Skip to content
PodSubs
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEvents
More
BlogPodCred
Menu
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEventsBlogPodCredNetworksSign in
Join nowSign in
  • Shows
  • People
  • Jobs
  • News
  • More
    • Guests
    • Events
    • Blog
    • PodCred
    • Networks
    Join nowSign in

Studio Plantaardig

Studio Plantaardig artwork

Vegan Journaal #75: Vis-sector wil graatje meepikken van de eiwittransitie

Dec 12, 202534 minAudio
ShareXLinkedInFacebookWhatsAppEmail

Gezondheidsraad: minder vlees, meer peulvruchten. Advies vogelgriep 20 jaar genegeerd. Geitenonderzoek overtuigt Wiersma niet. Subsidies promotie visconsumptie. Schimmeleiwit The Protein Brewery goedgekeurd. Stille zeewierrevolutie. _____________________________________________________ Samen maken we meer mogelijk, steun onze podcast en help ons groeien met jouw donatie: studioplantaardig.nl/donatie _____________________________________________________ In het Vegan Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman (ProVeg) het laatste nieuws door op het gebied van de 'eiwittransitie'. Met dit keer: Gezondheidsraad herziet richtlijnen goede voeding: nog minder vlees, en meer peulvruchten Advies over vogelgriep wordt al twintig jaar genegeerd. ‘Wat we nu doen is op het randje van verantwoord’ Wiersma wilde en kreeg meer onderzoek naar geiten, maar is nog steeds niet overtuigd Deep dive: Subsidies voor promotie van visconsumptie Schimmeleiwit van The Protein Brewery goedgekeurd door EFSA Is er een stille zeewierrevolutie gaande? Tip: WWF traineeship https://www.wwf.nl/kom-in-actie/met-tijd/foodies-for-nature Presentatie: Esther Molenwijk, Stichting The Food Revolution ism ProVeg Nederland, Pablo Moleman Research & Redactie: Diana de Veld, Jenny Pannenbecker, Pablo Moleman en Esther Molenwijk Audio mixage: Marlon van der Pas, Nothing Blank Help ons het plantaardige nieuws te verspreiden: deel deze podcast. Ga naar studioplantaardig.nl en volg ons via BlueSky, Mastodon, Instagram, Facebook, YouTube, TikTok & #StudioPlantaardig Geef onze podcast ook een rating en schrijf een mooie recensie. Alvast enorm bedankt!

Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.

Transcript

From the show. Tap a time to play from there.

SPEAKER_00Verbeter de wereld met vorkmis. Mijn naam is 6 Molenwijk.

SPEAKER_01En ik ben Pablo Moleman.

SPEAKER_00En dit is het Vegan Journaal. Nou, Pablo, bij de vorige opname hoorde ik nog Indiase vogelgeluiden achter je. Maar nu hoor ik alweer een andere vogel door de microfoon komen.

SPEAKER_01Ja, ik had net het gevoel dat we keihard werden uitgelachen. Maar dat waren dus de Koekeburra's. Dan weet je misschien al waar ik zit nu.

SPEAKER_00Ik ben blij dat ik voorkennis heb, want dit soort informatie heb ik dus niet paraat in mijn hoofd, maar ik weet inmiddels dat jij in Australië zit.

SPEAKER_01Ja, ik ga me de komende drie maanden verdiepen in hoe de eiwit transitie er aan deze andere kant van de aardbol voor staat.

SPEAKER_00Man, wat interessant. Wat leuk. Maar misschien goed voor het luisteren om te zeggen, we hebben India nog niet helemaal afgesloten, want er komt nog een landenspecial van jou over India.

SPEAKER_01Ja, daar wordt nu hard aan gewerkt, maar nu maar eerst eens even bekijken hoe het dan eigenlijk gaat met de eiwit transitie in Nederland.

SPEAKER_00Ja, want wij gaan weer beginnen met een update van de vogelgriepen. We kunnen er niet omheen.

SPEAKER_01En een update uit de geitenhouderij, want het onderzoek waar minister Giersma om vroeg, dat is er nu wat gaat ze ermee doen?

SPEAKER_00Nou, ik ga de wereld induiken van vissen en dan eigenlijk vooral de visserijpromotizies.

SPEAKER_01En er is voor het eerst een schimmelijwit goedgekeurd in de Novo Food Procedure. Wat gaan we daarmee kunnen?

SPEAKER_00Daarnaast gaan we het hebben over zeewier.

SPEAKER_01Maar eerst de gezondheidsraad. W heeft de richtlijnen goede voeding gedeeltelijk herzien. En dat gebeurt niet elke dag. De laatste keer dat die richtlijnen werden herzien, dat was in 2015, dus dat is tien jaar geleden. En nu zijn ze dus opnieuw opnieuw geüpdate. Waarbij er specifiek de adviezen rondom eiwitrijke producten onder de loep zijn genomen. Dat wil dus zeggen dat ze al het wetenschappelijk onderzoek dat er sinds 2015 is bijgekomen, hebben bestudeerd en hebben gekeken van welke aanpassingen zijn er nodig.

SPEAKER_00En de vraag is natuurlijk: gaat het de goede kant om? Ben je tevreden met wat er is gepubliceerd?

SPEAKER_01Ik kan hier heel goed mee leven, ja, absoluut. Dus ja, misschien even terug naar het laatste advies. In 2015 adviseerden ze al dat we meer plantaardig en minder dierlijk moesten gaan eten. Dat was zelfs de kern van het advies. Dat zijn niet mijn woorden, maar de hunnen. Dus ja, dat was eigenlijk al heel fijn. Wij zou kunnen zeggen, wat valt daar nog verder aan te verbeteren? Nou, ze adviseren nu nog meer plantaardig dan ze al deden en nog minder vlees. Want in 2015 was de aanbevolen verhouding nog 50-50.

