Skip to content
PodSubs
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEvents
More
BlogPodCred
Menu
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEventsBlogPodCredNetworksSign in
Join nowSign in
  • Shows
  • People
  • Jobs
  • News
  • More
    • Guests
    • Events
    • Blog
    • PodCred
    • Networks
    Join nowSign in

Studio Plantaardig

Studio Plantaardig artwork

#99 Hoe maken we de horeca plantaardiger? Lessen van horeca-pionier Pepijn Schmeink

Sep 26, 202550 minAudio
ShareXLinkedInFacebookWhatsAppEmail

Ongeveer 1 op de 5 maaltijden die we eten, eten we buiten de deur. In een restaurant, op het werk of in de schoolkantine. En daarmee heeft de horeca dus een groot aandeel in wat er op ons bord ligt. Maar misschien nog belangrijker: horeca kan een veranderende rol hebben. Buiten de deur proberen we voor het eerst nieuwe gerechten. En kunnen we een subtiel duwtje krijgen naar een plantaardiger menu. _____________________________________________________ Samen maken we meer mogelijk, steun onze podcast en help ons groeien met jouw donatie: studioplantaardig.nl/donatie _____________________________________________________ Pepijn Schmeink had meerdere restaurants waaronder tot voor kort de plantaardige fastfoodketen Jack Bean. Ondanks veel lof heeft die keten het uiteindelijk niet gered. Nu helpt hij andere restaurants om meer planten op het menu te zetten. Hoe pak je dat nou aan? Hoe trek je zelfs de grootste vlees-eter naar binnen en laat je hem genieten van een plantaardige maaltijd? Credits: Interview en montage: Esther Molenwijk Audio mixage: Marlon van der Pas, Nothing Blank Help ons het plantaardige nieuws te verspreiden: deel deze podcast. Ga naar studioplantaardig.nl en volg ons via BlueSky, Mastodon, Instagram, Facebook, YouTube, TikTok & #StudioPlantaardig Geef onze podcast ook een rating en schrijf een mooie recensie. Alvast enorm bedankt!

Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.

Transcript

From the show. Tap a time to play from there.

SPEAKER_00Verbeter de wereld met VorkMS. Mijn naam is Esther Molewijk en dit is Studio Plantaardig. Ongeveer 1 op de 5 maaltijden die we eten, eten we buiten de deur in een restaurant op het werk of in de schoolkantine. En daarmee heeft de horeca dus een groot aandeel in wat er op ons bord ligt. Maar misschien nog belangrijker: de horeca kan een veranderende rol hebben. Buiten de deur proberen we voor het eerst nieuwe gerechten en kunnen we een subtiel duwtje krijgen naar een plantaardig menu.

SPEAKER_00En vandaag spreek ik erover met Pepijn Schmeng. Pepijn is een doorgewinterde horeca-ondernemer die meerdere restaurants runde, waaronder tot voor kort de plantaardige fastfoodketen Jack Bean. Ondanks veel lof heeft die keten het uiteindelijk niet gered. Nu helpt hij andere restaurants om meer planten op het menu te zetten. Maar hoe pak je dat nou aan? Hoe trek je zelfs de grootste vleeseten naar binnen en laat je hem genieten van je plantaardige maaltijd? Daarover gaan we in gesprek. Dag Pepijn.

SPEAKER_01Dag.

SPEAKER_00Mooi dat je er bent.

SPEAKER_01Ja, heel veel leuk om te zijn.

SPEAKER_00Om te beginnen ben ik benieuwd hoe is jouw eigen horeca-avontuur begonnen. Is dat zoals bij iedereen dat je begint met als afwasser in de keuken en voordat je het weet opeens een eigen restaurant hebt? Of was het een hele bewuste carrière pad voor jou?

SPEAKER_01Nee, letterlijk. Dus inderdaad, een afwas begonnen. Ik ben eigenlijk daarna vrij snel met de bedieningen overgestapt. Dus ik sta nu meer als chefteboek, maar begin van mijn carrière was aan de voorkant. En begonnen bij Nederlandse grootste hotel en restaurantketen ongeveer, oftewel niet met de toe kwam. Van de val. Bij het Chinese gedrocht en breukelen. Daar begon ik als luidlopert nat achter moren en leerde heel snel heel hard rennen en heel veel dragen.

SPEAKER_01En toen kwam ik er ook achter dat het me heel erg lach en dat is niet zo heel vreemd, want het zit ook in mijn beetje in mijn genen. Dus mijn grootouders hebben een hotel gehad. En van de andere kant, mijn overgrote ouders hebben een hotel gehad. Dus dat kwam een beetje terug. Dat was van generaties overgeslagen, maar voor mij voelde het dus ook direct heel vertrouwd.

SPEAKER_00Ja, en nog even over die toekam. Ontwikkelde je daar ook toch een interesse voor het culinaire element van restaurants? Of ging dat meer om de kik van het draaien van zo'n avond en het goed bedienen van je gast?

SPEAKER_01Ja, absoluut het laatst. Het culinair heb ik van huisarts meegekregen. Dus mijn moeder kan ontzettend goed koken. Dus wij aten best wel spannend voor een gemiddelde Nederlandse gezin. Noem je ze iets? Ja, mijn moeder maakte targien. En we woonden in Drenten destijds. Dus dat was niet echt helemaal voorstel. En nog heel veel andere dingen. Dus dat vonden de kinderen om me heen, maar heel erg raar.

SPEAKER_01Daar ben ik ook leuk ben gepest. Dus dat was een leverzijde. Maar ja, ik ben vanaf jongs af aan is mijn culinaire blik redelijk wijd ingesteld.

SPEAKER_00Dan gaan we even een grote sprong maken. Want je hebt een flinke horeca carrière achter de rug. Je hebt eigen restaurants gehad. E kijken, restaurant 18 en restaurant 13.

SPEAKER_01Klopt.

SPEAKER_00En als ik me niet vergis, stond daar nog gewoon vlees op het menu, toch?

SPEAKER_01Ja, in steeds mindere mate. Toen ik Restaurant 18 begon, was het toen heette een farm to table restaurant. Ik was ook al vrij snel een slow food chef. Dus het stukje duurzaamheid zat er altijd in. En mijn motivatie is ook altijd geweest om wat nu Planetary Health Diet heet, of hoe je het wil noemen, maar om het bewustzijn van dat je door eten de keuzes kan maken waarmee we misschien nog een redelijke toekomst hebben.

SPEAKER_00Je zegt altijd. Maar dan moet toch een keer dat zaadje toch gepland zijn? Ik kan me toch voorst dat je eerst meer in een reguliere horecarol zit. En dat je op een gegeven moment denkt van ik wil dat bij mijn eerste restaurant anders gaan doen.

SPEAKER_01Ja, klopt. Nou, goed om te vertellen, ik ben opgegroeid op een boerderij. Dus de connectie met boeren voor mij is doodnormaal.

SPEAKER_00Wat voor een boerderij?

SPEAKER_01Mijn moeder vochtte paarden destijds en schreef er ook over voor de paardenvpladen. Maar om me heen waren gewoon alle reguliere boeren die ik kan verzinnen. Toen zelf chef werd en restauranteigenaar, was het voor mij heel normaal om met boeren in gesprek te gaan. En als je met boeren in gesprek gaat, dan leer je en dat is nooit meer gestopt. En ik heb voordat ik mijn eerste restaurant begon, zeven jaar in de Verenigde Staten gewoond en gewerkt. Niet per se een hele duurzame restaurant, het was echt meer om het management, dus echt in ketens heb ik gewerkt. Maar daar had je al de farmers markets en daar had je al farm-to-table restaurants voordat wij ze hadden.

SPEAKER_00En farm to table, even simpel gezegd, dat betekent eigenlijk rechtstreeks van de boer naar het restaurant.

