Skip to content
PodSubs
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEvents
More
BlogPodCred
Menu
ShowsPeopleGuestsJobsNewsEventsBlogPodCredNetworksSign in
Join nowSign in
  • Shows
  • People
  • Jobs
  • News
  • More
    • Guests
    • Events
    • Blog
    • PodCred
    • Networks
    Join nowSign in

Beter | BNR

Beter | BNR artwork

Hoe designers het zorgproces verbeteren: 'minder stickers op apparaten'

Oct 19, 202635 minAudio
ShareXLinkedInFacebookWhatsAppEmail

'Zorg is nooit ontworpen, zorg is ontstaan.' Met die stelling legt Eva Deckers uit waarom het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven naast artsen en verpleegkundigen ook ontwerpers in dienst heeft. Patiënten gaan van poli naar operatiekamer en verpleegafdeling, maar apparaten, systemen en afspraken sluiten vaak niet op elkaar aan. De zorgvraag groeit door vergrijzing, het budget niet onbeperkt. De zorg moet dus meer doen met dezelfde mensen en middelen. In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Stijn Goossens tijdens de Dutch Design Week in het Philips Museum in Eindhoven wat design kan betekenen voor de zorg. Te gast zijn Eva Deckers, hoofd AI, strategie en design bij het Catharina Ziekenhuis, Tom van Veen, zorgprocesontwerper bij het Catharina Ziekenhuis, en Barbara Koop, Head of Usability bij Philips. Van Veen brengt zorgpaden in kaart. Hij loopt mee op de poli, de OK en de verpleegafdeling en interviewt zorgverleners en patiënten. Het ziekenhuis gebruikt daarvoor Metro Mapping: een kaart in de stijl van de metro, waarop elke halte een stap in het zorgpad is. De geprinte kaart van bijna drie meter is het startpunt voor gesprekken over knelpunten. Een voorbeeld is de nazorg na een hartinfarct. Het Catharina werkt daarvoor samen met het Máxima MC: patiënten die in het Catharina zijn gedotterd, krijgen hun nazorg op een andere plek in de regio. Zo komt er op de polikliniek cardiologie ruimte vrij. Van Veen ziet ook de grenzen van één kaart: bij honderd patiënten zie je naar zijn schatting zo’n negentig verschillende paden. Deckers ziet zorgprocesontwerp als de manier om nieuwe technologie ook echt in gebruik te krijgen. Bij hartfalen combineerde het ziekenhuis thuismonitoring met het sneller opbouwen van medicatie, naar het voorbeeld van het internationale STRONG-HF-onderzoek. Patiënten zitten daardoor binnen zes weken op de juiste dosis, in plaats van binnen drie maanden. Over AI is ze nuchter: het zorgproces is de oplossing, AI hooguit een versneller. Echte precisiezorg ligt volgens haar mogelijk nog tien jaar voor ons. Koop legt uit waarom usability bij medische apparatuur een wettelijk verplicht onderdeel van het ontwerpproces is. Een verkeerd begrepen knop kan in de zorg direct tot fouten leiden. Deckers noemt de instructiestickers die medewerkers op apparaten plakken het zichtbare bewijs van ontwerp dat tekortschiet. Koop wijst erop dat medische apparatuur vaak tien tot vijftien jaar meegaat. Software kan Philips bijwerken, hardware nauwelijks. Verder gaat het over Syd Mead, die voor Philips ontwierp en ook de toekomstbeelden van Blade Runner en Star Trek vormgaf. Ook komt de workshop aan bod waarin het Catharina Ziekenhuis op donderdag 22 oktober met zorgprofessionals, projectleiders en zorgverzekeraars regionale zorgpaden ontwerpt. Eerder sprak BNR Beter met Eva Deckers over de vraag of artsen genoeg weten van AI. Die aflevering is hier terug te luisteren. Over deze podcast BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed. Over de makers Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma’s in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector. Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.

Transcript

From the show. Tap a time to play from there.

Speaker 1Betere zorg voor meer mensen.

Speaker 2Goed dat je luistert naar BNR Beter. Naast artsen en verpleegkundigen heeft het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven ook een heus ontwerpteam in dienst. Met als belangrijkste doel de zorg voor de patiënt verbeteren. Maar hoe maak je de zorg beter met design? Geen beter moment om dat te bespreken dan tijdens de Dutch Design Week in Eindhoven. En daar zijn we vandaag met BNR Beter. En te gast bij mij zijn Eva Dekkers, hoofd AI, strategie en design bij het Catharina Ziekenhuis. Welkom Eva. Hallo, hi. En Tom van Veen

Speaker 2is er ook. Hij is zorgprocesontwerper bij het Catharina Ziekenhuis. Goed dat je er bent, Tom.

Speaker 1Ja, dankjewel.

Speaker 2En ook hiernaast mij Barbara Koop, Head of Usability bij Philips. Fijn dat je er bent. Dankjewel. En Barbara, laat ik bij jou beginnen, want we nemen deze aflevering nu op in het Philips Museum. Tijdens Dutch Design Week dus. En jullie hebben hier ook een speciale tentoonstelling over een van jullie voormalig ontwerpers van Philips, Sid Mead. Kun je eens wat meer over hem vertellen? Wie was hij? Sid

Speaker 3Mead was een Amerikaanse industrieel ontwerper... maar ook een futurist... die twaalf jaar voor en met Philips heeft gewerkt in de jaren zeventig. En daarbij, behalve het ontwerpen van alledaagse producten voor Philips... ook de ruimte heeft gekregen om echt te fantaseren over de toekomst. Wildcat Dreaming noemde ze dat. En dat was voor ons een enorme inspiratie... om dit jaar op de DDW te laten zien hoe dat ons nog steeds inspireert... Na te denken over hoe je mensen een stapje voor kunt blijven. In hoe je voor ze ontwerpt.

Speaker 2En naast ontwerpen voor Philips deed hij dat ook voor de films van Star Trek bijvoorbeeld. En van Blade Runner. En dat zie je ook wel een beetje terug in die ontwerpen die hij gemaakt heeft. Dat scheerapparaat alsof hij in de ruimte zweeft, laat ik het zo zeggen. Nou leven we dus nu in de toekomst. Tenminste als je naar zijn ontwerpen kijkt. Ik ben wel benieuwd, hoe ver wijkt dat nou af van zijn beeld destijds van de toekomst?

