Landbouwvisie CDA/PvdA-GL/D66/VVD: méér plantaardig! Wiersma, Eu & de duivelse Mercosur deal. Wiersma niet op non-actief. Milieu Centraal: Nederland bereid tot minder vlees. ReMilk verkoopt koe-loze koemelk. Bovaer supplement gezondheidsrisico voor koeien. Doorbraak in kweekvlees! _____________________________________________________ Samen maken we meer mogelijk, steun onze podcast en help ons groeien met jouw donatie: studioplantaardig.nl/donatie _____________________________________________________ In het Vegan Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman (ProVeg) het laatste nieuws door op het gebied van de 'eiwittransitie'. Met dit keer: NVWA staakt hetze tegen plantaardig gehakt Gezamenlijke landbouwvisie partijen CDA/PvdA-GL/D66/VVD: meer plantaardig Komt er een duivelse deal tussen Wiersma en EU? Poging van oppositie om minister Wiersma op non-actief te zetten, strandt Duurzaamheidsmonitor Milieu Centraal: bereidheid tot minder vlees >> Download het rapport Remilk gaat vanaf 1 januari in Israël koeloze koemelk verkopen Bovaer supplement laat koeien minder methaan uitstoten maar leidt mogelijk tot gezondheidsproblemen Doorbraak in kweekvlees: cellen die zichzelf blijven vernieuwen Presentatie: Esther Molenwijk, Stichting The Food Revolution ism ProVeg Nederland, Joey Cramer Research & Redactie: Diana de Veld, Jenny Pannenbecker, Pablo Moleman, Joey Cramer en Esther Molenwijk Audiomontage, mixen en masteren: Jennifer Pettersson Help ons het plantaardige nieuws te verspreiden: deel deze podcast. Ga naar studioplantaardig.nl en volg ons via BlueSky, Mastodon, Instagram, Facebook, YouTube, TikTok & #StudioPlantaardig Geef onze podcast ook een rating en schrijf een mooie recensie. Alvast enorm bedankt!
Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.
Transcript
From the show. Tap a time to play from there.
SPEAKER_01Verbeter de wereld met VorkMS. Mijn naam is Hester Molenwijk.
SPEAKER_02En ik ben Joey Kramer.
SPEAKER_01En dit is het Wieden Journaal. En vandaag zit weer tegenover me Joey Kramer. Wat fijn dat jij er bent. Paulo zit op dit moment in het vliegtuig naar Australië, weet ik. Het volgende land waar die gaat proberen de plantaardige missie te verspreiden.
SPEAKER_02Dus daarom heb ik de eer.
SPEAKER_01Hartstikke fijn. En we hebben een volle agenda.
SPEAKER_02Yes, we gaan het onder andere hebben over een best wel goede landbouwvisie van een aantal partijen.
SPEAKER_01En over een, ik zou zeggen, duivelse deal die Wiersma probeert te maken in Brussel.
SPEAKER_02Ja, en we blijven daarna even bij wiersma. Want de oppositie heeft een poging gedaan om het buitenspel te zetten.
SPEAKER_01Nou, dan gaan we ook een nieuw onderzoek bespreken: over de vraag: zijn Nederlanders bereid om plantaardiger te eten? En ik ga jullie van alles vertellen over een nieuwe technofix die koeien minder methaan zou moeten laten uitstoten.
SPEAKER_02En ik ga het hebben over koeienmelk, waar, hou je vast, geen koeven nodig is.
SPEAKER_01Wauw, en dan tot slot natuurlijk nog die doorbraak op het gebied van kweekvlees.
SPEAKER_02Ja, maar we beginnen met iets anders.
SPEAKER_01Met waanzinnige. Wij stonden er een beetje van te stiteren vanochtend allebei.
SPEAKER_02Dat kan je wel zeggen. Want wij wilden het natuurlijk hebben over hoe alle veggie burger benamingen en plantaardige hakten onder vuur ligt, zowel in Europa als nationaal.
SPEAKER_01Ja, en dat nu echt die dreiging van daadwerkelijk een boete boven het hoofdhang van Vivera in ieder geval.
SPEAKER_02Vegetaarische slagen en heel veel andere ook hoor, weet ik toevallig. En we hadden dat natuurlijk voorbereid en besproken. En toen hebben we vanochtend iets bevestigd over de NVWA, die dus de handhaving doet op dit soort etiketeringen.
SPEAKER_01Ja, wij kregen een geweldig bericht.
SPEAKER_02Vorige week is op het VMT-congres heeft een tegenwoordiger van de NVWA gezegd. Die heeft eigenlijk uit de doeken gedaan op welke manier zij willen handhaven. En dat ze daar een beleidsverandering in hebben. En wat zij zeiden was, we willen niet op laten zeggen, pietluttige, kleine overtredingjes handhaven. In wetten die al jarenlang bestaan, maar waar eigenlijk niemand naar omkijkt. Ik zeg het een beetje in mijn eigen woorden.