SPEAKER_01Ja, dus een restaurant dieet localism of hyperlocalism, of hoe je het allemaal wou noemen. Dat vond ik heel erg mooi en heel erg en ook belangrijk. En dat pastte me heel erg, denk ik ook door waar ik opgegroeid was. Dus toen ik mijn eerste restaurant begon, Eindracht, was dat een logische keuze. Werte ik met de zoenen, werkte ik met wat de boer beschikbaar had, vond ik het mijn taak om te vertalen wat er lokaal op het land te krijgen is. En als je die dialoog zo lang aangaat met boeren, want dat was bijna 20 jaar geleden, dan snap je ook de struggles en snap je ook de problematiek die in Nederland heerst.

SPEAKER_01En op een gegeven moment wordt de oplossing dus ook duidelijker. En dat was bij mijn eerste restaurant, begon dat al steeds meer. Ik denk dat dat daar al 80, 20 waren. En dan ben je het echt over 10, 12 jaar geleden.

SPEAKER_0080% plantaardig al bij de eerste restaurant. Ja, echt.

SPEAKER_01En bij 13 was het nog veel meer. Daar waren bijna al voorgerechten plantaardig. En misschien nog één plakje Lardo erop of dat soort dingen, die waren gekke planten. Dus toen mijn oud-compio van Jack Bean binnenstapte en zei van ik wil een meest duurzame restaurantketen van Nederland beginnen. Toen zei ik eigenlijk van ja, dan moet hij dus planwaardig zijn.

SPEAKER_00Ja, maar oké, want je had wel het gevoel dat in 8020 was nog niet genoeg.

SPEAKER_01Nee, het is een glijdende schaal. Hoe meer je beseft, hoe meer je leert, je glijdt een gat in waar je gewoon niet meer het stopt niet. En die kennis dus stopt dus ook niet.

SPEAKER_00Maar dan ben ik toch even benieuwd bij. Want je zegt dat het klinkt heel diplomatiek van je spreekt met boeren en je begrijpt de struggles die er zijn en je gaat in dialoog. Maar Perzaldo, als jij zegt ik wil een 100% plantaardig restaurant beginnen, dan is er een heel groot deel van de boeren waarvan je zegt ik neem jouw producten niet meer af. Dus dat is niet helemaal in lijn met wat veel boeren in Nederland in ieder geval vinden dat een goede maaltijd is.

SPEAKER_01Nee, klopt. Dus mijn gesprekken, mijn progressieve gesprekken, vonden ook steeds meer plaats met boeren die op een andere manier dachten over waar we naartoe moesten.

SPEAKER_00Je ging met andere boeren praten eigenlijk.

SPEAKER_01Ja, ik bleef met boeren praten waar ik één op één een klik mee had. En daar praat ik nog steeds mee. En dat zijn ook eigenlijk nog steeds praar met heel veel mensen, maar een paar boeren spreek ik inderdaad al twintig jaar hierover. Nou, die zitten allemaal in de buurt van Rotterdam en daar werk ik ook al heel lang mee. Inmiddels hebben we ook hele mooie projecten samengedaan. Dat is heel organisch verloop geweest, ja.

SPEAKER_00Ja, het is bij jou geen hele grote ommekeer geweest met een heel nieuw inzicht. Nee, nee. Dus toen liep er iemand bij jou binnen en die zei ik wil het duurzaamste restaurant van Nederland beginnen. En toen zei jij, dat moet een plan aardig restaurant worden.

SPEAKER_01Ja, een beetje later, maar inderdaad, vrij snel.

SPEAKER_00Ja, en dat werd toen Jack Bean. Kun je het concept van Jack Bean uitleggen?

SPEAKER_01Ja, zeker. Nou, Matt Thijs Huizen het veld was mijn kompioen, die liep bij mij binnen. Kam zelf niet uit de horeca, maar uit impact entrepreneurship en wilde meer impact maken en kwam op voedsel terecht. En op een gegeven was hij aan het oriënteren. Heel veel koffietjes aan doen, en toen hoorde die op dezelfde week, hoorde die twee keer mijn naam vallen. En toen ga ik maar een keertje langs. En toen kwamen we in gesprek. En het een half jaar daarvoor begon ik al na te denken: oké, dit is leuk 13. Maar ik wil de volgende stap maken. Ik wil meer impact maken.

SPEAKER_01Ik wil meer mensen bereiken om een andere keuze met een vork te maken. Dus dat was een prachtige match. En toen gingen we plannen smeden. We wilden echt een keten bouwen. Dat hebben we ook gedaan. En omdat we over impact hadden, we hadden het helemaal niet over op zich vieken op dat moment, zei ik ook begrepen, ja, dan moet het plantaardig zijn. Het is de enige heldere boodschap die je kan maken als je echt mensen wil laten zien dat het anders kan. We zijn een jaar met dat concept bezig geweest, toen we onze eerste locatie geopend.

SPEAKER_01Toen hebben we begin 2019 of 2020 was het eerste jaar van corona.

SPEAKER_00Misschien is nog goed om even terug te gaan naar dat concept. Want dat was best bijzonder. Het was een beetje een soort. Je zou bijna kunnen zeggen fast food. Vind ik een ondankbare term, maar toch een beetje fast food, maar dan hoge kwaliteit, plantaardig.

SPEAKER_01Ja, we noemden het ook al fast cuisine. Dat was onze eigen verzonde term. Want er was geen term voor, inderdaad. Ja, dus wat we heel erg belangrijk vonden is dat het eten wat we maakten voor iedereen lekker is. En toegankelijker was voor iedereen. Dus betaalbaar, maar ook herkenbaar. Burgers, Burrito's, Bos. Gewoon dingen die het gemiddelde millennial normaal vindt in zijn dagelijkse. Dat was onze focus.

SPEAKER_00En die kon je daar ter plekke eten, maar je kon ook takeaway geloof ik.

SPEAKER_01En je kon ook het thuisbestellen. En bij ons in de zaak stond een groot scherm. Dus we liepen echt wel, we waren echt op de fastfood-achtige manier bezig. Dus je kon aan een scherm bestellen en kreeg een nummertje en noem maar op. Dus alsof je bij de gele M bent, maar dan op een hele andere manier.

SPEAKER_00Ja, en dat was natuurlijk ook de hele verwachting op dat moment. we moeten dat plantbased toegankelijker maken. We moeten het dichterbij maken, goedkoper maken, voor iedereen beschikbaar maken, gewoon heel lekker maken. We moeten naar de nieuwe generatie plant-based. Was toen denk ik het idee. En ik kan me herinneren dat dit in de plantaardige community was dit een feest, werd dit gevierd, deze restaurants.

SPEAKER_01Ja, dan maken mensen heel blij.

SPEAKER_00Jullie hebben twee vestigingen geopend. Eén in 2018, vier. Oh, kijk, kijk eens aan. Vier vestigingen in Rotterdam.

SPEAKER_01Drie in Rotterdam en één in Amsterdam.

SPEAKER_00Niet één in Amsterdam. Ja, en dat moeten we het er toch over hebben. Het is uiteindelijk niet gelukt.

SPEAKER_01Nee, er kwam iets met een ziekte voorbij.

SPEAKER_00Ja iets met COVID.

SPEAKER_01Een kleine pandemie. Ja, en iedereen die weet wat er. Iedereen die de horeca gewerkt heeft in die periode, weet het heel erg goed. Het bijzondere is dat mensen buiten de horeca wel wisten dat het niet goed ging, maar al vrij snel dachten dat het weer oké was. Dus bijna iedereen horeca herkent de term van toen COVID voorbij was. Oh, het gaat weer goed hè, het is toch weer druk. Terwijl het jaar na COVID denk ik zwaarder is geweest voor de horeca dan de hele koven bij elkaar. En waar zat dat om in? Geen personeel, alles was duurder. Elektriciteitgas was bizar duur.