Speaker 3Nou, ik denk niet zo heel erg veel. Behalve dat natuurlijk zijn vormtaal ook wel erg jaren zeventig was. Retro-futuristisch, zoals we dat graag noemen. Maar wat we vooral daarvan hebben meegenomen is zijn manier van denken... over hoe je eigenlijk altijd vanuit de toekomst terug moet denken... over hoe je voor mensen oplossingen ontwerpt in hun dagelijks leven. En dat is natuurlijk nog steeds hoe wij nadenken over ontwerpen... voor voornamelijk de zorg tegenwoordig... Dat wij moeten snappen hoe mensen in de nabije toekomst gaan denken. En wat ze daarbij nodig hebben. Wat voor oplossingen ze nodig hebben. En

Speaker 3van daaruit terug te lopen naar hoe wij dat nu inzetten in een ontwerpproces.

Speaker 2Zou het design van Philips weer wat meer retro-futuristisch kunnen?

Speaker 3Nou ja, vormtaal is natuurlijk ook een kwestie van smaak. Ik denk dat zeker het fantaseren en het dromen bijna over hoe oplossingen er in de toekomst uit kunnen zien, dat dat altijd onderwerp blijft van hoe wij ontwerpen en nadenken over het volgende ontwerp.

Speaker 2Duidelijk. Eva, ook het Catharina Ziekenhuis staat hier op Dutch Design Week. Niet in het Philips Museum, maar ergens anders op locatie in Eindhoven. Jullie zijn in het ziekenhuis. Wat kom je doen op de Dutch Design

Speaker 4Week? Goede vraag. Ik ben er ook ontzettend trots op dat wij donderdag een mooie sessie, een echte workshop in het Natlab organiseren. Ook weer een mooie connectie met waar we vandaag zijn in het mooie Natlab. Dat we daar met bijna 80 mensen, of misschien wel meer dan 80 mensen bij elkaar komen. Mensen hebben zich ingeschreven om samen zorgprocessen te ontwerpen. Zorgpaden te ontwerpen voor onze regio.

Speaker 2Ja, een zorgproces ontwerpen. Daar gaan we het zo ook uitgebreid over hebben. Dat gaan jullie dus doen hier ook op de Dutch Design Week. Waarom is design zo belangrijk? Ook voor als je vanuit het ziekenhuis daarnaar kijkt, voor de zorg?

Speaker 4Ik heb een achtergrond als ontwerper, dus dat ik dit geloof, dat mogen dan duidelijk zijn. Waarom het vooral belangrijk is, is dat zorg is nooit ontworpen, zorg is ontstaan. En dat is met heel veel liefde, heel veel aandacht, met heel veel kwaliteit gedaan. Maar dat is nog altijd iets anders dan echt proactief bekijken... wat wil ik nu eigenlijk doen, op welk moment, voor wie... En vooral ook met een blik van integraliteit en een relationele blik. Dus iets wat

Speaker 4ik vandaag doe, heeft impact op wat ik morgen doe enzovoorts. Dus het actief, proactief ontwerpen van zo'n proces... dat levert heel veel voordelen op in de effectiviteit van een werkproces... en zeker ook in de ervaring van die zorgverlener en de patiënt

Speaker 2Barbara, hoe kijk jij daarnaar?

Speaker 3Nou ja, daar ben ik het volledig mee eens. En de zorgverlener en de patiënt staan voor ons tot op de dag van vandaag... ook altijd centraal en zijn altijd het startpunt van alles wat wij ontwerpen. En het begrijpen van de dagelijkse realiteit van die zorgverlener... en via de zorgverlener dus ook van de patiënt... en snappen hoe iemand zich voelt in een moment... en waar iemand vandaan komt en waar die naartoe gaat... in de zin van het zorgpad, maar ook in de zin van het technologische ecosysteem... waar

Speaker 3onze producten in terechtkomen. Dat begrijpen is essentieel om de juiste oplossingen te bieden. Dus dat is op ziekenhuisniveau, zoals voor het Catharina, essentieel. Maar ook voor ons, wat generieker, om te begrijpen... in welk veld onze producten terechtkomen... is essentieel om de producten echt te laten passen... bij wat zorgverleners nodig hebben.

Speaker 2Daar ga jij ook echt over. Je bent verantwoordelijk voor usability, het gebruik ervan. Hoe is dat anders dan alleen maar verantwoordelijk zijn voor design

Speaker 3Nou, het is vooral anders omdat het gaat over de zorg. En dat betekent dat usability-processen ook gereguleerd zijn. En dat het belangrijk is, ook volgens de wet zeg maar...

Speaker 1dat

Speaker 3alles wat je naar de markt brengt een usability-proces gehad heeft. Dat je gaat kijken van, goh, hoe zit dat toekomstige gebruik in elkaar... Wat hebben mensen nodig? Welke eventuele risico's kun je er al uit ontwerpen door slim ontwerp? Heb

Speaker 2je daar een voorbeeld van ook? Wat voor risico's zitten er dan in zo'n ontwerp wat jij eruit moet halen

Speaker 3Nou, bijvoorbeeld als iemand in de toekomst een bepaalde indeling van een interface... of een bepaalde knop op een apparaat verkeerd interpreteert... dan kan er natuurlijk in de zorg iets misgaan. Dus dat is een verantwoordelijkheid die we al heel vroeg in het conceptuele... een fase meenemen in ons proces om dat uit te ontwikkelen.

Speaker 2Moet je ook wel eens terug naar de tekentafel... nadat een product al ontworpen is

Speaker 3Uiteraard, maar dat proberen we wel te voorkomen. Want hoe vroeger je ontdekt dat iets in de toekomst niet gaat werken... hoe beter en goedkoper en beter voor iedereen natuurlijk is... om het dan eruit te ontwerpen... nadat je later in je proces terug moet naar de tekentafel

Speaker 2Eva, wat merk jij ervan in het ziekenhuis... dat zij daar zo over nadenken?