SPEAKER_01Het klinkt voor mij een beetje als een soort metafoor voor een bepaalde wet. Ja, precies.
SPEAKER_02En dan dacht die dagvoorzitter daar natuurlijk ook. En die zei, bedoel je daar toevallig mee plantaardig gehakt en andere veganamingen. En inderdaad, die dagvoorzitter, die dacht kennelijk hetzelfde wat jij denkt. Hoe zit het dan met plantaardig gehakt en met die veggie benamingen. Is dat niet zo'n goed voorbeeld? En dat wet op dat podium, nou, ten overstaan van ik weet niet hoeveel mensen bevestigd. Wij krijgen het vanochtend ook door kort voor de opname. Dus het ziet er wel heel erg naar uit dat de NVWA dan zegt, nou we gaan staken met de handhaving van nou ja, in ieder geval plantaardig gehakt.
SPEAKER_02En mogelijk moeten ze wachten op de verdere Europese reggeving. Dat weet ik natuurlijk niet op dit moment. Super goed nieuws.
SPEAKER_01En dat zal toch ook wat te maken hebben met de enorme publie drukte hierop geweest. Arjen Lubig heeft er nu een geweldige item over gemaakt.
SPEAKER_00Het woord gehakt verbieden voor vleesvervangers, daar is die wet overduidelijk niet voor bedoeld. En de wereld wordt er ook niet beter of veiliger van. Dus echt niemand heeft irrit aan, behalve de vleesindustrie. Zo, volgens mij hebben we nu gehakt hiervan gemaakt. Oké, dat mag niet meer zeggen. Ik zeg: kap met die domme vega-censuur.
SPEAKER_01Het schijnt dat die bijzondere podcast Studio Plantaardig en het Vingers Journaal ook echt zich flink hard heeft gemaakt voor het verspreiden van de onzinnigheid van deze net.
SPEAKER_02Ja, en wij hebben een petitie uitgedaan met ProV vorige week. Die was in vijf dagen zitten we op 18.000 handtekeningen of zo. Dat geeft wel aan hoeveel mensen dit belachelijk vinden. En er was heel veel publieke druk. Ik denk dat we gisteren, we hebben zo'n tool die erbij hadden, we hebben er 30 nieuwsmedia over geschreven. O hoe belachelijk het is dat die je boetes voor worden uitgevaardigd. Dus ja, super goed nieuws.
SPEAKER_01Supergoed nieuws. Het is natuurlijk wel, het is heel tof dat ze nu zeggen: we gaan hier op dit moment niet op handhaven. Het is natuurlijk nog wel, die wet die bestaat nog steeds. Dus de plantaardige bedrijven zijn nog steeds aan de grillligheid overgelaten van de NVWA. Die beslist wel of niet te handhaven.
SPEAKER_02Ja, of in elk geval aan de grilligheid van de wetgever. En ik zou zeggen, ja, als we met z'n allen vaststellen dat er een wet wordt gebruikt, die eigenlijk voor dierlijk vlees is bedoeld, wordt toegepast op plantaardig. En daarom zegt de NVWA, ja, sorry, het staat nu eenmaal in de wet. En vervolgens zegt, nou, we vinden het toch, gezien de publieke opinie, dat het niet opportun is om daar nu op te handhaven. Dan lijkt het mij ook heel erg voor de hand liggen dat die wet snel wordt aangepast.
SPEAKER_01Ik snap het.
SPEAKER_02Nou, mega goed nieuws. We staan allebei wel enthousiast over.
SPEAKER_01Zeker. Ja, het lijkt een klein ding, maar het is echt wel een groot ding.
SPEAKER_02En het past ook wel in verdere berichtgeving hierover. Radar heeft vorige week hier een onderzoek naar gedaan. Het blijkt dat 96% van de Nederlanders helemaal geen verwarring ervaart. Het was een oplossing voor een probleem wat er echt niet was. En toch een kleine overwinning, zou ik zeggen, voor de plantaardige wereld.
SPEAKER_01Absoluut.
SPEAKER_02Nou, dan toch maar weer naar het droge politieke nieuws. Ik hoop dat men nu niet al masdoorskipt.
SPEAKER_01Ik ben blij dat jij er bent. Jij bent altijd zo goed in politiek nieuws.
SPEAKER_02Dankjewel. Vier grote partijen: de CDA, PVDA GroenLinks, D66 en de VVD. Hun duurzaamheidsnetwerken, hebben nu gezamenlijk een landbouwvisie gepubliceerd.
