Wetenschap: “EU maak werk van vleesvervangers”, verbod vleesnamen op plantaardig, Wiersma moet veehoudergegevens openbaar maken, Ede krijgt precisie fermentatie fabriek, gesjoemel in vleessector, ISO stelt definitie ‘plantaardig’, eendenslachterij moet sluiten, varkens op de loopband en meer. _____________________________________________________ Samen maken we meer mogelijk, steun onze podcast en help ons groeien met jouw donatie: studioplantaardig.nl/donatie _____________________________________________________ In het Vegan Journaal neemt Esther Molenwijk met Joey Cramer (ProVeg) het laatste nieuws door op het gebied van de 'eiwittransitie'. Met dit keer: Hoog wetenschappelijk advies: EU moet werk maken van vleesvervangers EU Landbouwcommissie stemt dat vleesnamen op plantaardig worden verboden Mediaorganisaties winnen kort geding tegen minister Wiersma: veehoudergegevens moeten openbaar Ede krijgt precisie fermentatie fabriek Opnieuw gesjoemel in de vleessector Internationale Standaardisatie Organisatie (ISO) stelt definitie ‘plantaardig’ vast Eendenslachterij moet sluiten: een einde aan de Nederlandse eendenindustrie? Krijgen varkens straks een loopband in de stal? Tip: “Eet mij niet” https://dezwijger.nl/programma/eet-mij-niet-3 Presentatie: Esther Molenwijk, Stichting The Food Revolution ism ProVeg Nederland, Joey Cramer Research & Redactie: Jenny Pannenbecker, Pablo Moleman, Joey Cramer en Esther Molenwijk Audio mixage: Marlon van der Pas, Nothing Blank Help ons het plantaardige nieuws te verspreiden: deel deze podcast. Ga naar studioplantaardig.nl en volg ons via BlueSky, Mastodon, Instagram, Facebook, YouTube, TikTok & #StudioPlantaardig Geef onze podcast ook een rating en schrijf een mooie recensie. Alvast enorm bedankt!
Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.
Transcript
From the show. Tap a time to play from there.
SPEAKER_01Verbeter de wereld met voor ik MS. Mijn naam is Hester Molenwijk.
SPEAKER_00En ik ben Joy Kramer.
SPEAKER_01En dit is het Wiegen Journaal. Joey, jij zit weer tegenover me in levende lijven vandaag. Gezellig. Hartstikke goed. Ja, Pablo de Alzer is te druk met koeien redden daar in India. Op het moment. Joey, ligt het nou aan mij? Of is het elke keer zo dat als jij het vingerjournaal met mij doet, dat er dan van alles te doen is om die vleesvervangers. En die vleesvervanger naar mij. Of is het gewoon zo dat jij dat nieuwsje altijd in fietst?
SPEAKER_00Ja, het is bij mij toch: of we gaan het hebben over de verbruiksbelasting op plantaardig zuivel. Of over, maar ik beloof luisteraars deze keer niet. Nee, maar het klopt wel. Want ik wilde de luisteraars vertellen dat deze week de wetenschappelijke adviesraad van Europese Academies in een nieuw rapport oproept aan de Europese instituties om zich veel sterker in te zetten voor de eiwitransitie. Nou, muziek in onze oren natuurlijk. De adviesraad noemt als redenen, voedselzekerheid en het behalen van de klimaat en biodiversiteitsdoelen.
SPEAKER_00En ze vragen daarin speciale aandacht voor de verdere ontwikkeling van vleesvervangers. Ze zeggen, ja, dat kan dus de voedselveiligheid stimuleren en de consument beschermen tegen van alles en nog wat. Nou, ik ga dat niet allemaal opnoemen. Ik ga er vanuit dat wij weten wat de argumenten zijn.
SPEAKER_01Ja, maar dat is bijzonder: de wetenschappelijke adviesraad van Europese Academie, een soort overkoepelende club van universiteiten heeft dat.
SPEAKER_00Het is de koeorganisatie waar bijvoorbeeld het KNW in Nederland ligt voor.
SPEAKER_01Koninkins de Nederlandse Academie. De wetenschappelijk.
SPEAKER_00Exact. En zij wijzen erop dat vleesvervangers gewoon een hele belangrijke rol kunnen spelen in de eiwitransitie. En wat ik nog opvallender vond, is dat de voorzitter ervan zei dat nieuwe generaties Europeanen die zullen gewoon opgroeien met minder vlees op een bord. Dat is wel nodig als goed. Nogmaals, muziek in onze oren natuurlijk. Verder doen ze wat aanbevelingen. Ze pleiten bijvoorbeeld voor duidelijkere labels met informatie over de voedingswaarde en productwijze en duurzaamheid op verpakkingen.
SPEAKER_00En ook willen ze dat desinformatie over vleesvervangers harder wordt bestreden. En dat consumenten praktische adviezen krijgen over hoe ze die producten in hun dieet kunnen opnemen. Dus ja, ligt een behoorlijke taak voor de Europese instituties.
SPEAKER_01Ja, vooral dat bestrijden van die desinformatie, wat natuurlijk echt een ongelooflijk ingewikkelde taak is voor elke overheid. Maar interessant dat ze het daarop in zetten.
SPEAKER_00Nou, ik heb wel een paar ideeën. Nou, dan er eens één. Nou, het eerst waar ik aan denk, dat er misschien niet zozeer vleesvervangers, maar er is natuurlijk heel veel desinformatie over alles rond schoolmelk. Het hele lespakket is een beetje een beetje gevaarlijk wat ik nu zeg, maar dat is zo'n beetje geschreven door de zuivelindustrie.
SPEAKER_01Dat kunnen grote betrokkenheid in gezien. Een grote vinger in de pad gehad. Ja, dus dan bedoel je desinformatie alleen al door overheden zelf.
