Skip to content
PodSubs
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEvents
More
BlogPodCred
Menu
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEventsBlogPodCredNetworksSign in
Join nowSign in
  • Shows
  • People
  • Jobs
  • News
  • More
    • Guests
    • Events
    • Blog
    • PodCred
    • Networks
    Join nowSign in

Studio Plantaardig

Studio Plantaardig artwork

#92 Vleesreclames in de ban: Een logische stap of ultieme betutteling? (Deel 2)

May 9, 202547 minAudio

In dit tweede deel kijken we naar de ontwikkelingen in de verschillende steden. Welke gemeenten volgen al het Haarlems voorbeeld en weren vleesreclame uit de straten? En wat oordeelt de rechter over een reclameverbod in Den Haag? Het lijkt zo logisch als wat: als je als overheid wil dat je mensen ergens minder van gaan consumeren, dan is het stoppen met promoten van dat product in de openbare ruimte stap één. In het tweede deel van dit tweeluik kijken we naar de ontwikkelingen in de verschillende steden. Welke gemeenten volgen al het Haarlems voorbeeld en weren vleesreclame uit de straten? En wat oordeelt de rechter over een reclameverbod in Den Haag? Ook onderzoeken we wat het zou kosten om de hele stad reclamevrij te maken. _____________________________________________________ Samen maken we meer mogelijk, steun onze podcast en help ons groeien met jouw donatie: studioplantaardig.nl/donatie _____________________________________________________ In deze aflevering: Ziggy Klazes, gemeenteraadslid GroenLinks in Haarlem Maud Hulshof, Wethouder (oa.) Voedsel gemeente Wageningen Maartje Poelman, Universitair Docent Gezondheidswetenschappen Tjarda van der Vijver, jurist bij Advocates for the Future Marthe Hesselmans, Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid Credits: Interviews en montage: Esther Molenwijk Research: Mara Ruiter Audio mixage: Marlon van der Pas, Nothing Blank Deze aflevering kwam tot stand met steun van MenuNL. Help ons het plantaardige nieuws te verspreiden: deel deze podcast. Ga naar studioplantaardig.nl en volg ons via BlueSky, Mastodon, Instagram, Facebook, YouTube, TikTok & #StudioPlantaardig Geef onze podcast ook een rating en schrijf een mooie recensie. Alvast enorm bedankt!

Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.

Transcript

From the show. Tap a time to play from there.

SPEAKER_16Verbeter de wereld met VorkMS. Mijn naam is Esther Molenwijk en dit is Studio Plantaardig. Steeds meer gemeenten vragen zich af of ze in hun stad wel reclame willen maken voor producten die niet goed voor mens, dier of milieu zijn, voor producten die dwars tegen hun eigen milieudoelstellingen ingaan. Maar hoe pak je een reclameverbod aan? En mag dat zomaar? Vandaag deel 2 van het tweeluik over een verbod op vleesreclames.

SPEAKER_16In het eerste deel hoorde je hoe reclames ons brein beïnvloeden.

SPEAKER_10Ons brein kan niet liegen. Dat zijn processen die gebeuren in fracties van seconden. Je neemt een beslissing in de 70ste van een seconde. Dus voordat je erover na hebt kunnen denken, bewust is er al een emotie ontstaan.

SPEAKER_16In de Voxpop hoorden we hoe mensen op straat zich maar weinig bewust zijn van die beïnvloeding.

SPEAKER_03Laat u zich wel eens beïnvloeden door reclame. U staat da boven. Ik kijk toch meestal wel echt wel van wat ik zelf wil en zoek dat ook op. Dat is bijzonder, want er worden miljarden uitgegeven in de reclameindustrie. Aan mij gaat dat voorbij.

SPEAKER_16En gemeenteraadslid Sigi Claas vertelde hoe Haarlem als eerste stad in Nederland heeft besloten reclames voor fossiele producten en vlees en vis uit de stad te weren.

SPEAKER_06Juridisch, we hebben natuurlijk wel twee, drie jaar erover gedaan om dat allemaal uit te zoeken kan dit eigenlijk wel, en het kan. Ja, en als het bij ons kan, dan kan het overal.

SPEAKER_16In dit tweede deel kijken we naar ontwikkelingen in andere steden. Welke gemeenten volgen al het Haarlems voorbeeld? Is er ook weerstand en hoe ziet hij eruit? Maar we beginnen bij waar ik jullie aan het eind van de vorige aflevering heb achtergelaten: de gemeente Den Haag. Deze stad verbiedt sinds 1 januari reclames in de openbare ruimte voor vliegreizen, cruise reizen en auto's met fossiele of hybride motor. Nog niet voor vlees. Maar toch is het aardig om hier even bij stil te staan, want deze casus kan veel betekenen voor een toekomstig vleesreclameverbod.

SPEAKER_16Namelijk reisbrancheorganisatie ANVR en reisorganisatie TUE spannen een kort geding aan tegen de gemeente Den Haag. De directeur van TUI is zeer vervolgen over het reclameverbod.

SPEAKER_11Dit wordt maatregelen. Dat is best wel triest, want uiteindelijk, we willen allemaal verduurzamen. En wees dan onderdeel van de oplossing in plaats dat je ons tegenwerkt.

SPEAKER_16In de vorige aflevering hoorde je al jurist Charla van der Vijver van Advocates for the Future. Hij vertegenwoordigde in deze rechtszaak de stichting Reclame Fossiel Vrij, die zich als derde belanghebende aan de kant van de gemeente gevoegd heeft. Hij komt nog een keer bij me langs om te vertellen hoe de rechtszaak verliep.

SPEAKER_15Ja, het was best een circus, kunnen we wel zeggen. We kwamen aanlopen en op de gang, en dat zie je niet heel vaak bij een zitting, en zeker niet bij een zitting in Kortgeding, stonden, denk ik, 60, 70 mensen daar te wachten. En dat waren allerlei mensen van de verschillende partijen, natuurlijk ook van toe en ANVR. Een heel blik advocaten dat ze hadden opgetrokken. Andere geïnteresseerden. En het was zelfs zo'n grote en bon de bedoeling dat er een tweede zaal moest worden geopend, waar de mensen daar met een videoverbinding de zitting kunnen volgen.

SPEAKER_15Volgens mij komt het niet vaak voor bij een kort geding dat dat het geval is dat er zoveel mensen komen opdagen. En dat laat ook maar weer zien hoeveel belangstelling ervoor is en hoe mensen beseffen dat dit wel echt een hele belangrijke zitting was en een belangrijk onderwerp.

SPEAKER_16En op 25 april kwam dan het oordeel: de gemeente Den Haag en reclame fossielvrij wonden deze zaak overtuigend. Een reclameverbod op vlieg en cruise reizen mag.

