Géén vlees/vliegreclameverbod Noord-Holland, Nederland gaat testen met vogelgriepvaccin, Reclame Code Commissie vindt vlees/zuivelcampagnes misleidend, 'melkpoedermaffia' lobbyt tegen borstvoeding, kippenmest is in Groot-Brittannië industrieel afval, studenten runnen Vegan Kitchen Uni Leiden, LAKS wil kantine vleesvrij, vleesreclamestop Jumbo stimuleert, vleesvervangers steeds gezonder, gebrek aan veehouderij-kennis consument. Gast: Reinier Gerrits, Directeur voor Meststoffen Nederland Kabinet lobbyt voor Nederlandse vervanger van Russische kunstmest _____________________________________________________ Samen maken we meer mogelijk, steun onze podcast en help ons groeien met jouw donatie: studioplantaardig.nl/donatie _____________________________________________________ Links: Toch geen verbod op vlees- en vliegreclames in Noord Hollandse bushokjes Nederland gaat als eerste EU land testen met vogelgriepvaccin Reclame Code Commissie wijst diverse vlees- en zuivelcampagnes af als misleidend De ‘melkpoedermaffia’ lobbyt tegen borstvoeding Britse rechter: kippenmest is industrieel afval Docu George Monbiot: https://www.youtube.com/watch?v=kSPtVkJ_Uxs Studenten runnen Vegan Community Kitchen van restproducten Haagse markt LAKS: ook middelbare schoolkantine zou stap moeten zetten richting vleesvrij of plantaardig Vleesreclamestop Jumbo leidde wel degelijk tot daling vleesreclame door andere supermarkten Vleesvervangers worden steeds gezonder Wat weet de gemiddeld consument over de veehouderij? Ook: https://plantbasednews.org/animals/brits-unaware-cows-impregnated-milk/ Presentatie: Esther Molenwijk, Stichting The Food Revolution ism ProVeg Nederland, Pablo Moleman Help ons het plantaardige nieuws te verspreiden: deel deze podcast. Ga naar studioplantaardig.nl en volg ons via BlueSky, Mastodon, Instagram, Facebook, YouTube, TikTok & #StudioPlantaardig Geef onze podcast ook een rating en schrijf een mooie recensie. Alvast enorm bedankt!
Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.
Transcript
From the show. Tap a time to play from there.
SPEAKER_00Verbeter de wereld met VorkMS. Mijn naam is ester Molenwijk.
SPEAKER_02En ik ben Pablo Moleman.
SPEAKER_00En dit is het Wiean Journaal. Ja, we hebben weer een gast vandaag, Pablo.
SPEAKER_02Ja, en die gaat iets uitleggen waar ik echt helemaal niks van snap.
SPEAKER_00Nee, dit is ook echt een hele complexe materie. Dus maak je borst maar nat. Het is maar wel echt heel boeiend en belangrijk.
SPEAKER_02Oké, nou stay tuned.
SPEAKER_00Stay tuned. Maar laten we vooral beginnen met ja, eigenlijk best wel een beetje treurig nieuws. Noord-Holland was zo fortvarend. Die zouden vlees- en vliegreclames gaan verbieden in de bushokjes. En dat is dus van tafel.
SPEAKER_02Ja, de Provinciale Staten die dat in 2022 op basis van een voorstel van PvdA en GroenLinks nog hadden aangenomen, die heeft hem nu weer van tafel gehaald. Er is geen meerderheid meer voor. En dat komt door weerstand vanuit onder andere de VVD en de BBB.
SPEAKER_00Wat een verrassing.
SPEAKER_02Ja, de VVD die noemt het censuur. En de BBB vindt dat Noord-Hollanders zelf wel mogen bepalen wat ze eten.
SPEAKER_00Ja, ik vind het altijd zo'n dooddoener. Als je zegt, we mogen zelf bepalen wat we eten, dan zou je dus juist zeggen: stop dan met reclame voor allerlei voeding. Want daar worden mensen juist een een of andere kant op geduwd.
SPEAKER_02Ja, het is echt heel raar eigenlijk. En dan ook nog een argument wat erbij kwam, was dat de provincie naar schatting zo'n 20.000 euro aan inkomsten zou schelen per jaar. Dan halen ze in een gemiddeld jaar zo'n twee ton uit die reclame. Dus ik kan me voorstellen dat als je dat niet voor vlees doet, dat je dat met iets anders opvult.
SPEAKER_00Ja, maar de 20.000, dat is voor een provincie natuurlijk echt een lachertje.
SPEAKER_02Ja, ik denk het ook. En ze hebben er wel goede sier mee gemaakt. Want ze waren een van de eerste na Haarlem geloof ik, die met dit plan kwamen. En nu net op het moment dat het zou worden ingevoerd, krabbelen ze toch weer terug. Ik vind het heel jammer. Gelukkig hebben we de steden nog. Haarlem, Bloemendaal, Amsterdam, Wageningen. Er zijn er een heleboel volgens mij die met dit onderwerp aan de slag zijn gegaan.
SPEAKER_00Ja, dat is een goede, met het onderwerp aan de slag gegaan. Ze zijn nog niet allemaal zo ver, maar dit is dus echt precies een onderwerp wat ik nu helemaal aan het uitzoeken ben, samen met mijn collega Mara. En daar gaan we binnenkort een grote aflevering over maken.
SPEAKER_02Kijk eens aan. Dan de vogelgriep. Nederland gaat als eerste EU-land testen met het vaccineren van kippen tegen de vogelgriep.
SPEAKER_00En dat vaccin lag al heel lang, maar nu gaan ze dus eindelijk doen.
SPEAKER_02Ja, nou doen. Het gaat om een pilot. En die duurt tot begin 2027. Dus ze hebben kennelijk twee jaar nodig om erachter te komen of dat werkt. Ik heb het idee dat we dat we het hier al twintig jaar over hebben. Over dat je kippen kunt vaccineren tegen vogelgiep. Dus ik ben eigenlijk, ja, ik blijf me erover verbazen, eigenlijk. Maar het is nu dus wel de. we gaan het nu in elk geval proberen. En de grote vraag is een beetje of dan andere Europese landen het vlees van onze gevaccineerde kippen wel willen hebben.
SPEAKER_00Precies, en de eieren ook. Ja, want het gaat dus niet eens zozeer over of het werkt, gaat niet eens zozeer van werkt dat nou tegen de vogelgriep? Maar vooral kunnen we blijven exporteren. Want landen die doen dus onder het mom van dat die gevaccineerde eieren of vlees niet goed of niet gezond zouden zijn, proberen ze dat te weren van hun markt.
SPEAKER_02Ja, want zouden ze daar niet juist heel blij mee moeten zijn dat die eieren en dat vlees veilig zijn?
SPEAKER_00Nou ja, het verhaal is dat je dan niet kan herkennen of een dier de ziekte door heeft gemaakt of dat een dier gevaccineerd is. Maar inmiddels kun je dus met zo'n vaccin een soort marker meegeven waarin je dus wel degelijk kan zien of een dier het vaccin heeft gehad of de ziekte door heeft gemaakt. Maar toch proberen landen gevaccineerd vlees en eieren te weren. En ja, het is natuurlijk in zekere zin is er een vrije handel binnen de EU. Maar met deze regel kunnen ze dan toch hun eigen lokale markt beschermen tegen Nederlandse eieren en vlees. Dat is het idee.
