Valt een land als Rusland wel af te schrikken, en zo ja, kan dat alleen met wapens? En investeren we wel in de juiste wapens? In deze aflevering gaan we luisteraarsvragen beantwoorden. Wil je ook een vraag stellen? Stuur hem in via de BNR-app of mail naar dewereld@bnr.nl. Te gast zijn opnieuw: - Peter Wijninga, defensiespecialist van het Haagse Centrum voor Strategische Studies. - Ed Kronenburg, voormalig topdiplomaat, en voormalig kabinetschef bij de NAVO onder secretaris-generaal Jaap de Hoop Scheffer. Volgende week In de volgende aflevering praten we met Laura Jasper, analist bij HCSS en met voormalig recherche-baas Tom Driessen, over de inzet van geheim agenten door staten. Heb je een vraag voor hen? Stuur hem in via de BNR-app en dan behandelen we hem in de Strategische Vragen! Over deze podcast De Strateeg is een podcast van BNR in samenwerking met het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS). Abonneer je via bnr.nl/destrateeg om geen enkele aflevering te missen. Host: Paul van Liempt Redactie: Michaël Roele en Quirine Zeven Tips, vragen of andere opmerkingen over De Strateeg? Stuur dan een mailtje naar roele@bnr.nl
Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.
Transcript
From the show. Tap a time to play from there.
Speaker 1Dit is een BNR-podcast. Welkom bij De Strateeg, een journalistiek onafhankelijk programma van BNR. In samenwerking met het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Mijn naam is Paul van Liemt. MUZIEK Onze afstreking richting Rusland wankelt. Dat heeft alles te maken met trage opschaling van de defensieindustrie... en een onzekere nucleaire paraplu. Want er kunnen president Trump en daarmee de Amerikanen steeds minder vertrouwen. Maar hoe maken we een geloofwaardige
Speaker 1vuist als interne verdeeldheid... en een onzichtbare hybride oorlog Europa van binnenuit verlammen? Dat besprak ik vorige week met Peter Weininga... defensiespecialist van het Den Haag Center voor Strategische Studies... en Ed Kronenburg, voormalig topdiplomaat en voormalig kabinetschef bij de NAVO... ondersecretaris-generaal Jaap de Hoop Scheffer.
Speaker 2Juist een van de redenen dat de NAVO zich aan het herbewapen is... met name op conventioneel gebied. Omdat je niet zeker weet of je op de nucleaire deterrence... van de Amerikanen kunt rekenen, moet je zorgen dat je... qua conventionele systemen, wapens, mensen, organisaties... wel afschrikwekkend bent. En dat is denk ik een van de bewegingen waar we nu in zitten. Waardoor we enorm veel meer aan defensie besteden... dan de afgelopen dertig jaar het geval is geweest... Dat we dat weer gaan opbouwen. Want daar is deterrence eigenlijk
Speaker 2op gericht. Dat je door je capaciteit en de bereidheid die je ook in te zetten... en dat je daar ook over communiceert heel duidelijk naar je tegenstander toe... en dat heeft Grinkiewicz nu gedaan... en de prijs voor een eventuele agressie jouw kant op zo hoog mogelijk moet maken.
Speaker 1Natuurlijk, maar de tegenstander weet dus, wacht eventjes... maar met een kernwapen dreigen, dat kunnen jullie niet meer. Dat was nou net zo belangrijk, daardoor is er misschien al heel lang vrede. En je kunt ook zeggen, dan moeten we dus naar strategische autonomie gaan.
Speaker 2Je moet het juist in het midden laten of je dat kernwapen wil gebruiken of niet. Dat is nog eigenlijk de NAVO-gedachte van de Flexible Response. De NAVO eigenlijk bepaalt hoe ze zullen reageren... maar van tevoren niet aangeven hoe dat zal zijn.