SPEAKER_01Oh, die dachten, we gaan niet zitten wachten tot het kabinet uiteindelijk is. Wij nemen alvast de voorzet.
SPEAKER_02Ja, ze zouden het misschien kunnen zien. Zij doen dit natuurlijk heel uitdrukkelijk voor hun eigen fracties. Maar nou ja, ze zullen vast de hopen hebben dat dit een weg vindt naar de informateur natuurlijk. En wat zij stellen, en dat vond ik er wel mooi aan. Het zijn hele verschillende partijen. En ze zeggen ook, we hebben niet één hele grote visie, een gedeelde visie voor de toekomst. Maar we hebben wel de wil om hierop samen te werken. En we zien dat er een aantal problemen zijn die we moeten oplossen. En dat is natuurlijk een groot contrast met hoe we tot nu toe.
SPEAKER_02Nou, deze formatie weten we nog niet, maar hoe het de laatste jaren is gegaan, we hebben eigenlijk sinds corona geen fatsoenlijk voorstel meer gehad op landbouwdossier, zou je kunnen zeggen. En daarvoor hebben ze een aantal doorbraken geformuleerd. En een van die doorbraken die moet plaatsvinden, is in ons voedingspatroon. Dus al die partijen, alle vier pleiten zijn voor een verschuiving richting veel meer plantaardig eten. Zowel vanwege dierenwelzijn als vanwege gezondheid. Ze noemen niet een percentage in het document. Dus ik weet niet hoe zij staan tegenover de 50-50 doelstelling die de overheid nu heeft.
SPEAKER_02Maar het is een heel goede stap in de goede richting ten opzichte van het huidige dubbeld-demissionaire kabinet.
SPEAKER_01Het is interessant om nog even te benadrukken. Hier zit ook CDA en VVD in dit groepje. Precies.
SPEAKER_02En het zijn dan wel hun duurzaamheidsnetwerken. Dus ik weet niet of iedereen weet wat het is. Maar die partijen die hebben verschillende commissies of werkgroepen, bijvoorbeeld op veiligheid of duurzaamheid. Of nou noem het maar op. En dit zijn de duurzaamheidsnetwerken. Nou, die zitten dus heel erg in op een meer plantaardig beleid. Maar ze kijken bijvoorbeeld ook naar lokale overheden waarvan ze vinden dat die meer zeggenschap zouden moeten krijgen in hun voedselomgeving. Ze vinden bijvoorbeeld dat gemeentes in hun vergunningen beleid gezonde voedsel als voorwaarden moeten kunnen stellen. Plat gezegd, je zouden, ik zeg maar wat, de McDonald's moeten kunnen weren.
SPEAKER_02En ze willen dat elk kind een gezonde lunch op school moet krijgen. Nou, verder is er nog een andere grote pijler. Die gaat heel erg over investeringsklimaat en ook investeren in alternatieve eiwitten, zoals precies fermentatie en kweekvlees en dergelijke. En een aantal hele concrete doelen. Misschien nog niet maatregelen, maar wel doelen voor dierenwelzijn. En nu is het een perfect document. Misschien voor de gemiddelde luisteraar bij ons niet, maar ik was echt onder de indruk van hoe deze groepen elkaar hebben gevonden en toch wel één grote visie zijn gaan staan.
SPEAKER_02En ik hoop echt dat het.
SPEAKER_01Dat dit straks een nieuw regeerakkoord terecht gaat komen.
SPEAKER_02Ja, precies.
SPEAKER_01Oké, goed nieuws. Ja, wat dubieuzer nieuws, of eigenlijk gewoon hartstikke slecht nieuws. Is wat Wiersma op dit moment in de EU aan het proberen is. Want z probeert in Brussel alsnog om die mestderogatie te verlengen. En dat doet ze via Schroof die in december naar de EU-top gaat. Nou nog even die mestderogatie, dat was dat ook alweer. En dat is dat onze boeren meer mest uit mogen blijven rijden. Dat we die uitzonderingspositie vast blijven houden. Nou, de EU heeft eigenlijk gezegd van nou er komt nu echt een einde aan die uitzonderingspositie.
SPEAKER_01Het heeft er eigenlijk alles schijn van dat die niet verlengd gaat worden. Vooral natuurlijk omdat die waterkwaliteit in Nederland sinds 2016 helemaal niet verbeterd is en op sommige plekken zelfs verslechterd is. Maar goed, zij stuurt nu schroof toch op pad met een ultieme poging. En daarvoor heeft ze wisselgeld. Ze willen een soort deal voorstellen.
SPEAKER_02Verbeterde waterkwaliteit in Nederland.
SPEAKER_01Dat zou je denken hè? Nee, nee. Zo ziet het er helaas niet uit. Nee, ze zegt als die derogatie er weer komt, dan zullen wij het Merkosour handelsverdrag steunen. Dus het is eigenlijk dubbel slecht voor ons. En dit is blijkbaar zo.