SPEAKER_02Ja, dus dat gaat eigenlijk helemaal tegen het bredere Europese belang in dat we die vogelgriep uitgeroeid krijgen.
SPEAKER_00Het is wel interessant. Ik heb nog eens even gekeken wat de NOS hierover schreef. Dat is wel grappig. Die hebben dan een aantal vragen over de vogelgriep behandeld. Nou, één is bijvoorbeeld, is het wel veilig om gevaccineerde eieren te eten? Ja, dat klinkt dan inderdaad dat je afvraagt. Oh jee, dan eten we gevaccineerde eieren. Je kan ook niet zien straks op het doosje of op het ijs zelf dat het een gevaccineerd ijs is. Maar de grap is dus: leghnen, die worden zo'n vijf tot wel twaalf keer in hun leven gevaccineerd voor van alles. Dus per keer dat ze gevaccineerd worden ook nog eens vaak voor een hele rit van verschillende dingen.
SPEAKER_00Dus we eten al continu gevaccineerde eieren. Maar goed, nu is dat opeens een groot ding en maken we ons daar zorgen over.
SPEAKER_02Ja, krijgen we geen autistische kippen dan als we ze gaan vaccineren?
SPEAKER_00Ja, precies. En worden we daar zelf dan niet autistisch van? En ja, dan toch even deze vraag van NOS, die is denk ik door de Sagre opgesteld. Dit vond ik echt de winnaar. Kunnen kippen niet gewoon meer ruimte krijgen? Een soort anderhalve meter maatregel voor kippen. Nou, daar kan ik dan in ieder geval nog even over zeggen dat kippen over het algemeen met z'n negen op één vierkante meter zitten. En als ze geluk hebben, als ze een biokip zijn met z'n zes. En dan hebben ze ook nog wat uitloop buiten. Maar ja, als we naar dit soort anderhalve meter maatregelen zouden gaan, dan zouden we in ieder geval aanzienlijk.
SPEAKER_00Jij bent ervoor.
SPEAKER_02Het is een ontzettend goed idee.
SPEAKER_00Je hebt het gelijk ook.
SPEAKER_02Ondertussen profiteert de Nederlandse pluimveesector wel van het tekort aan eieren. De eierprijzen die blijven maar stijgen. En dan valt het hier nog mee in vergelijking met sommige andere landen, hebben we het er al over gehad. Met name in de VS zijn er echt hele schrijnen tekorten. En daarom hebben ze nu aan de EU gevraagd of ze eierproducten kunnen gaan leveren.
SPEAKER_00Oh echt?
SPEAKER_02En dat vind ik dan toch wel weer ironisch. Net in een tijd waarin Trump al die handelstarieven oplegt. En eigenlijk de hele internationale handel verstoort, vragen ze dan aan de EU wel van kunnen jullie alsjeblieft die eieren sturen, want die hebben we zo hard nodig. En dan heb ik zomaar het vermoeden dat het land van de gloorkippen geen moeite gaat hebben met een gevaccineerd eitje.
SPEAKER_00Nee, precies.
SPEAKER_02Verder. We kunnen het eigenlijk elke uitzending wel over de vogelgriep hebben, want die dreiging blijft natuurlijk voortdurend actueel, die blijft boven ons hoofd hangen, dat het een keer overspringt. De voedsel en landbouworganisatie van de Verenigde Naties, die sloegen deze week weer alarm over de snelheid waarmee vogelgriep zich verspreidt van vogels naar zoogdieren. Ze noemden de situatie ongekend. En ja er is intussen een heel lijstje van dieren in Nederland die ziek zijn geworden, wilde dieren.
SPEAKER_02Bunzing, een boommarter, een steenmarter, een vos, een otter, een das, een wasbeerhond. Dat zijn die dieren die hier ontsnapt zijn uit de Bondkwekerij, zeg maar, terecht zijn gekomen. En een grijze zeeh.
SPEAKER_00Serieus, die dieren allemaal.
SPEAKER_02Ja, die hebben het allemaal al gehad. Ja, er zijn natuurlijk ook verschillende mensen die het hebben gehad al. Maar het heeft zich dus nog niet een soort van gekruist, zodat het van mens op mens kan gaan.
SPEAKER_00Dat is natuurlijk de grote angst.
SPEAKER_02Ja, we hopen allemaal heel hard dat dat niet gebeurt.
SPEAKER_00En onlangs nog twee katten in België.
SPEAKER_02In België, dat klopt. Dat gaat dus via het kattenvoer. Dus dat laat ook wel zien dat er ook wel een risico is, juist om verspreiding via dierlijke producten. De universiteit Utrecht heeft trouwens kort geleden ook bloedsampels van Nederlandse honden en katten onderzocht. En hoewel het dus niet zo is dat er gevallen bekend zijn van honden en katten in Nederland die ziek zijn geworden, bleek dus wel een klein deel van de onderzochte bloedsampels al antistoffen tegen vogelgriep te bevatten. Dus ze zijn er wel mee in contact geweest, zijn er hier nog niet ziek van geworden.
SPEAKER_02Maar de NVWA raad dus ook aan om honden aangeleid te houden en te zorgen dat katten geen wilde vogels kunnen opeten.
SPEAKER_00Ja, ik dacht even een klein rondje langs die uitspraken van de reclame Codecommissie. Want ik blijf dat toch altijd wel fascinerend vinden, hoe schaameloos sommige bedrijven hun producten promoten. En gelukkig zijn er ook mensen die daar klachten over indienen. In dit geval gaat het om een aantal klachten die Lennon van Graal in heeft geniet van Stop Humain Washing. En dan pak ik hem er even bij. Het was een campagne van de ZLTO. En die campagne heette Geef Boeren Toekomst. In de eerste reclameuiting stelden ze: waarmee gaan wij en onze kinderen een gezonde toekomst tegemoet?
SPEAKER_00Op een dieet van fabrieksvoedsel? Of willen we onze kinderen laten opgroeien met natuurlijke voeding? En daarin stelden ze dan dat groente en fruit en vlees en zuivel van eigen bodem natuurlijk zouden zijn, in plaats van een dieet van fabrieksvoedsel. Nou, Lennon pleite ervoor dat er in feite weinig natuurlijks is aan al die gepromoten producten, maar ze noemden bijvoorbeeld hoe dieren kunstmatig worden geïnsemineerd. Maar hierin gaf de reclamacodicommissie er geen gelijk. Dat is jammer. Omdat ze vooral zeiden dat het als een vraag gesteld was, waar de consument zelf maar een antwoord op moest geven.
SPEAKER_02Dat was een vraag, een suggestieve vraag, dan kun je altijd kun je altijd mee wegkomen.