Speaker 1Peter Weininga en Ed Kronenburg zijn opnieuw te gast... om te gaan luistervragen beantwoorden. Heren, ik begin met Harry, die stelt altijd goede vragen. Zijn vraag is deze keer... Kun je een kernmacht als Rusland afschrikken... of is dat gewoon wensdenken? Kunnen we daar ook eerlijk in zijn, Peter?
Speaker 2Nee, die kun je afschrikken. Dat is geen wens, denk ik. Dat heeft ook ruim 40 jaar lang gewerkt tijdens de Koude Oorlog. Sterker nog, ik denk dat het nu ook werkt. Ik denk dat het afschrikkingseffect van de Amerikaanse atoomparaplu de Russen ervan weerhoudt om all the way te gaan in Oekraïne. Dus het werkt. Aan de andere zon werkt het ook. Het weerhoudt de Amerikanen er misschien wel van. om all-in te gaan tegen Rusland. Misschien dat de houding van Trump daar ook een beetje het gevolg van is. Dus ik
Speaker 2denk dat het nog steeds werkt. Maar er moet wel heel duidelijk over worden gecommuniceerd. En dat is op dit moment een beetje het probleem.
Speaker 1Maar duidelijk over communiceren, hoe bedoel je dat? Dat wil
Speaker 2zeggen dat je de bereidheid toont om dat in te zetten. En dat je dus ook naar Rusland laat blijken dat je bereid bent... een eventuele actie af te straffen, desnoods, met een atoomwapen, ja
Speaker 1Ja, maar kijk, dan kom je toch weer inderdaad op de rol van diplomaten. Want in bijna alle reconstructies, ook na de Tweede Wereldoorlog... lezen we dit soort verhalen. Op dat cruciale momenten waren diplomaten met elkaar... weer diep in de ogen gekeken. En dan denk je vaak, doet de schrijver dat om zijn boek spannender te maken? Of gebeurde dat daadwerkelijk? Dat weet ik niet, dat weet je nooit helemaal. Maar het Kronenburg heeft het allemaal meegemaakt. En daar hangt heel veel van af, of niet?
Speaker 3Natuurlijk hangt er heel veel vanaf en er gebeurt ook heel veel wat we niet zien. Laten we daar ook duidelijk over zijn. Zelfs nu in dit conflict en natuurlijk zien we wat er voor de bühne gebeurt als het gaat om de contacten tussen de Amerikanen en de Russen. Kijk, bezoek van een Witkoff en... En nu het voorstel om misschien een vredesbespreking te hebben... met Trump en Poetin en Xi Jinping en misschien Zelensky. Al die ideeën worden op dit moment besproken. Maar er zijn ook altijd wat ze
Speaker 3dan noemen de bekende backchannelscontacten... waarbij dus op een wel hoog niveau, maar ander niveau... natuurlijk ook zaken met elkaar worden besproken. En je kan nog zo ongelooflijk met elkaar in conflict zijn. In praktijk wijst het vaak uit dat er dan toch nog wel communicatie mogelijk is. En dat zal hier ongetwijfeld ook gebeuren. Ook overigens in dit geval denk ik dat we ook de rol van China... niet moeten uitslakken op een gegeven moment. En kijk, dat wordt ook wel gezegd van de eerdere dreigingen... die er waren
Speaker 3van Russische kant, dat het de Chinezen zijn geweest... die hebben gezegd, oh, beste Vladimir, dit is nog niet precies... wat wij in gedachten hadden, dus matig je een beetje.