SPEAKER_01Dus bijvoorbeeld waren een locatie waar we 800 euro gas en elektra betaalden en na COVID betalen we 4000 euro per maand. Nou ja, dan moet je dat allemaal terugverdienen. Dus dat is best lastig. En heel veel impactbedrijven, dus waarbij de focus op impact ligt en niet per se op de kear de marge. Er moet wel geld verdiend worden. Maar we zijn hier om de mensen te veranderen. Ja, die had het heel erg zwaar. En wij inclusief.

SPEAKER_00Ja, leg dat eens uit, waarom hadden juist die bedrijven het zwaar? Die hebben die gewoon een veel lastiger verdienmodel is dat het eigenlijk?

SPEAKER_01Ja, hogere inkoop. Wij kochten echt voor een eerlijke prijs in boeren. Teelde ook samen met boeren. We hadden deelplan opgesteld om de boeren bepaalde gewassen.

SPEAKER_00Welke gewassen bijvoorbeeld?

SPEAKER_01Nou, we hebben één boer specifiek, dat is Jeroen Klompen, dus de een van de grootste regenatieve boeren in Nederland. Dat is een van de boeren waar ik echt al 17 jaar mee samenwerk. Maar is ook de boer achter Thomas Sojasaus, om maar een voorbeeld te noemen, echt een voorloper op vele vlakken. En we hebben met hem 12 hectare grond als teelplan gepland en ook 12 verschillende gewassen. Dus heel verschillende bonen, granen en de worteledijen en dergelijke allemaal.

SPEAKER_00Dus die teelde heel specifiek voor jullie en op het moment dat zo'n restaurant dan wegvalt, is dat voor een boer ook een stop.

SPEAKER_01Ja, het meeste konden je prima kwijt. En één gewas, daar moesten we aan trekken, maar dat is juist weer een prachtig succesverhaal geworden. We kunnen het zo nog over hebben.

SPEAKER_00Ja, oké, oké, ik noteer hem. Maar dan zeg je dus eigenlijk, doordat jullie zo'n samenwerking hadden, je zit toch met wat krappere marges.

SPEAKER_01Nee, het is het overal. Het is niet specifiek die samenwerking. Aan de andere kant is als je alles zelf maakt en je koopt bij lokale boeren in, dan is je inkoop eigenlijk relatief laag. Want een boom kost niet veel geld en je maakt er fantastische vlavelende burgers van. Dus veel goedkoper dan als je vleesburgers helemaal als je de Beyonds en nummer op wil kopen, dat is echt vele malen duurder. Het is alleen dat je in de horeca. Ja, een zaak die pizza's maakt of pannenkoeken of dergelijke, heeft een hele lage inkoop, hele hoge omloopsnelheid.

SPEAKER_01En dat zijn dingen die niet automatisch gegeven zijn bij ons soort zaken, zoals wij waren. Dus dat maakt het heel erg lastig. En er zijn ook ontzettend veel bedrijven onderuit gegaan. Niet alleen de plantaardige bedrijven. Dat was een beetje zo'n rumoer op een gegeven moment. Alle vierzaken gaan onderuit. Maar ik zit zelf echt best wel diep in de haarvaten van de horeca. En het waren echt heel veel zaken die onderuit zijn gegaan. En niet alleen maar plantaardige zaken, maar wel zaken die het anders deden. Ook restaurants die echt lokaal werkten, zijn er heel veel van onderuit gaan.

SPEAKER_00Maar dat is Links of Fresom toch wel een hele teleurstellende conclusie dan. Dat de restaurants die het beter willen doen, die mooier willen inkopen, die misschien wat bewerkelijkere producten hebben dan een pannenkoek of een pizza. En ook wat gezondere, dat het voor hen eigenlijk ontzettend moeilijk is om een goed verdienmodel te hebben.

SPEAKER_01Ja, en het lastige is, je kan nooit je zal nooit meer met zekerheid kunnen zeggen waar het aan heeft gelegen, behalve dat COVID een flinke kink in de kabel was. Dus je weet nooit of de plantaardig restaurants of de sustainable restaurants het wel hadden gered in een normale situatie. Alleen niet de normale situatie was er niet meer. En dus het normale verdienmodel was er ook niet meer. En dat was ook dus ook het normale personeelsbestand was er ook niet meer. Want alle restaurants hadden dat moeilijk. Ook de grote gooien smijdzaken, om het zo maar even te noemen, die hadden het ook moeilijk.

SPEAKER_01Moedel de jaren daarna er zijn nog steeds bedrijven die aan het opkrappelen zijn.

SPEAKER_00Ja, en tegelijkertijd zie je nu op die fantastische plek waar jullie zaten met Jack Bean. Als je loopt in Rotterdam Centraal uit en je liep er tegenaan. En daar liep je dan tegen dat hele mooie tentje met die waanzinnig lekkere plantaardige maaltijd. Er zit nu dus een soort kipfastfood restaurant. Ik heb ze nog eens even bekeken. Je kan er dus grilkip krijgen en hotdogs in een bje friet met mayo uit zo'n plastic bak. En je kan nog geen schijfje tomaat erbij krijgen, nog niet eens een ui. Het is alleen maar vlees en patat en mayonaise.

SPEAKER_00En volgens mij loft het als een speer. Ik bekijk het af en toe als ik er langs loop. Ja, ben je toch ook niet gewoon te optimistisch geweest over wat de consument wil?

SPEAKER_01Nou, wij zijn zeker optimistisch geweest. Ik denk dat je ook, als je een bedrijf begint, altijd optimistisch moet zijn. Je moet een soort calculated naïty hebben. Dus je moet gecalculeerd naïef zijn. Dat vind ik wel. Entrepreneurschap houdt dat ook in. Er moet een soort drive in zitten. En dan neem je dus ook een risico. Dat hoort er ook bij. Ik denk dat mijn mening is, toevallig was ik als ik gisteren aan het wandelen met mijn oud kompion. En hebben we nog veel gesprekken over wat we nu allemaal doen.

SPEAKER_01En we kwamen eigenlijk allebei op dat gedachte al, heb ik al langer. Dat de horeca misschien niet de plek is waar de transitie moet plaatsvinden.

SPEAKER_00En dat nee niet. Ik begon met mijn introductie met die horeca, daar kunnen we allemaal voor het eerst in dingen gaan doen.

SPEAKER_01Toen in begon, dacht ik al, oké, sorry, maar die moet ik onderuit gaan halen. Wat ik denk. Nou, er is toch wel echt wel gebleken in de afgelopen jaren dat nog duidelijker dan daarvoor. Dat de horeca de plek is waar mensen even alles loslaten. Waar ze niet aan Zorrus willen nadenken, waar ze vooral niet over een gezonde gedrag willen nadenken. Waar ze vooral de zonde momentjes hebben.

SPEAKER_01Dat zie je ook best wel duidelijk met de restaurants die op dit moment echt hip zijn. Daar spat het rundevet bijna vanaf, zeg maar, om het zo te noemen. Steekhouse, meshburgers, noem maar op. En ja, daar kan je dus tegenin gaan lopen, vechten. Of moet gaan nadenken over andere manieren waarop je die transitie teweeg brengt. En dat is onverminderd.

SPEAKER_00En toch even daarmee zeg je eigenlijk ook dat de indulgence, dat hele lekkere vetten van we letten even niet op, we doen gewoon iets lekkers. Dat kan blijkbaar niet plantaardig zijn.