SPEAKER_00En ja je wil natuurlijk dat er desinformatie op allerlei manieren wordt bestreden. Maar het begin dan eerst bij de eigen instituties voordat je verder gaat.
SPEAKER_01Dus eigenlijk als ik het zo zie, inhoudelijk staat er niet heel veel nieuws in dit advies. Ten opzichte van wat wij al vanuit allerlei andere adviezen hebben gelezen en eerder hebben besproken. Maar het is dus wel interessant dat dit nu van dit orgaan komt, dit wetenschappelijke Europese orgaan.
SPEAKER_00Superbelangrijk adviesorgaan van de Europese Commissie. En ja ze kunnen dat niet zomaar te zijde leggen. En ja, ik denk ook dat juist dit soort rapporten op zichzelf zouden natuurlijk al kunnen helpen in het bestrijden van desinformatie. Omdat het gewoon een hele goede wetenschappelijke basis is over vleesvervangers en wat ze kunnen betekenen.
SPEAKER_01En dan nu de grote vraag, gaat de Europese Commissie hier iets mee doen? Want we zien toch eigenlijk juist een beweging de andere kant op.
SPEAKER_00Mogen die vleesvervangers vervolgens ook wel, laten we zeggen, vega burger heten, of moet je het vega schijf noemen?
SPEAKER_01Precies, ja, de vraag die elke keer weer terugkomt.
SPEAKER_00Ja, ook dat komt steeds terug. Ik denk de laatste keer met Pablo bespraken jullie dat dit weer speelden. Dus er is een voorstel gedaan in de landbouwcommissie van het Europees parlement om allerlei benamingen, zoals worst of burger te verbieden voor plantaardige producten. Die is helaas wel door die commissie heen gekomen. Dat betekent dat er nu plenair over wordt gestemd, dus door het volledige Europees parlement. Dus dat is best wel code groot op dit moment.
SPEAKER_00En eind oktober, zeg ik even uit mijn hoofd, maar het staat ook nog niet helemaal vast, zou erover worden gestemd. Dus tot die tijd wordt het hard diewen en trekken en op de bel slaan om te zorgen dat die voot ook weer in ons voordeel uit zou vallen.
SPEAKER_01Ja, potvoor. Wel tegenstrijdig eigenlijk. Dat er aan de ene kant dus zo'n wetenschappelijk advies is en aan de andere kant zo'n commissie hier gewoon.
SPEAKER_00Het was letterlijk in dezelfde week. Dus ik geloof de maandag het rapport en dan de woensdag of de donderdag de landbouwcommissie.
SPEAKER_01Ja, en dat stelt dan eigenlijk de belangrijke vraag, hoe zwaar weegt de wetenschap in politieke beslissingen?
SPEAKER_00Ja, ik deel die zorg, begrijp ik niet verkeerd. Maar ik denk ook dat dit ergens een beetje een toevalstreffer is. Dit advies is in de eerste instantie bedoeld voor de Europese Commissie. Dus heel platweg de Europese regering. En het is nu een individueel parlementslid, wat dit heeft voorgesteld in het Europese parlement, in de landbouwcommissie daar. Dus je kan het denk ik niet één op één zeggen, maar ik ben het wel met je eens dat het parlementarius ook zou passen als ze de wetenschap er wel in zouden meenemen.
SPEAKER_00Ja, goed. Het zijn in ieder geval fantastische argumenten voor de lobby om te stemmen tegen het voorstel.
SPEAKER_01Kijk, ja, dit gaat dus gewoon weer een nieuw hoofdstuk krijgen. Langlopende dossiers. We dachten dat het voorbij was een paar jaar geleden, maar de industrie blijft zich verzetten. Dan over langlopende dossiers gesproken, moeten we toch nog even studio stikstof induiken. Want ik moet even terugkomen op het publiceren van die veehouderijgegevens. Daar probeerde demissionair minister Femke Wiersma een stokje voor te steken. Je weet het vast nog wel dat journalisten van het NRC Follow the Money en Omroep Gelderland de uitstootgegevens opvoegen van landbouwbedrijven.
SPEAKER_01Want daarmee wilden ze dan onderzoek doen naar de effectiviteit van het stikstofbeleid. En de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, RVO, die wilde die gegevens dus ook inderdaad openbaar maken. Want dat moest ze ook, vanwege dat internationale verdrag van Aarhu's. Maar Wiersma weigerde dat. En de rechter oordeelde dat ze daarmee misbruik maakte van haar bevoegdheden. Nou, inmiddels hebben NRC Follow the Money en Omroep Gelderland een kort geding aangespannen tegen Wiers. Maar om gewoon te zorgen dat die gegevens echt boven water komen. En de uitspraak in die zaak was.
SPEAKER_00Vrij gênant als je als minister wordt gedachtvaart door een paar grote journalistieke media, zou ik even bij willen zeggen. Maar sorry.
SPEAKER_01Dat zou je zeggen, ja, maar ik vraag me af of ze zich er heel veel van aantrekt. Maar goed, de uitspraak was op 4 september. En inderdaad, ze moet de emissiegegevens over 2023 vrij gaan geven van in ieder geval agrarische ondernemingen in Gelderland. En sterker nog, en dit is wel heftig, dat is op straffen van een dwangsom van 50.000 euro per dag. En dat gaat dus over belastinggeld natuurlijk. Op het moment dat niet zou doen. Dat gaat niet van haar eigen spaarrekening af.