SPEAKER_15De rechter heeft een hele stevige uitspraak geschreven. De rechter is uitvoerig ingegaan op alle argumenten. En eigenlijk heeft ze heel duidelijk alle argumenten van de reisorganisaties afgewezen.

SPEAKER_16Alle argumenten? Is er geen één argument toegekend?

SPEAKER_15Nee, alle argumenten zijn afgewezen.

SPEAKER_16Zo stelde de reisbranche dat de gemeente Den Haag niet de bevoegdheid zou hebben om dit reclameverbod op te leggen, omdat het niet om een lokaal belang zou gaan.

SPEAKER_15Daarvan zegt de rechter: Nee, maar wacht eens even, er is wel degelijk een lokaal algemeen belang bij betrokken. Dit gaat namelijk over de gezondheid van inwoners in Den Haag. En het gaat ook over de bijdrage aan de strijd tegen klimaatverandering. En de rechter zegt, ja, het klopt inderdaad dat dat een groter probleem is dan alleen maar het probleem van Den Haag. Maar de rechter accepteert niet het zogeheten drop in the ocean argument. Ja, dit is allemaal nutteloos.

SPEAKER_15Want ja, gaat de gemeente Den Haag nu het verschil maken, gaat dit reclameverbod nou het verschil maken? Daarvan zegt de rechter nee, wacht eens even, dat is niet relevant. Wat relevant is, is of deze maatregel kan bijdragen aan de oplossing. En daarvan zegt de rechter, ja, dat heeft de gemeente goed onderbouwd. En ja, vrij letterlijk zegt de rechter alle beetjes helpen.

SPEAKER_16Nog een interessant argument waar de reisbranche mee kwam. Wij moeten wel voor fossiele producten blijven adverteren. Anders verkopen we er minder van. En verdienen we niet genoeg geld om de transitie naar een duurzamer aanbod te bekostigen.

SPEAKER_15Ja, ik moest daar ook wel van opkijken toen ik dat hoorde, dat hebben ze inderdaad zo gezegd. Dus ze zeggen we moeten blijven adverteren. We moeten meer vliegreizen verkopen, zodat we de transitie kunnen bekostigen om straks minder vliegreizen te verkopen. Ja, ik kan me niet voorstellen dat zij dit zelf heel serieus nemen.

SPEAKER_16En dan het argument waar het toch wel het meest ontspannen. Is dit reclameverbod in strijd met de vrijheid van meningsuiting? In de vorige aflevering legde Charden al uit dat handelsreclame in de Nederlandse grondwet niet worden beschermd door de vrijheid van meningsuiting. Maar het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens doet dat in principe wel. Dus de grote vraag was: is een inperking van de vrijheid van meningsuiting in deze kwestie gerechtvaardigd?

SPEAKER_15De rechter heeft geoordeeld van zo'n beperking mag, omdat het hier gaat om publieke belangen die worden beschermd. Dus eigenlijk vergelijkbaar als met het andere punt wat ik net noemde. De rechter heeft het over de bescherming van volksgezondheid, de strijd tegen klimaatverandering, en geeft aan van ja, dit zijn het soort maatregelen die noodzakelijk en evenredig zijn, gelet op die doelstellingen.

SPEAKER_15En de rechter zegt, de gemeente heeft dus voldoende aangetoond dat dat publieke belang hiermee wordt gediend.

SPEAKER_16Goed, dit is dus een belangrijke uitspraak voor alle gemeenten die met een reclameverbod op fossiele producten bezig zijn. Maar nu hoor ik je denken: deze uitzending zou toe gaan over vleesreclames. Ik vond het belangrijk om deze zaak hier te bespreken, want deze zegt wel degelijk iets over de mogelijkheid van een verbod op vleesreclames.

SPEAKER_15De reisbranche is eigenlijk met alle juridische argumenten gekomen die ze konden bedenken. Wat dat betekent is dat er nu een uitspraak ligt waarbij de rechter is ingegaan op al die verschillende invalshoeken. en de rechter heeft gezegd van ja, op basis van al die invalshoeken kan dit juridisch kan? Dan nog de stap naar vleesreclames. Deze uitspraak gaat natuurlijk niet over vleesreclames, maar het juridisch kader waarbinnen bijvoorbeeld een gemeente vleesreclames zou kunnen verbieden, is hetzelfde.

SPEAKER_15Dus de vraag is er een voldoende lokaal publiek belang? Is dit noodzakelijk en evenredig? Al die vereisten en al die elementen waar de rechter in deze uitspraak aan toetst die zullen ook één op één relevant zijn bij een eventueel verbod op vleesreclame.

SPEAKER_16En zo is er een stukje geschiedenis geschreven. De rechter oordeelt dat een stad dit mag doen. De rechtszaak oogste dan ook nationaal en internationaal veel media aandacht.

SPEAKER_00This week a judge upheld a ban on ads for high-polluting industries, and this is taking place in The Hague in the Netherlands. And so this law first came into effect in January. It was rather unsurprisingly challenged by the travel industry, arguing that it goes against their right to free speech and entrepreneurship, and that the city was essentially overstepping its authority. But the court disagreed and said that this actually could improve the general health of the public. And that if it's a decision between protecting the travel industry and protecting public health, that they're gonna side with the with the public health.

SPEAKER_16Dit soort weerstand van bedrijven is te verwachten, zo zegt Marte Hesselmans van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.

SPEAKER_07Kijk, wat we niet moeten onderschatten, is dat overal in het bedrijfsleven zitten bedrijven met hele grote gevestigde belangen zitten. Die hebben geïnvesteerd in wat wij nu eigenlijk zien wat schadelijk is. Of het nou die intensieve veehouderij is, of het is de fossiele energie. Die bedrijven zitten stranded assets. Zij hebben er dus belang bij dat die industrie, die activiteiten, niet zomaar verdwijnen.

SPEAKER_07Dat betekent dat zij de verandering die we eigenlijk nodig hebben in de samenleving, die zullen ze op zijn best vertragen en op z'n slechtst proberen tegen te houden. En dat is niemand die bedrijven en die CEO's allemaal door en door slecht zijn. Nee, dat is vanuit hun bedrijfsbelang. Het is aan ons, aan de overheid, aan consumenten, om de omgeving van die bedrijven zo te veranderen, via of het nou via wetgeving is, of via ons eigen consumentengedrag, via prijzen, via normen. Dat het voor die bedrijven minder aantrekkelijk is om dat te doen.

SPEAKER_07En waar wij mee uit moeten kijken, is dat als je dus als overheid dit soort initiatieven naar buiten gaat brengen, zul je dus altijd weerstand krijgen van bedrijven met die stranded assets. We moeten daar heel bewust van zijn. En natuurlijk moet je gesprekken gaan met bedrijven. Want je wil het inderdaad, alles wat je verandert, wil je op zo'n manier doen dat zij ook kunnen investeren en kunnen vernieuwen. Daarom is het zo belangrijk dat je die regel duidelijkheid geeft. Maar laat je het niet gek maken door hun weerstand.

