Skip to content
PodSubs
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEvents
More
BlogPodCred
Menu
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEventsBlogPodCredNetworksSign in
Join nowSign in
  • Shows
  • People
  • Jobs
  • News
  • More
    • Guests
    • Events
    • Blog
    • PodCred
    • Networks
    Join nowSign in

Studio Plantaardig

Studio Plantaardig artwork

Vegan Journaal #76: Twee kweekvleesbedrijven stoppen. Is de toekomst van kweekvlees in gevaar?

Jan 9, 202637 minAudio

Wereldwijde successen voor veehouderijdieren, Femke Wiersma haar laatste ministerdagen, twee kweekvleesbedrijven stoppen, Afrikaanse pinguins verhongeren, campagne “Forget veganuary”, vega(n) dieet kinderen en plantaardig is nu goedkoper in België. _____________________________________________________ Samen maken we meer mogelijk, steun onze podcast en help ons groeien met jouw donatie: studioplantaardig.nl/donatie _____________________________________________________ In het Vegan Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman (ProVeg) het laatste nieuws door op het gebied van de 'eiwittransitie'. Met dit keer: Jaaroverzicht van wereldwijde successen voor veehouderijdieren Bokkesprongen Femke Wiersma in haar laatste ministersdagen Twee kweekvleesbedrijven stoppen. Wat zegt dit over de toekomst van deze techniek? Afrikaanse Pinguins verhongeren door tekort sardienen Nieuwe campagne “Forget Veganuary” zie ook: www.ForgetVeganuary.com (via Archive.is) Grote overzichtsstudie naar vega(n) dieet bij kinderen In België is plantaardig nu even duur of goedkoper dan dierlijk Presentatie: Esther Molenwijk, Stichting The Food Revolution ism ProVeg Nederland, Pablo Moleman Research & Redactie: Diana de Veld, Jenny Pannenbecker, Pablo Moleman en Esther Molenwijk Audiomontage, mixen en masteren: Jennifer Pettersson Help ons het plantaardige nieuws te verspreiden: deel deze podcast. Ga naar studioplantaardig.nl en volg ons via BlueSky, Mastodon, Instagram, Facebook, YouTube, TikTok & #StudioPlantaardig Geef onze podcast ook een rating en schrijf een mooie recensie. Alvast enorm bedankt!

Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.

Transcript

From the show. Tap a time to play from there.

SPEAKER_00Verbeter de wereld met vork MS. Mijn naam is Hester Molenwijk.

SPEAKER_01En ik ben Pablo Moleman.

SPEAKER_00En dit is het Wiegen Journaal. Pablo, misschien moeten wij de luisteraars even deelgenoot maken van de chaos van deze ochtend dat we op gingen nemen. Of voor jou eigenlijk avond, want jij moest vluchten vlak voordat we gingen opnemen.

SPEAKER_01Ja, dat klopt. Er werd opeens een alarm afgegeven hier voor bosbranden. Het zou echt heel erg kunnen worden. De hoogste categorie, maar dat ga ik niet meemaken. Want we zijn op tijd naar de binnenstad van Melbour gereden. Ja, hopelijk valt het allemaal erg mee.

SPEAKER_00Ja, dus jullie hebben huis en haard achter moeten laten alle spullen gepakt en zitten nu in de stad.

SPEAKER_01Ja, alleen de belangrijkste spullen eigenlijk, omdat we ervan uitgaat wel meevalt, maar we willen er niet middenin terechtkomen. Terwijl jij volgens mij in de sneeuw zit. Ik hoorde ergens dat er in 2026 al meer sneeuw is gevallen in Nederland dan in de vier jaar ervoor. Zitten we hier dus echt in een hittegolf. Morgen wordt het 40 graden Celsius. Ik ben wel een klein beetje jaloers eigenlijk.

SPEAKER_00Ik eerlijk gezegd, andersom ook. Alhoewel niet op die bosbranden natuurlijk. Is het weer, eigenlijk heb ik er niet veel van gehoord. Is het weer raak in Australië? Zijn er weer grote bosbranden aan de gang?

SPEAKER_01Nou, het is net aan het beginnen. En het zou net zo erg kunnen worden als toen in 2019. Maar dat weten we nog niet. Maar Fel en ik zaten op een boerderij, een beetje buiten Melbourne, in een gebied met heel erg veel eucalyptusbossen. En die zijn heel brandbaar, die zitten vol met van die brandbare olieën. Dus ja, we moesten daar wel weg. Voor de zekerheid. En laten we er gewoon van uitgaan dat we het over een paar dagen weer terug kunnen en dat alles er nog staat.

SPEAKER_00Nou, laten we dat inderdaad hopen. En dan toch ook nog even voordat we beginnen met het vernaal. En een heel goed nieuwjaar gewenst aan jou en aan al onze luisteraars, wij doen het gewoon nog.

SPEAKER_01Ja, de beste wensen.

SPEAKER_00Voor vandaag op de agenda gaan we bespreken eigenlijk de opvallende bokensprongen die Femke Wersma in haar laatste weken als landbouwminister maakt.

SPEAKER_01Ja, en dan gaan we het ook hebben over kweekvlees. Want daarover verschenen wel zorgwekkende berichten eind vorig jaar.

SPEAKER_00En hoe beïnvloedt ons menu het leven van de pingwins? Daar gaan we het ook over hebben.

SPEAKER_01En dan ga ik het met stevige weerzin hebben over de campagne Forget Viganuary.

SPEAKER_00Oh ja, gaan we die bespreken, Pablo. Dat is wel een klucht eigenlijk wat daar gebeurt. Oké, die is voor straks. Dan is er een grootschalige studie gedaan naar een vegan voedselpatroon bij kinderen. Is het nou gezond of niet?

SPEAKER_01En dan heb ik nog goed nieuws voor onze Belgische luisteraars. Maar we beginnen eerst met een rondje successen. Want de strijd tegen dieren die voelde soms natuurlijk nogal hopeloos. Maar er zijn toch wel degelijk doorbraken, zeker ook afgelopen jaar. En Louie Bollert, ken je hem eigenlijk?