SPEAKER_02Het is ook gewoon het vermengen van dossiers.
SPEAKER_01Ja, dat klopt. Nou ja, ik snap op zich dat je een beetje onderhandelt het een voor het ander. En dit is natuurlijk echt iets waar we niet blij mee moeten zijn. En dan nog even, waarom ook weer niet? Wat is er ook weer met dat Merkosour verdrag? Nou, dat maakt vrijhandel mogelijk, van onder andere vlees met Zuid-Amerikaanse landen. En dat is vaak vlees met gewoon nog lagere dierenwelzijnseisen dan er in Nederland zijn of in Europa. En als dat vlees aan onze markt toe komt, dan houdt dat eigenlijk natuurlijk verhoging van de welzijnsnormen in de EU tegen. Wat op zich logisch is, dat boeren zeggen van ja, we kunnen wel alle normen verhogen, maar als het vlees uit Zuid-Amerika gewoon met een lagere norm met ons mag concurreren, dan kunnen we er gewoon niet tegenop.
SPEAKER_01Dus eigenlijk is dat Merkostuurverdrag ook helemaal niet goed voor de boer. Waar de BWB altijd zegt dat hun missie is om het voor de boer zo goed mogelijk te doen. Kortom, dit zou eruit kunnen gaan zien als een dubbel slechte deal. Dat we én die mestderogatie weer terug zouden krijgen, nog meer mest uitrijden over land, nog slechtere waterkwaliteit. En ondertussen ook nog eens al dat goedkope nog lagere welzijnsvlees van Zuid-Amerika. Met de deuren wagen wijd open hier ontvangen.
SPEAKER_02Dus dat is een mooi staaltje opportunistische politiek, zullen we maar zeggen.
SPEAKER_01Absoluut.
SPEAKER_02Nou, dat is ook de Kamercommissie Landbouw niet ontgaan in Nederland. Want we blijven nog even bij Wiersma. Er is best wel wat spanning rond haar, ook op nationaal niveau. De Kamercommissie van de Landbouw heeft namelijk verschillende onderwerpen deze week controversieel verklaard. Daar zeggen ze eigenlijk van, nou, minister, hier gaat u niet meer over. Dit gaat echt naar hun opvolger. Hier trekken we een streep. En de bedoeling van veel linkse partijen, aangevoerd in dit geval door GroenLinks-PvdA en de Partij voor de Dieren. Was om heel veel onderwerpen controversieel te laten verklaren.
SPEAKER_02Denk ook aan stikstof en mest, waar we het net over hadden. Dat is niet helemaal gelukt. Ik zal zo meteen vertellen waarom. Maar bijvoorbeeld het pachtbeleid van natuurgebieden wel. En ook het afkomen van dierrechten.
SPEAKER_01Ja, en dan moeten we even dierrechten niet verwarren met dierenrechten. Maar dit gaat dus om het recht van de boer om een x-aantal dieren te houden. En het was zo dat als boeren meedoen naar de uitkoopregeling, dan worden hun dierrechten geloof ik geschrapt. Of dan, oh nee, dan worden het natuurlijk minder.
SPEAKER_02In ieder geval verlaagd. En dat was een maatregel die eind vorig jaar werd ingesteld. En wie is maar was daar op dat moment al niet blij mee. Maar het is natuurlijk wel gewoon nodig om de uitstoten te verminderen.
SPEAKER_01De bedoeling van die uitkoopregeling.
SPEAKER_02En die wil nu haar eigen maatregel daarom weer terugdraaien. Vooral na heel veel kritiek vanuit de boerenenachterpan. En om dus al die onderwerpen controversieel te laten verklaren. Het was echt. Ja, het was best wel grappig om te zien eigenlijk. Want D66, GroenLinks-PvdA, Partij voor de Dieren en de SP, die waren naar die commissievergadering gekomen. Je moet je voorstellen, normaal is zo'n procedurevergadering, dat is een aantal vaste leden en even stemmen over wat is de volgorde van de dossiers.
SPEAKER_02Hoe gaan we ze behandelen? En dat is altijd in kleine zaaltjes. Maar zij hadden allemaal extra Kamerleden meegenomen om er maar voor te zorgen dat ze een meerderheid hadden om al die onderwerpen controversieel te laten verklaren. Nou, wat gebeurde er? De rechterkant, met name de PVV, die kwamen ook met een hele bus slaving.
SPEAKER_01Die kwamen eindelijk echt naar de kamer.