SPEAKER_01Dat is het idee wat mensen inderdaad hebben. En dat is misschien wel het belangrijkste wat ik. Ik heb op dit moment heb ik een aantal activiteiten. Een of is een cateringbedrijf. En voornamelijk zakelijke catering.

SPEAKER_00Gaan we straks over hebben.

SPEAKER_01En daarin probeer ik echt te laten zien dat dat indulgent prima plantaardig kan zijn.

SPEAKER_00Echt ruadig met alle vet en zouten en alles wat je erbij zou willen.

SPEAKER_01Ja, en met dezelfde beleving, maar tegelijkertijd ook echt een stuk gezonder. En dat is ook wel iets wat denk ik belangrijk is, dat mensen dat ook doorkrijgen.

SPEAKER_00Nou, je vertelde dat je in Rotterdam woont. Dus ik ga er maar vanuit dat jij ook nog steeds regelmatig Rotterdam centraal uitloopt. En langs dat gebouwtje moet waar jij een aantal jaar dat prachtige restaurant had en nu dat kifast voet gebeuren. Wat voor gevoel loop jij daar langs?

SPEAKER_01Oh, op zich, ik heb er echt volledig vrede mee. En we hebben het daar aan hem verkocht ook trouwens. Dus we wisten wat het ging worden, voordat ook niemand anders het wist. Dus op dat moment was het slikken, maar ga je door, want je probeert te overleven. We waren nog niet. Dat was een denk ik een ruim een jaar voordat we volledig stopten.

SPEAKER_00Jullie zijn niet failliet gegaan, begreep ik? Jullie zijn gestopt.

SPEAKER_01We zagen aankomen dat we of de keuze wordt voor ons gemaakt of wij maken die keuze. En Matthijs en ik wilden samen met de Opgevenhoofd het de sleutel achter ons inleveren, zeg maar. En dat hebben we ook gedaan. Dus daar ben ik ook blij van dat dat gelukt is.

SPEAKER_00Ja, en toch dan ben je met al die idealen begonnen. Dan heb je zoiets moois neergezet wat zoveel lof krijgt. En dan komt er een moment dat jij de sleutel moet geven aan iemand die er een kiprestaurant in gaat beginnen. Dat moet toch pijn hebben gedaan.

SPEAKER_01Nee, deed meer pijn dat we dat we locatie aansluiten waren. Maar niet per se dat dat een kipplek werd.

SPEAKER_00Wij vindt het eigenlijk prima dat er gewoon nog veel vleesrestaurants.

SPEAKER_01Nee, dat vind ik absoluut niet. Alleen voor die specifieke plek, het is niet onlogisch wat er is gekomen. Dat is wat de mensen op dit moment willen. Dat het een teken aan de wind is. Ja, absoluut. Maar dat heeft niks met die ondernemer of die plek te maken. Het heeft meer te maken met waar ik net vertelde. Dus dat de horeca een andere functie vervult dan dat wij misschien tien jaar geleden dachten dat die zou kunnen vervullen. En ik denk dat daar de cru zit. En dat is inmiddels, kijk, toen wij eenmaal stopten, toen vielen binnen twee weken gigantische last van mijn schouders.

SPEAKER_01Omdat het gewoon, het waren drie verschrikkelijke jaren geweest.

SPEAKER_00Drie.

SPEAKER_01Ja, corona en het jaar daarna. Dus dat waren drie echt hele zware jaren. Dus toen dat stopte en al heel snel, binnen maanden, kwamen allemaal dingen op mijn pad. Die superspannend, super tof waren. Allemaal dingen die ik nooit kon doen daarvoor. Omdat ik één en mijn baan bestond uit operationele brandjes blussen en alle ballen hoog houden in een periode dat het allemaal zwaar was. En dat viel weg. En op een gegeven moment had ik de ruimte om weer meer met mijn hoofd bezig te zijn.

SPEAKER_01Dus ook meer mensen inspireren. Goede gesprekken aan te gaan. Maar ook om projecten aan te gaan die waarvan ik denk dat ze veel meer impact hebben gemaakt aan het maken zijn dan dat wij probeerden te doen destijds met Jack Bean.

SPEAKER_00Ja, je hebt op zich nog wel vertrouwen in de horeca en wat hij kan doen.

SPEAKER_01Ik denk dat het niet mijn primaire focus is een gedeeltelijke focus. Maar je moet heel erg nadenken over wat voor horeca. Dus ik denk dat echt het restaurant s'avonds. Dat zal een van de laatste bastion zijn op een paar toffe uitzonderingen naar waar de transitie plaats gaat vinden. En de reden is gewoon heel erg eenvoudig. Het is, je wordt niet rijk van een restaurant over het algemeen. Dat denken heel veel mensen wel, maar de marges zijn flinter dun.

SPEAKER_01Dus een ondernemer maakt de keuzes die veilig zijn. Veel meer dan dat ze bij andere maaltijdverstrekkers doen. Dus je kan niet van iemand verwachten die elke dag zijn oude dag op het spel zet dat hij de keuzes gaat maken die risicovol zijn, waarmee waarmee die zijn propositie ondermijd.

SPEAKER_00En met risicovol bedoelen we dan toch maar even vlees van de kaart halen.

SPEAKER_01Ja, hoe rooskleurig we het ook zouden willen. En jij en ik en velen met ons zouden dat heel graag anders zien. Ik ben wel echt een Rotterdamse pragmaticus in dat opzicht. En ik weet inmiddels wat er nu leeft, denk ik.

SPEAKER_00Zullen we dan eens kijken naar wat je nu aan het doen bent? En op welke manier jij denkt van gaan we dat wel realiseren? Want en dan vind ik het meteen leuk om maar meteen eens even in een van de eerste casussen te duiken waar jij mee bezig bent, namelijk de Postillon hotels. Ik begreep dat die als klant op jouw pad zijn gekomen met de vraag: wij willen plantaardiger. En ik vond het eigenlijk zo grappig. Want dat is echt wel ongeveer de laatste hotelketen, waar ik aan zou denken naast die ene met die toe kwam, wellicht. Waar ik denk van die gaan voorop lopen in die transitie.

SPEAKER_00Zeker. Hoe werkt dat? Zat er een hele bevlogen directeur?

SPEAKER_01Ja, er zat een hele bevlogen directeur. En die had contact met een van de meest bevlogen personen in de plantaardige wereld, dat is Maartje Nelissen van onder andere Plant Forward. Mee te sleutelen en ook naar op een breder duurzaam vlak. En in de gesprekken tussen haar en de directeur destijds kwam de durf om wat te doen aan het voetboek, zoals het heet, dus de basisgerechte boek.

SPEAKER_01En toen hebben ze gevraagd om een inspiratiesessie. Het klinkt heel tof, maar we kunnen niks bij voorstellen. Nou, dan zeiden, daar weet ik wel iemand, dus toen mocht ik op proppen komen, heb ik ze dingen laten proeven. Dat vonden ze heel erg leuk. En toen de hele tijd niks. En op een gegeven, we willen voor 100% plantaardig.

SPEAKER_00100%.

SPEAKER_01Dat was de eerste keuze.

SPEAKER_00Voor een nationale hotelketing, ik geloof dat is achtvestigingen of zo, is dat wel heel stoer.

SPEAKER_01Ja, heel erg gedurf. En ik het hele proces, en ook zeker op ons advies, is het teruggeschaald. Fantastisch als iemand voor 100% gaat, maar voor een keten op dit moment vind ik het onverstandig. En dat is natuurlijk heel raar als je dat hoort van mensen die zich je al jaren lang keihard inzetten om de wereldplantaardig te maken.

SPEAKER_00Ik pak nog maar even die quote erbij die ik van je las, we kunnen het ons niet veroorloven om rustig aan te doen.

