W przedostatni dzień 1932 roku doszło w Poznaniu do krwawego zabójstwa, które natychmiast zszokowało całą tamtejszą opinię publiczną. Zaledwie kilkadziesiąt kroków od katedry, życie z ręki bezwzględnych bandytów stracił ksiądz powszechnie w Poznaniu znany, lubiany oraz szanowany. Postawiona na nogi poznańska policja stanęła przed bardzo trudnym zadaniem wyjaśnienia nie tylko jednej z najgłośniejszych, ale także jednej najbardziej wstrząsających zbrodni okresu przedwojennej Polski.
Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.
Transcript
From the show. Tap a time to play from there.
Zdarza się, że to wy, moi słuchacze inspirujecie mnie do tworzenia odcinków. Tak było tym razem. Jedna z wiadomości, którą otrzymałem, wzbudziła moje ogromne zainteresowanie. Słuchacz podczas spaceru na Ostrowie tumskim w Poznaniu zauważył pomnik z intrygującym napisem. Ksiądz Zygmunt masłowski, 7 lipca 1897 30 grudnia 1932. Prosi o modlitwę za duszę swoją i swoich zabójców. Sprawa zaciekawiła mnie tym
bardziej, że choć sam pochodzę z Poznania, wcześniej o niej nie słyszałem. Oczywiście nie mogłem sobie odmówić, by osobiście zobaczyć pomnik, o którym wspominał słuchacz. Wydarzenie, które miały miejsce pod koniec 1932 roku, wstrząsnęły ówczesnym Poznaniem i całą polską. Scena, która rozegrała się tuż obok katedry, doprowadziła do jednej z najbardziej zapamiętanych spraw tamtego okresu. Dziś przeniesiemy się w tamte czasy, aby przybliżyć wam życie księdza Zygmunta masłowskiego. Jego ostatnie chwile oraz
okoliczności zdarzenia, które na zawsze zapisały się w historii miasta. Razem odkryjemy, co wydarzyło się w tym miejscu i spróbujemy odpowiedzieć na pytanie co mogło skłonić 2 młodych ludzi do czynu, który przerwał życie człowieka znanego z hojności i dobroci? Krymina tori, um, otwieramy akta tajemnic. Piątkowy popołudnie 30 grudnia 1932 roku było już ciemno, gdy
tuż przed godziną 17:00 w boczną odnogę ulicy lubrańskiego na poznańskim Ostrowie tumskim. Dziś to oddzielna ulica księdza posadzonego skręcił trzydziestopięcioletni kapelan choć się spieszył, szedł powoli. Padający śnieg nie tylko mocno ograniczał mu widoczność na tej zupełnie nieoświetlonej bocznej uliczce. Ale także sprawiał, że chodnik, po którym szedł. Śliski ksiądz profesor Zygmunt masłowski trzymał w obu dłoniach kilka pakunków, które właśnie
przywiózł z Torunia, gdzie kilka godzin wcześniej wziął udział w pogrzebie swojej zmarłej ciotki. Paczki z podarunkami, które otrzymał na nowy rok od pogrążonej w żałobie rodziny, nie były może ciężkie, ale ich spore rozmiary wyraźnie utrudniały mu drogę, a mokra od śniegu sutanna okalając mu nogi. Mocno ograniczała chodzenie, dlatego duchowne ostrożnie stawiał drobne kroki. Uważając, aby się nie poślizgnąć
i cieszył się w duchu, że od wikar ówki, w której mieszkał, dzieliło go już zaledwie kilkadziesiąt metrów, dochodząc już do furtki. Kątem oka spostrzegł podchodzących do niego od tyłu 2 młodych mężczyzn, ich liche ubranie oraz wychudzone sylwetki nie pozostawiały wątpliwości, czego od niego chcieli. Ich zamarznięte twarze rozpoznał od razu. Poprzedniego dnia, gdy wychodził z wikarówki, aby udać się na dworzec kolejowy.
Spotkał ich obu niemal w tym samym miejscu. Podeszli do niego i poprosili o kilka groszy jałmużny na jedzenie oraz nocleg w przytułku. Choć ksiądz masłowski spieszył się na pociąg do Torunia, to zatrzymał się i bez chwili zawahania wyciągnął z kieszeni płaszcza. Portfel. Nie mógłby postąpić inaczej, bo szczerze przejęty ludzką krzywdą i biedą nigdy nie odmawiał pomocy żebrakom. Z tego był zresztą znany w całym Poznaniu, dał im wtedy kilka
złotych. Było to zdecydowanie więcej niż zwykle otrzymywali od innych księży. Najczęściej dostawali od nich po kilkadziesiąt groszy, czyli mniej więcej tyle, ile kosztował wówczas jeden Bochenek chleba. Za to, co dostali od spieszącego się na pociąg księdza, mogli już zjeść porządny obiad. W jednym z poznańskich barów. A mimo to mężczyźni nie ucieszyli się, nawet nie podziękowali za tak szczodrą jałmużnę.