SPEAKER_02Het is een super klein zaaltje waar allemaal stoelen bij moesten worden gehaald. Dat was ook nog wel ergens grappig. Maar is het gelukt? Onder aan de streep is stikstof en mest is niet gelukt. Want daar werd eens eerst over gestemd. En er was voldoende rechtspolitie om dat tegen te houden en minister Wiers maar daar het mandaat voor te blijven geven. Maar zij moest op een bepaald moment ook weer naar een ander debat. Dus zo is zo plat is het soms ook nog gewoon. Waardoor de andere voorbeelden die ik net noemde, zoals die dierrechten en het pachtbeleid, dat is wel controversieel verklaard.
SPEAKER_02Want toen waren de linkspolitie nog wel met rechts. Toen niet te geloof. Ja, dit is ook niet van heel hoog democratisch niveau, zou kunnen zeggen.
SPEAKER_01Dus lang verhaal kort, een aantal items zijn nu bij haar weggehaald. Daar mag ze niks meer mee. Maar een aantal andere, zoals stikstof en mest, helaas nog wel.
SPEAKER_02Eén ander belangrijk ding nog, was dat er wel binnenkort een debat gaat plaatsvinden over het afschaffen van die V-prikker. Die is al verboden. Maar die wet moet nog worden ondertekend. En tot nu toe heeft Wiersma geweigerd dat te doen. En daar is al een Kamerbrede meerderheid, behalve de BBB, dus bijna Kamerbrede meerderheid, die heeft ja, daar moeten we een debat over voeren. Dus dat komt nog wel terug.
SPEAKER_01Dus dan moet er nog een keer een debat dat ze er handtekening. Joey, ik word hier helemaal moedeloos van. Heb ik wat leuker nieuws. Althans, op papier is het mooi nieuws. Want Milieu Centraal presenteert deze week de monitor duurzaam leven. En daarin onderzoeken ze in hoeverre Nederlanders openstaan voor duurzamer gedrag. En ook welke impact die keuzes dan hebben op verduurzaming. Nou, en dan gaat het om zogenaamd zeggedrag. Dus in hoeverre zeggen mensen dat ze bepaalde dingen wel of niet doen. En ook in hoeverre zeggen mensen dat ze ergens voor openstaan om te gaan doen.
SPEAKER_01Dus het gaat niet om het meten van wat mensen daadwerkelijk doen.
SPEAKER_02Het gaat om de intentie.
SPEAKER_01Inderdaad, en daar zit natuurlijk altijd wel een beetje mee gat met wat mensen doen. Maar toch, als je er door de jaren heen meet, dan kun je wel een soort trend zien. Nou, dit jaar deden er bijna 4700 mensen mee aan het onderzoek. En die monitor heeft drie aandachtspunten: de energietransitie, denk dan aan elektrische rijden en zonnepanelen en zo. Grondstoffentransitie, je denkt dan aan spullen repareren en recyclen. En de voedseltransitie richting plantaardig. Nou, dat is natuurlijk waar wij het hier vooral over gaan hebben. En het onderzoek liet wel degelijk een vooruitgang zien. Zo geven bijvoorbeeld 36% van de mensen aan dat ze ervoor openstaan om maximaal één keer per week vlees te eten.
SPEAKER_01Dat is wel bijzonder, hè? Ten opzichte van 29% in de vorige meting. Dus dus best een flinke stap vooruit. Het is nog steeds weinig natuurlijk, maar toch. En ook 36% geeft aan dat ze ervoor openstaan om weinig tot geen zuivelproducten te eten. Ten opzichte van 19% in de vorige meting. Dus het denken over waar mensen voor open staan, is in ieder geval al wat opgeschoven. Maar als je het dan weer bekijkt ten opzichte van de andere dingen, laten we zeggen afvalscheiden of een meubelstuk van gerecycelde materialen kopen, dat soort dingen stonden erin.
SPEAKER_01Dan scoort dat toch wel echt een stuk hoger bij mensen. Daar is de bereidheid wel echt veel groter. En wat ik dus interessant vind, is dat deze onderzoekers ook benadrukken van ja, maar er zit juist zoveel te behalen op dat aspect voeding. Dus leuk afvalscheiden en zo. Maar de echt belangrijke dingen, ja, daar stagneren we eigenlijk nog op. En dan zijn ze een beetje op zoek naar wat is nou een verklaring voor waarom mensen hier dan nog zo relatief laag op scoren. En wat ze zeggen, is wel interessant. Ze denken dat mensen vaak onderschatten wat het draagvlak is onder andere mensen om iets te doen.