SPEAKER_01Hebben ze in 2023 al een tussenrapportje uitgebracht waarin ze zeiden van nou dat zou eigenlijk 6040 moeten worden. En die 6040 doelstelling hebben ze nu veel concreter ingevuld over hoe dat er dan uit zou moeten gaan zien. Eerder adviseerden ze bijvoorbeeld maximaal 300 gram rood vlees per week. En dat is nu nog maar 200 gram. En zo min mogelijk bewerkt vlees. Dus eigenlijk zeggen ze daar gewoon liefst geen bewerkt vlees.

SPEAKER_01Een totaaladvies voor hoeveel vlees zit er niet in. Het voedingscentrum heeft dat wel met 500 gram per week. En de vraag is nog even van gaat het voedingscentrum dat dan nu ook verlagen, naar aanleiding van dit advies? Die kans zit er zeker in. Dus ja, sowieso is dit echt een flinke aanscherping weer. Nederland heeft nu een strenger vleesadvies dan dat we hadden, en ook strenger dan de meeste andere landen. Maar het is nog niet zo streng als dat Planetary Health Diet. Wat volgens mij waar we het een maandje geleden over hadden, dat ook geüpdate was.

SPEAKER_00Ja, en Pablo, ik ben benieuwd. Is die verlaging van het aantal vlees dat je zou mogen eten, is die echt puur gebaseerd op de gezondheidsinzichten die ze nu hebben? Of is die ook gebaseerd op de planetaire inzicht van wat zou beter zijn voor onze planeet?

SPEAKER_01Allebei, allebei. Dus dat is sowieso ook wel een hele goede zaak, vind ik eigenlijk aan de manier waarop we dit nu in Nederland aanpakken. Dat voorheen ging het alleen om gezonde voeding en nu gaat het om wat ze noemen goede voeding. Waarbij ze dus ook kijken van ja, als we heel Nederland gezond gaan eten, kan de aarde dat dan ook nog hebben? En het was misschien een beetje ver. Maar tien jaar geleden zeiden ze ook al: voor het milieu zou het eigenlijk 60-40 moeten zijn, maar we durven dat nog niet aan te bevelen, omdat we niet weten wat dat dan doet met onze gezondheid.

SPEAKER_01En dat hele tussenonderzoek, dat ging er dan eigenlijk naar om te kijken: is het ook goed voor onze gezondheid als we zoveel plantaardig gaan eten? En dat bleek dan dus zo te zijn.

SPEAKER_00Ja, ik snap het.

SPEAKER_01Dan gaan we door naar de pulvruchten. Dat is helemaal nieuw. Daarvoor hebben ze nu ook een advies opgenomen om 250 gram pilvruchten per week te eten. Dus dat is dan ongeveer twee avondmaaltijden met de pulvruchten erbij en dan nog een keer een broodje hummus of zo. Dus dat is een boel meer dan de meeste Nederlanders op dit moment eten. Eerder was het advies om peulvruchten wekelijks te eten zonder daarbij een bepaalde hoeveelheid te specificeren. Dus als je uitgaat van een portiegrootte van ongeveer 100 gram, dan komt dit neer op een verdubbeling van de hoeveelheid pulvruchten die ze adviseren.

SPEAKER_01En ja dat vind ik natuurlijk leuk. Voor de eerste keer hebben ze ook gekeken naar vlees- en zuivelvervangers. Dat was mede op aandringen van ons trouwens, en van PAN, de Physicians Association for Nutrition. Hebben ze nu een apart rapportje geschreven, een achtergronddocument dat aan het advies is gehangen. En dat kijkt dan specifiek naar de gezondheidseffecten van vlees en zuivelvervangers. Ook de eerste keer dat ze dat doen. Ze kwamen tot de conclusie dat er helaas nog niet genoeg onderzoek is gedaan naar die productgroep om echt een richtlijn op te kunnen nemen.

SPEAKER_01Wat ze wel al durven te zeggen, is dat die producten kunnen passen binnen een gezond en duurzaam voedingspatroon. Want ja, als je kijkt maar eens naar dat rapportje, dan zie je dat het meeste onderzoek dat ze wel hebben gevonden wel echt de goede kant op wijst.

SPEAKER_00Dus jullie hebben zomaar invloed gehad op deze richtlijn.

SPEAKER_01Ja, eigenlijk wel. En het mooie trouwens van dat proces is dat het ook volkomen transparant is. Dus wij kunnen daar nu ook gewoon met elkaar over hebben. Ja, ze hebben een soort van inputronde gehad, waarbij je volgens een vast stramin studies kon aandragen. Dus ze zitten eigenlijk niet te wachten op je mening. Ze zitten alleen te wachten op studies. En de vraag is van zijn er bepaalde studies die aan onze criteria voldoen die we over het hoofd hebben gezien. En daarvoor is dat dan bedoeld. Uiteindelijk iedereen die die input geeft, probeert daar natuurlijk wel een stukje mening aan vast te plakken.

SPEAKER_01Maar als je naar de website van de gezondheidsraad gaat en je kijkt naar de aanhangsels van dit nieuwe advies, dan zie je ook een groot document waarin alle input die is geleverd in een grote tabel staat. Dus van ons en pan, maar ook bijvoorbeeld van de zuivellobby en van allerlei andere belanghebenden. En dan kun je gewoon letterlijk meelezen wat er allemaal in input is geleverd, en wat de gezondheidsraad daar dan wel of niet mee heeft gedaan.

SPEAKER_00Het lijkt me een heerlijke lectuur voor het weekend.