Speaker 4Ja, ik denk... Met het idee wat ik net zei van zorg is niet ontworpen. Er is nog een andere uitdaging. En dat is dat heel veel zaken die in de zorg gebeuren eigenlijk op een soort van eilandje gebeuren. Dus ik kom in het ziekenhuis en ik kom voor diagnose. Daar hebben we apparaten voor nodig. Daar is een zorgverlener bij. Dan heb ik daarna misschien een operatie nodig. Dan komen er weer andere zorgverleners. Maar andere apparaten met andere informatiesystemen. En eigenlijk denkt niemand echt na over... maar hoe is dat nou in zijn geheel? Terwijl die zorgverlener, vooral ook

Speaker 4die patiënt natuurlijk... dat proces niet verlaat. Hij of zij gaat daar doorheen. Dus je merkt veel aan het gebruik op de vloer. Hoe makkelijk is iets in gebruik te nemen? Hoe duidelijk is het? En twee, wat je heel goed merkt, is hoe goed is het afgestemd... en hoe goed is er naar links en naar rechts gekeken... van waar komt iemand vandaan, waar komt de informatie vandaan... waar komt de data vandaan en waar wil ik naartoe? En sluit dat ook wel daadwerkelijk op elkaar aan? Dus dat zijn twee

Speaker 4manieren waarop je dat heel goed kan merken... en misschien om het heel praktisch te maken... als je echt in de ziekenhuizen goed rondkijkt... er staan heel veel apparaten en dingen en ik zie het ook minder worden... plakken er heel veel stickers overal. Vergeet dit niet. Zet dit omhoog. Eerst dat opstarten, dan dit doen. En dat is eigenlijk precies de uiting van Barbara en haar team, haar werk. Als dat goed gebeurt, dan hebben wij die stickers niet

Speaker 2nodig. Minder stickers, hoe beter het werk van Barbara eigenlijk. Is dat ook een doel? Zie je dat ook zo? Dat is een probleem dat je moet oplossen?

Speaker 3Ja, zeker. En we hebben natuurlijk ook te maken met de realiteit... dat heel veel medische apparatuur soms wel 10, 15 jaar gebruikt blijft worden in het veld. Dus dat onze laatste en misschien wel technologisch beste apparatuur... niet per se is wat er vandaag in de ziekenhuizen wordt gebruikt. Dus dat is iets waar wij zeker tegenaan lopen... En waar wij ook een nauwe samenwerking wensen en nodig hebben met ziekenhuizen. Zodat wij alles wat wij bedenken over wat

Speaker 3die eindgebruiker nodig heeft... ook kunnen toetsen aan wat er in de realiteit... en de dagelijkse praktijk van elk ziekenhuis gebeurt.

Speaker 2Nou hebben we het ook over zorgpaden hier. Jullie ontwerpen die dus helemaal. We hebben het nu een beetje gehad over hoe een apparaat eruit ziet. Maar wat is nou het verschil met een zorgpad ook helemaal ontwerpen? Dat is weer iets heel anders, toch? Hoe design dan in elkaar steekt.

Speaker 4Ja, zonder uit te wijden denk ik over welke smaken design we allemaal hebben. Maar het mogen al duidelijk zijn dat ontwerpen dus niet gaat over dingen mooi maken. Dat kan ook, maar daar hebben wij het niet per se over vandaag. We hebben het vooral over hoe gebruik je het. Dan doe je dat veilig. En wat wij ook echt in ons ziekenhuis doen, en ook dat zal je herkennen in de designpraktijk bij Philips, is iets wat we service design noemen. En service design, het woord zegt dat, gaat over services. Dus het zijn geen tastbare producten die we ontworpen, maar het zijn de stappen die je neemt om een

Speaker 4bepaalde dienst te leveren, om zorg te leveren. Je moet een afspraak maken, je moet dan in het ziekenhuis komen, je moet op de juiste plek komen. Daar moet de juiste zorgverlener zijn. Die moet voorbereid kunnen zijn. Daar moet het juiste apparaat staan. Precies dat. Daar moet het juiste apparaat staan. De informatie die uit het apparaat komt moet in het goede systeem terechtkomen. Dus daar zitten ook technische en fysieke vraagstukken aan. Maar het begint wel echt met begrijpen... welke stappen zijn daar nu eigenlijk? Welke stappen zijn er,

Speaker 4wat wij noemen aan de bovenkant? Dat is die patiëntreis en dat werkproces. Dat komt mooi bij elkaar. Dus wat doen mensen nu echt? Maar daaronder liggen nog allemaal... onderwaterwereld op de onderkant... liggen allemaal systemen, informatiestromen... datastromen, locaties... zoals ons ziekenhuis als fysiek object... Maar ook financiële afhandeling, doorverwijzingen. Dat zijn allerlei zaken. En waarom wij het zo belangrijk vinden om die zorgprocessen, die zorgpaden... goed te ontwerpen, is

Speaker 4omdat hoe die dingen samenkomen... ook echt heel praktisch in het moment... Echt bepalen hoe goed de ervaring van zorg is. Hoe goed de kwaliteit van zorg is. Maar zeker de dag van vandaag. Hoe effectief wij zorg kunnen leveren met de middelen die we hebben

Speaker 2En effectiever betekent dat het uiteindelijk goedkoper kan ook? Of...

Speaker 4Nou, in ieder geval, ik denk dat de goede stelling is... we hebben nu een bepaalde... om het toegankelijk, dus om ervoor te zorgen... dat iedereen die zorg nodig heeft, zorg krijgt... voor een betaalbare prijs. Wat betekent dat wij het als Nederland, als mensen... samen moeten kunnen betalen? Ja, daarvoor kunnen we eigenlijk niet verder groeien. We moeten het dus eigenlijk doen. We moeten roeien met de riemen die we hebben. Die we nu hebben. Ons realiserende... dat er meer zorgvraag komt. Want we worden ouder. We hebben, doordat we ouder worden... allerlei verschillende soorten ziekten... en dingen die naast elkaar bestaan.

Speaker 4Dus we moeten echt met wat we hebben... meer kunnen doen. En dan is het heel goed te begrijpen... hoe effectief doe ik dat nu eigenlijk.

