Flow: waar blijft de tijd als je helemaal opgaat in iets? Je begint aan een taak waar je een halfuur voor hebt uitgetrokken. Het volgende moment doet je collega het licht aan, omdat het buiten donker is geworden. Drie uur verdwenen. Geen afleiding, geen twijfel, en misschien wel je beste werk van de week. Welkom in flow. Psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi gaf deze toestand zijn naam. De sleutel is de balans tussen uitdaging en vaardigheid. Is iets te makkelijk, dan verveel je je. Is het te moeilijk, dan slaat de stress toe. Maar precies ertussenin kan er iets bijzonders gebeuren: je vergeet de tijd, gaat helemaal op in je werk en je innerlijke criticus houdt eindelijk zijn mond. In deze aflevering van For Hungry Minds duikt Jeanne in het brein achter flow. Wat gebeurt er in je hoofd als je helemaal opgaat in een activiteit? Waarom verdwijnt je tijdsbesef? En waarom voelt het begin soms juist stroef, voordat je in die heerlijke staat belandt waarin alles lijkt te kloppen? Flow is geen magisch talent en ook geen kwestie van geluk. Het is een bijzondere toestand waarin uitdaging en vaardigheid samenkomen en je even helemaal opgaat in wat je doet. For Hungry Minds is een Brain Bakery productie. Jeanne Bakker en Jan-Peter Hoogstrate nemen je mee in korte, pittige brain work-outs die je helpen slimmer te denken en sterker te handelen. Lees hier het blog van deze podcast: https://www.brainbakery.com/brainsnacks/de-flowzone-wanneer-je-brein-op-zijn-allerbest-draait Wij praten veel, maar luisteren nóg liever. Heb je een vraag, opmerking of briljant idee? Klik en spreek een berichtje voor ons in via Speakpipe! Still Hungry? https://www.brainbakery.com/brainsnack/for-hungry-minds
Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.
Transcript
From the show. Tap a time to play from there.
SPEAKER_00Je begint aan een taak. Je had er een half uur vooruit getrokken. En het volgende dat je bewust meemaakt, is dat je collega ineens het licht aan doet. Witen is het donker geworden. Drie uur verdwenen. Geen moment van verveling, geen moment van twijfel. En het beste werk dat je die week hebt geleverd. En het kost je bijna niks. Dat is flow. En misschien ken je het niet eens van je werk, maar van gamen of van hardlopen of van koken of van een instrument spelen. Dat moment dat je er zo in zit dat de wereld gewoon wegvalt.
SPEAKER_00En de vraag van vandaag is: hoe roep je dat nou bewust op? In plaats van te wachten tot het je per ongeluk overkomt.
SPEAKER_01Welkom bij For Hungry Minds. Je wekelijkse brain workout vol ideeën, inzichten en mentale spierkracht.
SPEAKER_02Super slim en super fijn dat je luistert. Dankjewel. Je hoorde er al. Jana is hier aanwezig.
SPEAKER_00Dag Jan Peter. Ja, want flow voelt als geluk, als iets dat je overkomt op een goede dag. Dat de sterren goed staan. Maar het is geen kwestie van geluk of talent. Het is een soort staat met een paar heel concrete voorwaarden. En zodra je die kent, kun je hem zelf op gaan roepen.
SPEAKER_02Het is heerlijk dat je daarin zit. Het is zo lekker.
SPEAKER_00En het is ook heel lekker om daar naar te kijken. Het is ook lekker als je in een voetbalwedstrijd op één speler gaat letten die in de flow zit, dan alles klopt ineens. Ineens springen ze hoger, geeft ze een betere voorzet. Het is prachtig om te maken.
SPEAKER_02Alles aankomen.
SPEAKER_00Misschien haal je hem bijna nooit op je werk. En dat is geen gebrek aan wilskracht of focus. Dat komt eigenlijk een beetje doordat je werkdag bijna perfect ontworpen is om flow onmogelijk te maken, versnipperd, vol pings, alerts, vage doelen en taken die of doods of saai zijn, of juist heel overweldigend. Veel werkdagen zijn helaas gericht op geen enkele flow toelaten, ooit.
SPEAKER_02Dat is wel triest.
SPEAKER_00Psoloog Mi. Ik ga de naam verbarsteren, maar ik heb er echt op geoefend, maar dan komt hij. Mihalie Chiksen Mahali, gaf deze staat een naam. Dus die bedacht het woord flow. En het hart van zijn model is een balans tussen uitdaging aan de ene kant en vaardigheid aan de andere kant. Een soort de flow zone. Het smalle kanaal tussen dodelijk saai en dodelijk eng. Daartussen. Is een taak te gemakkelijk voor je, dan zak je weg in verveling. Is het te moeilijk, dan sla je dicht van de stress.