SPEAKER_00Ja, dat is heel heftig. Maar het bedrag is heftig. Maar wat je er misschien ook in zou kunnen lezen, is dat de rechter niet vertrouwt dat ze het gaat doen. Ik ken veel van dit soort uitspraken. En vaak dan zegt de rechter van ja, hallo overheid, je had dit moeten doen, dus ga het nou maar doen. En dan leggen ze geen last onder dwangsel op, omdat er ook onze instituties onderling bedracht, ook een zekere overlijkheid natuurlijk. Dus ik had het ook, ik schrok er heel erg van dat dit werd opgelegd.
SPEAKER_01Nou, het landbouwministerie heeft dan ook laten weten de uitstootsgegevens van die Gelderse veehouders binnen twee weken te publiceren. En eerst zal weersmaar de betrokken boeren zelf informeren dat hun gegevens openbouw. Ja, ik snap niet waarom dat allemaal. Ik bedoel, we sturen een persbericht uit. Waarom moet iedereen een individuele brief? Zo moeilijk moet dat niet zijn. Maar goed, ze gaat netjes alle boeren zelf informeren. En trouwens, toch nog even, wat best ontluisterend is, is dat ze dus zelf ondertussen vindt dat ze heel erg goed bezig is in het stikstofdossier.
SPEAKER_02Ja, toch ik.
SPEAKER_01Ja, en ze zeggen, dat is ook weer interessant, dat anderen dat ook vinden. In het Financieel Dbad stelden ze dat RIVM, het Planbureau voor de Leefomgeving, de Weur en Deltaris positief waren over haar plannen. Die organisaties zelf waren daar eigenlijk best wel verontwaardigd over. En die onderschrijven de uitspraak helemaal niet. En ze concluderen dat de plannen van het demotionaire kabinet lang niet genoeg zijn om de wettelijke stiks of doelen van 2035 te halen. En ik vind het eigenlijk een soort van beetje Trumpeaanse tactiek of zo, een soort post-truth tijdperk.
SPEAKER_01Als ik gewoon roep dat iedereen mij fantastisch vindt.
SPEAKER_00En ondertussen is dat overleg met werkgeversorganisaties, natuurorganisaties of stikstofplannen ook helemaal in de modder gelopen. En die is kennelijk gestaakt, zijn ze opgestapt. En motie voor wantrouwen ingediend vorige week tegen Wiersma.
SPEAKER_01Is dat zo?
SPEAKER_00Ja, de Partij voor de Dieren. Da wordt volgende week over gestemd.
SPEAKER_01Oké, op basis van wat?
SPEAKER_00Ja, op basis van stiksteltossier. Ik heb geen vertrouwen meer in de minister. En ik durf niet te voorspellen wat er wordt gestemd. Ik verwacht dat dat moment denk ik, nou, een minister die al dubbel demotionair is, wordt niet nog een keertje weggestemd, denk ik.
SPEAKER_01Het is een extra signaal natuurlijk.
SPEAKER_00Dat is echt een extra signaal. Dan wat positiefs. Want ik heb natuurlijk altijd een beetje een brede interesse en een voorliefde misschien wel voor allerlei nieuwe technieken die onze eiwittransitie zouden moeten versnellen. En daarom vond ik leuk in de Gelderlander stond er een artikel waarin ze schreven dat er in Ede een nieuwe precisiefermentatiefabriek wordt geopend. Dus echt een grote productiefaciliteit voor het maken van dierlijke eiwitten door fermentatie.
SPEAKER_00En het gaat daarbij dan om zowel eiwitten voor kaas zonder dieren als voor vlees zonder dieren. Gewoon heel erg simpel gezegd.
SPEAKER_01Dus echt door in de breedte.
SPEAKER_00Exact. En er staat nu al een fabriek in Maastricht van Mozamine. Daar hebben we het denk ik al vaker over gehad dat ze weer voor kweekvlees. Deze nieuwe faciliteit gaat PFF heten. My best friend for Even gehapje. De Biotechnology Fermentation Factory. En ze hebben daar twee grote bioreactoren waar speciale schimmels, gisten, bacteriën en microalgen op grote schaal gekweekt kunnen worden.
SPEAKER_01En gaan zij dan een eigen merkstart of een eigen lijn neerzetten?
SPEAKER_00Ja, goede vraag. Wat ze gaan doen is eigenlijk andere bedrijven helpen met hun productie. Dus ze maken niet zelf een eindproduct. Maar wat blijkt, is dat heel veel start-ups gewoon moeite hebben om op te schalen, om de volgende stap te zetten. En van die laboratoriumfase naar de echte productie, daar zit dan die fabriek bouwen.
SPEAKER_01Het is allemaal moeilijk.
SPEAKER_00En daarom is er nu één fabriek die verschillende start-ups gaat helpen. Het is natuurlijk complex en duur om dat neer te zetten. Er zijn veel investeringen nodig. Dat is niet haalbaar voor start-ups. Maar nu is er onder meer met 12,5 miljoen euro subsidie. Worden die risico's en onzekerheden toch wel afgetekt voor die startups. En hopen we, ook hoop men daar de volgende stap te kunnen zetten.
SPEAKER_01Helder. Dan wil ik even met je de duistere kant van de vleessector induiken.
SPEAKER_00In tegenstelling tot de lichte kap.
SPEAKER_01In tegenstelling tot de bright en shiny kanten van de vleessector, inderdaad. Misschien herinner je je nog wel dat paardenvleesschandaal uit 2013. Toen bleek dat haar paardenvlees verkocht werd als rundvlees.
SPEAKER_00Als mijn coming out als destijds nog vega op mijn oude werk.
SPEAKER_01Oh ja?
SPEAKER_00Ja, iedereen was heel boos dat er paardenvlees in zat. En ik zei, ja, ik snap wel dat je boos, maar het is niet per se anders dan eten van koeien. Eet jij geen vlees dan, had ik daar nog nooit verteld. Sorry, ga hoor.