SPEAKER_00Nou, let op, want straks komt er nog een suggestieve vraag voorbij waar ze wel gelijk kreeg. Maar goed, de tweede reclameuiting, die ging over dat die campagne geef boeren toekomst. Stelde dat Nederland een van de beste wereldwijd is op het gebied van dierenwelzijn en verduurzaming. Nou, Lennon van Gaal kon met diverse rapporten aantonen dat dat nog wel wat te wensen overlaat. En die klacht kreeg ze toegewezen.
SPEAKER_02Mogen ze dan nu reclame maken? Wij zijn een van de minst slechte landen.
SPEAKER_00Dat mag zeker. Ja, dat mag zeker. Dan de derde uiting, die zei dus: wat nou als iedereen vegetariër wordt? Zijn de problemen dan opgelost? Weer zo'n suggestieve vraag. Lennon liet allerlei bewijs zien dat een meerplantaardig dieet de duurzaamste keuze is. En deze kla werd ook toegewezen. En in december kreeg ze al een keer gelijk. En dat ging over dat er een campagne was met een stuk vlees op afgebeeld, waar er nou stond aan in balans met natuur en milieu. Nou ja, hiervan oordeelde de reclamecodecommissie ook dat de ZLTO niet goed genoeg kon aantonen dat zo'n stuk vlees in balans was met natuur en milieu.
SPEAKER_00En dan tot slot, Wakker Dier won een zaak bij de reclamacodecommissie. Die was ook wel interessant. Daarin stelde Melkunie laat maar waaien, die koede boeren en koeien seten, denken de dames natuurlijk. Logisch. Wij van melkunie dubbele punt reduceren.
SPEAKER_02Ik vind het zo pijnlijk dat die koeien voor de zuivelindustrie in één dames zijn. Als er reclame gemaakt moet worden.
SPEAKER_00Oh, ja, daar heb je gelijk.
SPEAKER_02Werden ze maar als dames behandeld.
SPEAKER_00In ieder geval dit punt van reduceren. Dan kwamen ze met dat de do van het pakmelk gemaakt was uit deels ook nog eens bioplastic. En dat ze groene stroom gebruiken.
SPEAKER_02De dop van het pak met de industriemelk is deels gemaakt van bioplastic.
SPEAKER_00Ja, dat is wat. Het is wat. Ja, en dat is dan reduceren. En dan ook nog eens dat ze groene stroom gebruiken en zo. Maar ja, dat is natuurlijk niet waar de grootste milieu-impact van melk in zit. En de reclamecodecommissie oordeelt dus ja terecht als je mij vraagt dat deze claim misleidend is. En wat dit dus betekent is dat de reclamacodingcommissie de adverteerd dus nu beveelt om niet meer op dergelijke wijze reclame te maken. Het is altijd een advies, hè? Geloof ik. Het is niet.
SPEAKER_02Ja, dat klopt. Het is eigenlijk meer een advies. Het is eigenlijk een vorm van zelfregulering van de reclame sector. Je zou wel met zo'n uitspraak in de hand misschien iets kunnen afdwingen bij de rechter, maar dan ben je weer een heel eind verder.
SPEAKER_00Dan las ik vorige week wel echt een heel interessant artikel over wat dan de melkpoedermafia wordt genoemd, die lobbyt tegen borstvoeding. Ik las het in vrij Nederland. En het verhaal begint met een motie die in juni 2024 door Carolijn van der Plas, BBB natuurlijk, en door Judith Thielen van de VVD is ingediend. En met deze motie willen ze druk verhogende wetten en regels rondom borstvoeding verminderen. Want zo claimen ze, ouders voelen zich niet vrij om voor flesvoeding te kiezen.
SPEAKER_00En wat zijn dan die druk verhogende wetten en regels? Nou, dat gaat dan bijvoorbeeld om de wettelijke verplichting dat fabrikanten op de etiketten van flesvoeding moeten vermelden dat borstvoeding het beste is voor baby's tot zes maanden oud. En dit zijn regels die gebaseerd zijn op wetenschappelijke onderzoeken van bijvoorbeeld de Wereldgezondheidsorganisatie en UNCF. Want blijkbaar is er dus toch echt nog wel een wetenschappelijke consensus dat borstvoeding het beste is.
SPEAKER_02Ja, dus een hele sterke consensus. Ik denk, er zijn ook weinig producten waar zulke vergaande wetten op zitten. Stel je voor dat ze op de pakjes vlees moeten verplicht moeten afdrukken dat een vleesvervanger eigenlijk beter is, dat zit niet snel gebeuren.
SPEAKER_00Ja, dus het is wel legaal om flesvoeding op de markt te brengen, om flesvoeding te gebruiken. Maar zeker niet om het te promoten. Daar is dus een heel sterk beleid op. Nou, en dat vinden die tielen en van der Plas. Die zijn bang dat ouders daardoor een schuldgevoel kunnen ervaren. En nou is het natuurlijk een hele sterke dat het de emancipatie van vrouwen tegenhoudt.
SPEAKER_02Ja, nou ja, en daar hebben ze eigenlijk wel een punt. Het is natuurlijk wel een feit dat het voor sommige vrouwen best wel moeilijker maakt om het ouderschap met hun carrière te combineren. Zeker ook in een omgeving die nog bepaald niet borstvoedingsvriendelijk is.
SPEAKER_00Ja, ik geloof dat het heel moeilijk is om hier iets over te zeggen. Het is meteen heel pijnlijk.
SPEAKER_02Ja, het wordt heel persoonlijk, inderdaad. Het blijft ook gewoon een persoonlijke keuze. Gelukkig. Maar ik denk inderdaad ook dat als er zulke duidelijke wetenschappelijke informatie is over wat het beste is voor het kind, dan is het niet de bedoeling dat de zuivelindustrie daar vraagtekens bij gaat plaatsen. En dat is wel een beetje wat ze doen.
SPEAKER_00Ja, nee, dat is waar. Want eigenlijk is het een heel veel gebruikte marketingstrategie van die babyvoedingsindustrie. Die werd trouwens ook al eens in 2023 beschreven door De Lanzet. En Uicef waarschuwde hier ook al voor. En de strategie is een beetje afgeleid van de werkwijze van de tabaksindustrie. En die bestaat uit vier trucs. Aan de ene kant inzetten op het wetenschappelijke imago. Dus twijfel zaaien over de onderzoeken. Ten tweede focussen op de zoekende en onzekere ouders. Dat is natuurlijk gewoon heel sterk. Bijvoorbeeld dat ze normaal babygedrag medicaliseren en dat ze voetvrouwen inzetten als verkoopadviseurs.
SPEAKER_02Ja, je bent echt heel kwetsbaar als verse ouder.
SPEAKER_00Je wil altijd het beste voor je kind. Ja, en dan ten derde gebruik maken van de discussie rondom gendergelijkheid en feminisme. Dat is natuurlijk echt een hele slimme. En we houdt vrouwenemancipatie tegen. Ja en tot slot natuurlijk gewoon heel hard lobbyen. Zoals al bekend dat Nesle en de zuivel lobby in allerlei Afrikaanse en Aziatische landen succes hebben geboekt hiermee.