SPEAKER_07En wapen je daar ook tegen als gemeente. Door zelf je expertise op te bouwen en je daarvoor niet afhankelijk te maken van de lobby.

SPEAKER_16Wapen je tegen de lobby van bedrijven? Ik leg er een narratief voor dat de reclamebranche graag gebruikt. Ja, wij vinden duurzaamheid ook heel belangrijk. En daarom kunnen reclames helpen om mensen te verleiden tot gezond gedrag.

SPEAKER_07Ja, dat is altijd een hele bekende. Wij zijn daar wel wat kritis op. Het verleiden moet je doen, maar als je niet tegelijkertijd ook het af en toe gewoon echt niet meer mogelijk maakt, dan blijft de verleiding heel groot. Dus dat zie je ook. Er zijn bijvoorbeeld aan de ene kant hebben we campagnes dat gokken niet goed is voor je en dat jij moet kijken met schulden. Maar tegelijkertijd hebben we de sluizen opengezet voor gokreclames en online.

SPEAKER_07Ja, wat zie je dan gebeuren? Die campagnes hebben dan eigenlijk vrijwillig effect omdat er zoveel mogelijk is.

SPEAKER_16Natuurlijk heb ik ook de COV voor een interview gevraagd. De centrale organisatie voor de vleessector. Maar ondanks herhaaldelijk verzoek wilden ze ons helaas niet te woord staan voor deze podcast. Wel sturen ze ons het volgende statement. Vlees is rijk aan essentiële voedingsstoffen en past prima in een gezond en gevarieerd eet- en leefpatroon. Het staat dan ook in de schijf van vijf het voedingscentrum. Een reclameverbod past daar niet bij.

SPEAKER_16Ja, ergens hebben ze natuurlijk een punt: af en toe een stuk vlees is niet direct ongezond. Is een vleesreclameverbod dan wel te verantwoorden? Ik vraag het aan jurist Charda van der Vijver.

SPEAKER_15Ik denk dat het van belang is om te kijken naar wat nou de consumptie binnen de maatschappij is en leidt dat tot een probleem. Dus de Gezondheidsraad en het voedingscentrum constateren dat er op dit moment veel te veel vlees wordt gegeten. Onze eiwitconsumptie bestaat nu uit 42% plantaardige eiwitten. En de Rijksoverheid heeft gezegd dat moeten we naar 50% halen. Dat lijkt heel weinig van 42 naar 50%. Maar in de afgelopen 15 jaar zijn we van 40% naar 42% gaan.

SPEAKER_15Er zijn 2%punt opgeschoven in de afgelopen 15 jaar. Er moeten nog 8% punt bij om de doelstellingen voor 2030 te halen. Als je kijkt naar wat de gezondheidsraad zegt, de gezondheidsraad zegt, nou eigenlijk zou het niet eens 50% plantaardig moeten zijn, maar 60%. Dus het is evident dat we als maatschappij de consumptie van dierlijke eiwitten naar beneden moeten halen als we die volksgezondheid serieus nemen. Nou, nu terug naar jouw vraag over ja, maar wacht even, niet elk stukje vlees is ongezond?

SPEAKER_15Ja, daar gaat het helemaal niet om, dat is besides the point. Het punt is dat we overconsumptie hebben en toelaten dat er reclame wordt gemaakt voor nog meer consumptie. Tweede punt daarbij is dat ook de vleesindustrie zal erkennen als je het ze vraagt. Voor wat voor soort vlees wordt nu eigenlijk reclame gemaakt? En juist het soort vlees waar we bijzonder voorzichtig mee moeten zijn, rood vlees, maximum van 300 gram per week, wat het voedingscentrum adviseert, daar zitten we als maatschappij ver boven.

SPEAKER_15En bewerkt vlees staat überhaupt niet in de schijf van vijf staat. Dus als de vleesindustrie zegt ja, maar we moeten wel reclames voor bewerkt vlees accepteren, want ja, er zit ook eiwit in. Dan zou ik ze aanraden om nog een keertje de schijf van vijf te lezen. En zelf te kunnen constateren dat hamburgers, frikadellen, kipnuggers en noem het maar op, die staan daar niet in.

SPEAKER_16Ondertussen heeft dierenorganisatie Wakker Dier andere steden opgeroepen om het voorbeeld van Haarlem te volgen en ook met vleesreclames te stoppen. Met de ludieke campagne Volg Route Haarlem. Mijn collega Mara Ruter ging op onderzoek uit. Welke gemeenten zijn hier al mee bezig? En dat was nog niet zo makkelijk.

SPEAKER_02Nee, dat klopt. Het is nog best complex. Er zijn heel veel gemeenten die er eigenlijk wel mee bezig zijn, maar die zijn ook wel een beetje allemaal aan het stoeien met hoe ze dit gaan vormgeven, hoe ze dit gaan invoeren. Er zijn moties ingediend die uiteindelijk afgeketst zijn, maar ook moties die aangenomen waren en uiteindelijk waarbij toch de gemeente heeft besloten om het toch helemaal te gaan stoppen.

SPEAKER_16En dat heeft dat maar te maken, misschien met dan toch een beetje angst voor rechtszaken.

SPEAKER_02Precies, ja, wel een hele leuke is Bloemendaal. Die zijn als taast Haarlem, de gemeente waar echt een verbod is op vlees, vliegreizen en fossiele brandstoffen. Dus daar kom je het echt niet meer tegen op straat. In Nijmegen en Utrecht, daar zijn ook al moties voor een verbod aangenomen, maar die contracten lopen nog flink door.

SPEAKER_16Die hebben dus besloten om dat via die route te doen van de contracten met uitbaters.

SPEAKER_02Klopt, die doen het via de contracten, maar dat duurt nog even. Die contracten lopen nog wel flink door. Dus het gaat nog even duren voordat we daar inderdaad geen vleesreclame meer op straat zien. Dat geldt ook voor Groningen trouwens. Daar zijn is de motie ook aangenomen. Maar ook daar duurt het nog even voordat de nieuwe contracten ingaan. Er zijn wel al een aantal lichtmasten die nieuwe contracten op zitten. Met dus die afspraken dat fossielen en vleesreclames niet meer mogen. Precies, dat gaan we daar niet meer zien.

SPEAKER_02Het leuke is ook om te noemen Deventer. In deze stad was er begin het jaar een burgerberaad. En daarin stemden maar liefst 84 van de 100 geloten inwoners voor een reclameverbod voor vliegreizen, zuivel en vlees. Ook zuivel. Het college heeft toegezegd om dit advies van het burgerberaad te onderzoeken. Dus wordt vervolgd, denk ik. Verder is ook in Tilburg een motie aangenomen, maar daar zitten ze echt nog in een onderzoeksfase over hoe ze dit verbod precies willen gaan vormgeven en willen gaan invoeren.