SPEAKER_01Nee, klopt. Maar je kan ook te hard gaan en daarmee onderuit gaan. En als je weet hoe wat je net zegt, Posillon is echt een normale hotelketen die ook in Deventer zit en ook in Amersfoort zit in Arnhem zit, Dordrecht, dus echt op plekken waar gewoon het normale gezin stopt onderweg en gewoon even wat gaat eten? Ik denk dat het een fantastische kans is om mensen te laten zien hoe tof plantaardig kan zijn.

SPEAKER_01Maar ik denk dat je ze volledig afschrikt op dit moment, als je het nu 100% plantaardig en geen dierlijke opties meer geeft. Nu graag ik dat ook zou willen, denk ik niet dat dat de verstandige keuze is. Ik denk dat de keuze die ze gemaakt hebben echt een goede is.

SPEAKER_00Dus wat heb jij ze geadviseerd, 8020? Nou, het is een heel proces geweest.

SPEAKER_01Wij hebben met z'n allen geadviseerd en waar we op uit zijn gekomen, wat er dus ook een maand geleden gepresenteerd is, en wat dus nu ook live is, is een voodboek voor de bankeding. De meeste maaltijd die zij verstrekken, is bankedings, partijen, grote events.

SPEAKER_00Vergaderingen en dat soort zaken.

SPEAKER_01Ja, congressen noemen we op zijn aantal hele grote locaties. Dat basisvoetboek is 100% plantaardig. En daar kan je add-ons. Dan kan je als je wil, dan kan je een strategetje aan toevoegen en daar kan je aan toevoegen en moet je bijbetalen voor die toevoeging. En wat erbij wordt betaald, wordt gedoneerd aan Treats voor All. Een hele mooie formule uiteindelijk. En ik denk een hele impactvolle formule. Want je maakt mensen bewust van als je die keuze maakt.

SPEAKER_01En wat ik tot nu toe gehoord heb van de van de Corpus Chef ook, dat heel veel partijen het zo later doorgelukkig zijn. Waarom? Omdat we het gewoon heel herkenbaar, heel toegankelijk gemaakt en vooral lekker. En dat is dat is denk ik heel goed gelukt.

SPEAKER_00Want als dat nog wel even aardig. Nee, laten we het eerst even afmaken. Je zegt de banketteam is in principe 100% plantaardig. En dan hebben we nog het restaurant, denk ik. Die is 80. Die is 8020. En jij bent de keuken ingedoken, kan ik me maar zo voorstellen. Met het personeel daar. Want daar ben ik ook nog benieuwd naar. Ik denk dat je een heel team daarmee moet nemen. Die directeur kan dat wel willen. Maar er stable mensen in die keuken die dat leuk moeten vinden, lekker moeten vinden, die moeten zien zitten. Hoe heb je dat aangepakt?

SPEAKER_01Dat grappig was toen we begonnen. Dachten we echt dat het creëren van het menu en de goede ingrediëntensourcen via de grotehandel. Dus werken met één groothandel, dat dat de grootste uitdaging zou zijn. Dat was ook wel een goede uitdaging. Maar de allergrootste uitdaging was echt wel winning hearts en minds van het personeel. Om die mee te krijgen. Tijdens het project zag je die switch dat er steeds meer aandacht daarop kwam. En eigenlijk gingen wij, Corporat Chef en ik, in de keuken heel erg goed.

SPEAKER_01En het leuke was dat de Corporatje in het begin best wel een beetje sceptisch was. Ouwwe rot in het vak, een fantastische vent, look. En na gelang ik hem dingen liet proeven en dat we samen recepten gingen ontwikkelen, werd hij steeds enthousiaster en dacht ik, dit gaat gewoon werken. En vond hij het heel erg tof.

SPEAKER_00Kun je zo wat van die dingen noemen die hem nou echt hebben overgehaald?

SPEAKER_01Ja, een aantal. Op een gegeven moment heb ik gewoon voor hem eens een keer een nom-loof gemaakt. Het is een soort aangepaste recept dat ik zelf in mijn eigen keuken ook gebruik.

SPEAKER_00Ik heb gehad brood, maar dan.

SPEAKER_01Maar dan helemaal van bonen, granen en groenten en niet van vleesvervangers. En heb ik een kiesvorm gemaakt met een tofproduct wat op mijn pad kwam. En op die manier, ja, maar dit is gewoon dit is zeker net zo lekker. Dat kan ook. En daarmee kwam je dus al meer. Dat werd het dus steeds positiever. Maar ook gerechten die gewoon niet echt leunde op alternatieven. Kies en een nomietloof, ga je nog echt wel uit van het originele dierlijke.

SPEAKER_01Maar bijvoorbeeld een hele goede chili, Sinkarna. Die hadden we op een gegeven moment ook in een Britootje zitten. Vond iedereen waanzinnig. Dus als je maar een paar principes aanhoudt, kan je ontzettend tof plantaardig koken, weten wij. Maar heel veel mensen weten dat ook niet.

SPEAKER_00Wat zijn die principes?

SPEAKER_01Ja, ja, nee check je umami. Dat is gewoon heel erg belangrijk. Dus Umami is de Japanse smaak wordt het ook wel genoemd. Het is dus je basis smaak. Het hartige hartige noem het altijd lengte. Dus het isgene wat blijft hangen in je mond. En het is eigenlijk de eerste smaak die je leert. Want moedermelk heeft heel veel umami. Het probleem in de plantaardige keuken. Uitdaging is dat dierlijk heeft van zichzelf veel produceert veel makkelijker umami dan dat het plantaardig is.

SPEAKER_01Alle als je fermentatie gebruikt, kan je weer super goed umami toevoegen. Ik heb Bloe bijvoorbeeld miso geïntroduceerd. Dus ook in je niet-typisch Japanse keuken. Dus als je tomatensaus gebruikt, en lik miso erbij in. Je tomatensaus wordt een rago-achtig als je daar ook wel een beetje structuur aan hebt. Dus die werd helemaal fan van. Nieuwe op gegeven stonden de keuken. Waar is mijn vriendje? Ja, dan komt de pop Mizo te voortje.

SPEAKER_00Dat was die korporetje. Dus dat is een belangrijke. Check je umami, dat is jouw eerste principe.

SPEAKER_01Check je umami en gewoon stapels maken. Je mag echt bij het leuke van plantaardige keuken, is gewoon ga lekker los, maak er een circus van. Vroeger hebben wij geleerd als chefs dat je heel erg in een lijm moet blijven, dus bij een beetje puristisch moet koken. En dat is ook zo, als je bijvoorbeeld een heel mooi stukje vis hebt en je hebt daar een mooie saus op en goed passend garnituur en dat is het. Bij plantaardige keuken. De curries, de chilies, op dat is heel veel smaken.

SPEAKER_01Voeg maar toe en voeg texturen toe en ga los.

SPEAKER_00En denk ik nu ook even bewerkelijker.

SPEAKER_01Nee, niet per se. Nee, absoluut niet.

SPEAKER_00Je hebt veel meer ingrediënten nodig, die moeten klaar zijn, die moeten gesneden zijn.

SPEAKER_01Dan kan curry paste prima inkopen. Je kan ook zorgen dat je een potje lekker curry paste of een paar en een miso in je keuken als je hebt staan, gewoon je condiment zorgen dat die klaarstaan. En dan kan je heel makkelijk iets in elkaar zetten.

SPEAKER_00Dus het hoeft niet bewerkelijker te zijn.

SPEAKER_01Nee, absoluut niet.

SPEAKER_00Oké, goed. Wat was het tweede principe, denk ik?