Ale ksiądz masłowski nie oczekiwał żadnych podziękowań. Rozumiał ich trudną sytuację życiową, więc tym bardziej zrozumiał ich rozgoryczenie. Dlatego i tym razem, choć obficie padało i było bardzo zimno, nawet przez myśl mu nie przeszło, żeby pomimo dźwigania, nie poręcznych pakunków zignorować żebraków. Zatrzymał się i ostrożnie ułożył wszystkie swoje torby na śniegu, a następnie wyjął portfel i wyciągnął z niego kilka złotych. Wręczył im pieniądze i życzył
smacznego. Mężczyźni najpierw popatrzyli na siebie i dopiero po kilku sekundach wyciągnęli dłonie po jałmużnę. Później odeszli jak zwykle bez słowa. Ksiądz z trudem pozbierał odłożone wcześniej pakunki, przeszedł przez furtkę i świeżo odśnieżonym chodnikiem ruszył w stronę wikarówki. Nie odwrócił się za siebie. Dlatego nie widział, że młodzi mężczyźni, których przed chwilą wspomógł hojnym datkiem, wcale nie odeszli daleko. Zatrzymali się kilka metrów od
furtki i schowali za drzewo. Cały czas uważnie obserwując wchodzącego do budynku księdza profesora i nie ruszyli się z miejsca, nawet po tym, gdy ten zniknął, już w środku, zamykając za sobą drzwi. Niemal dokładnie pół godziny później ksiądz masłowski wyszedł z wikar ówki chciał dotrzeć jak najszybciej do domu swojego kolegi, innego księdza, który ciężko chorował. Był już wyraźnie u kresu swojego
ziemskiego życia. Ksiądz masłowski zamierzał się z nim pożegnać oraz udzielić mu sakramentu ostatniego namaszczenia. Śnieg nie przestawał, padać wychodząc przez łódkę. Ksiądz skręcił w prawo. Nie rozglądał się dookoła, kryjąc twarz w podniesionym kołnierzu płaszcza nie widział więc. Za jednym z drzew zaledwie kilka, może kilkanaście kroków od niego, wciąż stało 2 młodych mężczyzn, tych samych, których wspomógł pół godziny wcześniej. Nie był też w ogóle świadomy, że
gdy szedł w stronę stojącego na rogu ulicy budynku archiwum diecezjalnego, oni szli tuż za nim, dochodząc do końca ulicy. Skręcił w lewo, kierując się ulicą lubrańskiego w stronę katedry. Oni też skręcili. Oprócz nich na nieoświetlonej ulicy nie było zupełnie nikogo. W tak brzydką pogodę wychodzili na zewnątrz tylko ci, którzy naprawdę musieli 50 m dalej. Jeden z nich wyprzedził kapłana,
stając tuż przed nim zażądał oddania pieniędzy, a po chwili sam nie czekając na reakcję całkowicie zaskoczonego księdza, zaczął przeszukiwać jego cieszenie. Początkowo napadnięty duchowny próbował szarpać się z napastnikiem. Przestał natychmiast, gdy tylko zauważył, że za najbliższym drzewem w odległości mnie dalszej niż 5, może 6 kroków. Stał kompan złodzieja z wycelowanym, prosto w księdza pistoletem. Duchowny oparł się plecami o wysoki mur biegnący przy
chodniku. Pozwolił, aby rabu się zabrał mu portfel. Gdy opróżniał jego zawartość, ksiądz zachowując wielki spokój, zapytał tylko, jak im nie Wstyd go okradać, skoro on codziennie sam dawał im pieniądze? W odpowiedzi usłyszał, że ma się zamknąć i być cicho. W pewnym momencie ksiądz masłowski bardzo wolno włożył rękę pod płaszcz, na wysokości serca. Stojący przy nim złodziej to zauważył.
Był przekonany, że ksiądz zamierza wyjąć z zapasłuchy broń. Dlatego głośno krzyknął w stronę swojego kamrata, bronek, wal, bo ciągnie browning. Padł strzał. Kula trafiła księdza prosto w szyję. Kapłan złapał się za gardło, zatoczył się i upadł na chodnik. Ciężko oddychał i mocno się krztusił, a śnieg, na którym leżał w bezruchu, zaczął przybierać w coraz ciemniejszą barwę.
Pierwszy z miejsca napadu uciekł ten, który najpierw zatrzymał księdza, później opróżnił jego portfel. Drugi z bandytów zachował większy spokój. Zanim pobiegł za swoim kompanem, znalazł w śniegu i podniósł łuskę, którą schował do kieszeni kurtki. Chwilę później na ulicę lubrańskiego zapanowała głucha, złowroga Cisza. Pani Kaczyńska od wielu lat była
gosposią jednego z księży mieszkających na Ostrowie tumskim. Wracała właśnie z zakupów, gdy dochodząc do ulicy lubrańskiego została popchnięta i niemal przewrócona przez przebiegających tuż obok niej 2 mężczyzn. Na szczęście udało jej się zachować równowagę na śliskim od śniegu chodników. Pani kwaczyńska poszła dalej nagle, z odległości kilku metrów zobaczyła leżącą na chodniku ludzką postać. Gdy podeszła bliżej z przerażeniem, odkryła, że był to ksiądz profesor masłowski, którego dobrze znała.
Wciąż jeszcze żył, choć jego stan był bardzo ciężki. Kobieta czym prędzej pobiegła do najbliższej wikarówki, aby o swoim makabrycznym odkryciu powiadomić innych księży. Czy na miejsce przybył ksiądz chętkę, gdy zobaczył, że jego bliski kolega daje coraz słabsze oznaki życia, udzielił mu natychmiast. Ostatniego namaszczenia świętymi olejkami. Chwilę później ksiądz masłowski zmarł na jego rękach, potem przybiegli inni księża.