SPEAKER_01Nee, maar het was inderdaad rare selectieve verontwaardigingen, dat dat opeens heel erg was. Maar goed, je wil natuurlijk wel weten wat je eet. En naar aanleiding van dat schandaal deed destijds de onderzoeksraad voor Veiligheid onderzoek naar de slachthuizen en de vleesverwerkende sector. En ze publiceerde echt een heel kritisch rapport over allerlei fraude en misstanden en zoemelen. En de inspecteur-generaal van de NVWA die reageerde dat de vleessector ethisch besef miste en aan normvervaging leed. Nou, er moest dus echt wel flink wat gaan veranderen.
SPEAKER_01En heel interessant. NRC die deed onderzoek naar is er nou inmiddels iets veranderd? En daarvoor onderzochten ze één hele grote speler. En ik vond het een beetje gênant. Ik had daar dus echt nog nooit van gehoord. Maar het is dus een vleesgigant van Hessen. En dat is een internationale speler met een omzet van ruim 500 miljoen.
SPEAKER_00Ik ken het ook niet hoor. Nee, bizar.
SPEAKER_01Ja, maar dat doen ze dus ook echt wel hun best voor. Ze hebben geen PR-afdeling. Of misschien juist een PR-afdeling die zorgt dat ze niet in het nieuws komen. Het is wel echt een heel interessant bedrijf. Want ze hebben zich dus gespecialiseerd in het opwaarderen van die onderdelen van een geslachtdier die anderen als slachtafval weggooien. En denk dan bijvoorbeeld aan het misschien moeten we hier even een kleine waarschuwing doen voor de luisteraars die dit soort dingen ontsmakelijk. Dus er volgt een onschmakelijke passage, laat het zo zeggen. Denk dan bijvoorbeeld aan het slijm van varkensdarmen en aan de strotten van runderen.
SPEAKER_01En dan lees ik even een quote voor uit een artikel over dit bedrijf. Inmiddels baat het vleesbedrijf in tientallen slachthuizen in Nederland, Oost- en West-Europa en Zuid-Amerika darmlokalen uit. Een soort shop-in-shops in de hoekjes van slachthuizen. Daar gaat het witte pakket van het varken of rund heen. En dat zijn dan de dampende ingewanden, vol strond, van strot tot anus. Uit dat pakket snijden medewerkers delen die het bedrijf opwerkt tot producten voor consumptie of tot farmaceutische ingrediënten.
SPEAKER_01Nou, dit geeft even een beetje een sfeerbeeld van het bedrijf.
SPEAKER_00Je gaf een waarschuwing van de luisteraars.
SPEAKER_01Ik heb het jou niet gewaarschuwd. Daarnaast runt het bedrijf een handelsnetwerk. Toch even, Joey, laten we eerlijk zijn. Als dierengeslachtwoordig is het natuurlijk wel tof dat er zoveel mogelijk van die dieren gebruikt worden. En het is natuurlijk hartstikke mooi dat daar een soort waarde voor gevonden wordt.
SPEAKER_00Dat ben ik helemaal met je eens.
SPEAKER_01Het is makkelijk voor het in een smerig verhaal. Ze runnen daarnaast een handelsnetwerk van wel honderden vennootschappen die allerlei andere dierlijke restproducten en organen verkopen. En denk dan aan varkens, oren en baarmoeders die naar Aziatische landen gaan. Maar dan hebben ze ook nog een wereldwijde handel in blazen, magen en alvleesklieren. Nou goed, dan dus terug naar die vraag: is er nou iets verbeterd in de vleessector? Nou, spoiler alert. Afgaande op dit bedrijf is er eigenlijk vrij weinig veranderd sinds 2013.
SPEAKER_01En NRC noemt een aantal misstanden. De laatste jaren zijn er bijvoorbeeld vier mensen met wie het bedrijf Zaken deed in het celbeland, echt specifiek voor bedrijfsgerelateerde zaken. Er loopt bijvoorbeeld een strafrechtelijk onderzoek in België naar gesjoemen met kiplicenties. Er is een handelsagent opgepakt in China. Dan is er ook nog gedoe over zakenpartners met Hesbolla, banden en een vleesschandaal in Brazilië. Het laatste schandaal komt uit Spanje. Daar speelt een hele grote fraudezaak in één van de fabrieken van Hessen.
SPEAKER_01En het gaat dan om meer dan 600.000 euro aan niet-onderbouwde betalingen. Maar ook hier deed de directeur geen aangifte uit angst voor reputatieschade. Dan zijn er nog spookfacturen, fictieve BV's en onverklaarbare creditcard uitgaven. Kortom, allerlei dingen die gewoon niet netjes opereren zijn van een bedrijf. Maar wat ik toch het meest chockerend vind, en waar ik echt even bij stil wil staan, is echt de zaken die er spelen rondom ongelabeld of omgekat vlees.
SPEAKER_00Dus eigenlijk waar het in 2013 verkeerd ging.
SPEAKER_01Precies. Het kan dus zijn dat dan op dat vlees het land van herkomst wordt veranderd, of dat de houdbaarheidsdatum van het vlees wordt aangepast, om er iets te noemen. Maar het kan ook bijvoorbeeld dat paardenvlees wordt omgelebeld tot koeienvlees. Maar wat er ook gebeurt, en dat is eigenlijk nog problematischer lijkt me. Dat vlees dat eigenlijk alleen geschikt is voor diervoer of voor veevoer, wordt omgeleeld tot consumptievlees voor mens. En NRC gaf hier heel concreet vier bronnen die vertelden hoe categorie 3 kippenpoot.