SPEAKER_01Verder is er nog de vis, was ik ook wel erg blij mee. Want we waren een beetje bang dat ze misschien het visadvies zouden gaan ophogen. Maar de aanbevolen hoeveelheid vis is gelijk gebleven. En er staat nu voor het eerst ook bij dat dat duurzame vis moet zijn. En daarmee sluiten ze eigenlijk een groot deel van de gangst van de Nederlandse visserij uit. Want die voldoet lang niet altijd aan het MSC of het ASC-keurmerk.

SPEAKER_00En dan nog even voor de luisteraar. Je zegt hij is gelijk gebleven hoeveelheid vis? Hoeveel is die?

SPEAKER_01Eén keer per week vis. En dat hebben ze nu ook in een portiegrootte uitgered van 100 gram per week.

SPEAKER_00En dan toch nog even over zo'n richtlijn. Ik vraag me ook wel altijd af. Ja, wie gaat er nou voor dat die boodschappen doet nog even kijken naar de richtlijn goede voeding van de gezondheidsraad? Wat gebeurt hier nou echt?

SPEAKER_01Nee, op zich niemand, maar dit is wel het allerhoogste niveau van voedingsadvies in Nederland. Dus professionals, mensen die in de gezondheidssector actief zijn of die diëten voorschrijven voor ziekenhuispatiënten. Die kijken eigenlijk allemaal hier naar als soort van het officiële advies in Nederland. En dat werkt dan op allerlei verschillende niveaus door. Dus bijvoorbeeld het voedingscentrum, die maken de schijf van vijf en dat doen ze op basis van dit advies. En de schijf van vijf kent wel iedereen.

SPEAKER_00Dan kunnen we ook een nieuwe schijf van vij gaan verwachten.

SPEAKER_01Ja, absoluut. De verwachting is dat in april volgend jaar die gepresenteerd wordt. waarin dan ook al deze adviezen en ook die shift van 5015 naar 6040 verwerkt zit. Dus ja, ik ben nu al heel benieuwd. Soms doet het Voedingscentrum nog kleine aanpassingen. Maar in grote lijnen is dit wat het gaat worden.

SPEAKER_00Nou, goed nieuws dus.

SPEAKER_01Ja, dat heb ik trouwens nog een goed nieuwtje erachteraan. Dat het kwam bijna als geroepen. Want de gezondheidsraad die zegt dus we moeten meer peulvruchten eten. En de Rabobank kwam met een bericht dat we dat ook doen. Ja, ze hebben dus gekeken naar het aanbod en de verkoop van pulvruchten in de supermarkt. En het bleek dat sinds 2022 die verkoop is gestegen met zo'n 10 tot 15 procent. Dus dat is best mooi. En het gaat dan om alle peulvruchten, dus peulvruchten in blik, maar ook verwerkt in bijvoorbeeld kant-en-klaarmaaltijden of in snacks of peulvruchten die zijn gebruikt om vlees- en zuivelvervangers te maken.

SPEAKER_01En de groei die komt vooral van de meer. Zij noemen het exotische peulvruchten, zoals kikkerten en soja. Ik ben er eigenlijk al helemaal aan gewend, maar dus niet aan de Hollandse bruine boom.

SPEAKER_00Ja, je hebt natuurlijk ook steeds meer van die concepten, van die kant-en-klaar bakjes voor de lunch en zo, waar dan inderdaad edammen in zit en alle peulvruchten. Ik kan me voorstellen dat dat is wel echt veranderd sinds 10 jaar geleden.

SPEAKER_01En van die kleurrijke zakken, waarin dan een mix van verschillende peulvruchten zit, soms wel met kruiden en een saus erbij die je gewoon zo in een pan kan mikken. Ja, precies dat soort concepten, daar is de laatste jaren heel erg hard aan getrokken, zowel door de supermarkten als door de producenten, zoals hak en Bonduel. Om dus die peulvruchten veel meer in de picture te zetten. En het lijkt erop dat dat ook heeft geleid tot die toegenomen consumptie. Dus dat is eigenlijk wel heel goed nieuws.

SPEAKER_01Ze merken alleen nog op dat het grootste deel van die pulvruchten niet in Nederland geproduceerd is, maar uit het buitenland komt. En dat heeft toch vooral met de prijs te maken. En het zou dus heel mooi zijn, schrijft de Rabobank zelf, als er toch een soort van samenwerking kan op worden gezet. Dat die supermarkten misschien iets minder op de laagste prijs inkopen. Om dus ook meer Nederlandse productie van pulvruchten te stimuleren.

SPEAKER_00De vogelgriep. Ja, we kunnen wel zeggen vogelgriepe bulletin. En ik ben bang dat we daar eigenlijk elke twee weken wel op terug moeten gaan komen. Want het gaat ontzettend hard weer met de vogelgriep in Nederland. Er zijn in totaal nu 22 ruimingen geweest op pluimveebedrijven. En er zijn al meer dan een miljoen kippen, eende en fazanten gedood. Daarnaast zijn er ook heel veel wilde vogels besmet. Bijvoorbeeld wel één op de vier Ede. Echt ongelooflijk, die draagt het virus. Gelukkig de meeste wel zonder symptomen nog. En de huidige variant van vogelgriep wijkt maar een klein beetje af van de voorgaande variant.

SPEAKER_00Maar hij is toch wel echt veel besmettelijker. Vandaar dus ook dat het dit keer zo ontzettend hard gaat. Wat wel heel opvallend nieuws was, is dat er nu ook een nesje van zeven kittens is overleden aan de vogelgriep. En dat is waarschijnlijk doordat een moederpoes een dode vogel mee het nest in had gesleept, die met die vogelgriep besmet was. In Nederland is het nu de eerste keer dat ze dat poesen ermee besmet zijn. Maar in de VS is dit al wel vaker voorgekomen. En daar weten we natuurlijk ook dat het op koeien al is overgesprongen. En natuurlijk een prangende vraag die hierboven hangt is van ja, als het ook al op katten overspringt en die zo dicht bij ons leven, wanneer wordt het dan echt gevaarlijk voor mensen?