W międzyczasie przy zmarłym zebrał się dość spory tłum ludzi, którzy przystanęli będąc w drodze na wieczorną mszę. Wszyscy byli wstrząśnięci zbrodnią na znanym księdzu. Do tego dokonaną tuż przy katedrze. Gdy o wszystkim powiadomiono władze policyjne, na miejsce zbrodni natychmiast przybył podinspektor grefner. Towarzyszył mu nadkomisarz tytułowej oraz komisarz kryminalny Nowakowski. Pojawił się także lekarz sądowy oraz prokurator Sądu Okręgowego w Poznaniu.
Przeprowadzono oględziny miejsca, w którym dokonano zabójstwa, zanim ciało zostało zabrane do poznańskiego zakładu medycyny sądowej. Lekarz obejrzał zwłoki leżące na chodniku. Stwierdził, że kula ugodziła księdza w szyję, przecinając tętnicę. Zgon nastąpił z powodu wykrwawienia się. Pierwsze wnioski, jakie nasunęło się śledczym, wydało się oczywiste. Na ulicy lubrańskiego doszło do zuchwałego napadu rabunkowego. Obok zwłok leżał na chodniku
pusty portfel. Założono, że to właśnie uciekających z miejsca zbrodni sprawców. Minęła wracająca z zakupów gosposia, było ich 2, a ofiara najwyraźniej nie stawiła im żadnego oporu w zaciśniętej prawej dłoni księdza wciąż znajdowała się niewielka portmonetka, a w niej kilka monet. Wszystko wskazywało na to, że po oddaniu portfela zamierzał on oddać napastnikom również swoją portmonetkę, jednak nie zdążył
tego zrobić. Jeden z księży, dobrze znający ofiary, powiedział nam, że ksiądz masłowski zawsze nosił ją wewnętrznej kieszeni swojego płaszcza. Tak na czarną godzinę. Jednak w chwili, gdy napadnięty kapłan sięgał po wspomnianą portmonetkę, padł strzał. Śledczy zastanawiali się, dlaczego złodzieje postanowili zabić księdza w chwili, gdy ten zamierzał oddać im ukryte w płaszczu pieniądze. I Dlaczego nie zabrali ich, choć
wcześniej wyciągnęli całą zawartość portfela? Czyżby spłoszył ich jakiś przypadkowy przechodzień, a może broń wypaliła przypadkiem? Arabusie, którzy wcześniej nie planowali zabójstwa, po prostu spanikowali i zbiegli. Czy znali swoją ofiarę, skąd pochodzili i dokąd poszli? I co najważniejsze, kim byli. Poznańscy śledczy stanęli przed trudnym zadaniem zidentyfikowania, namierzenia i schwytania sprawców. Zdawali sobie również sprawę, że
nie będzie im dane pracować w spokoju. Spodziewano się, że już następnego ranka, gdy o zbrodnie na Ostrowie tumskim napiszą gazety. W całym Poznaniu rozpęta się prawdziwe piekło. Że wiadomość o tragicznej śmierci znanego księdza profesora, lubianego i szanowanego pedagoga oraz wielkiego społecznika. Nikogo nie pozostawi obojętnym, było oczywiste, że już za kilkanaście godzin zacznie być wywierana na śledczych ogromna presja. Najpewniej skutecznie podkręcana przez miejscowe media.
I że żądni zemsty ludzie będą domagać się czyichś głów najpierw głów sprawców, a jeśli ich chwytanie zacznie się przeciągać, to w zamian zażądają głów odpowiedzialnych za ich schwytanie inspektorów. Wkrótce najgorsze obawy śledczych potwierdziły się. Następnego ranka rozpętała się w całym mieście. Prawdziwe burze. Nastroje panujące w Poznaniu w tamtym czasie trafnie podsumował Łukasz zwolan swoim artykule opublikowanym na
portalupoznań.pl. Autor stwierdza w nim między innymi, że ten ostatni dzień starego roku 1932, pomimo panującego w całym kraju kryzysu gospodarczego, przynosił wszystkim poznaniakom nadzieję na to, że ten nadchodzący rok, trzydziesty trzeci, będzie zapowiedzią znacznie lepszych czasów. Wszędzie panował nieustanny pośpiech. Ludzie mijając się na ulicach, nie mieli nawet czasu powiedzieć sobie dzień dobry. Pomimo wielu problemów dnia codziennego, ludzie jakoś
próbowali znaleźć się w szarej rzeczywistości. Niewiele mieli powodów do zabawy czy świętowania, dlatego z utęsknieniem wyczekiwali na takie okazje. Jedną z ważniejszych było oczywiście zabawa sylwestrowa. Większość mieszkańców polski już od samego rana przygotowywało się na bardziej lub mniej huczne w zależności od ich pozycji materialnej, sylwestrowe bale czy przejęcie. Nie inaczej było w Poznaniu, czwartym pod względem ludności, miastem w przedwojennej Polsce. Ale ich sylwestrowe nastroje
niespodziewanie prysły, gdy tylko ukazały się poranne wydanie poznańskich dzienników. Już same tytuły artykułów na temat tragicznej śmierci księdza profesora Zygmunta masłowskiego nie pozostawiały złudzeń, że doszło do najohydniejszej i najstraszniejszej zbrodni w najnowszej historii ich miasta. I że poprzedniego dnia miasto straciło jednego z najważniejszych obywateli. Kurier poznański napisał.