SPEAKER_01En categorie 3 betekent alleen maar geschikt voor dierlijke consumptie. Hoe dat wordt geëxporteerd naar China als categorie 3 vlees. En vervolgens wanneer het China in is, wordt omgekat naar vlees dat geschikt is voor menselijke consumptie. Dat is natuurlijk niet alleen vrouw, maar het is ook nog eens echt gevaarlijk. Want dat categorie 3 vlees kamens met zijn met salmonella, want daar kunnen bijvoorbeeld resten van poep in zitten. Dus dat zijn echt wel hele ernstige zaken. Nou dan omschrijft de NRC ook nog dat oud werknemers vertellen over vlees dat groener is dan gras.
SPEAKER_01En dat klinkt heel fijn, groen als gras.
SPEAKER_00Maar in dit geval gaat het schimmel over schimmel.
SPEAKER_01Ja, inderdaad. En over vlees dat parasieten bevatten, maar dan vergens toch door wordt verkocht. En ook wel dat medewerkers vertelden dat klanten klaagden over dat hun runtvlees er zo zwart uitziet. Maar dat betekent dus dat het over het algemeen dan paardenvlees lijkt te zijn. Dus ja, gewoon precies die misstanden die er toen zo'n tien jaar geleden al aan de hand waren.
SPEAKER_00Dit is wel misstand op misstand op misstand. Dus in klopt in fiscaal.
SPEAKER_01En de vraag is, is dit nou heel inherent aan die vleessector? Want het is natuurlijk uiteindelijk alleen maar een onderzoek naar één bedrijf. Maar je leest eigenlijk wel tussen de regels van het NRC-artikel door dat de sector wel heel gevoelig is voor dit soort misstanden. En dat heeft er vooral mee te maken dat het vlees langs ongelooflijk veel schakels gaat. Dus het gaat via heel veel landen, allerlei handelsbv'tjes. En het is al moeilijk genoeg om binnen een land een stroom te controleren. Van er is zoveel kilo vlees voor mensen verkocht en zoveel ingekocht, laat staan als dat via zes verschillende landen gaat.
SPEAKER_01En dan is het ook nog eens zo dat in Nederland de NVBA al heel erg onderbezet. In andere landen is die situatie vaak eerder slechter nog, dan beter. Dus weinig toezicht. Dan gaat het ook nog om enorm grote partijen, er worden natuurlijk 80 miljoen, nee, wat zeg ik, 80 miljard dieren geslacht per jaar. En dat gaat dus ook om ongelooflijk veel restproducten met hele lage marges. Dus ja, die sector staat ook heel erg onder druk. En ik zat er zelf nog aan te denken van kijk, een komkommer kun je niet als een avocado verkopen.
SPEAKER_01Maar het is een beetje een anoniem product, weet je wel. Het ene bergvlees, waar kun je niet bijna niet zien. Dan kun je niet direct aan zien dat er salmonella in zit, of dat nou beter of slechter vlees is, of dat nou koede vlees of recht vlees. Dus ja, de sector is wel gevoelig voor dit soort punten.
SPEAKER_00Te veel gelegenheden waar het kan. Er is te veel reden om het te doen.
SPEAKER_01Wat er nu precies met deze bevindingen van NRC gebeurt, is nog maar de vraag. Maar ik kan me toch heel goed voorstellen dat die onderzoeksraad voor Veiligheid naar aanleiding hiervan besluit om zijn onderzoek na twaalf jaar te vernieuwen en nog meer druk te gaan leggen op controlerende instanties.
SPEAKER_00Daar lijkt wel aanleiding voor in ieder geval. Dan ga ik toch een bruggetje maken naar een veel technischer onderwerp? Want de Internale Standardisatieorganisatie, oftewel de ISO, ISO in het Engels, heeft de definitie voor plantaardig vastgesteld.
SPEAKER_01Hoe moeilijk kan dat zijn?
SPEAKER_00Ja, dat klinkt inderdaad, hoe moeilijk is het nou? En waar ben je nou? Hoe belangrijk is het nou helemaal? Maar dat is nog best wel ingewikkeld.
SPEAKER_01Plantaardig is nog iets wat van een plant komt, en niet is iets wat van een dier komt, toch?
SPEAKER_00Nee, dat ben ik helemaal. En ja, daar is men ook al ongeveer op uitgekomen. Of helemaal, dat zal je niet verbazen. Maar het heeft jaren gekost om tot deze definitie te komen. Ik kom zo meteen op de definitie hoor. En met Prover hebben we er overigens ook wel wat aan bijgedragen, met name mijn collega Martien overigens aan het totstand komen van deze definitie. Want de betekenis van plantaardig, ik heb dat ook maar pas geleerd sinds ik hier ben komen werken hoor. Maar de betekenis van plantaardig verschilt nogal van land tot land. En dat leidt tot verwarring.
SPEAKER_00Dus in Nederland geldt plantaardig sinds jaar en dag alleen voor producten die volledig zonder dierlijke ingrediënten zijn gemaakt, lijkt me vrij logisch hè. Maar er zijn voorbeelden in bijvoorbeeld België waar plantaardige falaf te koop is, maar daar waar het dan wel degelijk vet in zit. Dus zeker bij dat soort combinatiepakketjes, gaat het nog niet altijd goed. En bijvoorbeeld in bepaalde Aziatische landen is het bijvoorbeeld gebruikelijk om noodles met dierlijke bouillon toch plantaardig te noemen.
SPEAKER_00Dus er zijn een aantal gebruiken of onduidelijkheden, waardoor de ISO toch dacht, hier moeten we een standaard voor creëren en de markt eigenlijk een handje helpen. Dat hebben ze gedaan door twee categorieën te introduceren. Eén. Dat is voor producten die echt volledig plantaardig zijn en die mogen dus ook het leven op plantaardig dragen. Dat geeft misschien een antwoord op jouw eerste vraag. Plantaardig is toch gewoon alles wat niet dierlijk is. Dus denk aan eten op basis van pulvruchten, noten, groenten.