SPEAKER_01En dat fenomeen heet dan pluralistische onwetendheid. En dat kan ertoe leiden dat mensen hun steun voor duurzaam gedrag liever niet uitspreken. Een soort van zelf-silencing. Dus het komt op neer, je denkt dan van anderen zullen mijn mening over vlees eten wel niet delen. Je wil niet zo graag tot een minderheid behoren. En daardoor spreek je het dan zelf ook niet uit. En dat wordt dan een soort visueuze cirkel natuurlijk. Want omdat jij het niet uitspreekt, heeft die ander niet door dat jij het misschien ook wel zou willen. En ja, op die manier houden we dat met z'n allen in stand. Dus zij hopen er eigenlijk op dat er een soort kentering komt.
SPEAKER_01Dat als meer mensen zich erin uit gaan spreken, dat andere mensen het gevoel van, oh, ik hoor niet meer tot een minderheid als ik zeg dat ik minder vlees weet. Nou, ik help het zo hoop. Ik vind een optimistische gedachte. Ik denk dat er nog wel wat meer dingen spelen hier. Maar goed, het is een interessante gedachte. En ze pleiten er dus voor. Als je minder vlees eet, roep dat dan ook gewoon lekker naar buiten, zodat andere mensen dat ook durven te gaan doen.
SPEAKER_02Draag een button. De eerste koemelk zonder koeien, is op de markt. Is dat zo? Het is zo. De Israëlische startup remail gaat vanaf 1 januari in Israël koeloze koemelk verkopen. Het product, een melkeiwitpoeder, wordt al langer verkocht aan voedingsmiddelenfabrikanten. Die gebruiken het dan als basis voor de productie van harde en zachte kazen, yoghurt en ijs. Maar nu is het dus ook echt de koelvrije koelk.
SPEAKER_02Remilk zelf. Die stelt dat het identiek in smaak is aan de dierlijke koelmelk. En het is rijk aan voedingsstoffen. Ze hebben daar calcium en vitamines aan toegevoegd. De melk bevat bovendien 75% minder suiker dan koelmelk van levende koeien. Dus als we luisteraars daar hebben vanaf 1 januari dan een rare recensie. Verder schuimt het snel op, klaimen ze. Dus ja, daarmee proberen ze ook de cappuccino markt te bereiken natuurlijk. Behalve in Israël heeft het bedrijf ook toestemming om de melk te verkopen in Singapore, de VS en Canada.
SPEAKER_02Niet in Europa natuurlijk. Het is hier nog niet toegestaan om producten op basis van geen modificatie te verkopen. Want de schimmel of bacterie die het eiwit maakt, is dus genetisch gemodificeerd. En hoewel dit al jaren gebeurt in het stremsel dat een dierlijke kaas wordt gebruikt, dat wel gewoon verkocht mag worden, is de EU zich op dit moment nog aan het buigen over die producten die met datzelfde proces worden gemaakt, maar zonder dier. Nou, dat is die hele Novo Foodprocedure waar we het al duizend keer over gehad hebben.
SPEAKER_01Voorlopig nog even opwachten. En is het duur eigenlijk, Koemelk zonder koe?
SPEAKER_02Ja, de vraag natuurlijk. Het is nog wel prijzig hoor. Het is ongeveer twee keer zo duur als koemelk van een levende koe. Bij Israëlse prijzen.
SPEAKER_01Ten opzichte van de kweekvleesburger, die geloof ik 2,5 ton kosten, vind ik dit echt wel.
SPEAKER_02Ja, dat is ook een goede insteek. Mooi nieuws. Ja, hopelijk heeft een soort figueffect en komen meer van dit producten op.
SPEAKER_01Ja, maar ook dus echt. Ik vind altijd interessant dat het dus blijkbaar lukt om dit al genoeg te schalen en voor niet een idioot hoogbedrag op de markt te brengen. Dan is het dus technisch mogelijk. Precies. Dan even heel ander nieuws. Volgens verschillende Deense koeienboeren worden hun koeien ziek door een verplicht voedingssupplement. Ja, wat is daar nou aan de hand? Boeren in Denemarken moeten sinds dit jaar verplicht zorgen dat hun koeien minder van het broeikasgas metaan uitstoten. Hoe doe je dat?
SPEAKER_01Je kan je koeien natuurlijk gewoon vragen om wat minder boeren te laten, maar dat is lastig. Dus wat ze doen, de Deens overheid geeft ze eigenlijk twee mogelijkheden. Of ze voeren hun koeien het hele jaar door wat meer vet. Grappig, blijkbaar zorg, meer vet voor minder methaanuitstoot. En een andere optie is dat ze 80 dagen per jaar een toevoeging bovaar door het voer heen mengen. En als ze dat doen, dan krijgen ze er een subsidie voor. Nou, dat is dus heel aantrekkelijk voor die boeren. En dat is dus ook verreweg de meest gekozen optie.