Speaker 2En dan komt Tom om de hoek kijken. En Tom, jij staat hier ook al even mee te luisteren. Jij bent zorgprocesontwerper in het ziekenhuis... in het Catharina ziekenhuis in Eindhoven. Ben ik heel benieuwd... hoe ontwerp je een zorgproces...

Speaker 1Ja, nou als eerste ga je kijken wat is er eigenlijk. Dus het in kaart brengen van het huidige zorgpad. Dat zijn natuurlijk protocollen en dergelijke, maar het hele zorgpad staat vaak nog niet ergens beschreven.

Speaker 2En de zorgpad is dan als ik als patiënt het ziekenhuis inkomt, wat er met mij gebeurt?

Speaker 1Ja, exact. En welke stappen er allemaal nodig zijn om van dat je binnenkomt tot een diagnose, tot een behandeling en ook de nazorg te gaan. Ja. Dus dat gaan we in kaart brengen. We gaan meelopen op de werkvloer, eigenlijk overal in het proces. Dus ik ben op de poli geweest, op de OK, op de verpleegafdeling, noem maar op. Mensen te interviewen en dan ook patiënten daarin mee te nemen natuurlijk. Dus echt een totaalbeeld te krijgen van wat speelt er nu allemaal, hoe ziet het proces eruit. En dan gezamenlijk in co-creatie noemen we dat. Dus samen met de zorgverleners en andere betrokkenen te kijken... Waar zitten nu

Speaker 1de knelpunten? Waar zitten de kansen voor verbetering? En zo projecten op te pakken om dat dan ook te gaan verbeteren of te gaan optimaliseren.

Speaker 2Ja, en een van die zorgpaden waar jij echt ook specifiek naar gekeken hebt... is voor de zorg van mensen die een hartinfarct gehad hebben. Waar begin je dan? Wat ga je dan als allereerste doen?

Speaker 1Nou, dus eerst inderdaad weer het in kaart brengen. En in dit geval ging het ook over een samenwerking met het Maxima Medisch Centrum, een ziekenhuis dus in de buurt. En omdat we de toegankelijkheid van onze polycardiologie willen verhogen, zijn we ook aan het kijken, nou kunnen we mensen die een hartinfarct hebben gehad en bij ons bijvoorbeeld gedotterd zijn, die hebben daarna ook nog nazorg nodig. We hadden al een samenwerking met het Maxima om daar de hartrevalidatie te doen. Dus hebben we ook gekeken, samen met hun, hoe zien hun zorgpaden eruit? Kunnen we die combineren en kunnen ze eigenlijk de nazorg op een andere plek krijgen? Wat ook

Speaker 1gewoon in de buurt is. Waardoor wij weer meer plek hebben op onze poli voor nieuwe patiënten. En waardoor we de zorg wat beter kunnen verdelen in de regio. Het

Speaker 2gaat niet alleen over wat kunnen we in ons eigen ziekenhuis doen... maar ook wat kunnen we in de hele regio doen met de andere... actoren die daar een rol spelen met zorg.

Speaker 1Ja, zeker. We moeten echt de volledige capaciteit van de regio ook gaan gebruiken. Dus roeien met de riemen die we hebben, zoals Eva zei. Maar dan de riemen van de regio, zeg maar. Dus om daarin samen te werken kunnen we natuurlijk efficiëntere zorg bieden. En dus daar moeten we ook met elkaar gaan samenwerken.

Speaker 2En een van de methodes die jullie gebruiken... om zo'n zorgpad een beetje overzichtelijk te maken... is jullie maken er een soort metrokaart van. Je hebt er ook één meegenomen, die heb je mij net laten zien. Maar dat is niet een A4'tje, dat is echt een gigantisch stuk vel papier. Ik denk wel drie meter,

Speaker 1vier meter lang. Bijna drie meter was deze. Inderdaad, we gebruiken de metromapping methode. Je moet het voor je zien, net als de metrokaart van Londen. Die heeft verschillende haltes. En in dit geval zijn de haltes eigenlijk de stappen in een zorgproces. Dus er zijn verschillende dingen, onderzoek, consulten. En zo brengen we dus een kaart van hoe een zorgpad eruit ziet... En die printen we dan ook expres zo groot als we hem hebben. Omdat we dan in een fysieke setup met elkaar daarna gaan kijken. En zeggen waar zitten de knelpunten. En daar dan dingen bij kunnen schrijven.

Speaker 1Post-its erop kunnen plakken zoals een echte service designer doet.

Speaker 2Ja, en dan een station is bijvoorbeeld een huisartsbezoek of zo. Of een operatie is dan een station.

Speaker 1Ja, inderdaad. Dus een behandeling, een onderzoek, een diagnose te stellen, een consult. Dat zijn allemaal haltes die in het zorgpad gebeuren. die we dan op die manier in kaart brengen. Ik

Speaker 2kan me voorstellen dat de metrokaart voor mijn buurman... er heel anders uitziet dan dat voor mij er uitziet. Hoe kan je dat in één metrokaart dan vormgeven

Speaker 1Ja, dat is inderdaad uitdagend. We zien ook als we bijvoorbeeld naar de data kijken... dat als je bijvoorbeeld honderd patiënten zou nemen... dan zijn er waarschijnlijk wel negentig verschillende paden... Dus de truc is natuurlijk om daarin te kijken... welke details je daarin wel en niet moet weergeven. En te kijken van waar zitten nou echt de grootste knelpunten... en daarop te focussen. Maar het is wel heel belangrijk om dat altijd in het achterhoofd te houden. Dat voor iedereen het zorgpad weer net anders is... afhankelijk van je diagnose of comorbiditeiten. Dus meerdere ziektebeelden tegelijkertijd. Dus dat is uitdagend.

