Skip to content
PodSubs
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEvents
More
BlogPodCred
Menu
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEventsBlogPodCredNetworksSign in
Join nowSign in
  • Shows
  • People
  • Jobs
  • News
  • More
    • Guests
    • Events
    • Blog
    • PodCred
    • Networks
    Join nowSign in

No More Boring Learning

No More Boring Learning artwork

258. Waarom jouw beste mensen hun expertise niet kunnen uitleggen (en wat je eraan kunt doen)

Apr 25, 202613 minAudio
ShareXLinkedInFacebookWhatsAppEmail

Wat gebeurt er met je organisatie als je meest ervaren mensen vertrekken en niemand precies weet wat zij weten? In deze aflevering laten Jeanne en Jan-Peter zien dat veel cruciale kennis niet in systemen, handboeken of e-learnings zit, maar in hoofden. Stilzwijgende kennis die mensen hebben opgebouwd door jarenlange ervaring en die ze vaak zelf niet kunnen uitleggen. Denk aan de verpleegkundige die voelt dat een patiënt niet goed is, de kok die weet wanneer het deeg klaar is of de IT’er die een fout ‘ruikt’ in code. Juist nu, met een grote groep ervaren professionals die de komende jaren met pensioen gaat, wordt dit een urgent L&D-vraagstuk. Je hoort waarom deze kennis niet verdwijnt door betere documentatie alleen en wat je als L&D’er wél kunt doen om tacit knowledge over te dragen voordat die met mensen de deur uitloopt. Lees hier het blog over deze podcast: https://www.brainbakery.com/brainsnacks/waarom-jouw-beste-mensen-hun-expertise-niet-kunnen-uitleggen-en-wat-je-eraan-kunt-doen Support the show Wij praten veel, maar luisteren nóg liever. Heb je een vraag, opmerking of briljant idee? Klik en spreek een berichtje voor ons in via Speakpipe! Mee lezen? Kijk op https://www.brainbakery.com/brainsnack/no-more-boring-learning

Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.

Transcript

From the show. Tap a time to play from there.

SPEAKER_00Hé, Jepee, kun jij fietsen?

SPEAKER_02Zeker.

SPEAKER_00Leg even uit.

SPEAKER_02Fietsen. Je gaat op de fiets zitten en je trapt en je stuurt.

SPEAKER_00Nee, even echt. Hoe fiets je? Welke spieren span je aan? Hoe corrigeer je je balans? Wanneer stuur je bij? Even goed uitleggen. Jij zit op uitleggen, dus leg het even goed uit.

SPEAKER_02Ja, nou, je bent je bovenbeenspieren en dan trappen. Kortom, je kunt het niet.

SPEAKER_01Uitleggen. Welkom bij een nieuwe boost voor jouw missie No More Boring Learning. Dit is de Brainbakery Podcast.

SPEAKER_02Lieve mensen, wat fijn dat je aangesloten bent bij de missie No More Boring Learning. Jane en ik willen jullie meenemen in de wereld van verborgen kennis.

SPEAKER_00Ja, want niemand kan je uitleggen hoe je fietst. En fiets is dan wel een heel simpel voorbeeld. We hebben nog veel meer voorbeelden. Maar hoe ga je om met die kennis die niet in een klassieke trainingssetting getraind kan worden en die zo diep zit dat zelfs de experts niet kunnen uitleggen hoe het werkt.

SPEAKER_02We nemen jullie mee in tacit knowledge.

SPEAKER_00Ja, tacit knowledge is stilzwijgende kennis. Het is kennis die je wel hebt, waarop je beslissingen baseert, die heel moeilijk te verkrijgen is en die heel moeilijk door te geven is. En tacit komt natuurlijk van het Latijn taseren of taceren. Zo ligt er een beetje aan op welke school je les hebt gehad in het Latijn. En dat betekent zwijgen. Het is stilzwijgende kennis. En ik neem je even mee in een aantal voorbeelden daarvan, zodat je je ze goed kunt voorstellen.

SPEAKER_00Laten we even naar de ervaren verpleegkundigen gaan. Noerden werkt al twintig jaar op de IC, die loopt langs zijn patiënt en zegt. Die voelt niet goed. Geen meetbare symptomen. Vitale functie is normaal. Maar Noorden weet het gewoon. Die herkent microsignalen. Misschien een bepaalde geur, hoe iemand ademt, de kleur rond de ogen. En drie uur later crasht de patiënt. En Noorden had gelijk. Probeer dat maar eens in een protocol te stoppen.