SPEAKER_00Het virus is in het verleden al overgesprongen op mensen, volgens hoogleraar virologie Thijs Kuiken. Die liet in trouw weten dat over de hele periode van 1997 tot nu er duizend gevallen bekend waarvan mensen besmet raakten met het virus. En wat ik eigenlijk vooral wel schokkend vond, is dat de helft ervan is overleden. Hij denkt wel dat er daarnaast nog wel meer gevallen zijn geweest, maar dat we die nog niet kennen. Ja, op dit moment, en dat is natuurlijk het belangrijke punt, op dit moment springt het nog maar één richting over. Dus van de vogel of van de koe op de mens.

SPEAKER_00En niet tussen mensen. En op het moment dat het ook tussen mensen zou gaan overspringen, dan hebben we het echt over een pandemie. En dan wordt het echt heel gevaarlijk voor de mens ook. En daar zijn nog maar een paar mutaties voor nodig. Maar ja, dat is dus uiteindelijk wel ook een mogelijkheid. En van hoogleraar landbouwhuisdieren Arjan Stegeman lees ik de bijzondere quote in trouw. Wat we nu doen is op het randje van verantwoord.

SPEAKER_01Nou, ik zou dat bijna een euemisme willen noemen.

SPEAKER_00Wat zou jij ervan maken, Pablo? Totaal onverantwoord.

SPEAKER_01Alle alarmbellen gaan af bij mij.

SPEAKER_00Ja, ik kan me voorstellen dat deze man die dus letterlijk ook de overheid adviseert, die de expert is op het gebied van dierziekte, ook richting de overheid, dat hij zich wat diplomatiek moet uitdrukken. Maar ik denk dat het voor hem al heel wat is om dit zo te zeggen. Maar jij en ik denken er inderdaad wat anders over. Maar beide experts die pleiten er al jaren voor om de dichtheid van veehouderij en ook de aantallen dieren op bedrijven te verminderen. En natuurlijk om te vaccineren. Dat vaccineren hebben we het al eerder over gehad. Dat kan.

SPEAKER_00Dat is gewoon al goed mogelijk. Maar dat wordt vooral niet gedaan op dit moment omdat dat de handelsbelangen in de weg zou zitten, omdat veel andere landen geen gevaccineerd vlees willen kopen. Alhoewel ik ook begrijp dat daar wel een verschuiving in aan het ontstaan is, want ook in andere landen campussen met de vogel griep.

SPEAKER_01Het blijft toch bizar dat we dit zo lang op z'n beloop laten.

SPEAKER_00Ja, onvoorstelbaar.

SPEAKER_01Nou, we blijven nog eventjes bij de dierziekte. Want misschien weet je ook nog wel, in februari kwam het RIVM al met de conclusie dat mensen die binnen een straal van twee kilometer rond een geithouderij wonen, dat die echt een veel grotere kans hebben op het ontwikkelen van longontsteking. En dat daar ook al tientallen mensen aan waren overleden. Minister Agema van Volksgezondheid wilde toen al maatregelen nemen, maar haar collega minister Wiersma van landbouw wilde dat niet. Die riep meer onderzoek.

SPEAKER_01Dat is natuurlijk altijd de strategie om nog eventjes uitstel te kunnen krijgen. We moeten dit nog beter uitzoeken. En zij wilde dat de gezondheidsraad en niet alleen het RIVM hier naar ging kijken. Die uitkomsten zijn er dus. En surprise, surprise. Ze bevestigen de eerdere conclusies van het RIVM. Dus de gezondheidsraad die stelt dat mensen die binnen 500 meter van een geithouderij wonen 73% meer kans hebben op een longontsteking dan andere Nederlanders.

SPEAKER_01En woon je binnen een kilometer van een geithouderij, dan heb je ook nog steeds 19% meer kans op een longontsteking. Dus dat is echt een aanzienlijke verhoging. Maar volgens de NOS is Biersma nog steeds niet overtuigd dat gezondheidsmaatregelen vanuit de overheid nodig zijn.

SPEAKER_00Misschien wel ze nog een onderzoek.

SPEAKER_01Ik denk het wel.

SPEAKER_00Uitgevoerd door de BBB bijvoorbeeld.

SPEAKER_01Ja, of hoe noem je ze? Stichting Agriffects heeft er waarschijnlijk niet.

SPEAKER_00Dat is een goede.

SPEAKER_01Maar goed, in een intern overleg op het ministerie. En ook in gesprekken met de nieuwe minister van Volksgezondheid, want Agema van de PVV, die is natuurlijk niet meer tussen. Daarin plaatsen dus opnieuw allerlei vraagtekens bij de wetenschappelijk onderbouwde onderzoeksresultaten. Van de wetenschap weet het, maar wie is maar die weet het beter. En ja, ingewijden die melden aan de NOS dat ze dus vooral kijkt naar de zakelijke belangen van de geitsector in Nederland. En dus nog steeds geen actie wil ondernemen.

SPEAKER_01Het kabinet is er dus nog steeds niet uit. Maar dat heeft niet belet dat er al negen van de twaalf provincies zijn die een bouwmoratorium hebben ingesteld. Dus dat er in elk geval tijdelijk geen nieuwe stallen gebouwd mogen worden in de buurt van woonhuizen. En ook geen woonhuizen gebouwd mogen worden in de buurt van stallen. Dus die nemen het gelukkig wel serieus. Op 14 januari debatteert de Kamer opnieuw over deze kwestie. Ik ben vooral benieuwd wat de nieuwe minister van landbouw gaat doen.