SPEAKER_02Daar wordt momenteel een plan van aanpak voor ontwikkeld. En dat geldt ook voor Amsterdam. Daar is best wel wat gedoe momenteel nog in de gemeenteraad. Zij waren in 2020 de eerste in Nederland waar een motie aangenomen werd om fossiele reclame te weren. En vorig jaar deden Partij voor de Dieren en GroenLinks daar een initiatiefnota bij om dit uit te breiden naar dierlijke producten. Dus dan gaat het niet alleen over reclames voor hamburgers bijvoorbeeld, maar ook voor snoepjes met gelatine erin.

SPEAKER_16Oh ja, dat gaat best wel ver meteen. Helemaal voor dierlijke producten. En dat is natuurlijk ook nog moeilijker te handhaven, want in welk snoepjes is het gelatine?

SPEAKER_02Ja, precies. Dus nou ja, dit krijgt dus best wel wat weerstand in de gemeenteraad.

SPEAKER_16Ja, terwijl de hoofdstad vaak als progressief of als links wordt gezien, loopt een reclameverbod hier nogals troef. Ik laat jullie een stukje van de recente raadsvergadering horen. Jenneke van Pijpen van GroenLinks opende met een pleidooi voor het voorstel.

SPEAKER_13Amsterdam was de eerste stad ter wereld die via een motie van mijn oud-collega Jasper Groen heeft uitgesproken om reclame van fossiele producten die verantwoordelijk zijn voor de klimaatcrisis te weren. Het heeft een kettingreactie ingezet, wereldwijd, van steden die in hun openbare ruimte vrij proberen te maken van reclame van producten en diensten die bijdragen aan de klimaatcrisis. Maar ondertussen blijven we in Amsterdam deze reclame zien. Alleen in de metro hebben we nu een beperkte afspraak. Het is tijd voor een volgende stap en voor versnelling. Want de klimaatcrisis wacht ook niet op contracten of goed bedoelende bedrijven.

SPEAKER_13En daarom hebben we dit voorstel ingediend. Het is onze publieke ruimte en dan gelden publieke rechtelijke regels. Geef fossiele bedrijven geen kans meer om reclame te maken. En betrek ook andere producten die een grote impact hebben op de klimaatcrisis, zoals voedsel van dierlijke herkomst en fast fashion.

SPEAKER_16Beef de Vos van Partij voor de Dieren voeg u daar nog aan toe.

SPEAKER_08En als u zich afvraagt of het eigenlijk wel zin heeft, dit allemaal, dit hele debat, om bepaalde reclames te gaan weren uit het straatbeeld. Dan wijs ik u graag op de omvang van de hele reclamebusin. Want daar gaat tientallen miljarden rondgepompt. En dat is eigenlijk per definitie al het bewijs dat reclame wel werkt. Laten we ons dus niet laten betuttelen door de reclamebonsen. En maak ruimte voor duurzame en diervriendelijke alternatieven in de openbare ruimte.

SPEAKER_16En toen kwam de weerstand eerst van Ja 21.

SPEAKER_14Dank, voorzitter. Los van het feit dat J21 dit zeer betuttelend voorstel vindt, hebben we ook wat vraagtekens bij de uitvoerbaar. En daarvoor heb ik wat meegenomen. Ik heb een spelletje bedacht om het leuk te houden. Gaan we spelen met mevrouw van Pijpen. Mag het wel of mag het niet. En we beginnen even met deze.

SPEAKER_16Hij houdt een plaatje van een hamburger omhoog. Ik neem aan dat het een hamburger is en dit mag niet.

SPEAKER_14Ja, dat is dus fout. Deze is volledig plantaardig.

SPEAKER_16Waarop Partij voor de Dieren zegt.

SPEAKER_08Kijk, voorzitter, dit is een beetje de discussie. We willen graag de BTW op gezonde voeding of groen en fruit afschaffen. En we gaan het hebben over de definitie van een potje appemoes. Er zal bij deze foto, neem ik aan, altijd staan, of het een hamburger is of een vegetarisch burger. En op basis daarvan zou je een onderscheid kunnen maken. Maar niets doen. En op basis van dit grijze gebied, eventueel, maar wachten met beleid, dat is wel het slechtste wat we kunnen doen in deze situatie.

SPEAKER_16Hij was duidelijk teleurgesteld in de reactie op zijn voorstel.

SPEAKER_08Wat me vooral blijft vooral blij me blijft hangen als ik de brief heb gelezen, is dat er steeds wel wordt nagedacht over definities: over wat is fossiele reclame is of wat is reclame voor voedselproducten van dierlijke herkomst. Maar dat er daarna bij de branche gaat worden geraadpleegd, of zij het daar ook mee eens zijn en of dat wel binnen hun businessmodel past. Zo staat er bijvoorbeeld, nou, dat kan geen verrassing zijn, dat die branchevereniging voor buitenreclame middels een brief aan het college laat weten vanuit hun belang geeft.

SPEAKER_08Voorstanden te zijn. Ja, dat is nogal wie dus, lijkt me. En even verderop staat zoiets als we zijn met het Mindicity Deal bezig om definities op te stellen voor voedselproducten van dierlijke herkomst. En de mogelijke impact hiervan bespreken we met de branchevereniging voor buitenreclame. Dat is alsof je aan Schipel gaat vragen of ze blij zijn met de krimp van Schiphol.

SPEAKER_16Er volgt nog meer kritiek van andere partijen. Partij van de Arbeid is wel voor een reclameverbod op fossiele producten, maar niet op dierlijke producten. Vooral het standpunt van D66, verrasme.

SPEAKER_12Ik gunde Amsterdem te weten waar en wanneer de eigen in de aanbiedingen zijn. En ik gun de biologische slager om zijn gegilde kippetjes te kunnen promoten.

SPEAKER_16En als klap op de vuurpel de reactie van Forum voor Democratie.

SPEAKER_01Forum voor Democratie staat voor keuzevrijheid. En vindt dat iedereen zo vaak als zij wil, vlees en vis mag eten en een vliegvakantie mag boeken. Dat geldt niet alleen voor welvarende mensen, maar ook voor mensen met een kleinere portemonnee die op hun centjes moeten letten. Voor hen is het belangrijk dat zij via advertenties te zien krijgen waar ze voor de laagste prijs die dingen kunnen kopen. Het verbieden van reclames beperkt voor deze mensen indirecte keuzevrijheid en zet bepaalde groepen in Amsterdam onder druk.

SPEAKER_16Kortom, het lijkt erop dat de reclames in Amsterdam voorlopig het straatbeeld nog wel blijven verseren. Wat me opvalt is dat de raadsleden die tegen zijn de mensen inschatten als economische en rationele wezens, die reclames gebruiken om voordelige boodschappen te doen. Maar dat is maar een heel klein deel van het verhaal. Ik stit op het werk van Maartje Poolman, universitair hoofddocent aan de Wageningen Universiteit en zij doet onderzoek naar de voedselomgeving.