SPEAKER_02Ja, dus daar zit best wel een geraffineerde strategie achter, kun je wel zeggen.
SPEAKER_00Ja, absoluut. Kijk, en van Carolijn van der Plas kun je dat natuurlijk een beetje verwachten. Want nou ja, daar weten we van dat ze opkomt voor de agrarische achterban. Maar wat die journalist Marils Elkens wel goed blootlegt, is wie is nou die andere speler die deze motie indiende, Judith Thielen. Nou ja, die heeft hiervoor dus.
SPEAKER_02Voordat ze de Tweede Kamer in ging bij de VVD?
SPEAKER_00Ja, precies, voordat ze in de Tweede Kamer terechtkwam, is ze dus marketeer geweest voor geneesmiddelen en babyvoeding. En was ze, let op, global marketing manager kindervoeding bij Friesland Campina.
SPEAKER_02Nou, wie zegt nou dat ze die functie niet heeft aangenomen omdat ze heel erg voor vrouwen emancipatie is?
SPEAKER_00Ja, het is helemaal gelijk, Pablo. Ja, we moeten natuurlijk het beste verwachten van de mens. Nou, het is in ieder geval een belangrijk verband dat hier bloot wordt gelegd. Ja, en de vraag is natuurlijk, wat gaat er nou gebeuren? Gaat die tekst nou van die flesjes af? En dat lijkt op dit moment nog niet het geval te zijn. Het gaat om een spreekuit motie. Dus er wordt in principe geen verdere actie van het kabinetverracht. Ik vind het ook een beetje een soort symbolische motie, zou je kunnen zeggen. En ja, die tiele zou wel graag verandering willen zien in de wet en regelgeving, maar dat is waarschijnlijk heel moeilijk, omdat het gekoppeld is aan Europese wet en regelgeving en ook aan regels van de wereldgezondheidsorganisatie.
SPEAKER_00Maar ze wilden het gesprek op gang brengen en bewustzijn creëren.
SPEAKER_02Dan een opmerkelijk oordeel van een Britse rechter Kippenmest moet geclassificeerd worden als industrieel afval. En dat heeft alles te maken met de vreselijke vervuiling van de rivier. De Y. De Britse journalist George Mombiot heeft daar ook al een hele onthullende documentaire over gemaakt. Die ze weer in de show notes zetten. Maar het gaat dus heel slecht met die rivier. En dat komt doordat er onder andere fosfaat vanuit kippenstallen in stroomt. De National Farmers Union die zegt dat de Mest aangemerkt moet worden als een bijproduct uit de landbouw.
SPEAKER_02En daarvoor gelden veel sochtere regels dan voor industrieel afval. Maar die rechter diees dat af, omdat hij zei dat niet kan worden aangenomen dat de Mest op een milieuvriendelijke manier gebruikt wordt. Hij wordt namelijk niet uitgestrooid over een een of andere akker, maar hij komt in die rivier terecht. En wat die uitspraak nu betekent is dat wanneer er nieuwe kippenbedrijven zich in Hertfordshire willen vestigen, ik hoop dat ik het goed uitspreek, dat ze dan bij de vergunningsaanvraag een gedetailleerd plan moeten indienen.
SPEAKER_02O ze ervoor gaan zorgen dat die kippenmest op een veilige manier kan worden afgevoerd, inclusief volledige transparantie over de toepassing van de Mest.
SPEAKER_00Een soort chemisch afvalplan.
SPEAKER_02Ja, precies.
SPEAKER_00Nu las ik dus wel dat in dat hele stroomgebied van de rivier 23 miljoen kippen worden gehouden. Dus het is ook wel echt heel flink wat er zit. Goed, dan even iets luchtigs, dacht ik. De Universiteit van Leiden heeft een afdeling in Den Haag, dat heet Leiden University College. En daar runnen studenten sinds kort een vegan Community Kitchen. En het wordt nog beter, ze doen dat dus met weggegooide groenten en fruit van de Haagse markt. En dit was echt een initiatief van de studenten zelf.
SPEAKER_00Die kwamen erachter dat op die markt aan het eind van zo'n marktdag ontzettend veel groenten en fruit weggegooid worden. Zij klopten dus bij de marktkoopliden aan en mogen deze producten nu gratis gebruiken. Ik vind het eigenlijk wel zo leuk, zo makkelijk kan het gewoon zijn. Ze maken daarmee dus dagelijks plantaardige maaltijden van ongeveer 3 euro per persoon. En daar eten dan wel zo'n 60 studenten van. En dan weet ik trouwens dat Leiden ook twee keer per week een grote markt heeft. Dus je zou zeggen als ze dat in die dependans in Den Haag doen, waarom trekken ze dit beleid niet door naar Leiden?
SPEAKER_00Dus dan moet nog even een student het initiatief nemen.
SPEAKER_02Ja, heel sympathiek.
SPEAKER_00Precies. En dan over plantaardige studentenvoeding, plantaardige kantines ook nog wel interessant. Dat ging over middelbare scholen. Ik las dus een persbericht van het Landelijk Actiecomité Scholieren, het Lax. En die maakte een statement dat ook op middelbare scholen de transitie naar een meer plantaardige kantine gemaakt moet worden. En wat ik dus interessant vind. Kijk, ze zeggen die groene golf begint het hoger onderwijs te bereiken. Maar middelbare scholen blijven gewoon heel erg achter. En bestuurslid Maike Nijwening die zegt dat onze schoolkantines blijven hangen in een menukaart uit het verleden.
SPEAKER_00Terwijl onze generatie de klimaatcrisis het hardste zal gaan voelen. Laten we niet wachten tot 2000 nog wat. Het duurzaam eten kan nu. Er is geen tijd voor uitstelgedrag.
SPEAKER_02Zo, ik ken Lax eigenlijk alleen maar van dat ze elk jaar die eindexamens helemaal uitpluizen op fouten. Maar ik vind het wel heel stoer dat ze hier ook zo duidelijk positie in nemen.
SPEAKER_00Ja, en ik heb dus even met haar gebeld en het is eigenlijk zelfs nog onderdeel van iets groters. Dus ze hebben echt een heel duurzaamheidsmanifest geschreven voor middelbare scholen. Onder andere dat ze over zouden moeten gaan stappen op een plantaardige kantine. En daar hebben ze dan een toolkit bij gemaakt. Het is nog niet zover dat ze zelf met een clubje van het lax al die middelbare scholen afgaan om daar met de kantine uitbaters te spreken.
SPEAKER_02Maar ben ik wel even bezig.
SPEAKER_00Dan ben je inderdaad wel even bezig. Ja, ik geloof dat het om zo'n 1600 scholen zou gaan. Maar in ieder geval hebben ze zich hier wel concreet over uitgeproken. En ik vond het ook wel interessant. We hebben natuurlijk samen best vaak over de een of andere universiteit of hogeschool die weer een stap maakt. Maar ja, die middelbare scholen zijn een beetje uit het zicht.