SPEAKER_00Nieuwe verpleegkundigen kunnen dit alleen leren door jarenlang naast Noorden te werken en mee te kijken en te proeven wat daar gebeurt. De meester kok. Wanneer is het deeg klaar? Nou, in het recept staat, tien minuten kleden. Maar Marco voelt het aan zijn vingers. De elasticiteit, de temperatuur, hoe het terugveert. Hij hoort aan het geluid van de mixer wanneer het genoeg is. Stagiaires frustreren zich kapot. Hun brood wordt nooit zo luchtig, maar Marco kan het niet uitleggen.

SPEAKER_02Zel ze toch het recept volgen.

SPEAKER_00Je voelt het gewoon. Pas na honderden broden ontwikkel je die tastin. Voel je buiten al dat het wat warmer is dan normaal. Heb je een beetje door dat er hoge luchtdruk is en je kan het niet uitleggen. Maar ja, zegt Marco. Ja, dat voel je gewoon. De IT-troubleshooter. Sarah lost complexe systeemproblemen op waar drie teams al weken mee worstelen. Hoe? Ja, ik ruik het patroon, zei ze letterlijk. Ze scrolt door duizenden regels code en haar oog valt op die ene regel.

SPEAKER_00Niet omdat het technisch fout is, maar omdat het op niet klopt met hoe deze developer meestal schrijft. Dus ze kent eigenlijk de digitale vingerafdrukken van haar collega's. En ze voelt wanneer een code in haast geschreven is. Er is geen AI die dit kan. Dit is echt alleen ervaring van Sarah. En dat is dus tacit knowledge.

SPEAKER_02Tacit knowledge te verborgen, maar oo, zo waardevolle kennis die de grote fouten opsporen of oplossen, die ervoor zorgen dat mensen lekker werken.

SPEAKER_00Die voorkomen dat patiënten sterven. Want die zegt Noorden zegt, jij kan nog niet naar huis tegen de arts. En de arts zegt hoezo niet? En weet, ja, wacht even, ik werk lang genoeg met Noorden. Ik ga nog even niet naar huis. De cijfers liegen er niet om. Want Noorden en Marco en Sarah, wat hebben die nou gemeen? Die gebruiken hun zintigen op manieren die niet in handboeken staan. Ze herkennen patronen die je pas na jaren ziet. En ze weten zonder te kunnen uitleggen waarom.

SPEAKER_00Dit is wat er aan de hand is. Ze weten het gewoon. Uit onderzoek blijkt, en ik heb het op de website het in detail, anders ga ik je helemaal vervelen met allerlei hashtags en dingen. Op de website Brainbeker.com staat het bij de BrainSnacks. Tesset Knowledge vormt 85% van alle organisatie kennis.

SPEAKER_02Laten we dit heel even tot het door laten dringen. 85% van alle kennis zit verborgen in de hoofden.

SPEAKER_00Ja, niet in systemen, niet in handboeken, niet in protocollen. En nog meer cijfers om je wakker te schudden: 42% van de expertise die een gemiddelde medewerker of collega heeft, die is alleen bij hem of haar bekend. Dus als die persoon vertrekt, moet een vervanger het helemaal opnieuw opbouwen. Ik merk het wel dat ik met trainers werk en dan zegt een trainer, ik ga het zo en zo aanpakken. En dan kan ik voelen: als je dat doet, krijg je die weerstand van de deelnemer. Dan zou ik dit erbij doen. Hoe weet jij dat?

SPEAKER_00Ja, test het knowledge. En dan gaat de trainer het doen en dan fuck, je had gelijk. Een organisatie met 30.000 medewerkers verliest gemiddeld 72 miljoen dollar per jaar aan productiviteit puur door kennisverlies met een gemiddeld verloop. 90% van de managers zegt als onze seniors met pensioen gaan en let op, mensen, wij zitten hier in de vergrijzing, verliezen we significante kennis en ervaring. Dorothy Leonard van Harvard Business School noemt dit de deep smarts.

SPEAKER_00Ander wordt diepe slimheid, expertise gebaseerd op jarenlange ervaring op know how, meer dan know what. En zij zegt: hoe meer je kennis afkomstig is van ervaring, hoe moeilijker het is om die over te dragen. Want vaak weet je niet eens wat je weet, totdat je gedwongen wordt om het uit te leggen. En dat is denk ik de centrale vraag van deze aflevering. Hoe krijgen we die Tesset knowledge in een ander? Hoe halen we die uit iemand? Hoe doe je dit? Want hier volts staat geen workshop voor.

SPEAKER_02Want we weten nu wat het is. We weten dus ook dat er een enorme schat aan Tesset Knowledge overal ter wereld is. Dus voor iedereen die nu luistert, bij je interne klant, bij de klanten waarvoor je werkt als je ZZP'. Daar zit overal Tesset Knowledge. En je bent dus van onschatbare waarde voor je organisatie als het je lukt om die uit die breinen van die mensen te ontfutselen.