Speaker 1De verhoudingen blijven nog steeds zo. Het is de grote China, kleine Rusland, wat er ook gebeurt nu zeker
Speaker 3Ja, grote Rusland, grote China en
Speaker 1kleine Rusland
Speaker 3op dit moment. En ik kan ook, wat bijvoorbeeld gebeurd is, dat was in 2021... Voordat de invasie plaatsvond, toen is in november... de toenmalige CIA-baas Gates is nog naar Moskou gevlogen... met opzet om te laten zien aan de Russen... dat ze de bewijzen hadden dat Rusland daadwerkelijk binnen zou gaan vallen. Natuurlijk hebben de Russen dat ontkend op dat moment. De Amerikanen wisten het wel. Dus dat soort contacten vinden dan toch plaats. Dus je probeert altijd, kijk zelfs tussen Iran
Speaker 3en de VS op dit moment, dat onttrekt zijn onze waarneming, maar ik ben ervan overtuigd dat ook daar direct of indirect gesprekken
Speaker 2worden gevoerd Dat is de praktijk. Sterker nog, er is ook tijdens de oorlog in Oekraïne op verschillende malen via de zogenaamde hotline tussen Washington en Moskou contact geweest. Juist om te deescaleren. Dus in die zin gebeurt dat nog steeds... omdat men het niet uit de hand wil laten lopen. Maar dat wil nog niet zeggen dat het ook niet uit de hand gaat lopen. En als we nu naar Europa kijken... en we zien wat zich daar allemaal manifesteert... zowel politiek als militair... en het feit dat Rusland zich... of zeker
Speaker 2Trump zich toch een beetje afwendt van Oekraïne... nou een beetje, zeg maar flink afwend van Oekraïne... dan zou het toch wel eens helemaal mis kunnen lopen. In ieder geval met Oekraïne.
Speaker 1Natuurlijk, maar het einde als het over kernwapens gaat... dat is het verhaal natuurlijk altijd. Daar hoef je niet voor doorgeleerd te hebben. Kijk, daar gaat niemand gebruiken, roep je dan in het café... want je bent toch niet gek, want dan vernietig je alles en iedereen... en ook jezelf
Speaker 2De verschrikking van het gebruik van kernwapens... moet je ervan weerhouden om dat daadwerkelijk te gebruiken. Het is wat de nucleaire paradox wordt genoemd.
Speaker 1Het sluit een beetje aan op de vraag die we net hadden... en waar we het over hadden ook, zeker als het over diplomatie ging... de vraag van Eline, die vraagt zich af... schrik je alleen maar af met wapens of kan het ook met andere middelen? Zijn er naast diplomatie of misschien op een andere vorm van diplomatie... nog andere middelen
Speaker 3Nou ja, kijk, we kennen allemaal natuurlijk het voorbeeld van de sancties. Dat is natuurlijk een oud instrument, veel gebruikt, ook heel bot inmiddels... ik wou je kunnen zeggen, want sancties lossen natuurlijk nooit zoveel zaken op... Je ziet ook sancties die we afgesproken hebben richting Rusland. Wij kunnen dan wel de deur dicht houden richting Rusland en omgekeerd. Maar de Amerikanen hebben nu dus hun dieseldeal. Maar de rest van de wereld doet gewoon zaken met Rusland. India, China, noem maar op. Die hebben geen boodschap aan onze sancties. Dus dat is op zich wel een instrument dat je
Speaker 3kunt gebruiken... maar waarvan je moet afvragen of dat heel erg effectief is. En daar komt ook nog bij dat je... dat zie je natuurlijk ook voor een groot deel wat er in Iran gebeurt... je treft dan wel de bevolking... met gebrek aan medicijnen en dat soort zaken... dus humanitaire zaken, maar de mensen die voortweg hebben... blijven buiten schot. Dat is een extra bijkomend nadeel van sancties, zou je kunnen zeggen. Dus je hebt, zeg maar, naast dit soort zaken... je kan natuurlijk ook nog blokkades voor de avonds gaan neerleggen. Er komt gewoon geen schip meer door. Kijk wat er
Speaker 3nu gebeurt in het Midden-Oosten... waar natuurlijk daadwerkelijk sprake van is. Dus niet sanctie, maar toch wel iets wat erop lijkt... dat je die zou kunnen gebruiken... Nou ja, en verder heb je scala en financiële mogelijkheden. Je kunt natuurlijk voor het land of de mensen waar het om gaat... het onmogelijk maken om niet alleen niet meer te reizen... maar ook om nog financiële transacties te ondernemen. Want alles wordt natuurlijk internationaal dan afgeknepen voor ze. Maar heel veel meer mogelijkheden heb je denk ik helaas niet
Speaker 1Nee, maar dan nog bij elkaar zijn het heel wat mogelijkheden... die beide partijen kunnen gebruiken. Dat betekent dat ons nog heel veel rottigheid te wachten staat, Peter. Ik wil het niet gezelliger maken dan het is.