SPEAKER_01Die zal er dan waarschijnlijk nog niet zijn, maar hopelijk neemt hij de wetenschap wel serieus.

SPEAKER_00Ja, dan dacht ik, we gaan het weer eens hebben over vis. Dat doen we eigenlijk best wel weinig in deze podcast. Als je bedenkt hoeveel vissen er zijn.

SPEAKER_01Ja, maar elke keer dat we het over vissen hebben, zeggen we dat er wel bij.

SPEAKER_00Oké, ook lekker origineel van mij dan weer. Goed, beste mensen, we gaan het hebben over vis. Het is tijd voor een deep dive. Want jawel, ik zou zeggen, de vis-industrie heeft de eiwitransitie ontdekt. En denk daar een mooi graadje van mee te pikken.

SPEAKER_01Een graadje, bedoel je?

SPEAKER_00Inderdaad, in dit geval een graadje. Want vis wordt net als vlees met allerlei subsidies gepromood. En dat terwijl er ook aan de visserij allerlei problemen kleven. Denk natuurlijk aan overbevissing, aan bijvangst, aan vervuiling van de oceaan. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de ellende die de gevangen vissen zelf moeten doorstaan. En ook het alternatief, de gekweekte vis in bassins. Dus de aquacultuur heeft best een milieuimpact en is ook niet fantastisch voor de vissen. Nou, om al deze redenen diende Wassenberg van de Partij voor de Dieren in 2020.

SPEAKER_00We gaan even terug. Die diende in 2020 een motie in dat Nederland zich in Europa actief zou moeten verzetten tegen Europese subsidies die vis zouden moeten promoten. Nou, die motie kwam er doorheen. En ook de laatste jaren werd er in Nederland geen visserij promotiesubsidies toegekend. Maar twee kabinetten later wilde BWB juist heel graag dat vis weer meer gepromoot wordt. En ze vindt dat daar ook veel meer overheidsgeld naartoe moet. Nou, deze partij kreeg er vorig jaar bijna ongemerkt eigenlijk twee moties doorheen die het niet-promotiebeleid weer moeten terugdraaien.

SPEAKER_00Nou, de eerste is wel opvallend. Dat is een reactie op het feit dat steeds meer gemeenten bezig zijn met het verbieden van reclame voor vis en vlees. En de BBB die verzoekt het kabinet in die motie om in de gesprekken met de provincies en gemeenten te wijzen op het belang van visproducten in een gebalanceerd voedingspatroon en de voordelen daarvan te benadrukken. Daar stende dus een Kamermeerderheid mee in. En de tweede motie van de BWB, die verzoekt het kabinet om zich binnen Europa actief in te zetten om bestaande Europese subsidies te bestemmen voor de promotie van visconsumptie in Nederland.

SPEAKER_00Kortom, om dat dus weer allemaal terug te draaien. En jawel, een maand geleden is het Nederlandse Fisbureau, dat is een soort marketingorgaan van de visindustrie, gestart met een nieuwe campagne getiteld Zi-Next. En die werd met bijna vier ton gesubsidieerd door de Nederlandse overheid. En wat is nou de boodschap van deze Z-NEX campagne? Dat is een plantaardige vormde basis. En seafood is de gezonde, duurzame plus. Seafood concurreert niet met andere eiwitten, maar kleint zijn eigen logische plek in de eiwittransitie.

SPEAKER_00Ze frame het dus echt als een eiwittransitieding, dat vis. En in theorie zou je er iets voor kunnen zeggen als je in ieder geval als je alleen naar CO2-uitstoot zou kijken. Want inderdaad, hebben bijvoorbeeld haring of mosselen een bijna vergelijkbare CO2-uitstoot als kikkererten. Maar daarentegen bijvoorbeeld weer tonijn uit blik of Hollandse garnalen, die scoren dan weer net zo slecht als bijvoorbeeld kaas of carbonade. En daarnaast is het ook nog zo dat vis van dichtbij niet per se beter is. De Stichting Good Fish, die ontdekte bijvoorbeeld dat juist heel veel vis van dichtbij vaak een hele hoge CO2 footprint heeft als je kijkt naar de hele levenscyclus van het produceren of vangen van de vis.

SPEAKER_00Kortom, het maakt wel heel erg veel uit wat je uit de zee eet en ook nog eens uit welke zee. En bovendien is CO2 ook wel echt een hele nauwe lens om te kijken naar milieuimpact. Dus ja, dat visbureau, dat pakt eigenlijk het feit van dat er sommige vissoorten zijn die ja heel duurzaam kunnen zijn. En vervolgens trekken ze dat breed naar dat vis in de breedte dus, een goede keuze is in de eiwittransitie. Ja, dat is gewoon absoluut niet het geval. En dan nogmaals, los voor de impact voor de dieren zelf.

SPEAKER_01Er is ook geen enkel beleidsdocument over de eiwitransitie waarin vis soort van losse wordt getrokken van de andere dierlijke producten. Dus ook al staat het er niet altijd expliciet bij. Dit is inclusief vis, er staat minder dierlijk, meer plantaardig. En ja, dat is volgens mij ook iets wat niet helemaal lekker zit. Want ik krijg ook wel eens signalen dat er pogingen gedaan worden om vis een soort van uitzonderingspositie te geven. Dat dat dus geen onderdeel meer wordt van de eiwitransitie. Maar dat is het op dit moment duidelijk wel.