SPEAKER_00Jazeker. Een beetje icoon in de animal advocacy hoek.

SPEAKER_01Ja, hij heeft vooral een heel veel gelezen nieuwsbrief. O Farm Animal Welfare eigenlijk. Dus zowel over het diervriendelijker maken van de veehouderij als de opkomst van plantaardig. En hij heeft aan het eind van het afgelopen jaarin een mooi overzicht gemaakt van wat er internationaal allemaal beter is gegaan door dieren.

SPEAKER_00Dat is ook wel eens een keer fijn.

SPEAKER_01Ja, precies. Dus ja, leek me toch wel leuk om die nog even samen door te nemen. Om te beginnen is er gelukkig veel verbetering te zien voor kippen. En nou dat is maar goed ook, want de kip is misschien wel het meest gemartelde stukje vlees. En ook wel echt een belangrijk aandachtspunt van de internationale dierenbeweging. En dat werpt dus wel vruchten af, zowel bij de vleeskippen als de legkippen, die ook nog vaak in hele kleine koortjes leven. Er zijn steeds meer Europese kippenvleesproducenten die zich gecommitteerd hebben aan het European Chicken Commitment of het Better Chicken Commitment.

SPEAKER_01Waardoor die kippen dan wat meer ruimte krijgen en er langzaam groeiende rassen worden gebruikt. Dus een beetje vergelijkbaar met de kip die ook in Nederland steeds meer de plofkip vervangt. Bijvoorbeeld de Franse kip producent LDC groep, die gaat in 2028 voldoen aan die European Chicken Commitment. Maar bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk de supermarkt Weetroos, die is nu al. Ja die doet dat nu al. En in Duitsland willen EDK en de producent PHW toewerken naar een Duitse variant van die European Chicken Commitment.

SPEAKER_01Nou, dan heb je het echt nog niet over een dierwaardige vehouderij. Dat weten we ook wel. Maar het gaat wel om ongelooflijk veel dieren. Dus het gaat wat dat betreft ook wel om een kleine verbetering voor heel erg veel dieren. Nou ja, en dan de leghnen. Daar werden natuurlijk altijd de eendags haantjes gedood. Maar daar zit nu dus ook door die nieuwe inovo sexing techniek, zit daar echt wel wat voortgang in.

SPEAKER_00Ja, want in overseksing is dus dat er in het ei al wordt geconstateerd of het een mannetje of een vrouwtje is. En dan worden de eieren waar een mannetje in zou zitten, eigenlijk direct verniet. En het idee is dat die embryo's nog niks voelen op dat moment.

SPEAKER_01Ja, precies. En inmiddels geldt dus al voor 28% van de leghnen in Europa dat hun broertjes dan al in het ei verniet zijn. Dat klinkt nog steeds niet heel erg leuk. Maar dat is in ieder geval wel. Ik zou toch wel zeggen, een verbetering in elk geval.

SPEAKER_00Minder pijnlijk dan dat ze geboren worden en daarna door de vergasser heen gaan.

SPEAKER_01Ja, precies. En dat zijn dan al 175 miljoen mannelijke kuikens die dan dat lot bespaard zijn gebleven. Verder in Duitsland heeft Aldi Sud aangekondigd dat ze zullen stoppen met de verkoop van al het vlees uit de laagste welzijnscategorie. Dus die gaan allemaal één trapje hoger. Alleen in het zuiden van Duitsland. Weet je hoe dat zit trouwens, Esther? Dat je er een Aldi Zud en een Aldi Noord hebt?

SPEAKER_00Nee.

SPEAKER_01Nou, dat is best wel een grappig verhaal eigenlijk. Er is dus ooit een familie ruzie geweest in de familie Aldi. Er waren toen twee broers die erfgenamen waren van die enorme winkelketen. En één wilde dat er geen sigaretten in de supermarkt verkocht zouden worden. En de andere vond dat juist wel. En het werd zo'n knallende ruzie dat ze dat hele imperium in tweeën hebben gebroken. En die hebben nu dus ook een heel ander beleid. Dus je hebt een ander aanbod. Dus je hebt Al die Noord.

SPEAKER_01Die hebben ook winkels in Nederland onder andere en in België. En je hebt Aldizu, die zit in het zuiden van Duitsland en die hebben winkels in Oostenrijk, maar ook bijvoorbeeld hier in Australië. En dat zijn gewoon twee totaal gescheiden bedrijven.

SPEAKER_00Ja, en die Aldizu is dus wat plantaardiger gezint, of in ieder geval diervriendelijker gezint. Die wil die norm omhoog voor dieren wel schrijven.

SPEAKER_01Ja, ik heb het idee dat zij misschien iets hogere normen hanteren. Want dat waren dus ook diegene die geen sigaretten wilde verkopen, goed, dan gaan we naar Zwitserland. Deze hebben we trouwens wel in de uitzending gehad al eerder. Maar die hebben dus als eerste land ter wereld verplicht gesteld dat pijnlijke ingrepen zonder verdoving op het etiket vermeld moeten worden. Dus bijvoorbeeld als er gecastreerd is zonder verdoving, of als er staartjes of tandjes geknipt zijn, waarbij we toen wel al geconstateerd hadden dat het er waarschijnlijk niet vaak op zal komen te staan, omdat dat in Zwitserland allemaal al redelijk uitgefaseerd is.

SPEAKER_00Maar toch, ja, het is ook preventief natuurlijk. Producenten zullen zich achter de oren krabben om nog staartjes af te knippen als ze weten dat ze dat vervolgens op de verpakking moeten gaan zetten.

SPEAKER_01Ja, het is volgens mij vooral ook om oneerlijke concurrentie met de import te voorkomen. En in meerdere Europese landen zijn er hervormingen ingevoerd of aangekondigd rondom kooi. Biggencastratie, het welzijn van kweekzam en het gebruik van extreem snel groeiende vleeskuikerrassen. Dat is Europa. Ook in de VS is er wat vooruitgang te zien, wel wat langzamer dan hier. Maar inmiddels is het daar ook 46% van de leghennek kooi vrij.

