
SPEAKER_02Ik heb zelf de indruk dat de groepen die het hardst roepen om meer groenteachtige vleesvervangers, minder bewerkt. Dat dat voornamelijk de vegetariërs en veganisten zijn. En dat die nu een beetje meer hun zin krijgen. Terwijl ze dat natuurlijk jarenlang niet hebben gekregen, omdat fabrikanten zeiden van ja, maar we richten ons niet op de vegetariër, we richten ons op de flexitariër en de vleeseter. en die hebben producten nodig die op vlees lijken. Die groep laat het toch een beetje afweten. Dus in die zin zijn ze zich nu toch weer meer op de oorspronkelijke markt aan het richten.
SPEAKER_01Ja, wat in feite een kleinere doelgroep is, natuurlijk.
SPEAKER_02Ja, ik moet nog zien dat je hiermee echt weet te verbreden. Dan heb ik toch even hartstikke goed nieuws over de vleesvervangers, en wel uit Nederland. Want in slechts twee jaar tijd is het aandeel gezonde vleesvervangers verdriedubbeld.
SPEAKER_01Ja, dit wordt er weer uit eigen doos, of niet?
SPEAKER_02Ja, mijn collega Martien van Haperen. Dat weet jij zeker. Want twee jaar geleden heeft zij voor het eerst de voedingswaarde van vleesvervangers systematisch in kaart gebracht. En heeft ze samen met jou en Jaap Zijdel een hele uitzending over opgenomen natuurlijk. En toen zag ze dat het percentage dat voldeed aan alle criteria van de schijf van 5 op 9% zat. En het onderzoek nu dus opnieuw gedaan. En nu zit het op, hou je vast, 26%, meer dan een kwart van alle vleesvervangers.
SPEAKER_01Ja, dat is een goede vooruitgang. Aan de andere kant is het toch nog maar een kwart van de vleesvervangers die dan blijkbaar voldoet aan al die criteria.
SPEAKER_02Ja, maar die criteria zijn ook behoorlijk streng hoor. Als je vlees langs dezelfde lat zou leggen, dat hebben we ook gedaan, dan kom je op 11%. En ze leggen het trouwens niet langs die lat, want dit zijn criteria voor vleesvervangers. Maar vleesvervangers zijn wat dat betreft sowieso gezonder dan vlees al. En rood en bewerkt vlees vallen sowieso buiten de sij van 5. Dus als je wilt dat je producten op vlees lijken, en vlees is veel te vet en veel te zout, dan is het best wel moeilijk om je vleesvervangers niet ook te zout en te vet maken.
SPEAKER_02Maar dat lijkt dus wel steeds beter te lukken. Om dus producten te maken die op vlees lijken en die tegelijkertijd toch gezonder zijn. En dan is het zelfs nog zo dat de afgelopen jaren de criteria strenger zijn geworden dan dat ze de vorige keer waren. Dus dan is het helemaal een bijzondere prestatie dat het aandeel dat aan die criteria voldoet, nog eens groeit ook.
SPEAKER_01Ja, en dat zit hem dus vooral in het vet en in het zout dat verminderd is.
SPEAKER_02Ja, zout is hetgene waar het het meest over gesproken wordt. Er wordt er enorm veel over geklaagd, ook altijd dat die vleesvervangers tot dat van die zoutbommen zijn. Maar goed, nu blijkt dus maar liefst 56% voldoet nu aan de zoutnorm van minder dan 1,1 gram zout per 100 gram. Ook daar weer meer dan het aanel vleesproducten dat in die norm zou voldoen. En ze zaten de vorige keer trouwens ook maar een klein stukje vanaf. Dus het was een relatief klein stapje om een veel groter aandeel aan die norm te laten voldoen. En op calorieën scoren ze gemiddeld sowieso ook beter dan vlees en op verzadigd vet.
SPEAKER_02Het is eigenlijk gek dat er zoveel over vleesvervangers wordt gesproken en over hoeveel zout en vet erin zit, maar dat die vergelijking met vlees bijna niet gemaakt wordt. En als je dat dus wel doet, dan zie je dus dat het best wel een groot verschil is. En wat het laat zien is dat de sector zichzelf echt kan verbeteren.
SPEAKER_01En wat ik zag, is dat jullie hier ook flink veel pers mee hebben gehaald. En ik denk dat het een heel groot deel gaat ook over de perceptie van hoe gezond vleesvervangers zijn. En het wordt natuurlijk heel gemakkelijk gezegd, wat daar allemaal voor rommel in zit. Maar het helpt natuurlijk ontzettend dat dit zo breed is uitgemeten in de pers. Dat we die kaar niet meer kunnen blijven trekken.
SPEAKER_02Ja, absoluut. Daar is het ten dele ook om te doen. Los van dat het doen van dit soort onderzoek ook de sector weer helpt om nog gezonder te worden, zit het ook heel erg in perceptiemanagement, inderdaad. Dus ja, hartstikke leuk dat Marine dat bij het RTL nieuws mocht komen vertellen. En dan om hem even rond te maken, de vleessector. We hebben het eerder natuurlijk al gehad over de prijzen van rundvlees, en die alsmaar bleven stijgen. Hetzelfde geldt ook voor melk en andere vleessoorten.
SPEAKER_02En het einde is nog niet in zicht. En ABN Ambro heeft net een rapport uitgebracht waarin ze voorspellen dat er zodanige overcapaciteit zal ontstaan bij de zuiverfabrieken en slachterijen, dat een aantal zal moeten sluiten. Dus de reden van die prijsstijging is dus eigenlijk dat de feestapel krimpt en dat er dus minder aanvoer is. En dat werkt op allerlei manieren door in de keten. Het is dus vooral vervelend voor de slachthuizen. Het is minder vervelend voor de verwerkers die er wat verder vanaf staan, want die kunnen ook andere producten gaan verwerken.