Ohydna zbrodnia przy wyspie tumskiej, tragicznie zginął jeden z najwybitniejszych katechetów poznańskiego okręgu szkolnego. Poznańskie uczelnie okryły się ciężką żałobą. Cały Poznań zelektryzowany został straszliwą wieścią o zabójstwie kapłana z ręki bandytów padł młody jeszcze, bo zaledwie 35 lat, liczący duszpasterz. Z podobnym przyjęciem wydarzenia opisywały dzienniki z całego województwa wielkopolskiego.
Na przykład Gazeta wągrowiecka. Rozeszła się po Poznaniu wieść o wstrząsającym zamachu morderczym dokonanym na Ostrowie tumskim, na osobie księdza budząc wszędzie przerażenie i ogólne poruszenie. Tak zrodziła się w mieście masowa histeria, która z każdym kolejnym dniem coraz szybciej rosła. Sylwestrowe przygotowania natychmiast zeszły na dalszy Plan, a w wielu miejscach huczne powitanie nowego roku po prostu odwołano.
Z powodu rezygnacji gości pogrążenie w głębokim żalu poznaniacy nie potrafili się otrząsnąć, o czym kilka dni później informował orędownik Wielkopolski. Zbrodnia dokonana na księdzu masłowskim wywołała w Poznaniu tak silne wrażenie, że nadal jest ona przedmiotem ciągłych rozmów przejętej skrytobójczym mordem publiczności. W podobnym tonie 3 stycznia 1933 roku sytuację opisał nowy kurier. Zabójstwo księdza profesora
wywołało w mieście wstrząsające wrażenie, mimo że od chwili zbrodni mija czwarty dzień. Tragiczna śmierć młodego kapłana nie przestaje być tematem rozmów. Ze wszystkich stron słychać słowa oburzenia i zgrozy. Kolejne nakłady dzienników donoszących o nowych szczegółach tej potwornej zbrodni. Rozchodziły się w błyskawicznym tempie. Ludzie ustawiali się w długich kolejkach, aby kupić gazetę niemal przez całą dobę dzwoniły telefony w redakcjach. Z tego powodu w kilku
dziennikach wprowadzono nocne dyżury telefoniczne. Jedni czytelnicy próbowali dowiedzieć się czegoś więcej niż to, co przeczytali w gazecie. Inni zgłaszali swoje podejrzenia związane z tożsamością poszukiwanych sprawców, jeszcze inni krytykowali policję za to, że nie potrafiła ująć bandytów, którzy dopuścili się tak ohydnej zbrodni i to na księdzu, o którym wielu mówiło, że był on. Świętym za życiem?
Oburzenie czytelników przełożyło się na publikowanie kilku artykułów ostro potępiających opieszałość poznańskiej policji, o czym wspomniano na łamach niezwykle poczytnego wtedy tygodnika tajny detektyw. Śledczym zarzucano nieudolność, lenistwo, a nawet niechęć do ujęcia zabójców. Padało otwarte pytanie, czy gdyby ofiara nie była osobą duchowną, to całe śledztwo prowadzone byłoby z większą energicznością? Czy władze policyjne mogły
kierować się swoją niechęcią do kościoła? Dziennikarze zastanawiali się, czy naprawdę tak trudno było zlokalizować 2 bandytów. Prawdopodobnie włóczęgu. Którzy podnieśli rękę na księdza? Zaczęliśmy być atakowani ze wszystkich stron niemal od samego początku. Naszymi przeciwnikami byli nie tylko poszukiwani bandyci, ale także opinia publiczna. Ludzie w biały dzień zaczepiali nas na ulicy, pytając, kiedy w końcu weźmiemy się do roboty i złapiemy zabójców ich ukochanego
księdza. Ostre komentarze i oskarżenia o złą wolę na pewno nie pomagały policjantom w prowadzeniu śledztwa. A mimo to z ogromnym zaangażowaniem próbowali oni ustalić tożsamość poszukiwanych sprawców tej głośnej zbrodni. Władze policyjne o jakichkolwiek postępach w śledztwie z oczywistych względów. Nie informowały opinii publicznej, co dla całego społeczeństwa oznaczać mogło tylko jedno. Postępów nie było, ale jednak były. A co najważniejsze, pojawiły się szybko i to zanim.
Jeszcze o śmierci księdza masłowskiego dowiedzieli się zwykli poznaniacy. Pierwsze rozmowy z potencjalnymi świadkami zabójstwa księdza przeprowadzono zaraz po odkryciu zbrodni. Okazało się wtedy, że pomimo fatalnych warunków pogodowych. Okolice ulicy lubrańskiego na Ostrowie tumskim. Nie były tak całkowicie wyludnione jak początkowo sądzone jako pierwszą. Przesłuchano go sposie panią kawczyńską. To ona około wpół do szóstej wieczorem, wracając z zakupami.