SPEAKER_01Ja, en hoog over. Ik denk dat mensen het idee moeten loslaten dat als je naar een plantaardige keuken gaat, dat je dan iets gaat missen. En dat je iets gaat je ergens afscheid van neemt. Een soort rauw proces als mensen geen vlees meer gaan eten. En die denken van ja, ik moet nu dingen echt, ik moet echt iets opgeven en iets inleveren. Ik kan echt met zekerheid zeggen, en vele chefs met mij die al jaren geleden deze keuze hebben gemaakt om plantaardig te werken.

SPEAKER_01Ik eet spannender en gevarieerder en toffer dan dat ik ooit in mijn leven heb gegeten. Met gavere smaken, met leuke texturen, met spannende dingen. Ook thuis. Heel homie, lekker, een bol, noem maar op, van alles. Maar ook in street food, wat ik ben doen bij catering, maar ook in high-end diners. Je geeft niks op, er komt echt ontzettend veel voor terug. En dat is omdat de focus van chefs ging zo naar dat dierlijke naar een stuk vlees.

SPEAKER_01En de rest was natuurlijk bijzaak. Dus als je naar, dat is wel veranderd, maar als je de basis kijkt, zo'n 30 jaar geleden, dan ging het allemaal over die tornado. En die saus die gemaakt is van de botten van het dier, en dan een beetje erbij. Dat was het. En dan doen we een truffeltje omheen, dan kunnen we er een goed geld van vragen. En dan ben je er. Als je op een andere manier moet gaan denken, als je op een andere manier moet gaan denken om die componenten, dus die umami, die vleesigheid, die diepte van smaak moet gaan toevoegen, dan wordt het met gelijk spannender.

SPEAKER_01Want het heet vleesigheid, maar het is gewoon een smaakattribuut. Het is niet per se dat dat met vlees te maken. Ik kan een supervlezige stoof maken waar geen met jullie vleden gemaakt is met plantaardige ingrediënten.

SPEAKER_00Ik ben toch nog even op zoek, want ik hoor je erover vertellen en ik geloof het direct en krijg er ook meteen zin in. Maar ik zit me toch nog even te verplaatsen in dat personeel van dat Bostel Hotel, dat je inderdaad nog denkt in dat andere cootje of dat snietseltje. En die hebben echt wel een weg te gaan. Hoe hebben ze dit geleerd?

SPEAKER_01Ja, dit was wel het onderdeel van mijn projectpartners, was Mirjan en Maatje, hebben dit echt aangevlogen. Maar wat het meest effectief is gebleken, is mensen laten dingen laten proeven.

SPEAKER_00Ja, maar vervolgens moeten ze het ook leren om het te maken?

SPEAKER_01Nou, de chefs moeten het maken.

SPEAKER_00Dit wat jij.

SPEAKER_01En de chefs waren al vrij snel dat enthousiast. De chefs van de locaties, de gemiddelde chef, op een oude knorrenpot na, zeg maar. De gemiddelde chef vindt het tof om te leren. En hier komt opeens een keuken om de hoek zeilen, dat helemaal nieuw is. Want je kan het super veel leren. En chefs hebben het altijd tof gevonden om zich te ontwikkelen. Waarom ben je chef geworden? Omdat de ontwikkeling oneindig is. En iedere vijf jaar verandert de keuken weer. En mag je weer nieuwe dingen leren als je echt een gepassioneerde chef bent.

SPEAKER_01Hier komt opeens iets aan wat zaagt aan je principes en dus hele nieuwe ideeën op gang. Dus de gemiddelde chef, als je meeneemt in dat verhaal en dat ook laat zien, vinden ze dat alleen maar tof. Dus de keukenteams waren eigenlijk nog de minste uitdaging die we van tevoren wel verwacht.

SPEAKER_00Het ging voornamelijk om de rest van de serverend personeel.

SPEAKER_01Serverend, maar in hotel heb je ook de receptie en heb je ook sales en heb je ook noem maar op. En die moeten er allemaal achter staan.

SPEAKER_00En dan kom je eigenlijk bij het tweede deel. Want dan heb je dus die chefs meegenomen, opgeleid. Je hebt zelfs het personeel in de vooruit. Maar dan moet je nog zorgen dat de klanten nog blijven komen. En niet die menukaart lezen en die denken van nou weten vanavond wel ergens anders. Dat vind ik altijd een hele ingewikkelde ook een beetje een paradox. Want je wil juist die vleeseter naar binnen halen. Je wil juist niet dat niche restaurantje zijn voor mensen die toch wel plantaardig eten, maar je wil vervolgens wel eigenlijk dat die kaart zo plantaardig mogelijk is. Hoe doe je dat?

SPEAKER_01Nou, verschillende antwoorden, verschillende casussen. Dus bij Jack Bean heb ik hem verteld, dus we proberen het zo toegankelijk mogelijk te maken en eten wat iedereen herkent. Platgeslagen, zoals meer aanvacht was. Bij Pasillon is het slimme dat het heel erg vanuit de events gaat. En als mensen eenmaal bij een buffet staan, pakken ze gewoon wat lekker eruit ziet en lopen ze niet meer weg. Die keuze is al voor hun gemaakt. Dus dat is de kracht van een 100% plant-based foodbook. Of in hun geval plant first foodbook, zoals het heet.

SPEAKER_01Dus dat werkt heel erg goed. Dus daar is heel slim over nagedacht door voornamelijk mijn projectpartners in combinatie met sales. Als ik adviezen geef aan bijvoorbeeld horeca in Rotterdam. Dan kijken we veel meer naar waar kan je mee beginnen. Dus wat zijn de stappen waarmee je kan beginnen? En dat is al ingrediënten vervangen. Je room, je boter. Dat is meer de onzichtbare transitie, noemen we dat ook wel. En het advies wat ik eigenlijk altijd geef, is maak je het meest toffe signature gerecht, zo plantaardig mogelijk.

SPEAKER_01Omdat mensen er eigenlijk niet omheen kunnen. Dat is zo'n vet gerecht, dat moet je wel nemen. En dat daagt de chef ook uit om daar nog iets neer te zetten. En binnenkort gaan we met ons meer richten op de zorg. En daarmee is het een soort hybride vorm. Dus je kijkt heel erg ook naar dat onzichtbare gedeelte.

SPEAKER_00Ja, dus de boter vervangen, de eier eruit halen, wat mensen niet zien en wat mensen ook eigenlijk niet boeit, maar waarmee je toch een impact.

SPEAKER_01Ja, en naar gerechten die waar mensen misschien wat minder snel vragen bij stellen, ja, dat klinkt een beetje raar, maar bijvoorbeeld de kies, de cheesecake, de noem maar op. Je bent gewoon nog of een koekje of wat je nog gewoon prima kan eten, maar dan is het toevallig wel plantaardig. En voornamelijk zorg vind ik heel interessant, want het zijn astronomische aantallen maaltijden die worden geserveerd. Dus als je daar maar een paar procent impact maakt, dan maak je heel veel impact.

SPEAKER_01En ik denk dat er nog steeds, ondanks alle onderzoeken die wij kennen en alle kennis die wij in onze bubbel, laat ik het maar even zo zeggen, tot ons krijgen. Dat er nog heel veel sceptisme is over de gezondheid van plantaardigheden. En ik denk dat een stukje validatie heel mooi zou zijn als dat komt via de zorg. Dus als de zorg plantaardiger wordt en groepen als caring doctors en caring dietitians, maar zo keihard en best zo doen meer tractie krijgen, dan krijg je een validatie van het plantaardig dieet waar de gemiddelde consument hopelijk dan niet meer omheen kan.

SPEAKER_00Als ze in het ziekenhuis plantaardig serveren, dan moet het wel goed zijn.

SPEAKER_01Nou ja, dat theoretisch klinkt dat best plausibel.