SPEAKER_02Ja, ja, ik ben hier heel blij mee. Want middelbare scholen zijn bij mij opeens heel erg in mijn zicht gekomen. Ze zijn nu op zoek naar een middelbare school voor mijn dochter. En ik heb dus de afgelopen jaar echt een stuk of tien van die scholen bezocht. En het was inderdaad echt best wel bedrovend om te zien dat het plantaardige aanbod daar.
SPEAKER_00Ga jij dan ook kijken wat ze in de kantine serveren?
SPEAKER_02Het is niet het belangrijkste criteria, maar jij neemt het wel even mee.
SPEAKER_00Maar ik ken jouw dochter inmiddels een beetje, en ik vermoed dat als die op zijn school terechtkomt, dat zij eigen handig die kantine even gaat spiegen.
SPEAKER_02Wie weet. Nou, dan gaan we door naar de supermarkten. Een paar afleveringen geleden hebben wij de Albert Heijn een beetje aan de schandpaal genageld hè.
SPEAKER_00Over die vleesreclames.
SPEAKER_02Het verhaal was toen Jumbo is gestopt met vleespromotie. En in plaats van dat voorbeeld te volgen, is Albert Heijn juist in dat gat gesprongen en zijn ze meer met vlees gaan stunten.
SPEAKER_00Dat was ook schandale.
SPEAKER_02En de Jumbo was daarover erg teleurgesteld. Nou, was dat nou helemaal terecht? Ja, en nee. Want er zijn nieuwe cijfers die zijn opgehaald door Distrifood. En die laten zien dat het best een ingewikkeld verhaal is. Dus ik wilde jullie daar even in meenemen.
SPEAKER_00Oké, ik ga ervoor zitten.
SPEAKER_02Dus eerst even die nieuwe cijfers. Die heeft Distrifood opgehaald bij Genom. Ik hoop ook weer dat ik deze goed uitspreek. En dat is eigenlijk een soort van website die elke week de supermarktfolders bijhoudt, zodat koopiezagers weten ze waar ze naartoe moeten. Maar dat kun je dus ook gebruiken om dit soort data uit te halen. En die vergeleken de vleesaanbiedingen in alle folders in de maanden nadat Jumbo die reclamestop had afgekondigd, met de vergelijkbare periode het jaar daarvoor. Nou, en wat blijkt nou, sinds het besluit van.
SPEAKER_02Jumbo is in totaal het aantal vleespromoties met 10% afgenomen. Dat is best mooi. Jumbo is zelf verantwoordelijk voor de helft van die afnamen. Dus dat is niet zo verrassend. Maar dus de andere supermarkten samen die niet jumbo zijn, die hebben samen ongeveer 4,5% omlaag gedaan. Dat vind ik dan eigenlijk ook wel weer niet heel erg veel. Maar de Distrifood die spreekt wel van een jumbo effect. Want het is duidelijk dat ze in bepaalde mate erachteraan zijn gegaan. En ook dus de Albert Heijn.
SPEAKER_02Die zou volgens deze cijfers met 27% moeten zijn gedaald.
SPEAKER_00Oh, dat is dan toch best wel wat.
SPEAKER_02Moet ik wel even bijzeggen: de ene aanbieding is de andere niet. Er is ook specifiek gekeken naar multibuys. Je zou kunnen zeggen dat dat de allerergste.
SPEAKER_00Vier voor de prijs van drie.
SPEAKER_02Ja, of nou ja, twee voor de prijs van één. Dus een multibuy is een aanbieding waarbij je alleen korting krijgt als je meer van iets koopt. En dat werkt natuurlijk heel direct over consumptie in de hand. Want je koopt meer dan dat je van plan was te kopen. Dus je zou kunnen zeggen, dat is eigenlijk de naarste vorm van reclame die er is vanuit een duurzaamheidsperspectief.
SPEAKER_00En zijn die omhoog gegaan?
SPEAKER_02Die zijn gedaald van 530 naar 407. Maar die daling komt volledig op het konto van Jumbo. Dus de anderen die zijn daar niet in meegegaan, maar ook niet gestegen. Dus ze zijn gewoon ja doorgegaan op dezelfde voet met de multivarks.
SPEAKER_00Maar hoe verklaar je nou dat dat eerdere onderzoek liet zien dat de Albert Heijn aanbiedingen juist gestegen waren?
SPEAKER_02Daar kom ik op dit. Het blijkt dus dat er echt heel veel verschillende manieren zijn om dit te meten. Want dat andere onderzoek, dat was dan gedaan met behulp van de supermarktcanner, een soortgelijke website. Maar die telt niet het aantal acties, maar het aantal SKU's. En SKU's zijn unieke codes per product, het aantal verschillende producten.
SPEAKER_00Het aantal verschillende producten.
SPEAKER_02En Albert Heijn is juist een supermarkt die vaak een heleboel producten in één promo prop. Die zeggen dan bijvoorbeeld deze week alle Unox in de aanbieding of alle Greenfield burgers. En bij de ene meetmethode telt dat dan als één actie. Maar bij de andere meetmethode telt het misschien wel als tien verschillende aanbiedingen. En kennelijk zijn ze dat afgelopen jaar vaker van dat soort acties gaan doen. Want anders kan ik dat verschil tussen die twee metingen niet verklaren.
SPEAKER_02Die eerdere methode liet zien, is dat bij de Albert Heijn het aandeel van vleesproducten als percentage van de totale hoeveelheid vlees die ze verkopen, is het aandeel dat in promotie was gestegen. En de aanbiedingsdiepte is dan juist weer gedaald. Dus ze zijn lagere kortingen gaan geven.
SPEAKER_00Maar de belangrijkste vraag is natuurlijk, is Albert Heijn ook meer vlees gaan verkopen?
SPEAKER_02Nou, dat weten we ook niet, want die cijfers zijn niet per supermarkt openbaar. Wel hebben ze de totaalverhouding tussen dierlijk en plantaardig gepubliceerd. En dan zie je dat ze het afgelopen jaar ietsjes zijn opgeschoven in de richting van dierlijke eiwitten. Dus ze zijn meer dierlijke eiwitten gaan verkopen. Ze zijn van 55,5% dierlijk naar 55,8% gegaan. Maar dat is wel een beetje pijnlijk, want hun doel was juist om dit jaar te dalen naar 53%. Dat gaat niet de goede kant op.
SPEAKER_02En daar geven ze dan eigenlijk hun klanten een beetje de schuld van. Ze schrijven dat er de vraag, dat dat niet hard genoeg gaat. Maar dat ze wel hun best blijven doen om plantaardig in een goed daglicht te staan.
SPEAKER_00Linksom of rechtsom blijft het natuurlijk compleet onuitlegbaar en hypocriet dat je aan de ene kant de doelstelling hebt om meer plantaardig en minder dierlijk te verkopen. En aan de andere kant überhaupt nog ook maar één promotie voor vlees hebben. Dat blijft gewoon een onuitlegbaar beleid. Maar dan denk ik misschien heel simpel.