Speaker 1Maar tegelijkertijd proberen we dus die hoofdlijnen... eerst ook te stroomlijnen en dan... Dat breed toe te passen natuurlijk op iedereen die in dat zorgpad zit

Speaker 2Wanneer is jouw doel geslaagd? Wanneer heeft zo'n metrokaart goed effect gehad? De

Speaker 1metromap is echt alleen een tool eigenlijk. Die heel goed werkt om het zorgpad in kaart te brengen in alle verschillende perspectieven. Maar dan ben je er natuurlijk nog niet. Dus dan ga je samen naar die kans- en knelpunten kijken. En dan moet je dus echt de verbeterslagen gaan maken. En het zorgproces opnieuw ontwerpen. Daar kan je dan ook de metromap voor gebruiken. Maar daarna zul je dat ook moeten gaan implementeren. En moeten zorgverleners andere stappen gaan ondernemen. Moeten patiënten daarin worden meegenomen. Dus daar komt natuurlijk van alles bij kijken qua implementatie, communicatie, noem maar op. En

Speaker 1dan moet je het nog gaan borgen in de organisatie. Dat het daarna ook wordt gebruikt. En dan willen we ook de impact gaan meten. Hebben wij het doel wat we hadden, dus bijvoorbeeld toegankelijkheid van de poli verhoogd zoals ik noemde, dragen we daar ook aan bij met deze zorgprocesverandering. Dus dat is heel erg belangrijk om dat ook te blijven meten en evalueren.

Speaker 2Eva, Tom zei iets heel interessants. Je moet ook de organisatie meekrijgen. Stel je hebt zo'n heel zorgpad opnieuw ontworpen, hoe krijg je dan de collega zorgprofessionals mee?

Speaker 4Dit is een alom probleem en ik zou het willen omdraaien. Ik denk juist het feit dat wij aan zorgprocesontwerp doen... onze manier is om iedereen juist mee te nemen. We hadden het in het begin al over dat we allerlei technologieën... eigenlijk dat zorgproces hebben ingebracht... zonder dat die per se helemaal in samenhang met elkaar zijn. Daar hebben mensen last van. Daar hebben onze werknemers, onze zorgverleners last van. Maar daar hebben ook onze patiënten last van. Ja. Er wordt veel geïmplementeerd. Het wordt vaak ook niet gebruikt optimaal. Of het zo

Speaker 4optimaler gebruikt. Het mooi wordt geadopteerd. Dus mensen krijgen nieuwe technologie. Maar gebruiken hem dan eigenlijk niet. En wij zetten juist zorgprocesontwerp in als methode, als manier... om iedereen aan tafel te krijgen. En een perspectief te kunnen geven op het eigen werk... en op het werk zoals het samenhangt met anderen. En dat de ervaring van de patiënt wordt meegenomen. Dus ik zou het stellen, het is juist de manier... om tot een implementatie te komen die gedragen wordt en herkend wordt...

Speaker 4door de mensen die er daadwerkelijk mee werken.

Speaker 2En dat merk je ook in het ziekenhuis. Heb je een voorbeeld van dat zo'n opnieuw ontworpen zorgproces... ook echt effect heeft gehad en geadopteerd is, zoals je het zelf mooi zegt?

Speaker 4Ja, ik denk dat we daar veel voorbeelden van hebben. Het is ook, mag ik denk ik wel hardop zeggen, ook op de radio... best populair bij ons in het ziekenhuis. Dus we krijgen heel veel vragen vanaf de werkvloer... Kom ook bij ons kijken. Kom ons ook helpen. Laten we even in het hartfalenstuk blijven. Mensen die een hartprobleem hebben. Dat voorbeeld hadden we net ook al gebruikt. Er was een groot onderzoek gedaan naar medicijngebruik bij mensen met hartfalen. Dus hoe sneller mensen de juiste medicatie krijgen... heeft dat

Speaker 4heel veel invloed op de kwaliteit van de zorg, van het leven... van de uitkomsten rondom het ziektebeeld... Dat is dan een mooie studie. Dat betekent dat je dus sneller de juiste medicatiedosis en samenstelling moet vinden. We waren ook bezig met het inzetten van thuismonitoring. Dus kunnen mensen meer thuis zelf dingen meten en doorgeven aan ons. Zodat ze niet altijd naar het ziekenhuis hoeven komen voor simpele dingen. En door dat te combineren. zien we dus nu dat mensen in plaats van binnen drie maanden, binnen zes weken

Speaker 4op de juiste medicatiedosis zitten. En waarom is het zorgproces ontwerp zo belangrijk? Omdat iedereen in dat zorgproces misschien wel iets moet veranderen. En dat komt uiteindelijk neer op wie maakt een afspraak... op welk moment heeft hij de juiste instructies. Als er nu iets is met die patiënt en wij monitoren dat met dat thuismonitoren... en mensen vullen thuis iets in en wij krijgen dat binnen in het ziekenhuis... in ons monitoringscentrum, kan diegene als daar iets aan de hand is... ook de juiste zorgverlener weer bereiken. Dus wie belt wie? Hebben we de juiste achterbracht? Nou, al die dingetjes, die

Speaker 4moeten we allemaal op elkaar afstemmen. En als we dat goed doen, dan maken we opeens meters en gaat opeens... De tijd om op de juiste medicatie te komen door de helft

Speaker 2Barbara, ook Philips speelt een rol in dat zorgproces. Maar jullie brengen nieuwe apparatuur uit. En even zegt, dat kan misschien ook wel een tandje minder. Hoe houden jullie rekening met je rol in zo'n zorgproces

Speaker 3Wat voor ons uiteindelijk heel erg belangrijk is daarin... is dat wij leren en gaan snappen hoe wij werken. echte daadwerkelijke problemen kunnen helpen oplossen in dat zorgveld. Dus niet om onze nieuwste technologie alleen maar te pushen. Dat doen we natuurlijk ook. Want we willen ook graag zorgen dat we competitief zijn wat dat betreft bijvoorbeeld. Maar het is ook voor ons essentieel dat teams zoals die van Eva bestaan... die echt in het ziekenhuis echt helpen snappen wat de realiteit is waar wij voor ontwerpen. Zodat wij ook veel

Speaker 3beter begrijpen welke oplossingen... En wij proberen zelf natuurlijk ook zo systemisch mogelijk na te denken... over ziekenhuizen en de zorg en zorgsystemen. Want we ontwerpen natuurlijk voor heel veel type ziekenhuizen... in heel veel landen ook nog. En proberen daar natuurlijk de generieke zorgpaden... vanuit de psychologie van de patiënt of van de zorgverlener uit te halen. Maar ook te zorgen dat we oplossingen hebben die ook robuust zijn... wat niet generiek is en die misschien specifiek zijn voor

Speaker 3een bepaalde uitdagende context. Of ziekenhuizen die onder druk staan met personeelstekorten bijvoorbeeld... waardoor gebruikers meer onder druk staan dan wij hadden voorspeld... op het moment dat ze onze apparaten gebruiken. En dat proberen we zoveel mogelijk allemaal in kaart te brengen. Maar dit soort ziekenhuis- of zorgpad-specifiek werk is ook voor ons essentieel... om zeker te weten welke oplossing het beste gaat passen... en het beste geadopteerd gaat worden aan de ziekenhuiskant. Uiteindelijk is dat natuurlijk ook ons doel. En niet alleen

Speaker 3om technologie te pushen, om het zo maar te zeggen.