SPEAKER_01En grote ketens zoals McDonald's en Starbucks en Subway gebruiken ook alleen nog kooivrije eieren. En daar komt bij dat meer dan 95% van het varkensvlees bij McDonald's en Burger King komt van zeugen die in groepen worden gehouden. Dus niet meer dat ze tijdens de zwangerschap helemaal alleen komen te staan.

SPEAKER_00Dat is toch een flinke stap.

SPEAKER_01Ja, absoluut. En ook voor de allerkleinste dieren, de granen toch wel een doorbraak. Dat steeds meer grote supermarktketens in Europa zijn begonnen met verdovde slacht. Want er zijn op dit moment nog helemaal geen regels voor. Maar er zijn dus ook veel supermarkten die dat nu van hun toeleveringspartners vragen. Geef die dieren alsjeblieft een verdoving. En daar worden steeds meer machines voor geproduceerd en verkocht. En die zouden nu al zo'n jaarlijks zo'n 4 miljard garnalen pijn moeten besparen bij de dood.

SPEAKER_01Nou, dus allemaal toch best wel goed nieuws te melden voor de dieren in de vee-industrie. Ik zeg dat dan met gemengde gevoelens, want ik sta zelf eerlijk gezegd nooit echt te juichen bij dit soort nieuws. De echte oplossing zit hem toch in plantaardig en in minder dieren. Maar gelukkig zien we ook op het plantaardige vlak wat lichtpuntjes. We zien dat steeds meer overheden investeren nu in alternatieve eiwitten. De publieke investeringen komen daarmee wereldwijd boven de 2 miljard dollar uit. En dat is maar goed ook.

SPEAKER_01Want die private investeringen die ja tot een paar jaar terug zo goed gingen, zijn nog steeds een beetje ingezakt. Maar de publieke investeringen komen daar nu weer in de plaats. En wat je ook ziet, is dat in een aantal landen zoals Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje de verkoop van vleesvervangers weer aan het toenemen is nadat die aanvankelijk gedipt was.

SPEAKER_00Ja, vooral dat is goed nieuws, Pablo, want uiteindelijk moet toch vooral die consumptie gaan veranderen.

SPEAKER_01Absoluut. Dus laten we ons hier aan vastklampen.

SPEAKER_00Ja, ik ben dus geneigd om nu te zeggen we sluiten het journaal hiermee gewoon mee af. Blokje goed nieuws van vorig jaar. Maar we moeten denk ik toch ook nog even door naar.

SPEAKER_01Nee, dat is prima toch. Dan spreek ik je volgend jaar weer.

SPEAKER_00Dan kijken we weer of Lowis Bollard de successen nog even een rijtje heeft gezet. Nee, er is een hoop te bespreken. Bijvoorbeeld toch weer even naar Den Haag. Want demissionair landbouwminister Femke Wiersma die probeert op de Valreep nog even zoveel mogelijk cadeautjes aan boeren uit te delen. Of zoals de volkskrant kopte voor Femke Wersma is het in haar laatste ministersweken de dood of de gladiole.

SPEAKER_01Ja, dan denk ik toch dat ze kiest voor de gladiolen. Al was het maar om de Nederlandse gladiolen kwekers een hart onder de riem te steken.

SPEAKER_00Ja, en wie weet solliciteert ze vast op een baantje in de gladiolenbusiness.

SPEAKER_01Ik heb begrepen dat die tot de meest bespoten snijdben van de snijdbloemen behoren. Maar ja, dat ga je er niet van, inderdaad.

SPEAKER_00Nou, laten we even terugkijken op een paar onderwerpen die net nog voor het kerstreces in Den Haag werden behandeld: het mesbeleid, het sikstofbeleid en het verbod op het gebruik van die stroomstootwapens bij koeien en varkens transporten. En vast even een spoiler: Wiersma moest op alle drie de onderwerpen uiteindelijk bakceil halen. Laten we beginnen met het verbod op die stroomstootwapens, die V-prikkers. Want jij weet het natuurlijk nog wel, de Kamer wilde een verbod op die dingen. En Wiersma heeft haar best gedaan om daar een stokje voor te steken. En uiteindelijk in een zinderend debat, dat jij volgens mij nog met je dochter hebt bijgewoond, heeft ze toch toe moeten geven dat er een verbod op die stroomstootwapens zou komen.

SPEAKER_00Maar ja, ondertussen, ze had het dus eigenlijk verloren, maar ze bleef tegenwerken. Want het verbod zou afgelopen juli ingegaan moeten zijn. Maar ze heeft die datum gewoon stilletjes voorbij laten gaan en haar handtekening niet onder de maatregel gezet. Nou, de Kamer heeft haar daar echt wel flink op afgerekend. En uiteindelijk is ze dan overstag gegaan. En het verbod op stroomstootwapens is sinds 1 januari dit jaar in werking getreden.

SPEAKER_01Meestribbelen noemen we dat, toch? Van ja, zeggen en dan ondertussen gewoon niks doen. Het lijkt erop dat ze zelf ook een klein stootje nodig had van de Tweede Kamer.

SPEAKER_00Nou, dat was dan misschien de laatste stroomstoten van het jaar. Dan gaan we door naar het Mestbeleid. We bespraken het al eerder. Jesma die had nog het datper idee om nog eens een keer naar Brussel te gaan om te vragen of we die uitzondering voor het uitrijden van meer Mest mochten behouden. Maar dat verzoek is nu dus ook echt weer afgewezen door de Eurocommissaris. En sinds dit jaar mogen boeren dus minder mest uit gaan rijden. En ik ben eigenlijk wel heel benieuwd wat dat gaat betekenen. Want ja, linksom of rechtsom zitten ze nog met dezelfde veestapel en dus gewoon met diezelfde hoeveelheid strond.

SPEAKER_01Ja, dat is best wel een aardverschuiving, vergeleken met de afgelopen decennia.