SPEAKER_00Ja, dit doet me ook een beetje denken aan eigenlijk wat de vleesindustrie ook doet. Ik weet nog op dat vleescongres dan hadden ze van die plaatjes, van die regeneratieve koeien die dan in hele kleine getalen op de steppers lopen en die dan goed zouden zijn voor de natuur. Nou, de vraag is natuurlijk of dat überhaupt zo is. Maar zelfs als dat zo is, is dat totaal niet representatief voor de andere 99,9% van de vleesindustrie. Dus het is heel makkelijk om dat ene voorbeeldje eruit te pakken van iets dat dan duurzamer is en dat dan in de breedte te trekken en dan te roepen eet meer vlees of eet meer vis.

SPEAKER_00Dus ja. Best wel kwalijk, eigenlijk dat de fisindustrie de eiwitransitie nu aanpakt als een promotie eigenlijk voor de industrie. En er staan op dit moment ook nog steeds meer subsidies op de rit voor die visindustrie. Dus voor de even kijken hoor, ik pak hem er even bij. De subsidie voor het bevorderen van de afzet, kwaliteit en toegevoegde waarde van de visserij en aquacultuurprojecten. Daar staat bijvoorbeeld nog 3,4 miljoen voor gereserveerd voor het komende jaar.

SPEAKER_00Dus ja, kwalijke zaak.

SPEAKER_01Ja, dit stinkt. Dan is er goed nieuws voor de vleesopvolgers, of in elk geval voor de fabrikanten daarvan. Want er is een nieuw ingrediënt aan de horizon en dat heet fermoteïne. Het gaat om een eiwit dat geproduceerd wordt door een schimmel genaamd Risomucorus. En dat eiwit is een volledig eiwit. Dus dat bevat alle aminozuren die je nodig hebt. En het wordt gemaakt door de Bredaze startup de Protein Brewery.

SPEAKER_01Dus zij brouwe eiwitten. En dat doen ze dus met die schimmel. En ja, je kan hem voor van alles gebruiken. Bijvoorbeeld in vleesvervangers, maar bijvoorbeeld ook als eiwit in sportdrankjes of snacks of andere eiwitverrijke producten. En er komt geen genetische modificatie aan pas. En ja, dat is gewoon een heel efficiënt proces ook. Omdat die schimmel groeit heel snel, die heeft eigenlijk alleen maar suiker nodig uit bijvoorbeeld aardappel of uit suikerbied. En die zet dat heel efficiënt om naar eiwitten. Veel efficiënter dan een dier dat ooit zou kunnen doen.

SPEAKER_01Dit is dus, je voelt hem al aankomen: een novel food. We kennen het nog niet. Dus het moet eerst zo'n langdurig goedkeuringstraject door. Maar ze hebben nu dus een positief advies gekregen van de Europese voedsel- en Bareautoriteit.

SPEAKER_00Daarmee zijn ze de eerste, of niet?

SPEAKER_01Ja, het is het eerste schimmelheiwit dat deze procedure doorloopt. Daarmee natuurlijk niet het eerste schimmelheiwit dat we eten. Want we eten ook paddenstoelen en we weten bijvoorbeeld kroorn. Wat een schimmelheiwit is. Maar dat aten we allemaal al voor 1997. Dus dat is de reden dat is de grens, zeg maar, die die Novod Regulation heeft gezet. Het is de eerste keer dat iemand er eentje er doorheen loodst.

SPEAKER_00Ja, en ik kan me voorstellen dat dat ook wel best wel goed nieuws is voor nieuwe schimmels die ontwikkeld gaan worden in de toekomst. Een soort precedent, schept dat toch wel?

SPEAKER_01Ja, ze zullen wel allemaal hun eigen procedure moeten doorlopen en zelf aantonen dat het veilig is. Maar ik denk wel dat ze daarvoor een deel kunnen leunen op vergelijkbare onderzoeken. Dat het op termijn wel makkelijker wordt. En er is trouwens nog meer goed nieuws uit de fermentatiehoek. Want het ministerie van LVVN heeft kaders gepubliceerd om ook proeverijen mogelijk te maken van deze producten. En dat hadden we natuurlijk sinds kort ook al voor kweekvlees. Maar nu dus ook bijvoorbeeld voor de kaasjes van de Vegan Cowboys.

SPEAKER_01En die staan al te popelen. Hille van der K. We hebben er eerder geïnterviewd, die zei laatst ook al tegen eiwittrend. We willen laten zien wat ons product kan. Het is natuurlijk raar dat je mensen uitnodigt om je product te laten zien. En dat je dan moet zeggen, ja, je mag er wel in drukken, maar je mag het niet opeten. Maar goed, dat mag dus binnenkort wel. En ook andere bedrijven zoals Farmless en No Palm Ingredients, die maken palmolie zonder de palmboom. En ook de protein brewery trouwens, die hebben meegewerkt aan het vaststellen van deze kaders.

SPEAKER_01En die zijn eigenlijk allemaal van plan om binnenkort dat soort proeverijen te gaan organiseren. De eerste proeverijen worden al begin volgend jaar verwacht. Dus binnenkort een kaarsje prikken.

SPEAKER_00Lekker want ik weet, een tijd geleden zaten we al met Hill en toen vertelden ze inderdaad al dat het zou gaan mogen. En nu heeft het dus alweer maanden geduurd voordat nu de kaders gepresenteerd zijn waarbinnen dat mag, begrijp ik. Dus er gaat steeds heel veel tijd overheen, maar nu is het dan echt zo ver.

SPEAKER_01Ja, dat klopt. Het duurt inderdaad allemaal erg lang, maar je kunt het ook zo bekijken. Nederland is wel het eerste land in Europa dat dit voor elkaar heeft.