SPEAKER_00Precies. En we weten dus ook al, je kan het dus niet gewoon opschrijven. Dus je ruikt een beetje aan de patiënt. En als je dan iets ruikt waarvan ik niet kan omschrijven wat het is, en je combineert het met de leeftijd en met eerdere ziekten, dan gaat hij gewoon crashen over precies drie uur. Het is er niet. Dus wat kunnen we dan wel? Het slimste wat je kunt doen is letterlijk meelopen met de experts, schaduwen en observeren. Zien wat ze echt doen, niet wat ze zeggen dat ze doen?

SPEAKER_00Want experts onderschatten hun eigen kunnen. Dun en Kruger, we weten hem allemaal. Als je echt een expert ergens in bent, dan gebruik je meer twijfeltaal. Om je weet dat je nog zoveel niet weet. En zoveel niet-wetend komt doordat je zoveel weet. Dus die werkt heel goed. En dan ook echt vragen stellen: waarom doe je dit? Waarom denk je dat? Hoe komt dat? En dan dwing je ze eigenlijk om te proberen expliciet te maken wat in hun hoofd zit.

SPEAKER_02Wat gebeurt er nu, bijvoorbeeld bij de patiënt, waardoor je ineens dit doet.

SPEAKER_00En ook, je hebt nu al die gegevens afgelezen, je hebt de hele status bestudeerd. Wat denk jij nu? Oeh, dat zou ik dus niet denken vanuit mijn schoolboeken. Waarom denk je dit? Wat ook heel goed werkt, is storytelling cases. Dus dat je zegt. oké, er is een keer het helemaal misgegaan. Vertel eens over waarom dat misging. Wat deed je daar niet wat je normaal wel zou doen. Welke gevoelens had je misschien al van tevoren waar je niet naar geluisterd hebt? Of vertel over je mooiste redding.

SPEAKER_00In verhalen komt Tesset knowledge vaak naar boven. Mens vertellen wel wat ze deden en soms vertellen ze ook waarom ze het doen. Dus daar kun je ook goed op doorvragen.

SPEAKER_02Denk ik heel erg bij het verhaal. Als ik een verhaal vertel over leren fietsen, kan ik me niet meer herinneren, maar stel, dan zie ik het ook voor me. Dus kan ik inderdaad zelf ook beter zien of voelen. Oh, toen ging het mis. En waarom ging het mis? Precies. Dat ik ineens vergeten was te rem of whatever.

SPEAKER_00Ja, want ik remde altijd met mijn voeten en toen gooide ik het stuur op. De derde is video plus reflectie. Dus film de expert, terwijl ze werkt, kijk hem samen terug en vraag: waarom deed je daar dat? Wat zag je? Wat rook je? Wat voelde je? Wat dacht je? Waarom deed je dat? Dit werkt echt briljant. En experts zien zichzelf terug en realiseren zich vaak dan pas, omdat ze zelf kijken, wat ze automatisch doen. En je kunt het apprenticeship model doen, leren door te doen onder begeleiding.

SPEAKER_00Zoals vroeger bij de ambtenacht, de leerling werkt mee, maakt fouten, krijgt feedback. Niet één dag, niet maar maanden, soms jaren. Dus naast mij gaan staan en het met me doen, dat werkt heel goed. Dus anders dan dat schaduwen en observeren, want daar ben je eigenlijk alleen als een soort vlieg aan de muur aanwezig, maar echt de meeste gezelrelatie weer herstellen.

SPEAKER_02Het wordt tijd daarvoor.

SPEAKER_00Het wordt er tijd voor.

SPEAKER_02Met de vergrijzende populatie.

SPEAKER_00Robert Sternberg van Yel deed onderzoek bij business executives. Ze gebruikten bij die executives veel IQ-test. En dan dachten ze oké, dan gaan we vanuit die IQ-test kunnen we wel voorspellen, is deze slim genoeg. Maar Tessed Knowledge scores, die voorspelde 32% accurator of iemand hem ging blijven, een goede manager ging worden, een goede executive werd. Dus door Tessed Knowledge te achterhalen en te kijken hoeveel erin zit. En Tessed Knowledge krijg je dus alleen omdat je het zelf heel vaak hebt gedaan.

SPEAKER_00Dat hoor je best wel vaak. In organisaties, die denk jij ook. Ja, wij zijn een schoonmaakorganisatie, die komt helemaal niet uit de schoonmaak. Wat komt een hospitality persoon hier nou doen? Of iemand in de horeca. Ja, wat komt een uitzendland iemand hier nou doen? En jij weet helemaal niet wat wij doen. Dat is eigenlijk die test knowledgecritiek. Ander voorbeeld. De NASA had een probleem. Tegen 2006 zou bijna de helft van hun werknemers met pensioen gaan. En veel daarvan waren wetenschappers en ingenieurs met decennia ervaring. Die hadden diverse dingen omhoog gestuurd die niet meer naar beneden kwamen of ontplofden.