Została na ulicy potrącona przez 2 uciekających mężczyzn, o 2 podejrzanych. Osobnikach wspomniała także pani liszewska, która pół godziny wcześniej przechodziła w pobliżu wikarówki. Widziała 2 młodych mężczyzn, stali za drzewem. Tuż przy furtce obserwowali dwupiętrowy budynek, w którym pod numerem piątym mieszkał ksiądz masłowski. Zbliżając się do nich kobieta poczuła dziwny niepokój. Kto normalny w taką pogodę obserwuje w ukryciu dom dla księży, obawiając się, że
zostanie zaczepiona przez tych żebraków. Zawróciła. Żadna z tych kobiet nie widziała ich twarzy. Ich zeznania jednak skłoniły śledczych do założenia, że sprawców mogło być 2 i że najpierw koło siedemnastej pojawili się w pobliżu wigarówki z zamiarem dokonania napadu rabunkowego na księdza. A później, już po ataku, uciekli z miejsca zbrodni, przebiegając obok gosposi. Bardziej spostrzegawczy okazali się męscy świadkowie i choć żaden z nich nie widział twarzy
podejrzanych, to jak się okazało, potrafili oni opisać raz jednego, raz drugiego z nich. O szczegółach ich zeznań napisał kurier poznański. I Solutions bartosik kończył właśnie obchodzić swój rewir, gdy nagle usłyszał strzał. Chwilę później zobaczył uciekającego człowieka zanim biegł drugi, którego twarz zobaczył w słabym blasku gazowej latarni. Stanisław kęsa widział tamtego wieczoru kręcących się w
okolicach ulicy lubrańskiego 2 podejrzanych mężczyzn, tych samych, których spotkał w tym samym miejscu 2 dni wcześniej, tuż po zapadnięciu zmroku. Opisana przez świadka odzież ich obu pasowała do tej zeznań listonosza. Sam moment zbrodni widział na własne oczy, Henryk tylko szedł w stronę katedry. Gdy spostrzegł z oddali 2 szarpiące się osoby, trzecia stała nieco dalej przy drzewie.
Wtedy usłyszał strzał, a później ukryty za betonowym ogrodzeniem na rogu ulic obserwował ucieczkę 2 z nich. Tego nie dostrzegł, dlatego pomyślał, że uciekł on w drugą stronę. Dopiero gdy następnego dnia przeczytał o zabójstwie. W tym miejscu księdza zgłosił się na policję. Ten świadek zapamiętał tylko twarz tego, którego uznał za starszego z tej dwójki. Podobnie jak ksiądz Dąbrowski, który kwadrans po siedemnastej
wyszedł z wikar ówki przy drzewie. Za furtką, spotkał 2 dość biednie ubranych młodych ludzi, którym wręczył jałmużnę. Podobne zeznania złożyło jeszcze kilku innych świadków, w tym ksiądz gburowski, który tuż przed siedemnastą w pobliżu wikarówki został zaczepiony przez 2 żebraków. Proszących go o datek dał im 20 groszy, a oni uznali, że to za mało i w bardzo bezczelny sposób domagali się więcej. Ksiądz przeprosił i odszedł,
mówiąc, że spieszy się na tramwaj. Obaj natychmiast ruszyli za nim, gdy wystraszone ich zachowaniem kapłan przyspieszył kroku. Oni także, gdy zaczął biec, pobiegli i oni. Na szczęście dobiegając do końca ulicy, zrezygnowali z pościgu. Rysopis jednego z żebraków oraz ubranie były zgodne z zeznaniami innych świadków. Po pierwszych przesłuchaniach policjanci wytypowali kilkudziesięciu młodych mężczyzn z Poznania i okolic, którzy
wcześniej karani byli za napad rabunkowy lub kradzieży. Ich fotografie pokazano wszystkim potencjalnym świadkom. Wtedy pojawiła się szansa na przełom, bo większość z tych, którzy widzieli twarzy podejrzanych, wskazywała przeważnie na 2 osobników. Pierwszym był dwudziestoczteroletni Bronisław Bednarczyk. Pseudonim Częstochowa. Skąd? Podobno kilka lat wcześniej przyjechał do Poznania dobrze znany poznańskim policjantom złodziej i włamywacz, kawaler
bez stałego miejsca zamieszkania, miał już za sobą kilka odsiadek, za liczne kradzieże. Ostatnią z nich zakończył przed czteroma miesiącami jako jego wspólnika wskazano dwudziestosiedmioletniego. Jana greelke, także znanego policji, złodzieja. Podobnie jak jego kompan, on także był kawalerem bez stałego adresu zamieszkania. Do tej pory karany sądownie aż 13 razy. Oczywiście za kradzieże i włamania. Więzienie po raz ostatni opuścił
zaledwie 2 tygodnie wcześniej. Oprócz ważnych zeznań świadków słuszność wytypowania właśnie tych 2 młodych recydywistów potwierdził jeden z tajnych policyjnych informatorów. Mam tu na myśli jednego z tak zwanych skruszonych przestępców, którzy w zamian za mniejsze wyroki donosili policję o dokonaniach innych bandytów. Informacje pozyskane przez policyjnych wywiadowców także wskazywały na udział w zabójstwie księdza masłowskiego właśnie tych 2 osobników.