SPEAKER_05De voedselomgeving is eigenlijk alles om ons heen wat met eten en drinken te maken heeft. Dus denk aan het fysieke aanbod, maar ook de promoties in de leefomgeving, prijzen van voeding, het beleid wat er is, de normen over eten. Dus eigenlijk alles in de omgeving van mensen die ons eten en drinken bepaalt.

SPEAKER_16Ze ziet in onderzoek dat mensen graag denken dat ze autonoom hun keuzes maken.

SPEAKER_05En dat willen we heel graag denken dat dat zo is. Ikzelf ook, dat je zelf helemaal volledig in controle bent. Ja, maar dat is niet zo: echt het aanbod en promoties, ook al zijn we ons niet altijd bewust daarvan, sturen ons en sturen ons in onze keuzes. Dus je kan wel denken, ik heb zelf die handeling. Maar onbewust word je daar toch door beïnvloed.

SPEAKER_16Haar promovendus is op dit moment bezig met een onderzoek naar de voedselomgeving in Wageningen.

SPEAKER_05Als onderdeel daarvan hebben we gekeken naar voor vijf maanden lang welke reclames Wageningen allemaal had in de publieke ruimte. Dus denk bijvoorbeeld aan die reclames in de bushokjes, maar ook in de los staande borden in de stad. En we hebben daar vijf maanden lang met behulp van heel veel studenten, die bushokjes wekelijks gefotografeerd. Om we benieuwd waren wat voor reclames zijn er nou zijn.

SPEAKER_16Ik zie het helemaal voor me. Vijf maanden lang fietste studenten de bushokjes langs om de reclames te fotograferen. In totaal leverde dat 1900 foto's op.

SPEAKER_05We zagen ongeveer dat van al die reclames ongeveer een derde was voor eten, eten of drinken. En dan wel een kleine slag om de arm, omdat we nog midden in de analyse zitten. Maar eerst de schatting is dat ongeveer 1 op de vijf van die voedselreclames echt alleen maar voor gezond eten is. En dat vier op de vijf ook voor ongezonde producten zijn. En als je dan kijkt naar de type voedsanbieders, dan zie je dat dat veel als supermarkten zijn, vastfoodketens of de meal delivery. En als je kijkt naar de levensmiddelenindustrie, dus welke merken of type producten worden gepromood.

SPEAKER_05Dan zie je dat het ijs is. We zaten ook redelijk in een zomerperiode. Dus dat is ook te verklaren wel dat er veel gepromoot werd voor ijs, maar ook frisdranken en alcoholische dranken. En we hebben ook gekeken naar vlees. En ook daar zagen we dat ongeveer één op de vijf reclames voor vlees was of voor vleesproducten, denk bijvoorbeeld aan een hamburger. En dat toch een kleiner aantal ongeveer 3% van die voedselreclames was voor vleesvervangers.

SPEAKER_16Laat dat even tot je doordringen. Vier op de vijf voedselreclames voor eten gaan dus over ongezond eten. En die reclames beïnvloeden voedselkeuzes van de inwoners van de stad, zo liet onderzoek in andere steden al zien.

SPEAKER_05In de VS is wel eens onderzoek gedaan naar wat de invloed is van frisdrankreclames in de publieke ruimte. En daar zie je dat als mensen in een omgeving wonen met meer frisdrankreclames, dat in die omgeving ook vaker meer frisdrank wordt gedronken. Je ziet dat ook, we hebben zelf in Nederland ook onderzoek gedaan naar het aanbod van vastfood. Wel je in een omgeving als er meer vastfood is, dan zien we ook uit die onderzoeken dat daar meer hart- en vaatziekte voorkomt, meer diabetes.

SPEAKER_05En andere onderzoeken laten ook zien dat dat geassocieerd is met een verhoogd BMI. En in landen waar wel beleid is geïmplementeerd, denk bijvoorbeeld aan Londen, waar ze in het publieke transport hebben sinds 2019 alle reclames voor ongezond eten weggehaald. En dan zag je wel ook dat doordat werd weggehaald, dus doordat beleid werd geïmplementeerd, dat er ongeveer een javoorbeet van snoep waren of snoepgoed, dat daar dan een afname van 20% was. Dus je ziet op dat soort manieren zie je wel dat daar een impact is.

SPEAKER_16Ze benadrukt dat er nu wel genoeg onderzoek is om in actie te komen.

SPEAKER_05Ik als wetenschapper kan daar nog heel veel fundamentele onderzoeksvragen op bedenken en vind dat heel interessant om te onderzoeken. En tegelijkertijd denk ik dat we voor beleid echt wel voldoende bewijs hebben om te zeggen van goh, we moeten echt die voedselomgeving gezonder maken als we willen naar een gezondere generatie, als we chronische ziekte willen reduceren. Het blijkt tot allerlei evaluaties. Gewoon doen.

SPEAKER_16In dit advies heeft de gemeente Wageningen ter harte genomen. Daar pakken ze het serieus aan. Ik neem contact op met de gemeente en ik krijg de kans om wethouder Mout Hulsof te spreken, die onder andere verantwoordelijk is voor voeding.

SPEAKER_04Ik werd heel erg getriggerd door alle kennis die in de Wageningen Universiteit bestaat over een gezonde voedselomgeving. En daar heb ik bijvoorbeeld geleerd dat 80% van het aanbod wat in de supermarkt ligt ongezond is. En dat wij de hele dag door worden beïnvloed door allerlei prikkels om iets te kopen op het gebied van voed of om te eten. En dat heel goed zou zijn dat juist de openbare ruimte niet continu uitnodigd tot eten of tot snacken of tot consumeren. Dus vandaar dat wij op dit onderwerp waren gekomen.

SPEAKER_04En ook even de kredit naar onze gemeenteraad. Zij hebben ons opgeroepen. Om na te denken of er een duurzame reclamacode gemaakt kon worden.

SPEAKER_16In eerste instantie wilde deze wethouder aan de slag met een reclameverbod voor ongezonde en onduurzame voeding.

SPEAKER_04We waren bezig om na te denken hoe we nou kijken welke producten duurzaam zijn en welke niet. Nou, ik denk dat iedereen landelijk de discussie kent over btw voor groente en fruit. Dus ik zag een soort juridisch war moeilijk speelveld komen en ik dacht ik wil daar eigenlijk helemaal niet naartoe. Wat gebeurt er als we zeggen: überhaupt geen reclame?

SPEAKER_16Ja, je hoort het goed. Ze wil simpelweg een streep zetten door alle reclame in de publieke ruimte.