SPEAKER_00Alleen in die smalle strook ertussen, met een helder doel en ook goede feedback, ontstaat flow. Flow is dus niet zo hard mogelijk je best doen, want dan gaat de tijd niet langzaam versnellen. In flow verdwijnt de tijd.
SPEAKER_02Nee, als je echt keihard je best zit te doen, dat voelt een beetje voor kramd.
SPEAKER_00Ja, precies. Flow is dus eigenlijk iets van de juiste moeilijkheid weten te vinden.
SPEAKER_02Ja, die zorgt ervoor dat je lekker uitgedaagd wordt en dat die tijd voorbij vliegt.
SPEAKER_00Ja, en dit wilden wetenschappers natuurlijk onderzoeken, maar hoe creëer je flow in een lab. Neurowetenschapper Charles Lim die bedacht iets slims. Die legde professionele jazzpianisten aan een hersenscanner met een speciaal niet magnetisch keyboard op hun schoot en spiegeljes, zodat ze hun handen kunnen zien. Dus stel je dat even voor, ze liggen in zo'n tunnel en kunnen wel hun handen zien. En het was niet magnetisch, waardoor het ook mocht. Want anders explodeert volgens mij zo'n machine. Ik heb al eens een ring afgeknipt gekregen als je erin moet.
SPEAKER_00En eerst speelden ze een ingestudeerd stukje, dus keurig volgens de noten. En daarna lieten ze los en gingen ze lekker improviseren met de muziek, ter plekke verzinnen. Dat stukje is de kern van Flow. En het verschil in hun brein was opvallend. Tijdens het improviseren viel een groot deel van de prefrontale cortex, dat is het stuk waar je bewaakt, nadenkt, speelt, dat viel weg. Dus de doorstolaterale prefrontale cortex, je innerlijke cicus die meekijkt die oordeelt, die censureert, die ging dood, die stopte.
SPEAKER_00En het gebied van de vrije zelfexpressie, die ligt op. Dus de criticus uit en de zelfexpressie aan, stroomde de muziek eruit. En Lim vond dat protron terug bij andere flow-achterstaten, of het nu jazz was of freestyle rap. En hij kon het daarmee het beste onderzoeken. Dat betekent dus dat je kritische zelf, die eigenlijk altijd oplet hoe laat is het, is het hier nog licht genoeg, heb ik al honger, die verdwijnt.
SPEAKER_02Lekker. Ja, die is ook heel belangrijk in het leven, maar lekker als die even uitgaat.
SPEAKER_00Ja, en Anne Dietrich die zegt eigenlijk in flow zet je je prefrontale cortex tijdelijk een toontje lager. En juist omdat dat deel van je zelfbewustzijn je tijdsbesef regelt, verklaart het ook dat je in flow de klok vergeet. En Michael Jordan heeft ook al wel gezegd: ik wist waar ik moest zijn, omdat de tijd in flow langzamer ging. Terwijl ik niet bewust was van de tijd. Dus de klok in je hoofd gaat uit. Maar hij zei: ja, ik had gewoon een soort meer tijd dan de rest als ik in flow was.
SPEAKER_00Dus die rem van je innerlijke criticus gaat eraf. En handeling en aandacht versmelte als het ware tot één ding. Je bent niet meer aan het bedenken wat doe ik hierna, maar je doet het. Bergbeklimmers die uren aan een rotsband hingen, hadden dit. Chirurgen die de tijd vergeten. Schakers. Een taak op de grens van hun kunnen. Een heel helder doel. Ik wil deze patiënt genezen, ik wil niet naar beneden vallen of juist de top halen of ik wil dit schaakspel winnen. Glashelder doel.
SPEAKER_00En ook directe feedback bij elke stap. Shit, ik heb nu een pion, die ben ik nu kwijt. Opletten. Oh, ik heb nu hier pijn aan mijn schouder. Ik moet even opletten. Dus de directe feedback hielp hen om in die staat van flow te komen. De klimmer die weet bij een greep meteen zit ik goed of zit die niet goed. En hier komt nu iets wat veel mensen niet weten, wat het verschil maakt tussen wel en niet in de flow komen. Flow komt niet als je op een knop drukt, in de eerste 15 tot 20 minuten kom je nog niet in flow. Dan voelt het juist stroef en onrustig.
SPEAKER_00Dat is de aanloop. Dat is de drempel die je over moet. Dus het is niet ik begin aan een. Ik kan helemaal niet aan een muur hangen hoor. Ik kan niet een berg beklimmen. Maar stel, het is niet, ik hang aan mijn eerste grip, dan is hij er nog niet. Het duurt even en je moet die aanloop doen. Het is niet ik druk op een knop en nu gaat de flow aan.
SPEAKER_02Dus je moet altijd even door iets heen.
SPEAKER_00Ja, dus wie bij de eerste weerstand afhaakt en je telefoon pakt, komt er nooit in. Wie doorzet, glijd er als het ware vanzelf in. Je kunt hem niet afdwingen. Je kunt wel organiseren dat die komt, maar je moet een stukje volhouden.