Czyli na bednarczyka i Green kę? Krytykujący policję dziennikarze nie mieli zielonego pojęcia, że już następnego dnia po zabójstwie, w całym Poznaniu i jego okolicach rozpoczęła się zakrojona na szeroką skalę obława na podejrzanych. Pomimo publicznych oskarżeń o nieudolność, a nawet złą wolę, policjanci w największej tajemnicy ruszyli w pościg za
sprawcami zbrodni. Poznańskie władze policyjne doskonale zdawały sobie sprawę, że od wyniku tej Pogoni. Zależeć będzie nie tylko reputację miejscowych policjantów, ale także może i przede wszystkim spokój w mieście, bo nastroje wśród mieszkańców zaczynały już osiągać punkty wrzenia. Dlatego z uporem maniaka przeczesywano wszystkie znane meliny i kryjówki różnej maści bandytów. Sprawdzano każde doniesienie o zaobserwowaniu w danej lokalizacji któregoś z
podejrzanych, obawiając się, że sprawcy mogą chcieć uciec z miasta obstawiano tajnikami wszystkie poznańskie dworce. Upór policjantów w wytropieniu poznańskich przestępców bardzo szybko przyniósł pożądany efekt. 4 stycznia 1933 roku orędownik Wielkopolski. Poinformował swoich czytelników o sensacyjnym ujęciu poszukiwanych bandytów. Wczoraj, krótko po godzinie 22:00, po przyjeździe pociągu z
głównej policja próbowała wylegitymować 2 podejrzanych osobników na dworcu zachodnim od strony świętego łazarza. Na widok policji nieznajomi rzucili się do ucieczki. Policjanci puścili się za nimi w pogonie. Funkcjonariusze zaalarmowali o trwającym pościgu. Jeden z komisariatów łazarskich, z którego natychmiast wybiegło kilku posterunkowych. Dołączając do Pogoń za podejrzanymi. Co ciekawe, do tego dość widowiskowego. Pieszego pościgu ulicami
Poznania włączyło się także kilku zwykłych przechodniów. Bednarczyk i grelka biegli w kierunku parku wilsona tuż przed nim skręcili ostro w prawo, wbiegając w ulicę śniadeckich. Nie rozdzielili się, aby utrudnić Pogoń ścigającym ich policjantom. Kilkaset metrów dalej, obaj potwornie już zmęczeni uciekinierzy wpadli w końcu w ręce policjantów. Młodszemu z nich zarekwirowano broń, którą oddano do badań balistycznych.
Nie wiadomo, kto jako pierwszy ich dogonił, czy byli to stróże prawa, czy może ktoś z tego samozwańczego pościgu obywatelskiego. Następnego ranka gazety napisały tylko, że obaj przestępcy zostali aresztowani na ulicy śniadeckich, a następnie przewiezieni karetką więzienną pod silnym konwojem. Do gmachu komendy policji przy placu wolności. Tam natychmiast przystąpiono do przesłuchania podejrzanych. Po ukazaniu się tej informacji w
całym Poznaniu zapanowała nieukrywana euforia. Opinie społeczna od razu domagała się wymierzenia zbrodniarzom sprawiedliwości, najlepiej bez sądu, a że za taką zbrodnię groziła w tamtym czasie i kara śmierci oczekiwanie mieszkańców od samego początku były jasno określone. Za zabicie księdza musieli oni zapłacić. Własnymi głowami. O tym, że poznańska policja schwytała właściwych sprawców, śledczy dowiedzieli się już
podczas pierwszego przesłuchania do zabójstwa księdza masłowskiego przyznał się młodszy z aresztowanych, Bronisław Bednarczyk. To on wystrzelił w stronę księdza dlaczego? Bo spanikował, gdy tylko jego kolega zauważył, że ich ofiara wsadza dłoń pod płaszcz. Krzyknął w stronę stojącego za drzewem bednarczyka, żeby walił, bo ksiądz wyciąga browninga. Chodziło mu po prostu o to, że kapłan za chwilę wyciągnie broń i w samoobronie najpewniej ich
zastrzeli. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że wbrew temu, co krzyknął nie chodziło mu wcale o konkretny rodzaj broni palnej, czyli o wymieniony przez niego pistolet Marki browning. Bo niby skąd miał on wiedzieć, w co mógł być uzbrojony ksiądz w końcu tej broni przecież nie zobaczył, miał na myśli jakikolwiek pistolet, niebędący rewolwerem. Być może podobny do tego, którym posługiwał się Bednarczyk. Wielu przedwojennych przestępców właśnie tym mianem określało każdy pistolet z magazynkiem
umiejscowionym w rękojeści. Tak więc, gdy przed wojną jakiś bandzior mówił, że ma browning, z reguły nie odmieniano tej nazwy, oznaczało to po prostu, że ma pistolet, czyli że jest uzbrojony. Bednarczyk dopiero od policjantów dowiedział się, że ksiądz masłowski wcale nie sięgał po broń. Zamierzał wyjąć zza pazuchy portmonetkę, aby oddać im dodatkowe pieniądze. Składając zeznania, nie okazywał żadnej skruchy cynicznie, często
z uśmiechem na ustach opowiadał szczegół, po szczególe o tym, jak przebiegał tragiczny w skutkach napad. Gdy protokolant nie mógł nadążyć z zapisywaniem jego słów, robią przerwę czekając, aż ten skończy spisywać jego zeznania. Czasami nawet wolno mu dyktował. Bednarczyk bez cienia wahania potwierdził, że to właśnie jan grelka był jego wspólnikiem. W zakończonym tragicznie na padzie rabunkowym. I że razem już kilka dni wcześniej zaplanowali, że
obrabuje na Ostrowie tumskim jakiegoś księdza nie mieli na myśli konkretnego kapłana, bo byli przekonani, że każdy z duchownych miał dużo pieniędzy. Grelke poznał jakiś czas wcześniej, zupełnym przypadkiem na jednej z poznańskich ulic od razu odkryli, że mają ze sobą wiele wspólnego. Obaj nie zamierzali podjąć uczciwej pracy. Wreszcie obaj zamierzali za wszelką cenę zdobyć trochę pieniędzy. Najlepiej łatwo i bez wysiłku,
dlatego też po świętach Bożego Narodzenia postanowili, że obrabują jakiegoś księdza na Ostrowie tumskim przechodzili tam przez kilka kolejnych dni. Dobrze znali całą okolicę, bo już wcześniej pojawiali się w tym miejscu, aby prosić księża o jałomużnę dostawali zwykle po kilkanaście, czasami kilkadziesiąt groszy. Ale młodzi mężczyźni byli przekonani, że musieli mieć oni przy sobie znacznie więcej pieniędzy. Przecież nigdy nie spotkali w Poznaniu księdza, który byłby biedny?