SPEAKER_00Ja, dit dossier gaan we zeker nog volgen de komende tijd in het journaal. Er was trouwens ook wel fikse ruzie over dat mesbeleid in de ministerraad. En de Tweede Kamer heeft nu bepaald dat Vemke Wiersma geen nieuw mesbeleid meer mag maken. En ze mag ook geen bestaande regels versoepelen, zolang het kabinet demissionair is. Kortom, eigenlijk is de hele regie haar ontnomen op dit dossier. Nou, dan liep ze ook nog een blauwtje op het gebied van stikstof. Want ze wilde de stikstofwet aanpassen en ja wel, de concrete doelen eruit halen.

SPEAKER_00Want ja, om de huidige doelen te halen, moet de stikstof nog zoveel afnemen dat het volgens wiers maatschappelijk niet haalbaar en realistisch is. En ze wilde die doelen er dus uithalen, want dan zou je er ook niet op afgerekend kunnen worden. Zo redendeer zijn. Nou, dat klopt natuurlijk. En ze wilden dan dat in die nieuwe wet komt te staan. Dat we streven naar een aanzienlijke vermindering van de uitstoot in 2035. Ja, dat is natuurlijk echt supervaag. En de Raad van State heeft dan ook echt een vernietigend advies op dit nieuwe wetsvoorstel afgegeven.

SPEAKER_00En ze zeggen dien deze wet niet in. En de kans is ook wel echt heel klein dat ze de wet nog zal gaan verdedigen in de Tweede Kamer. Ten meer natuurlijk omdat D66 CDA en VVD alle drie juist een strenger stikstofbeleid willen. Maar goed, dan moet ik toch ook daarbij zeggen. Na deze drie flaters is het haar toch ook gelukt om nog een cadeautje aan de boeren uit te delen. En dan gaat het om de pluimveerechten. Heb je wel ehoord van de website pluimveerechten nu.

SPEAKER_01Ja, nu wel. Maar ik had dus gewild dat ik die URL eerder had geclaimd om mijn eigen actiegroep te beginnen.

SPEAKER_00De rechten voor het pluimvee. Ja, dierenactivisten praten toch nooit echt in termen van pluimvee, hè?

SPEAKER_01Nee, niet echt.

SPEAKER_00Het is dus een site voor boeren die hun pluimveerechten verhandelen. Dus als een kippenboer bijvoorbeeld uit wil breiden, dan kan die pluimveerechten kopen of huren van een andere boer die dan recht over heeft. En begin vorig jaar was vastgelegd dat bij elke transactie 13% van de pluimveerechten naar de overheid moest gaan. Dat heette dan afromen. Dus als je er 100 verkoopt, dan mogen er uiteindelijk maar 87 naar de koper gaan en die andere 13 moeten naar de overheid gaan. Het idee was dat er minder kippen en dus minder stikstof en fosfaat zou komen met deze maatregel.

SPEAKER_00Maar het werkte dus niet als gehoopt. Want wat gebeurde er? De boeren wilden helemaal geen 13% minder vangen. En die bleven dus gewoon als een kip op hun op hun eieren zitten of op hun pluimverechten in dit geval. En de hele handel die is stilgevallen. En ja, zo gingen er dus eigenlijk nog maar nauwelijks pluimverechten naar de overheid. En dat collectieve afwachten van de sector is dus heel succesvol gebleven. Want Wiersma heeft er nu voor gezorgd dat het afroom per 8 december afgelopen jaar is gestopt. En de boeren hoeven nu geen pluimverechten meer in te leveren.

SPEAKER_00Ja, echt nog dat eindejaars cadeautje wat ze dan wilden geven aan de boeren. En die handel is dus ook sinds 8 december weer als een malle opgebloeid. Wat nog aardig is om te noemen, is dat voor al haar acties en haar prachtige inzetten voor het land, heeft Greenpeace haar tot winnaar uitgeroepen van de verkiezing Oliebol van het jaar.

SPEAKER_01Ja, dat vind ik dan weer een gemiste kans om er niet tot oliekoek van het jaar uit te roepen.

SPEAKER_00En wie die mist, moet al onze vorige journaals nog maar even terug luisteren voordat we weer een college over de oliekoek krijgen.

SPEAKER_01Nee, daar hebben we ook helemaal geen tijd voor, natuurlijk. Want er is heel veel te vertellen over kweekvlees deze keer. En het is helaas niet allemaal goed nieuws. Want meestal als ik weer eens een keer een excuus vind om het over kweekvlees te hebben, dan is er weer een of ander land, waar het dan weer goedgekeurd is. Of er is net weer een nieuw techniekje ontwikkeld, wat dat weer een klein stukje dichterbij brengt. Maar nu zijn er opeens pads, boem, in december twee, toch wel best wel veelbelovende kweekvleesbedrijven omgevallen, verdwenen.

SPEAKER_01En het gaat om het Israëlisch-Amerikaanse bedrijf Believer Meets. Die moesten in december abrupt de deuren sluiten. Terwijl ze eigenlijk net op het punt stonden om een hele grote kweekvleesfabriek in North Carolina te open. Die was zo goed als klaar. En die zou 12.000 ton kippenvlees per jaar gaan kweken. Ook met een goedkeuring zat het al goed. Dus die waren eigenlijk net klaar om de Amerikaanse markt te gaan bestormen. En ja, die zijn nu dus failliet.

SPEAKER_00Ongelooflijk zonde. En wat is er nou precies gebeurd?

SPEAKER_01Nou, het belangrijkste probleem was het geld. Dus ze hadden een schuld van 34 miljoen dollar om die fabriek te kunnen bouwen. En dat kregen ze dus kennelijk niet meer rond. Het probleem is dus toch: het geld, ze hebben zich flink in de schulden moeten steken om die fabriek te bouwen. En kennelijk was er geen financiering om dat stukje te overbruggen, totdat ze dan eindelijk dat vlees konden gaan produceren en verkopen. Helaas. En ook in ons eigen land is vorige maand het leidsebedrijf Mythable gestopt.