SPEAKER_02Waarbij je dus, ik herhaal het even: het heel belangrijk is, je moet een helder doel hebben. En er moet directe feedback zijn op doe ik de goede dingen of niet.
SPEAKER_00Ja, en daar voeg ik er eentje aan toe. Dan heb je ze alle drie. Dat is te gemakkelijk gaat je vervelen, te moeilijk gaat je overwelmen. Dus je zoekt ook iets waar je genoeg vaardigheid in hebt. Dus niet denken, ik ga leren gitaar spelen. Ik pak voor het eerst een gitaar vast en ik ga in flow. Nee, je moet vaardigheden hebben in datgene wat je wilt gaan doen. Nou, dan moet je ook nog drie dingen die jij net noemde, heb je nodig. En je moet twee dingen uitzetten: verband de afleiding. En bescherm je tijd, bescherm je blok. Eén ping en je bent eruit.
SPEAKER_00Opnieuw opstarten, kost weer 10 tot 15 minuten. Dus telefoon wegleggen, dingetjes uitzetten, mail uit. Zorgen dat niemand je kan storen. Dat iedereen weet deze vrouw of man probeert in flow te komen. En probeer je innerlijke criticus uit te zetten. Dus verlaag de inzet. Geef jezelf eerst toestemming om imperfect te zijn. We gaan gewoon een beetje krabbelen. Ik ga gewoon schrijven. Ik doe het vaak als ik een hoofdstuk wil schrijven, begin ik soms met de hand en begin ik gewoon twee pagina's vullen. Dat is het enige wat ik hoef met mijn ideeën.
SPEAKER_00En dan schakelijk over naar de computer, waar inderdaad alles is uitgezet. Ik heb echt een beurt zo groot gemaakt dat het één wit veld is, zodat er ook niks anders kan komen. En dat helpt. En dan kun je dus jezelf aanzetten om in flow te komen.
SPEAKER_02Wat lekker. Het is geen toeval, het is geen talent.
SPEAKER_00Je kunt het bouwen, maar alleen op iets waar je al vaardigheid hebt. En die moet je soms eerst even opbouwen.
SPEAKER_02En daar moet je dan doorheen. En dan als je iets gaat doen wat wel goed zit tussen dat middenveld, tussen uitdaging en vaardigheid. 15, 20 minuten. Maar dan ineens is het er. Dus niet ineens. Maar dan is het er.
SPEAKER_00Dus als je denkt van heb je nog een tip? Ho dit allemaal nog verder kan. Dan zou ik zeggen, bouw een vast opstartritueel. Zelfde plek, dezelfde muziek, dezelfde playlist doe ik zelfs vaak. Hetzelfde kop koffie voor je begint. En je brein leert dan. Oh ja, we gaan daar nu heen. Tweede, zet één taak op je scherm. Ik zei hem al, hè, maak hem helemaal wit. Letterlijk alle tabbladen, alle vensters, alle pings uit. Eén ding is zichtbaar, en dat is dat ene ding. En werk in blokken van je eigen ritme.
SPEAKER_00Voor de meeste mensen 60 tot 90 minuten volledig afgeblokt. Dan kun je erin komen. Losse flaarden van 10 minuten. Je komt niet over de drempel. Dus zorg dat je langer de tijd hebt.
SPEAKER_02En dan de flow hits. Wat fijn! Ik ben heel benieuwd in welke flow jij terecht gaat komen na het luisteren van deze aflevering. Je kunt het nalezen op brainbakery.com bij The Brain Snacks. Bedankt voor het luisteren. Geniet van the flow.
Je zegt iets heel normaals. Een vraag over de soep, een opmerking over het rapport of gewoon: “Het is hier koud.” En toch schiet de ander ineens in de verdediging. Wat is er gebeurd? In deze aflevering van For Hungry...
Je zegt iets onschuldigs, stelt een simpele vraag of loopt gewoon een kamer binnen. En ineens ontploft de ander. Een collega, klant, patiënt of misschien wel iemand thuis. Hoe reageer je zonder dat de situatie verder...
Kun je goed rekenen en taal begrijpen? Dan ben je slim. Althans, volgens de maatstaven waarop ons onderwijs grotendeels is gebouwd. Maar wat als je juist uitblinkt in muziek, beweging, mensen lezen of patronen in de...
Je geeft een collega eerlijke, opbouwende feedback. Je bedoelt het goed, je hebt gelijk en je brengt het netjes. Toch klapt die collega dicht. Wat je misschien niet doorhebt: dit is zowat het eerste echte contact dat...
Stel je voor: je zit vast en hoopt op vervroegde vrijlating. Of je die krijgt, blijkt mede af te hangen van iets heel onbenulligs: of de rechter net pauze heeft gehad. Onderzoekers zagen een opvallend patroon: vlak na...