Speaker 2Maar

Speaker 3er mogen dus wel wat meer stages gelopen worden in het ziekenhuis bij Philips? Zeker. En we gaan ook naar het veld, zoveel mogelijk. Waar dat niet kan, nodigen we ook regelmatig mensen uit het veld uit bij ons. Om ons te vertellen hoe de realiteit eruit ziet. Maar tegelijkertijd, zoals ik al zei, de variëteit is zo groot... dat het uiteindelijk ook nooit genoeg is. Je kunt nooit alles begrijpen. Dus daarnaast is het ook belangrijk dat we bijvoorbeeld data verzamelen... en ook op die manier in elk geval kunnen opschalen...

Speaker 3wat we in een bepaald ziekenhuis zien of zien of daar patronen in zijn. Dus op allerlei manieren proberen we wel te luisteren... in de precieze zin van het woord. Maar om mezelf even te herhalen... ook voor ons is het essentieel dat dit soort dingen op ziekenhuisniveau gebeuren... zodat we echt snappen... waar die patiënt vandaan komt, waar hij naartoe gaat... waar de echte uitdagingen liggen. En daar ook zoveel als dat kan op in te spelen.

Speaker 2Zometeen hoor je wat AI ook verandert aan het werk van ontwerpers. Tot zo. Je luistert naar BNR Beter, vandaag vanaf de Dutch Design Week... in het Philips Museum in Eindhoven. We hebben het over design in de zorg. Het Catharina Ziekenhuis heeft eigen ontwerpers... die de route van de patiënt opnieuw uittekenen. Eva Dekkers en Tom van Veen van het Catharina Ziekenhuis... zijn er over bij mij te gast. En ook Barbara Koop is hier. Zij is head of usability

Speaker 2bij Philips. Eva, een ziekenhuis die koopt dus allerlei verschillende spullen... bij verschillende leveranciers. Hoe beïnvloedt dat dat zorgpad? We hebben het er net even kort over gehad. Maar kan je daar wat meer over vertellen?

Speaker 4Ja, dat heeft grote invloed. En ik denk, ik herken ook zeer zeker de... energie en moeite en bevlogenheid van veel van die aanbieders en leveranciers... om naar de patiënt en zeker ook naar de gebruiker te kijken... en dat leven zo makkelijk mogelijk te maken. Het blijft wel feit dat wij, ik, mijn rol... en zeker mijn collega's die informatiemanagement doen... klinisch fysica en noem er zo nog maar

Speaker 4een paar op... toch uiteindelijk moeite hebben om het allemaal bij elkaar te brengen... en het als één geheel te laten functioneren. En daarmee moet je je ook nog voorstellen dat het heel nauw samenkomt... met hoe alles is ingericht. Dus de snelheid van je internet bijvoorbeeld... direct impact kan hebben op het functioneren van bepaalde apparatuur. Dus dat is echt een geheel. En daarom had ik het net ook over die bovenwaterwereld aan onder. De bovenwater, wat doen we

Speaker 4nu echt? En wat gebruiken we daarin? En onderwater, hoe hangt dat nou allemaal samen? Welke processen moeten nu samenkomen? Welk apparaat wordt op welk moment gebruikt? En heel belangrijk, zeker als we ook richting data... en misschien wel kunstmatige intelligentie gaan... is hoe krijg ik nu eigenlijk die informatie uit zo'n systeem... dat ik ook weer nodig heb op de volgende stap?

Speaker 2Ja.

Speaker 4En ik denk dat dat een van de grotere uitdagingen is. Ik denk dat we hele mooie stappen maken op de bruikbaarheid van apparatuur. Ik zou er, Barbara en ik, nog uren over kunnen praten.

Speaker 2En

Speaker 4dat we daar echt wel stappen op gemaakt zijn in de laatste jaren. Ik denk dat de grootste uitdaging uiteindelijk nu is. Hoe heb ik de juiste informatie beschikbaar op het moment dat ik zorg voor alleen? Dus als ik een patiënt tegenover me heb. Hoe heb ik dan echt inzichtelijk. Waar komt die patiënt vandaan? in vorm van data en informatie? En hoe geef ik die informatie die ik genereer... ook weer door aan de volgende stap? En die data zit eigenlijk opgesloten... in die puntoplossingen van al die apparaten... die

Speaker 4ik nu net al beschreef. En ook daar hebben we weer ideeën over. Maar goed, dat blijft wel... Dus het stroomlijnen van die zorgprocessen... is iets wat in het proces zit. Wat Tom denk ik heel mooi al uitgelegd heeft. Maar ook heel erg in... Hoe is het dan op informatie- en dataniveau uiteindelijk met elkaar verbonden?