SPEAKER_00Maar ook ingrediënten gemaakt door micro-organismen zoals schimmels en bacteriën of precies fermentatie.
SPEAKER_01Oh, dat is interessant. Die worden wel allemaal als plantaardig gezien. In deze.
SPEAKER_00Definitie worden die wel als plantaardig gezien. Daar wordt ik inderdaad toch iets ingewikkelder. En dan zijn er ook producten die een kleine hoeveelheid dierlijke ingrediënten mogen bevatten, maximaal 5%. En die vallen in een aparte categorie. Die mogen dan niet zomaar plantaardig heten, maar wel Plant Strong.
SPEAKER_02Oh echt?
SPEAKER_00Deze internationale standaard gaat straks een basisvormen voor nieuwe wetgeving rondom labeling. Althans, dat is niet een gegeven, maar dat zien we vaak gebeuren bij nieuwe IJsselstandaarden. En de kans is ook groot dat retailers straks hun leveranciers gaan verlangen, dat ze gecertificeerde producten gaan leveren. Want dan kunnen die retailers vervolgens hun producten als plantaardig verkopen.
SPEAKER_01Oh ja, dus die producten moeten ook gecertificeerd worden als plantaardig. Maar dat betekent dus als ik, laten we zeggen, muzlireep op de markt breng, en die is plantaardig, dan moet ik hem gaan laten certificeren door ISO.
SPEAKER_00Het moet niet, het is geen verplichting.
SPEAKER_01Die mijn product gaat verkopen, die kan zeggen, wij willen dat jij dat certificaat hebt. Juist.
SPEAKER_00En dan moet je dus met je muzlireep en de verpakking ervan. Maar ja, dat klopt.
SPEAKER_01Oké, helder. Maar betekent het dus ook dat wetgevers nou internationaal straks die net niet helemaal plantaardige falafelballetjes in België gaan aanpakken, dat het gewoon nu niet meer in de wet plantaardig genoemd mag worden als je een bepaald percage, als je überhaupt iets dierlijks erin hebt zitten?
SPEAKER_00Ja, dat is een goede vraag. Het eerste is, nou die vanaf balletjes mogen nu geen plantaardig meer heten op basis van de ISO-standaard. Maar niemand is verplicht om die standaard te gebruiken. Maar wat we zien is dat het zo geaccepteerd is in de markt, dat dus de retailers het wel gaan verlangen dat die standaarden worden gebruikt. En dat heel veel wetgevers bij nieuwe wetgeving, bij nieuw beleid, zich houden aan die ISO-standaarden. En daar gaat dus een enorme, normerende werking van uit.
SPEAKER_01Dus dit kan een stap zijn naar een uiteindelijke internationale wet. Nou, gefeliciteerd. Want dit is iets waar jullie aan mee hebben gewerkt, begrijp ik.
SPEAKER_00Fantastisch hoor. Dan heb je dus een middag lang met een Excel sheet van letterlijk 70 pagina's. En dan ga je regel voor regel met allemaal internationale mensen. Staten die allerlei dierlijke belangen hebben. Dus die moeten s'nachts opstaan om via Zoom hier input op te leveren. Die zijn natuurlijk ook bloedzagrijnig. Dat zou ik ook zijn geweest.
SPEAKER_01Maar wacht zeggen die Excel sheet, wat ga je dan? Dan ga je alle producten. Valafanballetjes met feta.
SPEAKER_00Ja, er is iemand die vindt, wat vinden we eigenlijk van, die precisiefermentatie bijvoorbeeld. Allemaal mensen hebben op gereageerd. Wat ga je dan bespreken? Ja, het is echt. Als er iemand nog een leuke documentaire wil maken of zo, dan zou ik dit echt doen. Zo'n hele slow documentary. Fantastisch.
SPEAKER_01Klinkt alsof je heel heel goede muziekje onder nodig hebt om dit een beetje uit te kunnen zitten. Nou goed, respect dat jullie dat daaraan mee hebben gewerkt. En fijn dat er dan maar duidelijkheid is ook. Goed, dan wil ik weer even de vleesector met je induiken. En dit keer wil ik het gaan hebben over eenden. Over éenden. Want wie weet, komt er wel een einde aan de ende sector in Nederland.
SPEAKER_01Om te beginnen, misschien weet je nog wel die beelden die naar buiten kwamen, ik ga je er toch weer even aan herinneren, dat waren die beelden die de undercover onderzoeker Roel Bindijk maakte. Vooral over het vangen van de ene waarmee werd gesmeden, hoe ze dood werden geslagen tegen de muur, en doodgetrapt op verschrikkelijke beelden. Maar het lijkt erop dat de gemeente Ermel de vergunning in wil gaan trekken van de enige ene slachterij in Nederland. En die heette Thomas Ducto.
SPEAKER_01En dan staan ze niet de enige in Nederland, maar zelfs de enige in heel Noordwest-Europa. En ze slachten ongeveer 6 miljoen eenden per jaar.
SPEAKER_00Ja, als je het relateert aan andere dieren valt. Wat een aantal weer.
SPEAKER_01Die zijn dan voornamelijk bedoeld voor de expert. Dus we hebben eigenlijk in Nederland ook niet eens echt een ene industrie wat dat betreft. En ja, dit bedrijf ligt echt al jaren onder vuur. Om te beginnen hebben ze gewoon een aantal vergunningen niet op orde. Dat gaat over allerlei vergunningen voor hun gebouwen, voor hun huisvesting. Maar ook een natuurvergunning die niet op orde is. En waarvoor ze nu een dwangsom van 500.000 euro boven het hoofd hangt. Dus er blijkt gewoon van alles niet in orde. Omwonenden die klagen al heel lang over deze ene slachterij, vooral door standoverlast, wat ze zelf een lijkgeur noemen.