Ich Plan był prosty, zaczekają, aż się ściemni, potem podejdą do jakiegoś i zażądają wydania pieniędzy. Gdyby spotkali opór zagrożą pistoletem. Który bronek kupił kiedyś od jakiegoś bandyty na melinie, a gdy zdobędą już trochę szmalu, pójdę zaszaleć tak o ich planie doskonałym. Napisała później Gazeta Polska. Ich Plan był prosty. Spotkali się ponownie 28 grudnia
i wówczas ułożyli dokładny Plan napadu na jakiegokolwiek księdza. W czwartek o godzinie 16:00 w myśl umowy spotkali się na tamie garbarskiej i poszli na Ostrów tumski, aby wykonać Plan. Później zaczepili kilku księży, lecz za każdym razem w decydującej chwili zabrakło im odwagi. Wrócili tam następnego dnia, ale i tym razem efekt był taki sam. 2 bandyci pomimo braku odwagi, nie rezygnowali. W piątek, 30 grudnia 1932 roku
mimo bardzo niesprzyjającej pogody pojawili się w pobliżu katedry po raz kolejny. Wtedy zobaczyli księdza masłowskiego niosącego pakunki. Znali go z widzenia, zawsze dawał im znacznie większą jałmużnę niż pozostali księża. Pomyśleli więc, że musi on być od reszty kapłanów znacznie bogatszy. Kiedy ksiądz profesor wszedł do wykarówki. Postanowili poczekać na niego przez jakiś czas w pobliżu, na wypadek, gdyby postanowił on
gdzieś wyjść. Gdy pół godziny później ksiądz masłowski opuścił swój dom i ruszył w stronę katedry, poszli za nim, pomyśleli sobie teraz albo nigdy, on, albo żaden. Zrabowali mu 140 zł niemal dokładnie tyle, ile wynosiła wówczas średnia. Miesięczna pensja wykwalifikowanego robotnika. Dość sporo dla 2 młodych
bandytów, którzy całą zrabowaną kwotę zamierzali przeznaczyć wyłącznie na przyziemne przyjemności. Po tym jak napad nieoczekiwanie przerodził się w zabójstwo, spanikowali i uciekli. Najpierw pobiegli w kierunku elektrociepłowni, skąd mostem kolejowym przeszli warte tam. Bednarczyk wyrzucił do rzeki łuskę wystrzelonego naboju. Następnie skierowali się przez ulicę świętego Wojciecha wolniczą i wroniec ką na stary rynek.
Kupili sobie nowe ubranie, później poszli do kina na wyświetlaną wtedy czeską komedię. Potem łaźnia, kolacja w restauracji i na koniec dworzec kolejowy, na którym przenocowali rano wsiedli w pociąg do sulęcinka, gdzie mieszkali rodzice grelki oraz 3 jego starsze siostry. Przez 2 następne dni, niczego nieświadomi, gospodarze gościli u siebie parę poszukiwanych zabójców, zapewniając im ciepły posiłek i dach nad głową.
Gdy skończyły im się pieniądze, postanowili ponownie kogoś okraść na drodze pod murzyn ów okiem napadli ná jadącegorowerem, starszego mężczyznę, któremu zabrali 50 zł. 3 stycznia wieczorem wrócili pociągiem do Poznania. Nawet nie przypuszczali, że już tam na nich czekaliśmy. W przeciwieństwie do bednarczyka, który w pełni przyznał się do wina, nawet wydawał się być dumny z zabicia księdza. Jan grelka wszystkiego się wyparł. Podczas przesłuchania twierdził,
że został wrobiony przez bronka. Starszy z bandytów przysięgał, że w napadzie na księdza bednarczykowi towarzyszył zupełnie ktoś inny. Dlaczego więc bronek wskazał na grę elke? Zdaniem podejrzanego o czym Napisano później w jednym z numerów tygodnika, tajny detektyw stało się tak zemsty za dawne porachunki, między innymi za bójkę, jaka wywiązała się pomiędzy nimi podczas jednej z gier w karty. Proces bednarczyka i greelki rozpoczął się w poniedziałek, 16 stycznia 33 roku.
I od samego początku wzbudzał w Poznaniu ogromne zainteresowanie. Chętnych na zajęcie miejsc przeznaczonych dla publiczności było tak wielu, że policja miała ogromny problem z utrzymaniem porządku publicznego. Całą sytuację szczegółowo opisał kurier poznański. Przed gmachem Sądu Okręgowego od wczesnego rana ruch niezwykły, wzmocnione patrole policji z trudem strzegą porządku i w gmachu samym i poza jego obrębem.