Speaker 2Nou nee, laat ik het zo zeggen. Het moeilijke met sancties is, zeker als iedereen zich eraan houdt... dan nog gaat het lang duren voordat we daadwerkelijk effect hebben. Dat is het punt. Het is een lange termijn strategie. Maar goed, zoals Ed ook al aangeeft, ze kunnen ook omzeild worden. Kijk naar Iran, wat in staat is geweest toch een behoorlijke wapenmacht op te bouwen. Gesteund door China, gesteund door Rusland, gesteund door Noord-Korea ook. Dus ja, ze kunnen altijd omzeild worden.
Speaker 2Dat is het zwakke punt van sancties. En inderdaad, ze kunnen ook tegen je gebruikt worden. De straat van Hormuz wordt nu tegen ons gebruikt. En dat heeft behoorlijke effecten op de oliemarkt in Europa... en dus ook op onze portemonnee. Dus ja, ik vind sancties geen ideaal middel. Een blokkade kan natuurlijk ook. Je kunt voor de haven gaan liggen... om te voorkomen dat daar schepen in en uit varen. Dat wordt wel gezien als een oorlogsdaad. Dus dan ben
Speaker 2je in feite al bezig een oorlog te voeren.
Speaker 1Dat is escaleren tot bijna het hoogste niveau?
Speaker 2Nou ja, dat nog niet. Er wordt nog niet geschoten. Maar stel dat er iemand probeert door te breken en jij schiet, dan zit je er zo in. Maar op zich, een militaire blokkade wordt al gezien, en staat ook internationaal rechtelijk zo aangeschreven... als een daad van oorlog. Dus ja, dan ben je in feite al te ver
Speaker 1Wat betekent het voor ons? Dat wil Sofie weten. Haar vraag is, als we praten over afschrikking... dan hebben we het altijd over de grote geopolitieke spelers, zegt ze. Maar wat betekent een wankelende afschrikking concreet... voor de gewone Nederlandse burger?
Speaker 3Voor Nederland als lid van de Europese Unie en als lid van de NAVO... krijg je hetzelfde te maken als andere landen. Daar zit niet zoveel verschil tussen. Op het moment dat er iets gebeurt, dan merken ze dat... ook in Duitsland, Polen noemt het allemaal op... over de Baltics maar niet te spreken... Nou ja, je ziet wat er gebeurt. We hebben het net al even over het Midden-Oosten. Minder olie, dus de benzineprijs en dieselprijs gaan omhoog, heel concreet. Of er kunnen straks misschien geen schepen meer door het Siewiskanaal komen.