SPEAKER_04Ik heb eigenlijk vooral gestart met omdenken, nadat ik veel discussies hoorde over wat is nou gezond, wat is duurzaam? Een beetje duurzaam kan dat dan ook. Dus toen heb ik eigenlijk vooral de vraag gesteld wat had ze hem helemaal omdraaien. Want überhaupt reclame zetten aan tot kopen of consumeren. En de vraag is of dat per se nodig is en of je in de openbare ruimte erop getriggerd moet worden.

SPEAKER_16Dit klinkt baanbrekend, maar de wethouder zelf is er laconiek over.

SPEAKER_04En ik zat me ook te bedenken: sinds wanneer vinden wij het gewoon dat al die Abri's volhangen met reclame. Dat is nou niet zo heel erg lang. En het is natuurlijk wel meer dan tien jaar, maar ik herinner me ook nog dat ik gewoon alleen een platte grond had en de busnabel in de bus Abri's. Dus zo lang geleden is dat niet. Dus ik denk dat soms is terug naar wat het was, prima. En ik denk dat dit ook een voorbeeld is waar de marktwerking misschien net iets te ver is doorgeschoten.

SPEAKER_16Ze noemt nog een bijkomend voordeel van het verwijderen van de lichtreclames in de stad.

SPEAKER_04En met name de verstoring van licht voor flora en fauna, daar is aandacht voor gevraagd in onze raad. En in het kader van duurzaamheid, ja, wanneer je licht stopt in iets wat niet per se verlicht moet worden, ja, verbruik je onnodige energie. Dus die snijdt twee kanten op.

SPEAKER_16Bovendien schept het opeens nieuwe mogelijkheden.

SPEAKER_04En we zijn ook nog aan het nadenken hoe we de bushokjes gaan vormgeven. Want het is ook een kans natuurlijk, een plek waar iedereen langskomt, want daarom willen die reclamemakers ook zo graag te hangen. Dus we zijn ook echt aan het verkennen wat we daar eigenlijk doen op die plek kunnen. Dus het zou kunnen dat er iets voor in de plaats komt, hangen in zo'n bushokje. Nou, daar zijn we wel over aan het nadenken. En we denken dan aan berichten die juist de wijken kunnen versterken, bijvoorbeeld. Of uitingen op het gebied van cultuur. Dat je ruimte geeft aan jonge kunstmakers of tips over hoe je gezonder kan leven of meer duurzaam kan zijn.

SPEAKER_16En ze zou nog wel een stap verder willen gaan.

SPEAKER_04Maar wat we ook willen doen is samen met de ondernemers in onze stad kijken, hoe we ook überhaupt de uitstraling van bijvoorbeeld de winkelstraten op een goede manier kunnen doen. Want ook in winkelstraten zie je dat er heel veel impulsen zijn van reclame. En wij denken ook dat als je daar afspraken over maakt, en ook op een bepaalde manier de vormgeving zo in die stad doet, dat iedereen weet welk type onderneming het is. Maar dat je dan een heel rustig beeld krijgt. En ik denk zelfs dat er dan meer verkocht en omgezet en gehandeld worden, doordat het er dan anders uitziet dan wanneer je wordt bestookt door prikkels en reclame.

SPEAKER_16Kort gezegd zou dat een schaam die reclame worden die winkeliers voor hun deur zetten. Ze benadrukt dat het niet om een verbod zou gaan, maar om afspraken met ondernemers. Een stad zonder reclame in de openbare ruimte. Het zou een primeur zijn in Nederland. Maar wereldwijd is het dat niet. In 2006 voerde Sao Paulo in Brazilië de Clean City Law in, waarbij vrijwel alle vormen van buitenreclame werden verboden om visuele vervuiling tegen te gaan.

SPEAKER_16Ruim 15.000 beeldbords werden verwijderd en ook reclame op voertuigen en gebouwen werden verboden. In 2014 besloot de Franse stad Grenoble als eerste Europese stad om commerciële buitenreclame uit het straatbeeld te verwijderen. Het hield in dat 326 reclameborden werden verwijderd en vervangen door zo'n 50 bomen en door gemeenschapsinformatie. Hier hoor je burgemeester van de stad Erik Piola.

SPEAKER_16We hebben nadrukt dat steden niet langer moeten worden gezien als een aanjager van consumptiegedrag. Met een reclameverbod wil die oproepen tot een beter leven. Dit project kwam voort uit verschillende visies. Die van de grootmoeder die met haar kleinkinderen een wandeling maakt, de visie van de anticapitalist, de visie van de milieubewuste burger, die liever bomen dan reclamezuilen ziet.

SPEAKER_16En ook die van de kleine ondernemer, voor wie dit soort reclame simpelweg onbereikbaar is. En zo kwamen alle visies samen in dit beleid. Het lijkt me een efficiënte oplossing. Je krijgt niet te maken met ingewikkelde discussies over welk product wel of niet schadelijk is, of over de vrijheid van meningsuiting. Maar natuurlijk leeft er wel een prijskaartje aan. Want welke inkomsten loopt de gemeente hiermee mis?

SPEAKER_16Dat heeft wethouder Mout Hulsof natuurlijk exact uitgezocht.

SPEAKER_04De reclameinkomsten op dit moment die wij krijgen van het bedrijf wat het exploiteert, zijn ongeveer 15.000 euro per jaar. Maar daarvoor doen ze ook nog het onderhoud en het vervangen van de bushokjes. We hebben in overleg met hen gekeken wat dat zou kosten. En dat gaat om een bedrag van 30.000 euro. Dus alles bij elkaar is de verschuiving van de kosten van dat bureau naar de gemeente Wageningen. Dus per solo kost het dan 45.000 euro op jaarbasis.

SPEAKER_16Op een stad van 42.000 inwoners betekent het dat Wageningen voor minder dan een euro per inwoner per jaar reclamevrij is. Ik vroeg Mara Ruter om een inventarisatie bij nog een aantal Nederlandse steden te doen.

SPEAKER_02Ja, dat was ook best een lastige zoektocht eigenlijk. Er ligt heel veel geheimhouding op de cijfers bij veel gemeenten. Dus dat maakt het heel erg moeilijk. En daarbij liep het ook best wel uiteen, die inkomsten. Omdat uitbaters in sommige steden meer betalen voor advertenties dan in andere.

SPEAKER_16Dus ik kan me voorstellen, in een grote stad als Amsterdam lopen veel meer mensen lang zo'n billboard. Dus dan betaalt een uitbater per solo wat meer.

SPEAKER_02Ja, klopt, precies. En daarbij was ook nog dat. In de ene stad worden de driehoeksborden wel meegerekend bij de inkomsten en bij de andere stad niet. Dus dat was een beetje ingewikkeld, dus een beetje appels met peren vergelijken. Maar goed, we hebben toch wel van ik heb toch wel wat van het aantal steden de inkomsten kunnen vinden. Dus het is wel leuk om even naar te kijken. Vertel. In Tilburg zou het gaan om een bedrag van ongeveer 1 miljoen euro aan inkomsten uit buitenreclame. Dus dat komt neer op ongeveer ruim 4 euro per inwoner.