SPEAKER_00Ja, dan las ik een razend interessant artikel in de correspondent van Tamers Stelling. Volgens haar is er een zeewierrevolutie gaande. En bijzonder genoeg ligt zij een voorbeeld uit van de Grand Prix. Hoe gebruikte Grand Prix zeewier? Nou, dat is niet in de wielen van de autos of iets dergelijks, maar in de handbrandstof. Ja, dat had ook nog gekund. Het is natuurlijk heel grappig dat zij zich in hun duurzaamheidseffort richten op de catering en niet zozeer op de core van wat ze doen. Maar goed, de duurzaamheidsman van de Grand Prix die presenteerde de Grand Prix als een van de duurzaamste evenementen van Nederland.

SPEAKER_00Ja, dat vindt dat nogal ironisch, maar dat is misschien een heel andere podcast waard. Maar hoe dan ook, ze proberen hun uitstoot terug te dringen. En als een belangrijke uitstoter noemde die dan vlees. En daarom hebben ze hun ketra gevraagd om hybride burgers te gaan maken die nog maar voor 50% uit vlees bestaan. En verder uit 25% zeewier en 25% wortel en ui. Nou, ze hebben het niet expres gecommuniceerd, want zoals de duurzaamheidsdirecteur zelf zegt, ik vond dat wel een leuke quote. Onze fanbase bestaat uit petrol hats.

SPEAKER_00Die hebben niks met duurzaamheid. Volgens het artikel heeft niemand doorgehad dat er dus maar 50% vlees in de burger zat en zijn er ook helemaal geen klachten geweest. Wat ik wel heel leuk vind is dat ze echt een berekening hebben gemaakt van hoeveel impact heeft dat nou. Nou, hou je vast, even wat cijfers. Er zijn 29.000 van die burgers verkocht in twee dagen. En door de hoeveelheid vlees daarin te halveren, bespaarden ze dus volgens hun eigen berekening zo'n 37.500 kilo CO2. Dat zijn 20 vliegentoortjes Amsterdam New York.

SPEAKER_00300.000 liter water, dat zijn 6000 douchebeurten. En 25.000 vierkante meter landbouwgrond. En dat is dan 3,5 voetbalveld. En ja, zeewier heeft ook echt wel een hele lage uitstoot per kilo product, zelfs veel lager dan aardappelen, rijst of champignons. En wel 100 keer lager dan vleeshamburger. Het heeft natuurlijk ook nog eens veel meer vezels en tegelijk minder calorieën en vet. Dus op zich heeft het gewoon echt ontzettend veel voordelen, dat zeewier. Het is op dit moment nog wel wat duurder, maar het zou natuurlijk best kunnen met de stijgende vleesprijzen dat het ingehaald gaat worden de komende tijd.

SPEAKER_00Het is natuurlijk niet voor het eerst dat er met zeewier gewerkt wordt. Bijvoorbeeld precies dezezelfde burger die presenteerde de keteraar ook al een keer succesvol op het evenement sale. En Tamar haalt in haar artikel ook Shell aan, die een sociëbroodje. Dat vond ik echt wel interessant. Die is een Sozaise broodje ontwikkelde met 19% zeewier en 19% oesterzwan. En ja ze verkopen er eigenlijk gewoon nog evenveel als voorheen. En dan vind ik altijd een interessante vraag: bij welk percentage vlees mag iets nog vlees eten?

SPEAKER_00Als er nog maar 5% vlees in zit, mag je dan nog zeggen. Dit is een broodje vlees, of dit is een hamburger. En we hebben het al wel eens een keer besproken in de podcast. Maar Paolo, volgens mij hebben jullie daar onlangs een soort richtlijn voor ontwikkeld.

SPEAKER_01Nou, er bestaat wettelijk gezien geen richtlijn, in elk geval niet specifiek voor deze situatie. Wel geldt natuurlijk gewoon in het algemeen de ware wet. En die is voor verpakte producten heel specifiek. Dan staat er precies wat je allemaal op het label moet zetten. Maar in dit soort situaties waarin er helemaal geen label is, daarin gelden veel meer open normen. En als je daarnaar kijkt, dan lijkt er hier eigenlijk niet zoveel aan de hand. Dan zou ik zeggen dat als je 30 of 40 procent van dat vlees vervangt door iets anders.

SPEAKER_01Dat dat eigenlijk prima kan volgens de wet. Want ja, de open norm houdt eigenlijk vooral in dat het niet misleidend mag zijn. Dus dat je niet door de presentatie of de beschrijving of een afbeelding, dat je niet suggereert dat een bepaald ingrediënt aanwezig is dat er niet in zit. Maar er zit gewoon vlees in, in die burgers. En zeker, in een burger mag je op dit moment zelfs nog een burger noemen, als er 0% vlees in zit natuurlijk, laten we dat ook niet vergeten. Dus het is vooral als je het nou.

SPEAKER_01En als je het bijvoorbeeld een rundvleesburger wil noemen, dan moet er rundvlees in zitten. Maar dat zit er dus ook gewoon in. Daar zeg je, ja, 5%. Dan kan ik me voorstellen dat misschien een rechter wel oordeelt van dit is misleidend is. Omdat mensen een bepaalde verwachting hebben. Maar er staat niet in de wet van het moet minimaal zoveel procent zijn. En die verwachtingen zijn natuurlijk een beetje subjectief en ook aan verandering onderhevig. Dus het zou best kunnen dat als die hybride producten steeds normaler worden, dat de veranderingen van mensen ook meebewegen.

SPEAKER_01En als je verwacht dat een burger voor 100% uit vlees bestaat, dan is je verwachting sowieso misschien niet helemaal realistisch. Want er wordt bijna altijd al wel wat aan toegevoegd. En dat kan om allerlei redenen zijn. Het is bijvoorbeeld al heel lang heel gebruikelijk dat aan een burger bepaalde plantaardige ingrediënten worden toegevoegd om de smaak beter te maken of om het product steviger te maken, of dat het makkelijker bakt, dat het niet aan de pan plakt.