SPEAKER_02Ja, ik denk dat er een hele grote groep mensen is die daar belang aan hechten. En dat ze het wel moeilijk vinden om die van zich te vervreemden natuurlijk. En het is een beetje de concurrentie. Maar als niemand vleesreclame zou hebben, dan is het niemand daar nadeel bij. Maar het is een beetje als een soort van groep cowboys die elkaar onderschot houden en de jumbo die als eerste zijn revolver laat zakken. En ja, dat vind ik dan wel heel erg lullig dat de rest daar niet meedoet.
SPEAKER_00Ik vond het een prachtige schets van de retail industrie.
SPEAKER_02Nou ja, dan wel een goed nieuwtje uit de retail industrie, dat is dat de Lidl het assortiment vleesvervangers een stuk gezonder heeft gemaakt dan het al was. Het aantal producten in hun assortiment dat binnen de schijf van 5 valt, is namelijk toegenomen van 7 naar 21. En volgens het persbericht van de Lidl valt nu 70% van hun producten binnen de schijf van 5. En dat is veel. Want de meeste vleesvervangers vallen daar niet in, omdat de eisen best wel heel erg hoog zijn. Ik wil niet zeggen dat het ongezonde producten zijn die je nooit moet eten, maar we willen zeggen bijvoorbeeld dat het zoutgehalte was een reden dat producten daar soms nog niet in vielen.
SPEAKER_02En ze hebben dat nu bij een aantal producten verlaagd bij sommigen, met zelfs wel 30%. En ze hebben het aantal volledig plantaardige vleesvervangers ook nog eens verhoogd van 15 naar 24. Dus dat is gewoon echt een mooie ontwikkeling. Ik heb even mijn collega Martien hierna gevraagd, want zij heeft natuurlijk een jaar geleden een heel onderzoek gedaan naar de gezondheid van alle vleesvervangers. En gevraagd van ja, is dit nu uniek dat Lidl dit doet, of zie je dat bij anderen ook? En het mooie is dat je eigenlijk bij alle supermarkketens en ook bij de grote aanmerkers als Vivera en de Vegetarische slager ziet.
SPEAKER_02Dat echt sinds dat onderzoek gedaan is, en dat is nog niet zo heel lang geleden, dat er producten gezonder zijn geworden. Dat er meer zijn die binnen de schijf van vijf vallen. En zelfs terwijl de normen van het voedingscentrum in het afgelopen jaar een stukje strenger zijn geworden op het gebied van toegevoegde suiker. Dus de medet is verschoven en ze zijn toch nog meer gezonde vleesversvangers gaan maken.
SPEAKER_00Ja, we gaan maar even naar het Verenigd Koninkrijk. Want het Animal Justice Project deed een onderzoek naar wat Britten weten over hoe koeienelk geproduceerd wordt. Heel leuk eigenlijk. Ze hield een enquête onder ruim 2000 mensen. En wat blijkt? 52% van de respondenten weet niet dat een koe zwanger gemaakt moet worden om melk te kunnen geven. Geven, blijkbaar zo'n moeilijke term vinden. Maar goed te produceren, laat ik het zo zeggen. En 83% van de respondenten was niet op de hoogte dat de kalfjes binnen 24 uur bij de moeders weggehaald worden.
SPEAKER_02Ja, nou ja, mij verbaast staat dus helemaal niks. Want ik heb het zelf ook heel lang niet geweten. Ik heb echt opgegroeid met. Ik weet niet of iemand mij dat ooit gezegd heeft of ik dat zelf ben gaan aannemen. Maar koeien geven melk en kippen, die leggen eieren. En als een dier doodgaat, eten we het op. Dat is een beetje mijn wereldbeeld, totdat ik in mijn tienerjaren wat filmpjes van wakker dier begon te zien. En me best wel rot ben geschrokken, eigenlijk. Dus ja, ik vroeg me ook naar aanleiding van dit bericht wel af van zijn er meer Nederlanders die zo bleuk zijn als dat ik lang ben geweest.
SPEAKER_02En ja, dat is zo. Dus 44 procent van de Nederlanders weet niet dat koeien zwanger gemaakt moeten worden om melk te geven. Dus iets minder dan bij de Britten. We zijn toch een zuiverland.
SPEAKER_00Ja, en misschien door die campagne van dier en recht, onlangs, over die kalfjes, dat dat misschien wel wat bewustzijn heeft gecreëerd.
SPEAKER_02Ja, dit is ook een onderzoek van dieren en rechten. Dus ik weet niet of ze het net voor of net na die campagne hebben gedaan. En daaruit bleek ook dat 18% weet wel dat kalfjes direct na de geboorte bij de moeder worden weggehaald. Dus 82% heeft daar ook geen idee van. Nog wat andere onderzoeken. 68% van de Nederlanders associeert lamsvlees met jong en onvolwassen vlees. Dat vinden ze dan zielig. Maar slechts 16% denkt dit over kip.
SPEAKER_02Terwijl kippen veel jonger worden geslacht dan lammeren. Dus Nederlanders hebben echt geen goed beeld van hoe oud dieren worden in de veehouderij.
SPEAKER_00Gaan we dan nu naar onze gast.
SPEAKER_02Ja, want ik zag dus vorige week een bericht op de NOS waarvan ik dacht. Het kabinet lobbyd voor een Nederlandse vervanger van Ruzische kunstmest. Dus ik denk, gebruiken wij Russische kunstmest? En waarom gebruiken we überhaupt kunstmest? Waarom importeren wij kunstmest als we zo'n enorm mest overschot hebben. En ik snapte het niet, en het artikel legde het ook niet uit. Maar toen zei jij, ik ken iemand die dat voor ons kan verklaren.
SPEAKER_00Absoluut. En dat is niet zomaar iemand, dat is de directeur van Meststoffen Nederland, die vertegenwoordigt dus alle producenten en importeurs en distributeurs van al die meststoffen. En dat is Rinier Gerts. Dag Rinier.
SPEAKER_01Leuk dat ik hier kan zijn.
SPEAKER_00Nou, fijn dat je eventjes kan helpen om deze moeilijke kwestie een beetje te verhelderen. Om dan maar meteen met de actuele situatie te beginnen. Waarom gebruiken we tot nu toe nog steeds Russische kunstmest? Kunnen we dat niet ergens anders vandaan halen?
SPEAKER_01Ja, plat gezegd is dat eigenlijk vooral een prijskwestie. Europa heeft een Russische aardgas in de band gedaan, dus dat kan niet meer naar Europa toe komen, en wat doet Rusland nu ze dat gas niet meer aan Europa kwijt kunnen, die maken met dat gas dus nu ureum, ook een stikstofmeststof, dat die niet onder de boycot valt, en die exporteren meer ureum naar Europa toe.
SPEAKER_00Oké, dus even wat ik snap, dus aardgas is een grondstof om kunstmest mee te maken. Maar ureëm is eigenlijk een volgende stap. En die mag dan wel geëxporteerd worden.
SPEAKER_01Ja, dat klopt. Dus van aardgas, CH4, gebruik je de waterstof, de haadjes die eraan zitten, die gebruik je om samen met stikstof uit de lucht ammoniak en H3 te maken. En vanuit ammoniak kun je door naar ureën en ammoniumlifraten. En dat zijn allemaal stikstofmeststoffen.