SPEAKER_00Ja, helder. Ik wil je ook nog een beetje uitdagen. En ik denk dat je dit een beetje vlakken in de kerk vindt. Ik heb dus gekeken naar je werk en wat eerdere interviews met je gelezen. En net vertelde iets ook: je bent ook heel veel bezig met lokale boeren. Lokaal moeten gezond moeten zijn, rechtstreeks van de boer, etcetera. En ik vraag me soms af: maken we het daarmee niet extra moeilijk en extra ingewikkeld.

SPEAKER_00Als we kijken naar hoe groot de opgave is waar we voor staan en hoe moeilijk het is om mensen mee te krijgen in een duurzamer of plantaardiger eten. Zijn we niet gewoon al een heel eind geholpen als we mensen plantaardig laten eten en dan misschien maar die vleesburger vervangen door een plantaardige burger, als mensen nou eenmaal zo graag een burger willen eten. En als dat toch wel uit Brazilië komt, dan maakt dat ook niet uit als die niet van de boer om de hoek komt. Ik heb soms het idee dat als we dan dat ene principe hebben, plantaardig, dat die mensen dan zo idealistisch zijn, dat dat dan ook nog eens een keer circulair en lokaal.

SPEAKER_00En met een eerlijk verdienmodel en in biologisch of breekbare verpakking. En weet ik het wat allemaal geserveerd moet worden, waardoor we eigenlijk onszelf zo ver achter zetten dat we die ene, als je mij vraagt, belangrijkste transitie, namelijk van dierlijk naar plantaardig, ja, eigenlijk een nadeel geven. Hoe kijk jij daarnaar?

SPEAKER_01Ik ben het 100% met je eens. Dus nee, geen vloek in de kerk. Maar kijk, wij hebben absoluut bij Jack Bean momenten gehad van probeer het onszelf niet te moeilijk te maken. Ik denk het misschien wel. Daarnaast, ik zet me niet alleen in voor een plantaardige keuken. Ik zet me ook in voor een gezonder Nederland, dus een gezonder ommerland. En de idealsituatie waar we naartoe hopen te gaan, is daar een combinatie van.

SPEAKER_01Maar ik zet dat wel bewust soms wel in en soms niet in. En om een voorbeeld te noemen: bijvoorbeeld Postillon, dan gingen we echt gewoon aan de grote handel en pakten we de producten die gewoon klopten en tof waren en lekker genoeg waren, en daar zaten ook vleesvermers bij, en dan zaten ook kaasenvarmers bij, of zuiververvarmers en ook van de grote merken. Ik had niet de illusie dat ze bij Postillon zo'n idioot waren zoals ik zelf ben om Mizo te gaan lopen maken, tempe en noem maar op.

SPEAKER_01Dat was ook wel heel goed toen ik daaraan begon.

SPEAKER_00Oké, daar ben je dan ook wel pragmatisch in. Absoluut.

SPEAKER_01Wij helpen bedrijven met een initiatief vanuit de Blue City, dat heet Nieuwe Nasse in Rotterdam. Superleuk, daar helpen horen mee. En dus nu ook zorg. Ook daarin geldt wat er goed is voor het bedrijf en wat klopt, daar passen ons advies op aan.

SPEAKER_00Want even goed om te noemen het nieuwe nassen. Dat werkt ook met lokale boeren, toch? Probeert allerlei lokale ondernemers aan elkaar te verbinden en zoveel mogelijk lokaal te sourcen.

SPEAKER_01Absoluut. Dus wij hebben een hele sterke link naar de boeren om ons heen. Met een paar koplopers die daarin zitten. En die schrijven ook heel graag naar voren. Die geven ook platform richting al die partijen, maar proberen ook producten met hun te ontwikkelen die een plek kunnen vinden. Maar daarentegen helpen we bedrijven ook. We hebben bijvoorbeeld een challenge gehad, Meerplantaardig op het bord. Die hebben we samengedaan met de Green Protein Alliance. En als ik dan met het Fransiskus ziekenhuis in gesprek ben, dan kijken we ook naar wat er beschikbaar is bij de grote handel, waardoor ze al makkelijker bijvoorbeeld een ei kunnen vervangen.

SPEAKER_01En dat komt niet van de boeren uit de hoek zwaard. Dus wat je zegt, de guiding principle daar was eerst je eden challenge met meer plantaardig op het bord. En als dat lokaal kan ingevuld worden. En is daar een kans voor die ook haalbaar is en schaalbaar is. En dat zijn best wel twee essentiële.

SPEAKER_00Ja, wat een boer kan soms maar op een kleine schaal leveren of niet altijd in het seizoen.

SPEAKER_01Nee, juist andersom. Voor de boer is juist makkelijk als hij veel groter levert. Dus een boer, we hebben heel veel boeren waar we heel lang mee werken en die doen graag mee. En die rijden, die vinden het leuk om af en toe 10 kilo hier te droppen en noem maar op. Maar een boer denkt een tonne. En die oplossingen waar we vooral de afgelopen jaren mee bezig zijn, die moeten ook naar die tonnen gaan. Dus om maar een voorbeeld te noemen: bonen krijg je bijna geen stijver voor in Nederland. Bonen zijn essentieel voor de biodiversiteit in het land.

SPEAKER_01Gezondheid van de bodem. En toevallig ook nog eens de beste vleesvervaring die er bestaat op aarde. Waarom krijgt de boeren dan zo weinig voor? Dus hoe kunnen we die boer helpen om meer bonen te telen en een grotere afzet creëren in het Rotterdams en het ommerland? Nou, dat zijn vraagstukken waar we ons mee bezighouden. Dus dan integre je en je transitie naar een ander dieet. En je integreert de.

SPEAKER_00Maar dan komen we toch weer een beetje terug bij mijn vraag: moeten we dat hele stuk van die boeren niet even laten liggen om te zorgen dat we eerst maar eens zorgen dat we ons dieet gaan veranderen.

SPEAKER_01Nou ja, als je op de grote schaal denkt wel, maar wij denken in dit specifieke initiatief, dus bij het Nieuwe Nassen, is het heel belangrijk dat die werelden bij elkaar komen. Wij hebben laten zien aan nu zorgvers en horeca, dat er hele mooie oplossingen zijn voor het dieet, vlakbij hun restaurant, waar ze normaal niet zomaar toegang tot hebben. Omdat onze voedsellijnen lopen zo dat je makkelijker iets van verwegje stand krijgt dan dat je de bomen van de boeren uit de horen hebt.

SPEAKER_00En heb jij dan niet het idee dat dat de transitie tegenhaalt?

SPEAKER_01Waarom?

SPEAKER_00Omdat je het daar toch wat extra moeilijk mee maakt?

SPEAKER_01Nee, dat heb ik niet. Ik denk dat de bewustwording als je ziet, de community die wij nu hebben gebouwd met het nieuwe nassen, zitten 250 voedselveranderaars, dus boeren, horeca bedrijven bij. Om bijvoorbeeld nog een voorbeeld te noemen: een van de gewassen die ik samen met Jeroen Klompen had gepland en geteeld, waar opeens een gigantisch overschat van was, was de gele Rit. Dat vind ik een heel erg leuk verhaal. Omdat Jeroen heeft ooit kikkener geteeld. En die wilde ik weer. Toen zei hij met nogal wat krachttermen, dan heb ik nooit meer.

SPEAKER_01Oké, allemaal hoofd van rot en dit en dat. Nee, doe ik niet meer. Oké, wat gaan we dan doen? Nou, dan hebben we lupine geproefd en we hebben nu van alles geprobeerd. Toen was ik wat onderzoek aan doen, en toen kwam ik erachter dat de gele R heel belangrijk is als proteïneleveraar voor de isolator voor onze biant en noemen burgers. Gele R, heb je daar al eengewerkt? Toen ze heel erg hard lachen. Dus heeft mijn opa. Een van de belangrijkste gewassen van mijn opa was de Gele R. Dus die hebben we geteeld. Fantastisch.