SPEAKER_02En voor de boeren is het eigenlijk best wel gunstig. Want er zijn dus steeds meer boeren die stoppen met al die regelingen. Maar de boeren die blijven, die krijgen dus hogere prijzen voor hun producten. En dat zou ook weer kunnen, natuurlijk, dat dat dan helpt om meer te investeren in dierenwelzijn. Dus meer in de kwaliteit, minder in de kwantiteit. Laten we hopen in elk geval dat dat het effect gaat zijn.
SPEAKER_01Dus er ontstaat overcapaciteit, met name in die slachterijen. Maar daar kun je niet echt iets. Je kan niet denken van dan gaan we wel iets anders slachtokken. Wat doe je met overcapaciteit in je slachterij?
SPEAKER_02Ja, nee, klopt. Daar moet inderdaad wat in gesneden worden. Maar je ziet hier dus wel het is wel een geleidelijk proces. Dus de sector zou zich hierop kunnen aanpassen. En wat ook al voorgesteld wordt, en door de vleessector zelf ook, dus dat vond ik wel heel mooi om te zien, is dat dit ruimte biedt voor hybride producten. Dus dat er gewoon minder vlees wordt aangevoerd en dat er dan dus meer plantaardige ingrediënten worden bijgemengd om toch dezelfde productie te kunnen blijven draaien.
SPEAKER_01Ja, vooral in die verwerkingsfabrieken die de producten samenstellen.
SPEAKER_02Ja, ook denk ik inderdaad weer dat de slachthuizen daar niet heel erg veel aan kunnen bijdragen. Bijvoorbeeld de melkverwerkers alweer sneller wel, de zuivelfabrieken. Dus je ziet eigenlijk wel best wel positieve effecten van dat er dus aan de aanvoerkant iets verandert. En dat heeft mij eigenlijk wel een beetje verbaasd. Want er wordt vaak gezegd dat het helemaal geen zin heeft om de feestapel te krimpen in Nederland. Want dan wordt er 70% voor de export. En zolang we in Nederland net zoveel vlees blijven eten, maakt het uiteindelijk niet zoveel uit.
SPEAKER_02Maar het werkt dus op allerlei manieren wel door in de beprijzing en in hoe die hele sector reageert. Dus het zou best wel goed kunnen uitpakken, ook uiteindelijk aan de consumptiekant.
SPEAKER_01Ja, kortom, vlees gaat ook duurder worden, wat uiteindelijk de consumptie weer.
SPEAKER_02En die betere prijs, waardoor ze dus misschien meer kunnen inzetten op een kwaliteitsproduct, zoals zij dat dan noemen, in plaats van op massaproductie.
SPEAKER_01Dan heb ik eindelijk uitslag op dat hele, nog heel lang openstaande item van ons. De lang verwachte uitspraak, voor wat betreft Paul Watson, dat is de oprichter van Sea Shepard. Want misschien weet je het nog wel, we hebben het eerder besproken. Hij was gearresteerd vanwege een incident uit 2010 nog tegen een Japanse walvisvaarder, waarbij die zou zijn overgestapt op dat andere schip. En dat zou leiden tot schade en verwondingen bij één bemanningslid. Nou, en hij was dus opgepakt en riskeerde nu een uitlevering aan Japan.
SPEAKER_01Wat zeg maar niet zo'n hele fijne situatie zou zijn, een Japanse gevangenis. Maar inmiddels heeft Interpol hem van de Rood Alarmlijst afgehaald. En nu hoeft hij dus gewoon helemaal niet meer bang te zijn voor vervolging, is de zaak eindelijk gesloten.
SPEAKER_02Hij moet alleen niet naar Japan gaan.
SPEAKER_01Ik denk dat hij daar sowieso niet zoveel behoefte meer aan heeft. En wat dan wel weer mooi is, hij geeft niet op en hij is ook meteen weer begonnen met een nieuwe campagne die hij vanuit Australië nu aan het voeren is. En op de website van Paul Watsen zelf staat een best een aangrijpend verhaal over hoe hij die afgelopen jaren heeft ervaren. En we zullen de link in de show notes zetten. Nou, fijn dat we toch af en toe een zo'n langlopende casus positief af kunnen sluiten.
SPEAKER_02Nou, dat was hem weer.
SPEAKER_01Dat was hem weer. Jij veel succes met de avonturen daar in India. En ik verheug me erop dat we daar binnenkort nog een keer wat uitgebreider over gaan horen.
In 2022 startte het ROC van Amsterdam de opleiding tot Plant Based Chef, de eerste plantaardige koksopleiding van Nederland. De eerste klas zat al snel vol. Maar dit schooljaar is er geen nieuwe klas. Er waren te weinig...
Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Ongehoord komt met stuitende beelden van bekroonde boeren...
Onlangs werd bekend dat kweekzalmen tegenwoordig kippenresten gevoerd krijgen. Het veroorzaakte veel ophef, maar eigenlijk is het slechts een voetnoot in een dossier dat vaak onzichtbaar blijft: De aquacultuur. Hoe ziet...
Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Nieuwe organisatie zet zich in om “secundair” dierenleed in...
Veel vegans inspireren iemand in hun omgeving om ook vegan te worden. En als elke vegan één ander vegan maakt, eet heel Nederland binnen zeven jaar geen vlees, vis, zuivel en eieren meer. Maar waarom gebeurt dat niet?...