Speaker 2Nou, ook wel een mooi bruggetje, want je noemt kunstmatige intelligentie al even. Tom, ik ben ook wel benieuwd hoe de ontwikkeling van AI... ook het verschil maakt voor jou als procesontwerper. Want er komt steeds meer AI bij kijken bij alle apparatuur... bij alle zorgprocessen in het ziekenhuis. Maakt het het complexer of misschien ook juist wel weer een stuk sneller en efficiënter

Speaker 1Nou, we zien wel veel... AI-oplossingen waar mensen van geïnspireerd raken, onderzoekers en dergelijke. En wij proberen eigenlijk ook inderdaad met die zorgprocesontwerpmethode om mensen weer te triggeren. In plaats van die technology push ga je eerst eens kijken van wat is nu het zorgpad en waar liggen de knelpunten. Dus om ze weer even terug te brengen naar hoe ziet het er nu echt uit en waar moeten we wel AI inzetten of kunnen we dit ook op een andere manier oplossen. Dus dat maakt het complex maar ook leuk, want er zijn natuurlijk ook heel veel dingen die AI

Speaker 1zeker kan versnellen in de zorgpaden. En in ons eigen werk gebruiken we ook technologie om te kijken naar de zorgpaden. Waar kan het bijvoorbeeld efficiënter? Waar zien we bottlenecks? Misschien dat AI ook meer ziet dan jij zelf. Kan zien of niet? Tot nu toe gebruiken we dus meer andere technieken. Zoals process mining bijvoorbeeld. Waarbij je alle processen in kaart kan brengen. En zien van hier hebben we wel hele lange doorlooptijden. Dat is nog niet zozeer AI. We merken nu toch ook wel dat juist het herontwerpen van zo'n zorgpad...

Speaker 1met de verschillende rollen in één kamer wilt hebben... en daar met z'n allen een gesprek over wilt hebben. Maar wellicht dat dat in de toekomst inderdaad meer zou zijn.

Speaker 2Eva, jij bent ook hoofd van het AI-expertisecentrum... binnen het Catharina Ziekenhuis. Zie je daar ook een rol voor AI weer gelegd... in het versnellen van dat zorgpad

Speaker 4Ik denk goed ook om te starten om te zeggen... nou ja, precies wat Tom zegt... Het zorgproces is onze oplossing. Dat is wat wij leveren als ziekenhuis. Dat is wat wij doen. Dus AI kan een oplossing zijn die dat versnelt, versterkt, verbetert. Dat kan, maar dat hoeft niet. Ik denk dat de grootste impact van AI gaat uiteindelijk zitten... en ik denk dat dat misschien nog tien jaar voor ons ligt... is dat we mensen echte precisiezorg kunnen leveren. Echte gepersonaliseerde zorg. Echt die negentig

Speaker 2verschillende zorgpaden

Speaker 4Maar dan nog preciezer. Dus welke medicatie, in welke dosis, op welk moment van de dag... werkt nu voor jou? En wat zou voor de volgende patiënt werken? En dan is het dus de crux om te denken... want ik zou dat misschien technisch best nu voor een patiënt... ook al aardig voor elkaar kunnen krijgen. Maar ik moet dat dus herhaalbaar voor heel veel patiënten kunnen doen En het belangrijkste is ook nog... ik moet het dan ook nog kunnen leveren. Dus stel dat ik dat nu zou kunnen in ons ziekenhuis... of wij kunnen dat in ons ziekenhuis... dan kan ik die zorg niet leveren. Want

Speaker 4die zorg is niet iets wat alleen maar in ons ziekenhuis plaatsvindt. Die vindt dat bij het verzorgingstehuis en bij de huisarts... aan het ziekenhuis weer plaats. Dus we moeten ook heel erg investeren in die netwerken. Hoe zijn we nou eigenlijk het zorgsysteem? Ik denk dat Tom het heel mooi zei. We moeten roeien met de riemen die deze regio heeft. In Eindhoven, maar ook natuurlijk in andere regio's. En dan kan AI denk ik ook op de korte termijn een mooie rol spelen in het stroomlijnen van die zorgprocessen. Bijvoorbeeld in het begrijpen van de data die binnenkomt, ons

Speaker 4andere inzicht te geven. Misschien dingen die al wat meer voor de hand liggen, zoals helpen iets voor te bereiden. Omdat AI goed teksten kan begrijpen. Misschien je kan helpen om iets op te slaan of vast te leggen. Dat is stroomlijnen. En op de middellange termijn denk ik dat in het idee van zorgcoördinatie... en capaciteitsmanager. Dus hoeveel capaciteit hebben we nu eigenlijk als regio? En als ik in een ambulance lig, naar welk ziekenhuis zou ik het beste kunnen gaan op dat moment? Op basis van kwaliteit, op

Speaker 4basis van doorlooptijd. Er zijn allerlei afwegingen. Wat wil de patiënt eigenlijk zelf? Waar woont de familie? Je kan echt heel veel variabelen bedenken. Die zeggen over de schaarste zorgcapaciteit die ik heb... zo goed mogelijk inzet

Speaker 2Dat regionale zorgnetwerk kom ik zo nog even kort op terug... want daar gaat natuurlijk ook de Dutch Design Workshop over... die Tom ook onder andere organiseert. Maar Barbara, ik ben ook wel heel benieuwd... moet Philips apparatuur niet ook anders... als de zorg persoonlijker wordt met AI? En hoe moet dat dan anders?

Speaker 3Ja, zeker. En daar zijn we natuurlijk volop mee bezig... om daar zoveel mogelijk op in te spelen. Zowel in hoe wij AI gebruiken tijdens ons ontwerpproces... maar ook in de producten die wij brengen naar de markt natuurlijk. Want als je het hebt over personaliseren... kan AI daar natuurlijk een belangrijke rol in spelen. Maar je moet tegelijkertijd wel absoluut zeker weten... dat de output van die AI in elk geval beter is dan die van een mens... en ook betrouwbaar in de zin van veiligheid en effectiviteit. Dus

Speaker 3dat blijft wel... Nog lange tijd blijft daar een mens natuurlijk bij betrokken... om die kwaliteit en die veiligheid te borgen van wat we daar brengen. En hoe

Speaker 2voorkom je nou dat dit elke keer weer leidt tot nieuwe apparatuur? Want dat was natuurlijk een van de problemen waar het tegenaan gelopen wordt. Dat er heel veel nieuwe apparatuur is, maar die apparatuur gaat ook heel lang mee. Kun je ook iets doen met de apparatuur die nu al in het ziekenhuis van Eva staat?