SPEAKER_01Maar daarnaast is er ook geluidsoverlast en allerlei onveilige verkeerssituaties. Het is blijkbaar gewoon niet prettig om daar in de buurt van die ene slachterijen te wonen. En dan liggen ze natuurlijk ook nog eens heel erg onder vuur van allerlei dierenrechtenorganisaties. Aan de ene kant, omdat überhaupt het leven van een in de ene sector, het staat zover af van het natuurlijke gedrag. Om maar iets te noemen. Alle eentjes zwemmen in het water. Behalve daar die ene die zien dus gewoon hun hele leven geen water totdat ze bij het elektrocutiebad aankomen.
SPEAKER_01Maar waarom lijkt er nou dus een einde te gaan komen? Nou, dat heeft dus te maken met al die vergunningen die niet op orde zijn. En nu was de gemeente Ermelop bezig om een soort allesomvattende vergunning. Eigenlijk houden die al heel lang de hand boven het hoofd van deze tomalse docto. En die waren bezig om een soort allesomvattende vergunning uit te geven waarmee in één klap alles toch legaal zou worden. Maar toen kwam er een tip van het openbaar ministerie om een uitgebreid Bibonderzoek te gaan doen naar Thomas deducte. Nou, de Bibop is die wet ter bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur.
SPEAKER_01Die is ingesteld om vermenging van criminele activiteiten met legale bedrijfheid tegen te gaan. En die wet moet dus voorkomen dat overheden bijvoorbeeld een subsidie geven of een vergunning geven aan een bedrijf dat onder andere criminele activiteiten ontplooit.
SPEAKER_00Heel veel in de horeca wordt dat veel gebruikt. Omdat daar veel van oud en veel crimineel geld zat.
SPEAKER_01Ja, dat kan ik me voorstellen.
SPEAKER_00Maar nu dus ook in de ene niet aankomen.
SPEAKER_01En dat komt nadat de fiscale inlichting en opsporingsdienst Field en de Nederlandse voedsel- en Warenautoriteit in september al een inval deden op twee locaties van dit bedrijf, omdat ze houdbaarheiddata op verpakkingen zouden worden aanpast. Daar heb je hem weer. Bijvoorbeeld bevroren eend die dan tegen het eind van de houdbaarheid aanloopt, gewoon opnieuw te verpakken en opnieuw een datum te geven. Nou goed, en dan zou er ook nog eens, dit is een lang verhaal, echt een opeenstapeling weer. Dat zou ook een ernstig gevaar zijn dat de slachterij wordt misbruikt voor criminele doeleinden.
SPEAKER_00Vandaar het Openbaar Ministerie dus, denk ik al. Want precies, als OM era aan te pas komt, dan is iets strafrechtelijks aan haar.
SPEAKER_01Precies, dan is er meer aan de hand. Ja, inderdaad. Helaas kunnen we er dus niet meer over zeggen op dit moment. Want er is nog helemaal niks naar buiten gekomen over dat Bibobonderzoek. Maar het heeft er dus wel toe geleid dat de gemeente op dit moment gewoon geen vergunningen meer kan en mag uitgeven aan dit bedrijf. En dat betekent dus gewoon dat ze ja echt moeten gaan stoppen. Nog voor de zomer zal de ene slachterij helemaal gesloten moeten zijn. Nou, de directeur, meneer Thomas zelf, die is natuurlijk heel boos op de gemeente. Want die dacht net dat hij bijna alles in kannen en kruiken had. En vervolgens lijkt het juist met een U-bocht de andere kant op te gaan.
SPEAKER_01En de vraag natuurlijk is, wat betekent dit voor de ene sector in Nederland? Want er zijn zo'n 30 enehouders in Nederland. Die gaan op dit moment dus naar deze slachterij, ze hebben geen andere optie in Noordwest-Europa. Ja, de eerst dichtst bij zijnde zouden zijn in het Verenigd Koninkrijk of in Ierland. Ik zou zeggen dat wil je die dieren niet aandoen zo'n lang transport. Maar ik denk ook dat het te kostbaar wordt.
SPEAKER_00Ik ken de business case van een houders niet perfect. Maar dat zou je inderdaad zeggen dat dat gewoon een hele afzetmarkt in één keer komt te vervallen.
SPEAKER_01Ja, en ik ben ook heel benieuwd wat dit dan zou gaan betekenen. Gaan zij dan een soort compensatie vragen van de overheid, omdat hun enige slachterij gesloten is of ja, is daar überhaupt grond voor, weet ik niet hoor. Dat is dus een interessante vraag. Wat hier vervolgens gaat gebeuren. Dit dossi speelt nu dus nog volop. Maar de kans is in ieder geval heel groot dat er straks geen ene meer zwemmen. Pardon, lopen ofgesloten zitten in stallen in Nederland.
SPEAKER_00We moeten deze misschien even op een andere manier introduceren. Want voordat we deze opname begonnen, hebben wij een filmpje gekeken samen van een Duits onderzoek naar varkens. En het onderzoek heette Vakens op de loopband. En het is dus een onderzoek naar dat als er varkens zijn die zich in een kleine ruimte moeten bewegen. Nou, gebeurt het wel eens, zou je zeggen.
SPEAKER_01Ik kom er al eens voor in de vaccinatie.
SPEAKER_00Dat ze dan de mogelijkheid krijgen om zelf even op een loopband te gaan om even te kunnen rennen, zodat ze nou ja wat fitter en vitaler en zich fijner voelen en minder vervelen.