SPEAKER_01Ja, echt ontzettend jammer. We mochten denk ik al heel trots zijn dat we in Nederland twee van de meest vooraanstaande kweekvleesbedrijven in de wereld hadden, Mythable en Mozamiet. En Mythable had ook nog eens een keer een hele mooie techniek. Al in een heel vroeg stadium, waarmee ze stamcellen konden halen uit een navelstreng. Waardoor er dus niet eens dieren geprikt of doodgemaakt hoefde te worden. Ze konden het ook al heel snel zonder dat vermalen bij de kalfsserum, waar sowieso die industrie nu wel vanaf is.

SPEAKER_01Maar ze waren daarin echt een voorloper. Maar goed, die zijn dus helaas niet meer. Ook hier blijkt geldt het probleem. De belangrijkste investeerder, het Britse Agronomics, heeft zich teruggetrokken. En zij noemde als reden dat er onvoldoende andere geldschieters waren en dat ze het dus niet in hun eentje wilden doen. Ja, best wel een harde klap, natuurlijk voor deze industrie die eigenlijk wilde het een opkomende industrie noemen, maar het is eigenlijk een industrie die nog niet echt op gang is gekomen.

SPEAKER_01En dan dit soort sluitingen, dat is wel heel spijtig.

SPEAKER_00Ja, en het is makkelijk om dan te concluderen dat kweekvlees dus waarschijnlijk toch geen toekomst heeft.

SPEAKER_01Nou, dat was ook zeker de reactie van een aantal mensen die er toch al nooit in geloofden. Die nu inderdaad vrolijk liepen te spuien. zie je wel, het is mislukt. Maar ja, zo simpel is het ook weer niet. Er zijn natuurlijk nog steeds een hele hoop bedrijven over die hiermee doorgaan. En die ook wel in staat blijken om gelukkig om fondsen te werven. Want nu net een paar dagen nadat het nieuws van Methable naar buiten kwam, to kwam het nieuws van Mozamete, die andere Nederlandse kweekvleesproducent, dat ze 15 miljoen euro aan nieuwe investeringen hebben weten binnen te halen om kweekvlees op de markt te brengen.

SPEAKER_01Ik geloof dat ze daarna ook nog zelf hadden laten weten dat ze het niet gepland hadden om het zo dicht op het nieuws van Mythable te brengen, omdat dat misschien een beetje ongevoelig kan overkomen. Maar ik denk dat het ook wel misschien goed is om een al te zwartgallige sentimenten over deze industrie te voorkomen. Want die twee bedrijven die dus moesten stoppen, die zijn niet gestopt omdat het idee van kweekvlees niet werkt. Op zich wordt er echt wel voortgang geboekt. En er zijn ook steeds meer bedrijven die toegang weten te krijgen tot bepaalde markten en die bezig zijn met die opschaling.

SPEAKER_01Maar tegelijkertijd is die fase waarin de sector zit ook een beetje de moeilijkste en de gevaarlijkste, zou je kunnen zeggen, van alle fasen waar een start-up bedrijf doorheen moet. En dat merk je nu wel heel erg. Op kleine schaal werkt het. Maar het kost ontzettend veel geld om het op zo'n schaal te doen, dat je daar ook echt een bedrijf rond kunt bouwen. En er zijn er natuurlijk ook nog allerlei hindernissen als het gaat om regulering. Ik denk dat we allemaal wel gehoopt hadden dat het intussen mogelijk zou zijn om in Europa kweekvlees te kopen en te verkopen.

SPEAKER_01Maar de Europese Unie is nog niet zo ver. En bijvoorbeeld ook in Singapore, waar je wel al kweekvlees kon kopen van bepaalde producten. Dat moet dan allemaal weer merk per merk, product per product gaan. En zowel Mosa als Meetable zaten al een tijdje ook te wachten op goedkeuring in Singapore. Dus het is echt een kwestie van een lange adem. Oom het geld wat er ingestopt is terug te verdienen. En ja, het lijkt erop dat niet alle investeerders het geduld daarvoor konden opbrengen.

SPEAKER_01Er stond een mooie analyse in het EW. Die vond ik wel treffend. Die schreven. Dit zijn geen klassieke faillissementen als gevolg van slecht management of een kansloze business case. Het zijn vooral symptomen van een sector die de duurste en meest risicovolle fase ingaat. De sector gaat over van laboratorium en pilot naar betrouwbare, voedselveilige massaproductie. Gelukkig zijn er nog andere bedrijven. Die deze zoektocht verder zetten.

SPEAKER_00Nou, wat dat betreft is wel aardig om even te noemen het bedrijf Doosfeging Cowboys. Die proberen om kaas te maken zonder de koe. Want die hebben juist ook net weer een flinke investering binnengehaald. Ja, absoluut 6 miljoen, zag ik.

SPEAKER_01Dus het is allemaal nog niet verloren.

SPEAKER_00Precies. Dan, ik had het al beloofd, we moeten het weer eens over de pingwins hebben. Want daar gaat het niet goed mee. En dat heeft onder andere te maken met wat wij eten. Tussen 2004 en 2012 sterven meer dan 95% van de Afrikaanse pingwins in twee van de belangrijkste broedkolonies in Zuid-Afrika. En dat komt doordat er een groot tekort is aan sardinientjes. En dat komt enerzijds door de klimaatcrisis en anderzijds door overbevissing. Nou, dat schrijven onderzoekers in een wetenschappelijk tijdschrift voor ornitologie. En ze zeggen er bovendien bij dat het probleem nog veel breder is dan alleen die twee broedkolonies.

SPEAKER_00In de dertig jaar tijd daal het aantal Afrikaanse pinguins met bijna 80%. En dat is echt wel gigantisch. En in 2024 waren er nog maar ongeveer 10.000 broedparen over. En is het diersoort nu dus ook geclassificeerd als ernstig bedreigd. En het wordt nogal wat schrijner als je dan hoort wat die dieren doormaken. Want die Afrikaanse pinguins krijgen elk jaar een compleet nieuw verenpakken dan gaan ze dus in de rui. En tijdens die rui, dat zijn ze zo'n 21 dagen, kunnen ze het water niet in. Ze staan dan eigenlijk noodgedwongen, half naakt op het land, terwijl hun veren dus aan het afvallen zijn en er nieuwe veren komen.