Speaker 3Nou ja, dat hangt natuurlijk af van welke apparatuur we het over hebben. De apparatuur die draait op Philips software. Daar hebben we natuurlijk directe invloed op. Die kunnen we makkelijker ook upgraden. Dat gebeurt ook? Uiteraard. Ook met nieuwe versies waar AI bij betrokken is. Hardware is natuurlijk wat lastiger. De grote... De grote machines die daar tien jaar staan, die veranderen fysiek niet zo heel erg veel. Maar wat we wel zoveel mogelijk proberen te doen... want als er

Speaker 3één ding is dat AI nodig heeft, is het natuurlijk hoge kwaliteit data Dus waar mogelijk proberen we natuurlijk zoveel mogelijk data te verzamelen... waar Eva en haar team veel data verzamelen over de mensen... en wat zij nodig hebben, proberen wij ook te kijken... hoe worden onze apparaten eigenlijk gebruikt? Zien we daar patronen in tussen landen of cohorten en dergelijke? Uiteraard volledig volgens de privacy-wetgeving. En hoe kunnen we AI daar vervolgens in gebruiken om daar voorspellingen op te doen of patronen in

Speaker 3te herkennen die ons uiteindelijk kunnen helpen om met minder nieuwe apparatuur meer problemen te helpen oplossen.

Speaker 2Tom, dan komen we bij de Dutch Design Week workshop die dus donderdag plaatsvindt. Het gaat dus ook over dat regionale zorgpad. Jullie gaan daar ook samen produceren of samen ontwerpen. Wat hoop jij tijdens die sessie nou ook te leren van de mensen die daar langskomen?

Speaker 1Ja, je moet je voorstellen, een zorgpad op zich in ons ziekenhuis is al best complex. Het zijn veel stappen met veel verschillende mensen die dingen met elkaar moeten afstemmen. Maar als je dus een regionaal zorgpad hebt of met netwerkzorg te maken hebt... dan wordt dat natuurlijk nog veel complexer, want in elk zorgpad... Het ziekenhuis of bij elke zorgverlener is het proces weer net anders. Er zijn verschillende belangen ook. Ze werken met verschillende systemen. Dus het wordt dan een stuk complexer om dat te ontwerpen. En daarvoor hebben wij dus nu de metromapping methode gebruikt... die we altijd gebruiken, maar die een klein stukje uitgebouwd. Hoe kunnen we dat

Speaker 1nou gebruiken ook voor het ontwerpen van netwerkzorg... En dat willen we natuurlijk met anderen ook gaan valideren. Dus we hebben ontwerpers uit de zorg uitgenodigd. Projectleiders uit de regio. En samen gaan we dus die methode testen. En kijken van wat missen jullie nog? Wat zouden jullie nog meer verwachten? Werkt dit voor jullie? En zo hebben we dus ook bijvoorbeeld mensen van de zorgverzekeraar uitgenodigd. Om te kijken is dit ook een tool die al die partijen in de regio samen kan brengen. Dus we hopen daaruit te leren of het werkt. Of er nog andere ideeën zijn. En

Speaker 1hoe we die methode verder kunnen gaan uitbouwen.

Speaker 2Heel veel succes komende donderdag daarmee. En even nog tot slot, wat wordt nou het eerst volgende zorgproces waar jij mee bezig gaat

Speaker 1Nu ben ik met het zorgproces voor klepleiden bezig. Dus dat zijn als mensen een hartklep moeten laten vervangen. Daar zitten we te kijken hoe we dat zorgpad ook kunnen stroomlijnen zodat mensen wat eerder aan de beurt zijn.

Speaker 2Kijken of daar snel verbetering dan in komt. Bedankt voor jullie komst naar het Philips Museum in dit geval... tijdens Dutch Design Week. Eva Dekkers, hoofd AI Strategie en Design... bij het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven. Tom van Veen, zorgprocesontwerper bij het Catharina Ziekenhuis. En Barbara Koop, Head of Usability bij Philips. Dit was BNR Beter. Dank voor het luisteren. Ik ben Stijn Goossens en graag tot volgende week

Speaker 1BNR Beter wordt mede mogelijk gemaakt door Philips. Betere zorg voor meer mensen.

Open the transcript file

Hosts and Guests

Nobody is credited on this episode yet.

Credit the people on this episode

Be the first to rate this episode

More episodes

All episodes
  1. Patiënt bereidt zich slecht voor op operatie: 'je lijf gaat in oorlogsstand'

    Nov 16, 202636 minAudio

    Patiënten met darmkanker die in de weken voor hun operatie werken aan hun conditie, voeding en mentale weerbaarheid, krijgen minder vaak complicaties en liggen korter in het ziekenhuis. Dat bleek dit voorjaar uit een...

    Credit the people on this episode

  2. In het ziekenhuis van de toekomst moet tien keer productiever gewerkt worden

    Nov 9, 202640 minAudio

    Over tien jaar komt de Nederlandse zorg naar verwachting zo’n 300.000 mensen tekort. In Twente is daarom de ambitie gesteld om de productiviteit in de zorg richting 2050 met een factor tien te verhogen, met medische...

    Credit the people on this episode

  3. Psychiater vraagt stemmenhoorders ChatGPT-geschiedenis te doneren: 'voel me verantwoordelijk'

    Nov 2, 202635 minAudio

    Steeds meer mensen met psychische klachten praten met een AI-chatbot zoals ChatGPT over wat ze doormaken. Tegelijk wordt onderzocht of een app aan iemands spraak kan horen dat een psychose terugkomt. Wat betekent AI...

    Credit the people on this episode

  4. Kan het hart straks zichzelf resetten met een lichtflits? ‘Vorm van nieuwe biologie’

    Oct 26, 202634 minAudio

    Meer dan 300.000 Nederlanders hebben boezemfibrilleren, de meest voorkomende hartritmestoornis, en dat aantal groeit met de vergrijzing. Lukt het niet om het ritme met medicijnen te herstellen, dan volgt in het...

    Credit the people on this episode

  5. Parkinson eerder opsporen met speciale bloedtest: ‘nog niet voor de patiëntenzorg’

    Oct 12, 202635 minAudio

    Parkinson is de snelst groeiende hersenziekte ter wereld en in Nederland leven er volgens neuroloog Bas Bloem zo’n 65.000 mensen mee. Medicijnen vullen het tekort aan dopamine goed aan, maar geen enkele behandeling remt...

    Credit the people on this episode