Im bliżej godziny 9:00, tym trudniej opanować sytuację przy wszystkich wejściach. Kontroluje się dokładnie bilety wstępu. Mimo to już pół godziny przed rozpoczęciem cała sala wypełniona jest publicznością. Do ostatniego miejsca. Rozprawa toczyła się w trybie doraźnym, czyli w specjalnym, zaostrzonym trybie orzekania. Kary obu oskarżonym groziła kara śmierci, czego bardzo głośno i stanowczo domagała się Opinie publiczne.
W trakcie rozprawy Bednarczyk potwierdził swoje wcześniejsze wyjaśnienia obciążające zarówno jego samego, jak i jego kompana, grelka wciąż stwierdził, że z napadem nie miał nic wspólnego. A bronka spotkał tamtego wieczoru już po zabiciu przez niego księdza. Głównymi dowodami, jakie przed sądem przedstawiła prokuratura, były zeznania świadków, o których wspomniałem wcześniej, oraz całkowite przyznanie się do winy bednarczyka to w zupełności wystarczyło, aby już drugiego
dnia procesu sąd uznał obu oskarżonych w innych napad na tle rabunkowym oraz zabójstwa księdza. Wyrok mógł być tylko jeden i taki właśnie zapadł, co wzbudziło ogromną radość w całym Poznaniu. Oczywiście zarówno Bronisław Bednarczyk, jak i Jan grelka zostali skazani na karę śmierci przez powieszenie. Wiem, że egzekucja powinna zostać przeprowadzona przed upływem 24 godzin od wykonania wyroku.
Istniała co prawda jeszcze nikła Nadzieja, że prezydent skorzysta z przysługującego mu prawa łaski, jednak nawet chyba sami skazańcy na to nie liczyli i słusznie po kilku godzinach otrzymali odmowną odpowiedź. Egzekucję zaplanowano na następny poranek. Pierwszy na szubienicy zawiózł Bednarczyk. Nastąpiło to dokładnie o piątej 48, gdy lekarz więzienny stwierdził zgon skazańca, przyszedł czas na grę. Pożegnał się ze swoim życiem o
szóstej, 13. Pogrzeb księdza profesora Zygmunta masłowskiego stał się ogromną manifestacją mieszkańców Poznania. Tragicznie zmarłego kapłana żegnał olbrzymi tłum ludzi pogrążonych w szczerym smutku i rozpacz. W orszaku żałobnym uczestniczyło kilkanaście 1000 osób. Marsz żałobny grała orkiestra wojskowa, obecni byli przedstawiciele wszystkich poznańskich organizacji i stowarzyszeń.
Na czas uroczystości pogrzebowych życie w całym mieście niemal całkowicie zamarło. Tłum mieszkańców chętnych na udział w ceremonii pogrzebowej był tak ogromny, że policja zmuszona była zamknąć wejście nekropolii przy ulicy bukowskiej, uniemożliwiając tym samym wejście na cmentarz. Wielu żałobnikom z powodu braku miejsca. 2,5 roku, później, 12 maja 1935 roku w miejscu tragicznej śmierci księdza profesora masłowskiego
wzniesiono pomnik ufundowane w całości ze składek poznańskiego duchowieństwa oraz uczniów seminarium duchownego, w którym nauczał zmarły kapłan. Napis na monumencie informował o dacie urodzin oraz prosił o modlitwę zarówno za niego samego, jak i za jego zabójców. Pomnik ten, choć nieco już nadgryziony zębem czasu. Stoi w tym samym miejscu do dziś. Źródła wykorzystane do
stworzenia materiału artykuły opublikowane w gazetach, tajne detektyw, kurier poznański, nowy kurier, Gazeta wągrowiecka, orędownik Wielkopolski, nowy kurier, Gazeta Polska, wielkopolanin artykuł, Łukasza zwolana morderstwo księdza masłowskiego, styczeń 1933 opublikowany na portalu Poznań, pl.
Specjalne wydanie Kryminatoriu. To tematyczny maraton złożony z wcześniej publikowanych odcinków, połączonych wspólnym motywem. Przygotowany z myślą o tych, którzy wolą dłuższe sesje słuchania - w samochodzie, podczas...
Premiera serialu „Prawo bestii” na Netfliksie to dobra okazja, żeby przypomnieć prawdziwą historię Mariusza Trynkiewicza - sprawę, która przed laty wstrząsnęła całą Polską. W tym materiale udostępniam szósty rozdział...
[reklama] Partnerem odcinka jest Oponeo.pl: https://www.oponeo.pl/kryminatorium #Oponeo #ZmieniamyOponyNaLepsze OPIS SPRAWY Z ODCINKA: Weteran armii Stanów Zjednoczonych ukradł z wojskowej zbrojowni w San Diego czołg...
[reklama] Kupuj kosmetyki i perfumy szybko oraz wygodnie na https://www.flaconi.pl/ Z kodem MYSZKA12 otrzymasz 12% rabatu do 19.11.2026*. *Rabat nie obowiązuje na marki i produkty wykluczone z promocji oraz nie łączy...
W noc pasterki 1976 roku, na drodze między Połańcem a Zrębinem, zginęły trzy osoby: młode małżeństwo oraz 12-letni chłopiec. Milicja od razu uznała to za zwykły wypadek drogowy. Tyle że żadnego wypadku nie było. To, co...