SPEAKER_00Ja, dan kunnen ze dus ook niet eten op dat moment. Ze kunnen niet vissen. Dus om dat te overleven, moeten ze zichzelf van tevoren helemaal vet mesten. En na afloop zijn ze natuurlijk uitgehongerd, moeten ze weer veel gaan eten. Dus wat hebben ze nodig? Heel veel sardinies. Maar juist die sarddientjes in Afrika die hebben het zwaar. Want door de klimaatcrisis veranderen de temperaturen en het zoutgehalte van de zee, waardoor ze zich slechter voortplanten. En daarnaast blijven de vissers gewoon vol op sardinietjes vangen. Dus er blijft gewoon heel weinig over voor die pinguins.

SPEAKER_00Natuurbeschermers proberen nu in te grijpen. Ze beschermen de pinguins bijvoorbeeld tegen roofdieren. En ze voeren sommigen zelfs met de hand bij. Dat lijkt me trouwens echt een fantastische baan voor pinguins voeren. Sinds maart is het rond de zes grootste broedkolonies inmiddels wel verboden om hele nette met die hele schole vissen in één keer te vangen. Dus de visserij wordt daar ook wel aan banden gelegd. En hopelijk is dat dan op tijd om de populatie van die ongelooflijk leuke dieren weer op peil te brengen.

SPEAKER_01Ja, dat was vroeger mijn lievelingsdier trouwens, als kind. En ik had zelfs een boekje.

SPEAKER_00Wat is nu je lievelingsdier?

SPEAKER_01Ik heb ze nu allemaal even lief. Misschien denk ik Hagidisse, eigenlijk Hagidisse, toch wel. Maar ik had dus een boekje over Pablo de Pinguin die niet van kou hield. Dus zo weet ik dat. Het is weer januari. En dat betekent natuurlijk veganuari, de jaarlijkse campagne om een maand lang vegan te eten. Ik denk dat het wel de bekendste vegancampagne ter wereld is. Maar dit jaar is er ook een bijzondere tegencampagne.

SPEAKER_01Ik dacht zelf meteen, oh, daar komt de vleeslobby aanzetten met hun tegencampagne. Maar dat is dus niet het geval. Deze campagne die mensen oproept om niet mee te doen aan Vigan Jared, die is afkomstig van Tony Vernellie voormalig communicatiedirecteur bij Vegan Jared.

SPEAKER_00Dat is toch wel super pijnlijk, hè?

SPEAKER_01Eerst was ze nog betrokken bij Pita. Dus dit is wel echt een vegan activist. Maar ze is nu betrokken bij de organisatie Farmkind.

SPEAKER_00Is ze eigenlijk gewoon helemaal gedraaid? Is ze een bekeerd vleeseter geworden?

SPEAKER_01Nee, het idee van deze campagne is een beetje als door vegan te gaan, help je heel veel dieren. Maar het is ontzettend moeilijk en lastig en mensen houden het niet vol. Dus wat je beter kan doen, is effectief geld doneren aan dierenorganisaties. Dan help je net zoveel dieren. Maar het kost je gewoon een beetje geld. En dan heb je hetzelfde resultaat bereikt. Dat is eigenlijk het.

SPEAKER_00Dus ze roept niet per se op om niet vegan te worden. Ze roept eigenlijk op om in plaats van vegan te worden te doneren aan dieren en eigenlijk je vleesgedrag af te kopen. Is dat wat ze doet?

SPEAKER_01Ja, maar het gaat wel een beetje tegen het randje aan van mensen zeggen dat ze geen vegan moeten worden. En ik denk dat daar ook de voornaamste controverse zit. Want ja, de organisatie achter dit platform is Farmkind. En ze hebben inderdaad een website waar je met een calculator kunt uitrekenen hoeveel dieren je eet in een jaar en hoeveel het zou kosten om dat dan af te kopen, inderdaad, via donaties aan effectieve dierenwelzinsorganisaties. En ja op zich vind ik dat nog wel een enigszins sympathiek idee.

SPEAKER_01In die zin dat het vaak onderschat wordt hoeveel goed je kunt doen met doneren. Dit is een manier om dat onder de aandacht te brengen. Maar dat afkopen, dan wordt het natuurlijk al een beetje gevoelig. En raar. Want je betaalt dan eigenlijk organisaties om andere mensen minder vlees te laten eten. Dus waarom schuif je het ook af op iemand anders om dat te doen. Maar ja, ik denk dat ze met deze campagne wilden daar dan aandacht voor krijgen. En dat is ook zeker gelukt, want het stond in alle Britse tabloids.

SPEAKER_01Maar als je die website bekijkt, dan is de boodschap eigenlijk een beetje: je bent gek als je nog vegan probeert te zijn. Want je kunt veel beter doneren.

SPEAKER_00Wat ik me wel kan voorstellen, is. Er is uiteindelijk maar ongeveer 1% van de mensen die daadwerkelijk vegan wil worden. En als je die andere 99% van de mensen die het toch nooit gaat doen, kan bereiken om geld te doneren aan hele effectieve dierenwelzijnsorganisaties. Misschien zelfs ook wel aan organisaties die zorgen dat onze voedselomgeving plantaardiger wordt. Dus dat je gewoon vanzelfsprekend meer plantaardig gaat eten. Dan heb je misschien wel uiteindelijk heel veel effect. Alleen de vraag is natuurlijk of je hiermee mensen die misschien wel vieren zouden willen worden, eigenlijk een beetje in slaapzust met doe het maar niet als je geld geeft, is het goed genoeg.

SPEAKER_01Nou ja, ik zou dan toch vooral heel graag bewijs willen zien dat het lukt om een hele grote groep mensen die op dit moment nog niet doneert. Mede boodschap zover te krijgen, dat ze wel gaan doneren. Want dat vraag ik me toch wel serieus af. Het heeft echt een beetje iets van een gimmick. En op zich is daar ook niks mis mee. Maar de boodschap die nu versterkt wordt, die is vooral wel heel erg antiveganistisch. En ik denk dat dat, gezien dat we het qua beeldvorming sowieso wel niet makkelijk hebben, dat het toch wel heel erg zonde is, dat dat nu een soort van friendly fire van binnenuit wordt versterkt.