SPEAKER_00En ze schakelden toen die Dorothy Leonard in. Haar aanpak was experts koppelen aan minder ervaren collega's. Niet voor een presentatie, maar voor guided experience. Zo noemde zij dat, begeleide ervaring op echte projecten. En daardoor leerde die experts ook: hoe geef je nou feedback en hoe maak je die impliciete kennis expliciet. Resultaat, kritieke kennis werd niet vastgelegd in documenten, maar opnieuw opgebouwd in de hoofden van de volgende generatie. En ik denk dat daar zit.

SPEAKER_02Wat wat je net al zei, dit is zo genuanceerd, vaak deze kennis en zo contextafhankelijk? Dit kun je niet in draaiboeken en kennisbanken vastleggen.

SPEAKER_00Nee, absoluut niet. Dus dat betekent ook de volgende keer dat iemand zegt zet het gewoon in de handleiding of maak er een e-learning van, vraag je zelf af. Gaat het hier om kennis die je kunt opschrijven? Is dit opschrijfbare kennis? Is dit trainbare kennis? Of is dit tessit knowledge? En wat dien ik dan te doen? Mocht je dit nou super interessant vinden, ik heb een paar boeken ook genoemd op de website. Onder andere Diep Smarts van Dorothy Leonards. Maar dit is denk ik, vooral als je in een vergrijzende organisatie zit.

SPEAKER_00En wie zit daar denk ik niet in? Tenzij je een hele jeugdige, frivoltu bent. Met allemaal kinderen van onder de 12. Maar anders moet er iets mee. Je moet hier iets mee.

SPEAKER_02En weet dus dat er een schat aan kennis is verborgen in je organisatie. Of je het nou je eigen organisatie is of bij je klanten. En de vergrijzing komt eraan, dat is niet nieuw, dat weten we allemaal. En dus is het tijd om die tessit knowledge over te gaan dragen aan de nieuwe generatie.

SPEAKER_00Aan hun hoofden. En niet aan papier of Google Drive.

SPEAKER_01No more boring learning. Dit was de Brainbakery Podcast. Wil je meer weten? Kijk dan op brainbakery.com of volg ons op onze socials.

Open the transcript file

Hosts and Guests

Nobody is credited on this episode yet.

Credit the people on this episode

Be the first to rate this episode

More episodes

All episodes
  1. 279. stop met het erin luizen: waarom een gotcha-moment je de rest van de dag kost

    Nov 14, 202614 minAudio

    Als trainer ben je dol op dat moment waarop het kwartje valt. En om dat te laten gebeuren, moeten mensen soms eerst fouten maken. Maar er zit een belangrijk verschil tussen een oefening waarin mensen eerlijk kunnen...

    Credit the people on this episode

  2. 278. Verdacht ronde getallen: waarom 70/20/10 van tafel moet

    Nov 7, 202613 minAudio

    70/20/10: waar komt dat model eigenlijk vandaan? 70% leren op de werkvloer, 20% van anderen en 10% via formeel leren. Je komt het model overal tegen in de wereld van L&D. Maar heb je je weleens afgevraagd waar die...

    Credit the people on this episode

  3. 277. Werkt e-learning? Wat de zeldzame e-learning die wel werkt anders doet

    Oct 31, 202617 minAudio

    Iedereen kent ze: verplichte e-learnings over privacy, veiligheid of gedrag. Je klikt door wat schermen, bekijkt een filmpje, beantwoordt een paar meerkeuzevragen en haalt je certificaat. Klaar! Maar heb je ook iets...

    Credit the people on this episode

  4. 276. Woede is brandstof: de enige nare emotie die je naar de oplossing duwt

    Oct 24, 202614 minAudio

    275. Woede: de brandstof die we leren blussen Adem in. Tel tot tien. Blijf rustig. We leren mensen al jaren om hun woede vooral in te slikken. Maar wat als we daarmee juist de brandstof blussen die nodig is om iets te...

    Credit the people on this episode

  5. 275. 5 Moments of need: hoe ze je helpen bij meer leerrendement

    Oct 17, 202615 minAudio

    Een luisteraar wees ons erop: jullie maken al zo lang deze podcast en hebben nog nooit een aflevering gemaakt over de Five Moments of Need. Een schande! Dus bij deze. En we nemen meteen zowel de fan als de scepticus...

    Credit the people on this episode