SPEAKER_01En wat is het nou, dat boven? Het is dus een stofje en dat blokkeert een bepaald enzym dat in de pens de omzetting naar methaangas mogelijk maakt. En door dat enzym MCR heet het te blokkeren, ontstaat er dus veel minder methaan, echt tot wel 30% minder. En op zich lijkt er eigenlijk niet zo heel veel mis met dat bovar. Althans, qua gezondheid dan. Want zo'n technische fictie is natuurlijk eigenlijk nooit echt in het belangen van een dier bedacht. Maar goed, in theorie lijkt er niet veel mis mee. Het is heel uitgebreid getest. Het is in 2021 goedgekeurd door de EFSA.
SPEAKER_01En bovar komt niet in de melk of in het vlees terecht, want dat zou dus al in de pens afgebroken worden. Maar in Denemarken zijn dus op dit moment wel allerlei meldingen. Ja, dat koeien er allerlei problemen van krijgen. Bijvoorbeeld ze zouden futloos zijn, verminderde eetlust hebben en ook krijgen ze diarree en koorts. Dan hebben ze ook nog eens een lagere melkproductie. En sommige koeien zouden een soort opgeblazen buik van krijgen. Een trommelbuik heet dat.
SPEAKER_02Klinkt pijnlijk.
SPEAKER_01En er zijn koeien die niet meer kunnen opstaan. En er is zelfs ook sterftigmeld. Nou, best wel heel problematisch, heel serieus. En in deze instanties roepen nu boeren op om meldingen te blijven doen. En ze gaan het verder onderzoeken. En ze hebben al wel aangegeven dat voor die koeien die dan ziek zijn, daar is een soort ontheffing dat die niet meer dat bovaar gevoerd hoeven krijgen. En in Noorwegen ondertussen, daar is bovaar niet verplicht, maar wel beschikbaar. Daar is het gebruik nu helemaal uit voorzorg gestopt. Ook al zijn daar op dit moment nog geen problemen gemeld. Ja, de vraag is natuurlijk, klopt dit?
SPEAKER_01Komen die problemen echt van dat bovaar? Het is niet zeker, want ja, er zijn dus ook heel veel boeren die geen problemen ervaren met de middel. En het zou op papier ook kunnen dat boeren het supplement bijvoorbeeld niet goed door het voermen. Waardoor sommige een veel te hoge dosis krijgen. Of het kan te maken hebben met allerlei onderliggende ziekten, waardoor kun je er gevoelig voor zijn. Of slechte levens. Of noem maar op. En dan is er ook nog wel het vermoeden dat sommige boeren dit verhaal een beetje opkloppen. Omdat ze proberen onder die verplichting. Ja, dat is om onder die verplichting uit te komen.
SPEAKER_01Nou goed, het is allemaal nog een beetje mysterieus dus. Maar ja, wel serieus en belangrijk om het goed uit te zoeken. Ja, en dan gaan er ook nog eens allerlei theorieën rond. Dat melk van bovaar koeien wel degelijk schadelijk zou zijn voor de gezondheid. Ik weet niet of je daar zelf wat clipjes van hebt gezien. Het zit denk ik een beetje in de complot hoek, in de conspiracyhoek.
SPEAKER_02Social media, dan gaat dat helemaal in voorbij.
SPEAKER_01Nou, heerlijk, heerlijk. Dan heb je dus ook niet gelezen dat je aangeboren afwijkingen zou krijgen en mannelijke onvruchtbaarheid erdo zou kunnen ontwikkelen. Dit zijn dus al die theorieën. En je ziet dan ook allemaal van die filmpjes. Van mensen die dan pakken arlamk leeggieten in hun gootsteen. Dit moet je niet drinken. En dan denk ik, hoe fucking zonde is dat? Want dan koop je het wel. Dan denk dan aan die koe, die haar kalf daardoor verloren is. En die elke dag met die zware uier moest te schouwen. En dan denk ik, koop het dan gewoon niet.
SPEAKER_01Drink dan gewoon haarmelk. Maar goed, ja, dat voelt trouwens ook nog veel beter dan dat je met een of andere technologische fictie in de buik van een koe van alles gaat rommelen. Nou goed, ik heb ook nog even uitgezocht van hoe zit dat nou in Nederland met dat boven? Bij ons is het dus niet verplicht. Maar er zijn toch wel 600 Nederlandse boeren die het gebruiken. En zij krijgen daarvoor van Friesland Campina een vergoeding plus een bonus. En de reden is dat afnemers van Friesland Campina, zoals McDonald's en Danone, die moeten op hun broeikasgassen rapporteren. En die moeten tegenwoordig de hele keten in. Van alles wat wij inkopen.