SPEAKER_00Het is een soort loophol.
SPEAKER_02Ja, en ik heb begrepen dat we in Europa ook prima zelf kunstmest kunnen maken, maar dat we dat nu niet meer doen.
SPEAKER_01Het gevolg hiervan is dat op dit moment 30% van alle stikstof kunstmestcapaciteit in Europa plat ligt. En deels ook al permanent gesloten. Dus ja, we kunnen dat prima zelf maken. En ook vaak op een veel CO2-vriendelijkere manier dan dat in Rusland gebeurt. Alleen worden we dus nu op prijs eruit gedreven.
SPEAKER_00En dat komt dus omdat gas zo duur is geworden, waar we in Europa normaal onze kunstmest mee maken. En daarom worden we dus op prijs eruitgedreven.
SPEAKER_01Ja, of Rusland maakt het zelf zo goedkoop voor haar eigen productie, dat ze op die manier onder die prijs kunnen gaan zitten.
SPEAKER_02En het is duurder geworden vanwege de gasboycott. Dus dat is wel een hele ironische loop.
SPEAKER_01Nou nee, dat klopt wel. Dus sinds de oorlog in Oekraïne is de prijs van aardgas fors omhoog gegaan. En ook toen we natuurlijk niet meer uit Rusland deze kant konden krijgen, heb je minder bronnen van aardgas. En ja, wat er dus nu eigenlijk gebeurt is dat Rusland via een loopol, ik vind het wel een goede benaming, alsnog haar aardgas in een verpakte vorm hier weggezet. En de Europese Commissie heeft dat gelukkig nu wel door. Dus die heeft een voorstel neergelegd voor een heffing op het gebruik van Russische kunstmesten.
SPEAKER_01En dat moet als het er doorheen komt, in ieder geval gaan zorgen dat er minder kunstmest dadelijk weer vanuit Rusland deze kant uitkomt. En dat de productie hier als goed is weer een stukje op gang kan komen.
SPEAKER_00En dan toch maar even die misschien nog wel meer bizarre paradox van ons landbouwsysteem. En dat we dus aan de ene kant kunstmest gebruiken, terwijl we tegelijkertijd een enorm dierlijk mest overschot hebben. Hoe is dat nou mogelijk?
SPEAKER_01Je kan hier op twee manieren naar kijken. Dus, als je er op systeemniveau naar kijkt en je kijkt op een afstandje naar wat er in Nederland gebeurt, dan is eigenlijk alle mest. De mest die in Nederland gebruikten voornamelijk gerecycle kunstmest. En landgebruik elders, die in de vorm van kracht voor ons land binnenkomt.
SPEAKER_02Dus gerecycled door het vee.
SPEAKER_01Ja, vee maakt geen stikstofmeststoffen, en vee maakt geen fosfaat en kali, maar die verplaatsen het. Dus in dit geval eten ze het kracht voor op en roepen en plassen dat weer uit. En dan heb je op die manier weer opnieuw nutriënten voor het land.
SPEAKER_00En dat krachtvoer is gemaakt door te telen op gronden waar die nutriënten in zijn gestopt.
SPEAKER_01Precies. Dus dat is de ene kant waar je naar kan kijken. En als je dan kijkt van ja, waarom gebruiken we dan niet al die dierlijke mest die we in Nederland beschikbaar hebben en gebruiken we nog steeds kunstmest, ook in Nederland. Ja, dat is een technisch verhaal dat gaat over het beschermen van de grondwaterkwaliteit. En daar zijn regels vanuit de Nitraatregelijn voor gesteld. Dus je mag een bepaalde hoeveelheid dierlijke mest gebruiken. En in aanvulling daarop tot wat het gewas nodig heeft, mag je dan nog kunstmest geven.
SPEAKER_02Want die dierlijke mest is schadelijker voor het grondwater dan de kunstmest.
SPEAKER_01De basisemesting doe je eigenlijk altijd met organische mest. Maar een organische mest is een deel van de stikstof. Houd er even bij stikstof, is organisch gebonden. En een deel is de vorm van minerale meststoffen. En die gedraagt zelf kunstmest. Het organisch gebonden deel. Om voor de plant beschikbaar te komen, dat noemen ze mineraliseren. En het tempo waarin dat mineraliseren gebeurt, dat loopt vaak bijna nooit gelijk op met wanneer de plant het nodig heeft.
SPEAKER_01Dus als je daar genoeg van geeft, zodat de plant in zijn behoefte kan voldoen. Dan betekent dat vaak ook dat je zoveel hebt gegeven dat op het moment dat die plant het niet meer nodig heeft, voor meer na het einde van het groeizizoen, dat dat mineraliseren door blijft gaan en die plant het niet meer opneemt en het dan uitkomt naar het grondwater toe. Het gaat over een tijdkwestie.
SPEAKER_00En bij kunstmest kun je wat meer preciezer doseren. Voor een kortere tijdspanne worden er dan voedingsstoffen afgegeven.
SPEAKER_01Ja, dat zeg je correct. Ja, dus organische mest is niet slecht en je moet die mest ook zeker hergebruiken als je het hebt. Maar je kan dus niet als je zo moet zeggen, die plant datgene wil geven waarmee die maximaal groeit, dat allemaal in de vorm van organische mest geeft.
SPEAKER_00En dan is het kabinet nu dus aan het lobbyen, en misschien jullie ook wel trouwens, dat weet ik niet. Maar voor een vervanger van die kunstmest in zekere zin. En die wordt dan renewer genoemd. En dan ga ik misschien weer het heel simpel zeggen, maar dat is in zekere zin het omzetten van dierlijke mest in een soort van kunstmest, waarin je dus die waarde van stikstof en fosfaat wat beter kan reguleren. Klopt dit? En gaat dit dan het mestprobleem oplossen?
SPEAKER_01Ja, nou feitelijk wat je doet is, ik had het net over die organisch gebonden stikstoffen. Dus je gaat uiteindelijk allemaal mineraal maken, zodat het snel werkt. Maar wat die bodem juist nodig heeft, is ook, zullen we zeggen, dat organische materiaal. Dat is als basismest goed om er, zouden we zeggen, ook bodem organische stof te vormen. Wat je gaat doen op het moment dat je revenue van maakt, is ga je proberen meer van die stikstoffen in Nederland te kunnen gebruiken. Anders, als je dat niet kon doen, wat er nu gebeurt, is dat die mest wordt geëxporteerd naar onze omringende landen toe, met die organische stofwerking erbij.
SPEAKER_01Dus het gaat voor de hoeveelheid kunstmest die in Europa nodig is, gaat het niks uitmaken. En het produceren van reneweststoffen kost ook weer energie. Dus vanuit de systeemgedachte is het geen oplossing voor Russische kunstmest.
SPEAKER_00Dus is het nou een goed idee wat jou betreft, dat we die renew gaan maken vanuit onze dierlijke mest?
SPEAKER_01Nou, ik denk dat het voor een individuele boer met een bepaalde bedrijfsgrootte, kan er voor hem een economische oplossing zijn. Als je kijkt, is dit vanuit de klimaatoptiek of vanuit wat nu gesteld wordt als oplossing voor de Russische kunstmest een goed idee en moeten we daar als Nederland volop inzetten. Dan denk ik nee, geen goed idee.