SPEAKER_00Aan de andere kant is het natuurlijk ook zo, Pablo, dat er eigenlijk sowieso rondom vinguary altijd ook best wel veel negatieve publiciteit is in de rechtse media. Net zoals dat de week zonder vlees en zuivel de laatste jaren ook wat negatieve publiciteit kregen. Dus je kan natuurlijk ook zeggen, als je dat dan toch krijgt, lift er dan op mee en zeg dan: nou ja, als je geen vegan wil worden, gaan we in ieder geval doneren.

SPEAKER_01Ja, er zijn inderdaad heel veel daily maillezers die die oproep gezien hebben. Dus nou ja, ik wacht het af, laten we zien hoeveel mensen daar gehoor aan gaan geven.

SPEAKER_00Ja, laten we afspreken dat we aan het eind van de maand kijken hoeveel er opgehaald is met deze Forget Veganary campagne. En dan kunnen we het er nog eens over hebben of het nou een goed idee is of niet.

SPEAKER_01Is goed. Ik stel mijn oordeel uit. En wat verder ook goed is om te weten trouwens, de website is intussen alweer offline. Ik heb geen idee waarom. Misschien zijn er zoveel boze reacties geweest dat ze hem toch maar hebben dichtgegooid. Of misschien is er iets anders aan de hand. Mocht je nou zelf je eigen oordeel willen vormen, dan via het internetarchief kun je nog wel bekijken. Dus we gooi even een linkje in de show notes.

SPEAKER_00Dat doen we. Ik heb al eens een keer een tweeluid gemaakt over vegetarisch en veganistisch voedingspatroon bij kinderen. Dat waren even voor de fanatieke luisteraars, nummer 59 en nummer 60. Maar onlangs is daarover ook een hele grote internationale overzichtsstudie gepubliceerd. Er worden natuurlijk allerlei verschillende onderzoekjes gedaan. En af en toe wordt dat even bij elkaar geharkt. En wordt dan gekeken van wat kunnen we hier nou echt over zeggen? En het gaat over data van ruim 48.000 kinderen over de hele wereld, dus uit allemaal verschillende studies.

SPEAKER_00En het onderzoek bevestigt eigenlijk wel wat we al eerder hoorden, maar ik vind het toch aardig om het nog even samen te vatten. De belangrijkste conclusie is: ja, vegetarische en vingaveding kan de gezonde groei bij kinderen ondersteunen. En het laat ook duidelijke gezondheidsvoordelen zien, zoals lagere cholesterolwaarde en een slankere lichaamsbouw. Maar dat zeggen de onderzoekers heel nadrukkelijk bij. Dit werkt alleen als zo'n dieet echt goed gepland is. En dan is het duidelijkste aandachtspunt toch echt wel vitamine B12. Dat zijn die diëtisten die ik in de uitzending hadden, toen ook, Lisa Steltepol.

SPEAKER_00Die zeiden als je als kind een B12 tekort hebt, is dat wel echt een probleem. Dus het is wel echt belangrijk dat er goed op gelet wordt. Maar nou zien de onderzoekers wel dat het gemiddeld over het algemeen ook wel goed zit voor die groep vegetarische en veganistische kinderen, juist omdat die ouders daar extra op letten. Nou, dan heb je ijzer, dat vraagt om aandacht. Plantaardig etende kinderen krijgen vaak op zich wel genoeg ijzer binnen, maar ze slaan er wat minder van op. Dus ook daar is het belangrijk om extra supplementen te geven. Maar dat grot ook dat er gemiddeld voor de groep vegetarisch en vinkinderen geen ijzertekort was.

SPEAKER_00En dan heb je nog calcium, vitamine D, jodium en zink. Nou, die verdienen ook wat extra aandacht en dan vooral de calciuminname bij echt veganistisch etende kinderen. Maar wat ik dan ook interessant vind, is dus dat die studie ook echt heeft gekeken naar van ja, wat zijn dan de extra voordelen. En de studie laat dus zien dat kinderen van allerlei gezonde voedingsstoffen juist veel meer binnenkrijgen als ze plantaardig of vegetarisch eten, zoals vezels, vitamine B9, vitamine C en magnesium. En ze waren ook wat lichter en hadden een lagere BMI. Omdat de BMI over het algemeen iets te veel aan het stijgen is bij kinderen.

SPEAKER_00In ieder geval in de westerse landen is dat in dit geval dus een positief teken.

SPEAKER_01Dat is dan wel weer grappig ook. Want het waren dan juist de positieve stukken uit het onderzoek die dan in sommige media toch weer negatief gedraaid werden als veganistische kinderen zijn dunner en kleiner.

SPEAKER_00Oh ja, en dan is de vraag: is dat een probleem?

SPEAKER_01Ja, precies. Maar volgens de onderzoekers niet in elk geval.

SPEAKER_00Nee, ze zeggen dus zeker niet dat vegan of vegetarisch opvoeden niet kan of niet gezond zou zijn. Ze zeggen alleen dat je wel extra moet opletten en dat je het bewust en onderbouwd moet doen. Dus langveral kort is niet echt nieuw, maar toch altijd fijn als zo'n overzichtstudie het ook laat zien.

SPEAKER_01Zeker. En dan ik had het al beloofd. Goed nieuws voor onze Belgische luisteraars. In elk geval de Belgische luisteraars die regelmatig boodschappen doen. Ik denk dat dat wel de meeste zijn. Want mijn Belgische collega's hebben in kaart gebracht hoe het zit met de prijzen van plantaardig versus dierlijk in de supermarkt. En dat gaat toch wel de goede kant op. In bijna 40% van de productcategorie die ze onderzochten, bleek namelijk dat de plantaardige variant al goedkoper is dan de dierlijke variant.