SPEAKER_02Dan als we bijvoorbeeld ook kijken naar scholen, daar halen ze zo'n 9 ton per jaar op. En dan kom ik uit op zo'n 7 euro per inwoner. Oké, een stukje hoger nog. Ja, klopt. En dan heb ik natuurlijk ook nog even gekeken naar Amsterdam. Het exacte cijfer heb ik niet, maar het gaat om ongeveer 15 miljoen euro aan het verhuren van de 10 miljoen euro 15 miljoen euro. Dus dan komt het meer op zo'n 16 euro per Amsterdam per jaar. Oh, jeetje, dat maakt echt wel een flink verschil met die 1 euro in Wageningen.

SPEAKER_02Ja, dus samenvatten, zou je kunnen zeggen voor een bedrag tussen de 1 euro en de 16 euro je stad reclamevrij is.

SPEAKER_16Laat ik nog even benadrukken dat het verbannen van alleen bepaalde ongezonde of onduurzame reclames een stad helemaal niets hoeft te kosten. De kosten die Mara noemt, gelden alleen voor een volledig reclamevrije stad. Zal Wageningen daarmee de Nederlandse primeur hebben, de Raad zal in juli over het voorstel stemmen. Maar de wethouder is positief.

SPEAKER_04Ja, ik heb goede hoop. Ja, zeker. Ik denk ook dat het ook mooi is dat wanneer zoiet bedacht wordt, een gezonde voedselomgeving bij de universiteit, dat het ook een kans verdient om te kijken of het nu daadwerkelijk werkt. Dus dat is ook denk ik gelijk weer heel erg leuk. Juist ook de kennis en expertise die daar is, willen we ook inzetten om te zien of dit ook effect heeft.

SPEAKER_16En dan, beste luisteraar, moeten we het nog hebben over het ultieme argument tegen een reclameverbod. Je hebt het al een paar keer voorbij horen komen. Het is betuttelend. Ook jurist Charda van der Vijver kent dit argument.

SPEAKER_15En ik zou zeggen, als je geen betutteling wil hebben, dan is het beperken van reclames eigenlijk juist een heel goed iets. Reclames zorgen ervoor dat jij gaat consumeren op een manier die je anders niet zou hebben gedaan. Dat is het hele wezen van reclame. Reclame beïnvloedt wat jij doet, dus er is een miljarden industrie die is gecreëerd rondom jou dingen laten doen die je anders niet zou hebben gedaan. Dat is betuttelend, zou ik zeggen.

SPEAKER_16Ja, dat is eigenlijk de omgekeerde wereld van hoe het nu ervaren wordt. Maar dat hebben mensen niet door.

SPEAKER_15Mensen hebben dat niet door. En het interessante is, uit onderzoek blijkt dat mensen prima doorheben dat reclame keuzes beïnvloedt. Want waarom zouden er anders honderden miljarden omgaan in reclame? Natuurlijk beïnvloed het keuzes. Maar uit onderzoek blijkt keer op keer dat mensen denken: ja, dat zijn de keuzes van andere mensen die worden beïnvloed. Mijn keuzes worden niet beïnvloed.

SPEAKER_16Ik sta er boven. Ik sta er boven.

SPEAKER_15En iedereen zegt dat. Veel mensen zeggen dat. En dus dan kom je misschien eerder bij de betutteling, want je denkt, ja, maar reclame heeft op mij geen invloed. Stel je dan maar eens de vraag waarom allerlei sociale media jouw gegevens doorverkopen, daar is een reden voor. En de reden daarvoor is dat jouw gegevens waarde hebben om reclames op jou te kunnen richten, zodat jij je consumptie gaat aanpassen.

SPEAKER_15Niemand is immuun voor reclame.

SPEAKER_16Niemand is immuun voor reclame. Volgens Marte Hesselmans van de Wetenschappelijke Raad voor het Rageringsbeleid geeft reclame ons niet keuzevrijheid, maar neemt het de juist weg.

SPEAKER_07In die zin, ik vind ook zoiets als keuzevrijheid, waar iedereen altijd heel erg op haar. Dat bestaat eigenlijk helemaal niet, want we worden eigenlijk door de manier waarop de markt constant ontvoed met allerlei veel opties voor lekker goed kopen of heel veel fossiele energie gebruiken of heel veel dingen eten die niet goed zijn voor ons, daar worden we ook mee doodgegooid. Dus dat kan je als het ware ook een vorm van betutteling noemen.

SPEAKER_16Er is eigenlijk wel helemaal geen keuzevrijheid.

SPEAKER_07Helemaal niet. We worden constant, we worden zo ontzettend. Die worden we geleefd en beïnvloed van heb ik jou daar. En het is niet zo dat we daar zeggen van oh, daar ben ik wel tegen bestand. Want dat werkt ook op een manier die we zelf niet doorhebben. Ja, tuurlijk, en er zijn ook alle adverteerders daar heel bedreven in. Dat bedrijven zijn natuurlijk gewoon daarin ook heel slim.

SPEAKER_16Ziggy Claases uit Haarlem plaatst het begrip vrijheid in een heel nieuw perspectief.

SPEAKER_06Mens realiseer ze dat niet echt altijd hoe vaak die confrontatie met reclame, hoe zeer je beïnvloed wordt door reclame, grappig genoeg hebben de. De Liberalen waren de grootste opponenten op het moment dat die motie uitkwam vrijheid van meningsuiting wordt beperkt, dat soort dingen. Terwijl in de jaren zeventig, toen wij reclames in de openbare ruimte gingen invoeren, was de partij die het felste tegen was, dat was de Liberale Partij, dat was de VVD. Die zei van nee, want dan word je dus de hele tijd beknot in je eigen keuzevrijheid, omdat je de hele tijd wordt geconfronteerd met reclames.

SPEAKER_06Hé, we zitten 50 jaar later en het is omgeslagen omdat het besef van wat vrije keuze is, is kennelijk omgeslagen naar marktwerking.

SPEAKER_16Dit is voor mij een hele interessante wending. Waar we geneigd zijn: het idee van een reclameverbod in een heel linkse hoek te plaatsen, zouden we het ook kunnen zien als iets heel liberaals. Want is de burger niet veel vrijer wanneer bedrijven haar niet steeds vertellen wat ze moeten doen, of kopen of eten? Moeten we het niet omdraaien? Tot slot dan, is er nog één ding dat ik me afvraag. Is het nou handig dat elke gemeente dit zelf uitvogelt?