SPEAKER_01Even voor de mensen die vragen de wat? Ja, de loopband. Dus zoals je in de gym hebt. Een trepmolen had.
SPEAKER_00En nou ja, een park kan daar dan zelf voor kiezen of die dat wil. Dat dan wel. Dus ze kan met ze snuit het juiste deurtje open, loopt de loopband op en die snuit ook de knop in. En dan begint die loopband te lopen en dan kan die even trippelen.
SPEAKER_01En de onderzoekers waren er in al hun wijsheid achter gekomen dat dieren het fijn vinden om zelf een beetje controle over hun activiteiten te hebben en dat ze willen bewegen.
SPEAKER_00De ene die vond het dan heel erg leuk, en de andere was dan wat liever luidam moe. Maar ja, het moet toch al moest allemaal vanuit vanuit de varkens zelf komen. En goed, ze hielden dan heel nauwgezet bij hoe vaak dat gebeurde, hoe vaak ze dan liepen en dat soort gegevens. Ja, allemaal met in het achterhoofd, dat dat het uiteindelijk voor een soort revolutie zou kunnen zorgen in dieren welzijn. Terwijl wij keken het natuurlijk wel bekeken het door onze bril. Maar van wij vinden dat dit dan misschien een hele kleine mini-verbetering is in een systeem wat van gekanten klopt.
SPEAKER_00En ja je zou kunnen zeggen, zet, de deur van de stal open. Je kunt even door het weiland lopen, bijvoorbeeld maar nee, we hebben het nu over een loopband.
SPEAKER_01Ik vind dat het eigenlijk bij mensen al idioot dat je in de auto ergens naartoe gaat en dan vervolgens in een sportschool op een lopende band gaat aan de elektriciteit is aangedreven. En bij varkens denk ik helemaal van, weet je, inderdaad zet de deur op. Wat is er mis met een wij, die varkens kunnen zelf voor hun bewegingen. Ik vind dit weer echt zo'n heel klein stukje symptoombestrijding.
SPEAKER_00Ja, symtoombestrijding, dat is het is. Dat ik zelf wel ook een binnenfietstrainer heb. Ik ben een van die mensen waar jij daar zo heen. Dat fiets ik buiten. Da moet ik nog over hebben. Maar zonder grappig, dat filmpje zullen links in de shownote zetten, denk ik. Wat ik er leuk aan vond, is dat je ziet wat een slimme beest het eigenlijk zijn. Dat we in staat zijn om dat te snappen, deurtje open, naar de loopband knop indrukken, ander deurtje weer eruit.
SPEAKER_00Maar verder was het gewoon een hele bevreemde ervaring om dit te kijken.
SPEAKER_01En tegelijkertijd moeten we denk ik toch ook toegeven wat we er ook van vinden. Dat het voor die ene vakk in die ene stal nu waarschijnlijk toch een verbeteringetje is, dat hij tenminste iets kan doen.
SPEAKER_00Ja, dat klopt. Voor die paar vakkers is het beter. Maar ik zou toch zeggen, alle resources, tijd en geld en denkkracht die in dit onderzoek zit, zou je ook op een andere manier kunnen besteden als je het hebt over dierenwelzijn. En efficiënter, denk ik.
SPEAKER_01Nou, dat dan voor de varkens. Ik heb tot slot nog een kleine tip: namelijk de volgende editie van Eet mij niet, die vindt plaats op 3 oktober, dat is de derde editie. En Eet mij niet is dat programma Inpakhuizen Zijgen in Amsterdam. Ben je erbij, trouwens? Ik ben erbij aan.
SPEAKER_00Jij bent er echt bij, toch?
SPEAKER_01Ja, ik mag hem modereren die avond.
SPEAKER_00Ik zit gewoon in publiek.
SPEAKER_01En de avond is een initiatief van de bevlogen kunstenaar Mark Schalk. En die heeft nog steeds als doel om van Amsterdam een vleesvrije stad te maken in tien jaar. Dat doel begon zo'n drie jaar geleden. We liggen nog niet helemaal op koers, kan ik zeggen. Maar ik waardeer de ambitie. Die avond gaat natuurlijk ook weer van alles voorbij komen. Vaak een ontzettend vol programma. Maar dit keer staat dan echt centraal, vooral de zorgsector en wat de Amsterdamse zorgsector doet om plantaardiger te worden. En ik ben natuurlijk ook heel benieuwd van wat is de gemeente nou concreet aan het doen de afgelopen jaren en is dat een beetje aan het opschieten.
SPEAKER_01Dus daar gaan we het over hebben op 3 oktober in pakhuizenswijger in Amsterdam. Nou, Joey, dan zie ik je daar. En ja, vast ook al veel meer luisteraars.
SPEAKER_00Ja, superleuk, altijd leuk als we mensen die luisteren dit spreken krijgen.
In 2022 startte het ROC van Amsterdam de opleiding tot Plant Based Chef, de eerste plantaardige koksopleiding van Nederland. De eerste klas zat al snel vol. Maar dit schooljaar is er geen nieuwe klas. Er waren te weinig...
Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Ongehoord komt met stuitende beelden van bekroonde boeren...
Onlangs werd bekend dat kweekzalmen tegenwoordig kippenresten gevoerd krijgen. Het veroorzaakte veel ophef, maar eigenlijk is het slechts een voetnoot in een dossier dat vaak onzichtbaar blijft: De aquacultuur. Hoe ziet...
Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Nieuwe organisatie zet zich in om “secundair” dierenleed in...
Veel vegans inspireren iemand in hun omgeving om ook vegan te worden. En als elke vegan één ander vegan maakt, eet heel Nederland binnen zeven jaar geen vlees, vis, zuivel en eieren meer. Maar waarom gebeurt dat niet?...