SPEAKER_01En dan heb je het echt ook al snel over 15 of 20% van het gewicht wat geen vlees is. Nou, er is ook een hele lange traditie om een beetje de hoeveelheid vlees te verlagen om kosten te besparen. Dat is natuurlijk wat twijfelachtiger al. Maar het is eigenlijk dus heel normaal dat zo'n burger niet voor 100% uit vlees bestaat. En zelfs de Nederlandse consumentenbond, die normaal het heel kritisch is op het verdunnen van bepaalde producten natuurlijk, die heeft een standpunt opgenomen over hybride vleesproducten.

SPEAKER_01Waarin ze zeggen als de ingrediënten die je toevoegt ook echt een toevoeging zijn, als die hoogwaardig zijn en geen goedkope vulling. Je voegt er bijvoorbeeld extra voedingsstoffen aan toe of je maakt het product duurzamer, dan zien we dat eigenlijk als een goede zaak. En als het betekent dat de prijs lager wordt, dan moet de consument daar ook van mee kunnen profiteren. Maar daar is hier niet eens sprake van.

SPEAKER_00Tot slot heb ik nog een best wel leuke tipelijk trouwens, ik werd weer getipt door een van onze luisteraars dat het Wereld Natuurfonds een traineeship gaat starten, en dat heet Foodies for Nature. Ik moet meteen bijzeggen, ik voel hier een enorme leeftijdsdiscriminatie. Op dit moment, ik voel mezelf ook heel erg oud. Want dit is alleen maar toegankelijk voor mensen tussen de 18 en 30 jaar.

SPEAKER_01Net niet.

SPEAKER_00Jammer hè. Ja, we vallen er net buiten, Paula. Maar goed, ben je zo jeugd, dan ga ik zo me inschrijven. Het is best wel heel leuk. Dit duurt een half jaar en het kost je vier uur per week. En het gaat over hoe we naar een duurzamer voedselsysteem kunnen komen en wat voor rol jij daarin kan hebben. Nou, je krijgt allerlei workshops, kennissessies, samenwerkingen met experts. Je gaat bijvoorbeeld gastlessen geven op scholen. Je gaat ook letterlijk mee de akker op, het veld in. Je gaat zelf duurzaam leren koken. Ja, volgens mij hartstikke leuk als je iets wilt doen op het gebied van die eiwittransitie en meer wil leren over duurzaam voedsel.

SPEAKER_00En ik begreep dat je je in kan schrijven tot het eind van het jaar. Een van onze luisteraars heeft zich in ieder geval al ingeschreven. Dus ik ben heel benieuwd wat eruit gaat komen. En ja, volgens mij een mooie kans. Wij zetten de link in de show notes.

SPEAKER_01Yes. En dat was hem dan weer hè.

SPEAKER_00Dat was hem alweer. Ja, en wij zien elkaar pas weer in het nieuwe jaar.

SPEAKER_01Ja, want de volgende valt precies tijdens de kerstdagen, hè.

SPEAKER_00Klopt, en dan heb ik iets anders in petto voor jullie. Ik hou ervan om dingen nog niet te verklappen, maar er komt iets anders. Zodat jij rustig kerst in Australië kan gaan vieren.

SPEAKER_01Nou, dat is goed. Dan zeg ik maar tot volgend jaar.

SPEAKER_00Tot volgend jaar.

Open the transcript file

Hosts and Guests

Nobody is credited on this episode yet.

Credit the people on this episode

Be the first to rate this episode

More episodes

All episodes
  1. #125: Kunnen de plantaardige koks van het ROC een varkenshouder overtuigen?

    Nov 20, 202644 minAudio

    In 2022 startte het ROC van Amsterdam de opleiding tot Plant Based Chef, de eerste plantaardige koksopleiding van Nederland. De eerste klas zat al snel vol. Maar dit schooljaar is er geen nieuwe klas. Er waren te weinig...

    Credit the people on this episode

  2. Journaal #96: Plantaardige eiwitten zorgen voor hoger testosterongehalte

    Nov 13, 202644 minAudio

    Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Ongehoord komt met stuitende beelden van bekroonde boeren...

    Credit the people on this episode

  3. #124 Kweekvis: de snelst groeiende voedselsector die bijna niemand ziet. Met Tom Kools van Foodrise

    Nov 6, 202647 minAudio

    Onlangs werd bekend dat kweekzalmen tegenwoordig kippenresten gevoerd krijgen. Het veroorzaakte veel ophef, maar eigenlijk is het slechts een voetnoot in een dossier dat vaak onzichtbaar blijft: De aquacultuur. Hoe ziet...

    Credit the people on this episode

  4. Journaal #95: Komt de hoge rundvleesprijs Trump straks duur te staan in de verkiezing?

    Oct 30, 202645 minAudio

    Hoe vordert de plantaardige revolutie? In het Studio Plantaardig Journaal neemt Esther Molenwijk met Pablo Moleman het laatste nieuws door. In deze aflevering: Nieuwe organisatie zet zich in om “secundair” dierenleed in...

    Credit the people on this episode

  5. #123 Afhakers: waarom stoppen mensen met vega(n) en hoe houden we ze binnen boord? Met Lisa Stel (Lisa Goes Vegan)

    Oct 23, 202652 minAudio

    Veel vegans inspireren iemand in hun omgeving om ook vegan te worden. En als elke vegan één ander vegan maakt, eet heel Nederland binnen zeven jaar geen vlees, vis, zuivel en eieren meer. Maar waarom gebeurt dat niet?...

    Credit the people on this episode