SPEAKER_16Ik ben onder de indruk hoor van de gedrevenheid en de daadkracht die ik zie bij verschillende gemeenten. Maar het is toch wel wat inefficiënt. Zou het niet veel handiger zijn als zo'n reclameverbod gewoon landelijk ingesteld wordt? En wat blijkt, de Partij voor de Dieren is op nationaal niveau bezig met een verbod op vlees- en visreclame. De partij heeft regelmatig voorstellen ingediend. De Partij van de Arbeid, GroenLinks, Volt en Bijeen stemmen hierin met een mee. Maar dat waren slechts 26 van de 150 stemmen.

SPEAKER_16Vooraalsnog is er dus nog geen meerderheid voor dergelijke voorstellen. Ik ben benieuwd hoe Chara hier naar kijkt.

SPEAKER_15Ik denk dat we als het gaat om welke partij, welke laag van de overheid nu iets doen. Ik denk dat dat een terechte vraag is. En tegelijkertijd moeten we ook beseffen dat deze vraag heel vaak wordt misbruikt door partijen die zeggen, ja, maar het moet op een andere laag gebeuren. Dus als het gaat om een verduurzamingslag of een transitie. En dan hebben we de discussie op nationaal niveau, dan heb je partijen die zeggen, ja, maar eigenlijk moet het Europees.

SPEAKER_15En zodra de discussie in Europa wordt gevoerd, ja, maar dit is eigenlijk, dit zou niet Europees moeten. Dit is nationaal niveau. Of in toenemende mate: ja, maar als Europa zijn we gekke, henkie. Want ja, kijk China en kijk de VS. Dus het is eigenlijk continu we met het vingertje naar andere. Aan het wijzen en waarom we heel gemakkelijk kunnen blijven zitten in onze stoel. Niks doen en vooral afwachten tot anderen wat gaan doen.

SPEAKER_16Ziggy denkt dat een landelijk verbod, gezien de huidige politieke situatie, nog wel even op zich zal laten wachten.

SPEAKER_06Daarom pleit ik ook voor die beweging van onderaf vanuit gemeenten dat die hiermee gaan lopen, omdat het is wat kleiner is en misschien wat onschuldiger, de economische belangen zijn wat kleiner. Terwijl als we het allemaal doen met 345 gemeenten, dan heb je ook een landelijk verbod.

SPEAKER_16Tot slot, heeft u nog een tip voor andere gemeenten?

SPEAKER_06Wat het allerverstandigste zou zijn, en dat is voorschrijdend inzicht. Maak er geen big deal van. Bij mij is het een big deal geworden, omdat trouw inderdaad naar buiten kwam, wereldpremure tranalato, toen heeft de Guardian het overgenomen, toen was ik van de Dam. Nou, superleuk natuurlijk voor al die aandacht. En het heeft wel wat gedaan. Het heeft echt wel wat in beweging gebracht. Maar nu ziet wie die nasleep. Nu is het al een beetje geland. De primeur is er vanaf. En ik zou het zo onopvallend mogelijk zou ik het proberen voor elkaar te krijgen.

SPEAKER_06Als mensen vragen hebben, bel gewoon naar de gemeente Haarlem of zoek mij op op het internet. En dan kan ik je doorverwijzen naar die ambtenaar die er alles van af weet. De obstakels zijn al geslecht, want we doen het gewoon.

SPEAKER_16En zo zijn we aan het eind gekomen van dit tweeluik. Wat hebben we nou geleerd? Allereerst dat we veel meer door reclames beïnvloed worden dan we zelf denken, dat ze een product normaliseren en dat een poster in een fractie van een seconde je emotie beïnvloedt. We zagen ook dat gemeenten die aan de slag zijn gegaan met een reclameverbod, in staat blijken een duidelijke definitie te formuleren en dat het verbod standhoudt bij de rechter. Die rechter die oordeelt namelijk dat dit mag, dat het publieke belang zwaarder weegt dan het commerciële belang van bedrijven.

SPEAKER_16De gemeente Wageningen heeft ons denkkader opgerekt door haar voornemen om zelfs alle reclame uit de openbare ruimte te weren. Je kunt dat zien als een vorm van betutteling, maar misschien ook wel als ultieme bevrijding. Dat was hem. Dankjewel voor het luisteren. Marle van der Pas deed een mixage en Mara Ruter deed de research.

SPEAKER_16Ze maakte ook een uitgebreid overzicht van alle gemeenten die op dit moment bezig zijn met een reclameverbod. Kijk daarvoor op onze website. Ik bedank daarnaast iedereen die ik mocht spreken voor deze aflevering. En tot slot, beste luisteraar. Wegens succes hebben wij een verlengd, de unieke kans om deel uit te maken van de revolutie. Heb jij je karma.al gepakt? Vele luisteraars gingen je voor. Word donateur van Studio Plantaardig.

SPEAKER_16Blijf niet achter, doe mee en gun jezelf deze morele superboost. Doe het voor jezelf, doe het voor de wereld. Omdat goed doen goed voelt, voelt, voelt.

Open the transcript file

Hosts and Guests

Nobody is credited on this episode yet.

Credit the people on this episode

Be the first to rate this episode

More episodes

All episodes
  1. #125: Kunnen de plantaardige koks van het ROC een varkenshouder overtuigen?

    Nov 20, 202644 minAudio

    In 2022 startte het ROC van Amsterdam de opleiding tot Plant Based Chef, de eerste plantaardige koksopleiding van Nederland. De eerste klas zat al snel vol. Maar dit schooljaar is er geen nieuwe klas. Er waren te weinig...

    Credit the people on this episode

  2. Journaal #96: Plantaardige eiwitten zorgen voor hoger testosterongehalte

    Nov 13, 202644 minAudio

    Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Ongehoord komt met stuitende beelden van bekroonde boeren...

    Credit the people on this episode

  3. #124 Kweekvis: de snelst groeiende voedselsector die bijna niemand ziet. Met Tom Kools van Foodrise

    Nov 6, 202647 minAudio

    Onlangs werd bekend dat kweekzalmen tegenwoordig kippenresten gevoerd krijgen. Het veroorzaakte veel ophef, maar eigenlijk is het slechts een voetnoot in een dossier dat vaak onzichtbaar blijft: De aquacultuur. Hoe ziet...

    Credit the people on this episode

  4. Journaal #95: Komt de hoge rundvleesprijs Trump straks duur te staan in de verkiezing?

    Oct 30, 202645 minAudio

    Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Nieuwe organisatie zet zich in om “secundair” dierenleed in...

    Credit the people on this episode

  5. #123 Afhakers: waarom stoppen mensen met vega(n) en hoe houden we ze binnen boord? Met Lisa Stel (Lisa Goes Vegan)

    Oct 23, 202652 minAudio

    Veel vegans inspireren iemand in hun omgeving om ook vegan te worden. En als elke vegan één ander vegan maakt, eet heel Nederland binnen zeven jaar geen vlees, vis, zuivel en eieren meer. Maar waarom gebeurt dat niet?...

    Credit the people on this episode