SPEAKER_01Wat is daarvan de broeikasgasuitstoot? En als ze dan dus in die buik van die koe gaan zitten om daar dus die methaanuitstoot naar beneden te halen, dan kunnen zij dat weer in hun rapport zeggen. Dus in Nederland wordt het wel degelijk gebruikt. En voor zover ik heb gezien zijn in Nederland nog niet dit soort problemen gemeld. Maar goed, het is een open dossier en het onderzoek loopt door hierop. Goed dan heb ik nog ontzettend goed nieuws eigenlijk over kweekvlees. Ook dit keer weer uit Israël.
SPEAKER_01Want daar is het onderzoekers gelukt om rundercellen in het lab zo ver te krijgen dat ze zichzelf blijven vernieuwen. Dat lees ik in een studie die is gepubliceerd in Nature Food. Het was nog nooit eerder gelukt om cellen van grote zoogdieren zichzelf te laten verjongen. En dat is echt heel belangrijk, want verouderde cellen die stoppen na een aantal generaties met delen. En dat is natuurlijk waar het om gaat, bij de productie van die kweekvlees. Nou, er was al wel een andere oplossing voor het probleem, namelijk genetische manipulatie. Maar goed, daar hebben we het net al over gehad. Dat wil je natuurlijk liever niet. Ten eerste is het allerlei veiligheidsrisico's en is gewoon nog niet helemaal duidelijk wat het doet.
SPEAKER_01En ten tweede, de consument zit echt niet te wachten op dat woordje GMO op zijn verpakking. Maar goed, het kan nu dus zonder. Het is nog wel interessant in dit onderzoek. De onderzoekers hebben dus echt heel lang geduld moeten hebben. Want pas na 400 dagen staren naar dat bakje met die cellen, zagen ze dat er een soort van echt iets heel spannends gebeurde. Namelijk, er ontstonden heel spontaan kolonies van cellen. Ja, ik probeer me dat dan voor te stellen.
SPEAKER_02Eureka.
SPEAKER_01Ja, precies, dat moet toch geweldig zijn. Want je hebt verteld gehad dat er 400 dagen daarop zitten wachten en gebeurt er helemaal niks. Maar goed, wat er dus gebeurde is, er ontstonden kolonies van cellen die weer stabiel gingen delen. Dus eigenlijk een soort onsterfelijke rundercellen. Dus ik zit me nu ook af te vragen: is dit de sleutel, Joey, tot onze eigen onsterfelijkheid?
SPEAKER_02Nou ja, we zijn er gekomen met veel te veel mensen. Ik hoop het niet.
SPEAKER_01Nou, dan moeten we het vooral niet verder vertellen dat dit nu kan. Het was dus eigenlijk alsof het een soort reset-knop was ingedrukt. En de gereedschappen van de cel om die DNA-fouten te repareren, die bleven ook gewoon goed werken. Dus ja, het bleven gezonde cellen. En dit is echt een doorbraak.
SPEAKER_02Voor de opschaling natuurlijk. Fantastische doorbraak.
SPEAKER_01Precies, ja, daar gaat natuurlijk om: en opschaling betekent ook dat de prijs naar beneden kan. En die onderzoekers die zeggen ook van deze ontdekking maak de weg vrij naar een keekburger die niet duurder is dan een stuk vlees van een levende koe. Nou, dat was hem. Zullen we met dit mooie nieuws afsluiten? Dat doen we. Joy, dank dat jij er weer bij was.
SPEAKER_02Wat leuk. Tot de volgende.
SPEAKER_01Tot de volgende.
SPEAKER_02Hé, Esther, even snel een berichtje. Ik word zojuist gebeld door een van de plantaardige vleesproducenten. En zij hebben vanochtend van de NVWA te horen gekregen dat hij staakt met de handhaving. Dus waar wij het vanochtend tijdens de opname al even over hadden, dat er een beleidsverandering in de komst was. Nou, dat hadden we goed gehoord via de Grave Vine. En dat zal zo meteen wel groot in het nieuws komen, maar het is natuurlijk wel heel erg tof en goed nieuws. Oké, oei.
In 2022 startte het ROC van Amsterdam de opleiding tot Plant Based Chef, de eerste plantaardige koksopleiding van Nederland. De eerste klas zat al snel vol. Maar dit schooljaar is er geen nieuwe klas. Er waren te weinig...
Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Ongehoord komt met stuitende beelden van bekroonde boeren...
Onlangs werd bekend dat kweekzalmen tegenwoordig kippenresten gevoerd krijgen. Het veroorzaakte veel ophef, maar eigenlijk is het slechts een voetnoot in een dossier dat vaak onzichtbaar blijft: De aquacultuur. Hoe ziet...
Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Nieuwe organisatie zet zich in om “secundair” dierenleed in...
Veel vegans inspireren iemand in hun omgeving om ook vegan te worden. En als elke vegan één ander vegan maakt, eet heel Nederland binnen zeven jaar geen vlees, vis, zuivel en eieren meer. Maar waarom gebeurt dat niet?...