SPEAKER_01En dat bleek in het bijzonder zo te zijn bij vijf categorieën, namelijk de kaasplakken, het gehakt, de melk, de balletjes en de prepare. Dat is hoe ze in Vlaanderen filet americain noemen trouwens. En bij het plantaardige melk bleek zelfs dat in alle retailers de goedkoopste plantaardige melk goedkoper was dan de goedkoopste koemelk. Voor een heleboel andere categorieën golt dat nog niet. Dus je kunt zeker niet zeggen van het omslagpunt is al daar dat het altijd goedkoper is om plantaardig te eten. Maar het is wel interessant wat er dan gebeurt als je dat dan samen in een mandje stopt en tegen elkaar afweegt.

SPEAKER_01En dan blijkt dus dat bij een aantal supermarktenketens je ook onderhol al goedkoper uit bent. Dat was bijvoorbeeld zo bij de Albert Hein en de Jumbo en de Lidl. Dat je echt geld kon besparen door plantaardig in plaats van dieren te kopen. Tegelijkertijd zie je bij een aantal andere ketens. Het meest vanal bij de Carrevoer trouwens, dat je ook nog veel duurder uit kan zijn. Bij de Carrefour was het tot wel 77% duurder om een mandje met plantaardige producten te vullen dan dierlijke.

SPEAKER_01Dus er valt wat dat betreft echt nog wel wat te kiezen, dus ook wat betreft plantaardig eten? En dat zie je ook in het aanbod terug. Dat bij de Albert Heijn en de Jumbo het aanbod veel groter is aan plantaardige producten dan bijvoorbeeld bij de Carrevoor en een aantal anderen.

SPEAKER_00Ja, en Pablo, hoe verklaar je dit nou? Dat plantaardige producten goedkoper aan het worden zijn dan dierlijke in België, maar volgens mij zagen we dit ook al eerder in Nederland. Is dit echt bewust beleid van de supermarkten? Of denk je dat gewoon de ingrediënten van plantaardig producten goedkoop worden en van dierlijk duurder?

SPEAKER_01Nou, sowieso wordt vlees gewoon echt veel duurder. Dat is denk ik de belangrijkste trend die we de laatste tijd zien. Waardoor het dus voor plantaardige producten makkelijker is om daarmee prijs te concurreren. En verder wordt er inderdaad wel bewust beleid gevoerd. Ik ben iets minder thuis in de Belgische situatie. Maar ik weet dat in Nederland meerdere supermarkten, waaronder de Albert Heijn en de Jumbo reispariteitsbeleid hebben ingevoerd. Waarbij ze hebben gezegd van van onze huismerkvleesvervangers mag het nooit zo zijn dat ze duurder zijn dan de dierlijke variant.

SPEAKER_01En de Lidl heeft dat zelfs ook voor hun plantaardige zuivel ingevoerd. Nou, het zou goed kunnen dat er ook Belgische supermarkten zijn die dit soort beleid zijn gaan voeren. Wat sowieso ook duidelijk was, was dat het meeste voordeel te halen was bij de huismerkproducten. En sommige supermarkten hebben ook de supermarkten met de grootste beschikbaarheid. Die hebben vaak ook het grootste plantaardige huismerkassortiment.

SPEAKER_00Ja, en Paolo, jij hebt het daar dan vanuit Australië wel over de Jumbo en de Albert Heijn en de Carrevoor en zo. Hoe zit het eigenlijk met plantaardig shoppen in Melbourne?

SPEAKER_01Ja, dat valt een beetje tegen. Dat is niet om over naar huis te schrijven. Nee. En ik heb me laten vertellen door de vegans die ik hier ontmoet, dat het ook echt flink verslechterd is in de afgelopen jaren.

SPEAKER_00Dit behoeftte meer uitleg, maar dat doen we later. In een uitgebreide aflevering over Australië. Goed. Dan hebben we het journaal voor Nu erop zitten. En dan wens ik jou veel. Succes! Sterkte daar en zorg dat je de bos branden om zeilt.

SPEAKER_01Ja, dat gaat wel lukken. Ik zit hier lekker veilig in de stad. Ik hoop vooral dat het meevalt. En zo niet dat de dieren zich een beetje weten te redden daar in de bossen.

SPEAKER_00Nou, we horen het in het volgende journaal. Tot dan.

SPEAKER_01Tot dan.

Open the transcript file

Hosts and Guests

Nobody is credited on this episode yet.

Credit the people on this episode

Be the first to rate this episode

More episodes

All episodes
  1. #125: Kunnen de plantaardige koks van het ROC een varkenshouder overtuigen?

    Nov 20, 202644 minAudio

    In 2022 startte het ROC van Amsterdam de opleiding tot Plant Based Chef, de eerste plantaardige koksopleiding van Nederland. De eerste klas zat al snel vol. Maar dit schooljaar is er geen nieuwe klas. Er waren te weinig...

    Credit the people on this episode

  2. Journaal #96: Plantaardige eiwitten zorgen voor hoger testosterongehalte

    Nov 13, 202644 minAudio

    Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Ongehoord komt met stuitende beelden van bekroonde boeren...

    Credit the people on this episode

  3. #124 Kweekvis: de snelst groeiende voedselsector die bijna niemand ziet. Met Tom Kools van Foodrise

    Nov 6, 202647 minAudio

    Onlangs werd bekend dat kweekzalmen tegenwoordig kippenresten gevoerd krijgen. Het veroorzaakte veel ophef, maar eigenlijk is het slechts een voetnoot in een dossier dat vaak onzichtbaar blijft: De aquacultuur. Hoe ziet...

    Credit the people on this episode

  4. Journaal #95: Komt de hoge rundvleesprijs Trump straks duur te staan in de verkiezing?

    Oct 30, 202645 minAudio

    Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Nieuwe organisatie zet zich in om “secundair” dierenleed in...

    Credit the people on this episode

  5. #123 Afhakers: waarom stoppen mensen met vega(n) en hoe houden we ze binnen boord? Met Lisa Stel (Lisa Goes Vegan)

    Oct 23, 202652 minAudio

    Veel vegans inspireren iemand in hun omgeving om ook vegan te worden. En als elke vegan één ander vegan maakt, eet heel Nederland binnen zeven jaar geen vlees, vis, zuivel en eieren meer. Maar waarom gebeurt dat niet?...

    Credit the people on this episode