SPEAKER_00En wat zou dan wel het goede idee zijn? Hoe komen we dan wel uit onze mestcrisis en ondertussen van dat Russische kunstmest? Ik stel je geen makkelijke vragen.
SPEAKER_01Ja, nee. Uiteindelijk wat je met kunstmest doet, is dat je de verliezen in je voedselsysteem aanvult. Dus hoe meer verliezen je in je voedselsysteem hebt, hoe meer kunstmest je nodig hebt. Nou, de grootste verliezen van nutriënten zitten in het houden van vee. Dus de hoeveelheid vee die we nu houden, die maakt dat je kunstgrepen moet gaan toepassen om die nutriënten in je systeem te houden die gewoon niet efficiënt zijn. Dus we zeggen ook vanuit de kunstmestsector, het zou beter zijn als je op een lagere intensiteit qua veeteelt gaat zitten, meer plantaardig telen, daar zal jullie niet vreemd overkomen.
SPEAKER_01En dan kan je op een efficiëntere manier je nutriënten gebruiken. Dat is uiteindelijk de oplossing naar het verhaal.
SPEAKER_02Dat is steun uit voor mij onverwachte hoek.
SPEAKER_00Daar hebben we echt helemaal niks meer aan toe te voegen, of wel? Je bent een beetje verrast.
SPEAKER_02Ja, ik denk dat ik het nog steeds niet voor de volle 100% snap, maar ik ben wel een heel stuk wijzig over.
SPEAKER_00Ik heb hier denk ik nog een hele dag over doorgaan. Ik denk ook een beetje te zien aan Ranier dat hij eigenlijk bij elk antwoord denkt: van hoe ga ik beginnen? Want het is een heel groot verhaal. Maar ik vind dat we toch aardig inzicht hebben gekregen.
SPEAKER_01Dankjewel.
SPEAKER_00Heb jij nog iets toe te voegen, Ranier?
SPEAKER_01Nee, graag als je er een keer verder op in willen gaan, dan hou ik me aan bijvoorbeeld. Ik hoop dat ik je een beetje wijzig heb kunnen maken.
SPEAKER_00Heel fijn. Dankjewel. Pablo, wij zien elkaar over twee weken weer.
SPEAKER_01Is het goed?
SPEAKER_00Tot dan?
SPEAKER_02Ja, beste luisteraars Esther, die was al druk deze aflevering aan het monteren. En toen kwam opeens het nieuws naar buiten dat Vivera de vegetarische slager heeft gekocht van Unilever.
SPEAKER_00Dus ik heb de microfoon toch maar weer neergezet. En ja, hier moeten we iets mee. Wat vinden we hiervan?
SPEAKER_02Ja, goede vraag. Is het verrassend? Een beetje wel. En het was natuurlijk nog verrassender, eigenlijk een aantal jaar geleden dat de grote voedingsreus Unilever de vegetarische slager aankocht, natuurlijk.
SPEAKER_00Ja, en nu is het in zekere zin weer terug in de handen van een wat kleinere speler. Vivera is natuurlijk wel bekend op het gebied van vleesvervangers. Wel in ieder geval een club zou ik zeggen, die de eiwitransitie serieus neemt.
SPEAKER_02Ja, zeker. Het komt inderdaad niet ergens terecht, waar het niet de hoogste prioriteit zal hebben. En zeker ook een club die de markt al heel erg goed kent.
SPEAKER_00Wat weet je eigenlijk over Vivera?
SPEAKER_02Wat weet ik over Vivera? Ja, ze zijn in Nederland de grootste. En volgens mij in Europa ook een van de grootste producenten van vleesvervangers. Zowel in hun eigen merkproducten als in de huismerken. De vegetarische slager is natuurlijk ook een heel groot merk in Nederland en in de wereld.
SPEAKER_00Zijn ze helemaal in Nederlandse handen?
SPEAKER_02Vivera? Nee, een moederbedrijf, dat is eigenlijk een vleesproducent JBS.
SPEAKER_00Dat meen je niet. Oh echt?
SPEAKER_02Ja, maar ja, dus wel eentje, niet zo'n fijne ook trouwens. Er is eentje die vaak niet goed in het nieuws komt, maar die dus wel mogelijkheden ziet in die plantaardige markt.
SPEAKER_00Nou goed, en heb je al iets gelezen over of de vegetarische slager wel de vegetarische slager blijft heten?
SPEAKER_02Nou, daar stond daar is niks over vermeld, maar dat lijkt me toch wel. Want het is zo'n sterk merk. Ik denk dat ze die allebei naast elkaar willen laten bestaan. Het is natuurlijk ook zo dat de vleesvervangermarkt gaat een beetje door een moeilijkere periode heen. De afgelopen tien jaar is die markt natuurlijk ontzettend hard gegroeid en zijn er ontzettend veel bedrijven bij gekomen. En nu blijkt dus eigenlijk dat er misschien een beetje te veel wildgroei is geweest. In de zin dat heel veel kleine bedrijfjes het nu niet meer redden.
SPEAKER_02Nu de vraag wat af aan het nemen is. En je hoort veel experts zeggen dat we nu in een fase zitten waarin de markt aan het consolideren is. Dus waarbij er een aantal bedrijven verdwijnen en dat de wat grotere, sterkere bedrijven overblijven. Wat je daarvan van moet vinden, dat mag je zelf bepalen. Maar dit is natuurlijk de ultieme consolidatie als twee van de grootste spelers samengaan. Dus ik denk wel dat zij in elk geval samen de uitdagingen waar de markt nu voor staat heel erg goed zullen kunnen aangaan.
SPEAKER_00Nou, laten we ze veel succes wensen en ervan uitgaan dat ze er een prachtig groot groeiend vleesvervangerbedrijf van maken.
SPEAKER_02Ja, wat zeg je tegen mensen die je pas getrouwd zijn?
SPEAKER_00Iets over witte broodspreken?
SPEAKER_02Huwelijk gewenst, laten we het daarop houden.
In 2022 startte het ROC van Amsterdam de opleiding tot Plant Based Chef, de eerste plantaardige koksopleiding van Nederland. De eerste klas zat al snel vol. Maar dit schooljaar is er geen nieuwe klas. Er waren te weinig...
Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Ongehoord komt met stuitende beelden van bekroonde boeren...
Onlangs werd bekend dat kweekzalmen tegenwoordig kippenresten gevoerd krijgen. Het veroorzaakte veel ophef, maar eigenlijk is het slechts een voetnoot in een dossier dat vaak onzichtbaar blijft: De aquacultuur. Hoe ziet...
Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Nieuwe organisatie zet zich in om “secundair” dierenleed in...
Veel vegans inspireren iemand in hun omgeving om ook vegan te worden. En als elke vegan één ander vegan maakt, eet heel Nederland binnen zeven jaar geen vlees, vis, zuivel en eieren meer. Maar waarom gebeurt dat niet?...