SPEAKER_01Het is één op één fantastische zwanger van de kicker.

SPEAKER_00En dat was goed te telen. Dat was niet allemaal volfte telen.

SPEAKER_01Dit jaar is er vijf hectare van geteeld. We zijn met één hectare begonnen, vorig jaar drie en dit jaar vijf. We hebben inmiddels een aantal bedrijven gevonden die daarmee mee willen werken. Een van is Valaf, die maakt falafel van reststromen. En die heeft al zijn kikker te vervangen voor de geleerd. Dat is 9 ton op jaarbasis. Dat is een oplossing die én schaalbaar is. Heel erg goed is voor de boer en ook voor zijn verdienmodel. Er zetten alleen maar plussen aan.

SPEAKER_01En uiteindelijk betaalt Sivo van Valafel betaalt minder voor die geleerd dan dat hij voor de kicker zou betalen. Dat is een win-win-win-win.

SPEAKER_00Mag ik je tot slot vragen om nog even terug te gaan naar de restaurants? Ten eerste, waar jij je het meest aan ergert als je een restaurant binnenloopt. En dan vooral met betrekking tot wat het plantaardige aanbod en wat de kwaliteit daarvan is. En ten tweede, wat je belangrijkste tip is voor een chef.

SPEAKER_01Belangrijkste tip voor een chef.

SPEAKER_00Wat gaat er vaakst fout? Waarvan denk je dit?

SPEAKER_01Op plantaardig niet? Ja, dat het niet op de kaart staat. Maar ja, dan is het.

SPEAKER_00Dus wat het meest misgaat, is dat het niet op de kaart staat.

SPEAKER_01Ja, en ik denk ook de als het wel op de kaart staat, omdat het een moedje is, dan merk je dat direct. En dan merk je dat in de bediening, dan merk je dat in hoe het opgemaakt is, ook de smaken, dan worden er trucjes mee aan toegevoegd. En toch nog een toefje van dat en een dingetje van dat. En laat dan ook nog wel wat crunch opgooien. Want dat is leuk. Ik denk dat het zo wel compleet is.

SPEAKER_00Ik bedoel dat de basis van het recept niet goed is en dat ze het een beetje gaan opleuken met allerlei smaakjes.

SPEAKER_01Denk na over wat wil je doen? Dus wat dan gaan we naar die tip toe. Ik denk dat het heel erg belangrijk is om te kijken naar wat maakt een goed gerecht. En wees dan niet blind voor wat mensen tof vinden aan dierlijke gerechten. Wat vinden mensen daar nou tof aan? En je kan er bozig over zijn of van weglopen of wat dan ook. Maar wat zijn de triggers? En dus ik zeg altijd, je moet een kind niet zijn favoriete speeltje afnemen.

SPEAKER_01En dat is eigenlijk in de keuken ook zo. Dus als je iets dat als je iemand blij wil maken en je wil iemand blij maken met een alternatief voor het favoriete speeltje. Dan moet je wel zorgen dat er attributen in zitten die dat favoriete speeltje ook hebben. Mensen houden van een vettigheidje in hun eten. Mensen houden van gewoon comfort en ook een soort umami of soort sootness naast iets scherps. En als je die balans weet te vinden, analyseer het gewoon.

SPEAKER_01Ga gewoon eens kijken naar gerechten die of je favoriete dierlijke gerechten zijn als je traditioneel chef bent. En kijk dan eens naar plantaardige gerechten waar je denkt dat er iets niet aan klopt. En wat is dan de mismatch? En wat zou je dan anders doen? En ik denk dat dat kan best helpen.

SPEAKER_00Ja, met een salade met kikkerten ben je er heel vaak nog niet in. Nou ja, ik zou altijd.

SPEAKER_01Weet je, gewoon gepocheerde tovae vindt echt niemand lekker. Maar gepocheerde kipfilet vindt ook niemand lekker. Nee, waarom niet? Want daar doen we heel veel mee. En het is heel normaal om met vlees en vis heel veel te doen, heel veel aandacht aan te besteden. En van oudsher gooi je door groenten in een grote pot met water. En als een massa hadden, ging er nog een tikje olie op en dat was het. Dat moet echt radicaal anders. Dus dat je moet echt wel kijken naar van. Maar ik het ook eerder had: vleesigheid is niet iets wat toe behoort aan vlees.

SPEAKER_01Vlezigheid is een ervaring en een emotie. En daar moet je wel afvinken als je mensen blij wil maken.

SPEAKER_00Ja, dus beste chef, haal je neus niet op voor vleesigheid.

SPEAKER_01Nou, beste chef, denk na over waar mensen vrolijk van worden. Ik denk dat dat het allerbelangrijkste is. Waar wordt iedereen vrolijk van? En smaak verschillen absoluut. Daar kun je ook heel erg veel van leren. Maar er zijn van die lijntjes die door iedereen. die bij iedereen wel iets aantikt. En Uami en een vettigheidje en zijn daar bijvoorbeeld twee van.

SPEAKER_00Pepijn, ik wil heel hartelijk danken voor het gesprek. Heel graag genoegen.

SPEAKER_01Dankjewel, was leuk om je te zijn.

SPEAKER_00En ik heb er trek van gekeken. Het is eind van de middag.

SPEAKER_01Ik kom nog eten.

SPEAKER_00Dat was hem. Leuk dat je luisterde. Marle van der Pas verzorgt weer de mixage van deze aflevering. En ik bedank de steeds grotere groep donateurs die deze podcast mogelijk maakt. Wil jij ook een duid in het zakje doen? Ga naar studioplantaardig.nl en de rest wijst zich vanzelf. Dankje en tot de volgende.

Open the transcript file

Hosts and Guests

Nobody is credited on this episode yet.

Credit the people on this episode

Be the first to rate this episode

More episodes

All episodes
  1. #125: Kunnen de plantaardige koks van het ROC een varkenshouder overtuigen?

    Nov 20, 202644 minAudio

    In 2022 startte het ROC van Amsterdam de opleiding tot Plant Based Chef, de eerste plantaardige koksopleiding van Nederland. De eerste klas zat al snel vol. Maar dit schooljaar is er geen nieuwe klas. Er waren te weinig...

    Credit the people on this episode

  2. Journaal #96: Plantaardige eiwitten zorgen voor hoger testosterongehalte

    Nov 13, 202644 minAudio

    Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Ongehoord komt met stuitende beelden van bekroonde boeren...

    Credit the people on this episode

  3. #124 Kweekvis: de snelst groeiende voedselsector die bijna niemand ziet. Met Tom Kools van Foodrise

    Nov 6, 202647 minAudio

    Onlangs werd bekend dat kweekzalmen tegenwoordig kippenresten gevoerd krijgen. Het veroorzaakte veel ophef, maar eigenlijk is het slechts een voetnoot in een dossier dat vaak onzichtbaar blijft: De aquacultuur. Hoe ziet...

    Credit the people on this episode

  4. Journaal #95: Komt de hoge rundvleesprijs Trump straks duur te staan in de verkiezing?

    Oct 30, 202645 minAudio

    Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Nieuwe organisatie zet zich in om “secundair” dierenleed in...

    Credit the people on this episode

  5. #123 Afhakers: waarom stoppen mensen met vega(n) en hoe houden we ze binnen boord? Met Lisa Stel (Lisa Goes Vegan)

    Oct 23, 202652 minAudio

    Veel vegans inspireren iemand in hun omgeving om ook vegan te worden. En als elke vegan één ander vegan maakt, eet heel Nederland binnen zeven jaar geen vlees, vis, zuivel en eieren meer. Maar waarom gebeurt dat niet?...

    Credit the people on this episode