Speaker 3Dan lagen de schappen ook leeg. Dus je merkt onmiddellijk al snel de gevolgen van een conflict. En ook van conflicten waar je niet bij betrokken bent. Want dat is natuurlijk ook nog zoiets. In het Midden-Oosten hebben wij gelukkig weinig mee te maken. Maar we hebben wel de gevolgen te ondervinden hier in Nederland. Dus wat dat betreft heb je als Nederland niet een bijzondere positie. Dat treft dan alle landen die daar mee te maken hebben. En het kan natuurlijk ook iets verder gaan. Het vreemde is natuurlijk toch nog dat we blijkbaar nog steeds... vloeibaar gas uit
Speaker 3Rusland importeren. Dat komt nog steeds aan in ons standen in België. Kunstmest halen we ook nog uit Rusland. Dus ja, het is ook niet allemaal heel consistent vaak. Dat is een beetje het probleem
Speaker 2Blijkbaar hebben we dat nog niet kunnen afbouwen. Dit jaar tot zover 44 Amerikaanse... vloeibaar gastankers zijn binnengekomen en vier Russische. Dus het wordt wel afgebouwd. Maar het is natuurlijk geen kwestie van een knop omzetten. Dat gebeurt niet zomaar. Maar een wijfelende afschrikking... betekent eigenlijk dat je blijft verkeren... in een situatie van fundamentele onzekerheid. Dat is waar we nu in zitten. En daar moet je eigenlijk uit. De Koude Oorlog was... Er waren crisis, er waren momenten dat we
Speaker 2dichtbij waren... maar er was een soort zekerheid. En die zekerheid is nu weg. En eigenlijk moeten we daar weer naar terug. Dat je weet, je kunt vertrouwen op het conventionele vermogen... het nucleaire vermogen van de NAVO... al of niet geleverd door Amerika of Frankrijk of Groot-Brittannië... maar die zekerheid moet terug en die is er nu niet.
Speaker 1Dan een vraag van Bas, die zegt... investeren we onze miljarden momenteel wel in de juiste afstrikking... door te focussen op zwaar militair materieel? Terwijl, zegt hij, de werkelijke oorlog al lang tegen onze samenleving wordt gevoerd... via desinformatie, via cyberaanvallen en ook via onze energierekening. Dus zijn we niet op verkeerde manier bezig? Moeten we niet daar nog veel meer op focussen? Juist als we zeggen dat we een weerbare samenleving willen?
Speaker 2Ja, er wordt heel veel op gefocust. Ik vind ook... dat als samenleving weerbaarder moet worden. Dat hoeft niet per se een militaire beleid te zijn. Dat kan ook gewoon het beleid zijn van, in mijn optiek... het ministerie van Binnenlandse Zaken. Waar het vroeger ook lag, bescherming burgerbevolking... dat zat bij Binnenlandse Zaken. Daar wordt aan gewerkt. Er zijn ook opdrachten uitgezet bij diverse organisaties... om een soort civiel reservistenbestand overeind te lopen. Dat moeten iets van 16.000 mensen
Speaker 2worden die gewoon... Handjes kunnen leveren, zeg maar, mocht de nood aan de man komen. Het inrichten van schuilkelders, ik noem maar even iets. Dus dat soort zaken wordt wel aangewerkt. Dus in die zin wordt er gewerkt aan de weerbaarheid. Maar het is niet alleen een militaire insteek, inderdaad.
Speaker 1Maar ja, desinformatie inderdaad, dat is ook heel groot. De Russen zijn er heel sterk in, daar hadden we het vorige week ook al over. Die hebben daar een enorme geschiedenis in. Kunnen we ons er wel tegen wapenen? Vooral als we ons ook pakken en onze energierekening schiet enorm omhoog. Er zijn zoveel dingen merken we nu bijna dagelijks dat je toch weer schrikt. Of dat je denkt, wat is er aan de hand? Zouden de Russen erachter zitten?
Speaker 3Ja, weerbaarheid is natuurlijk in alle opzichten belangrijk. Het gaat dan niet zozeer alleen om het hebben van je noodpakket... maar ook het vermogen om dingen goed te kunnen begrijpen, in te schatten. Daar is natuurlijk een rol weggelegd, denk ik ook wel. Niet alleen van de overheid, maar ook van organisaties, bedrijfsleven. Het speelt natuurlijk overal. Het gaat ook om het bewustzijn. Awareness, om het in het Engels te zeggen. Van hoe je bepaalde zaken moet kunnen beoordelen. Zodat je niet de eerste beste... alarmerende mail serieus neemt. Dat is natuurlijk wel iets wat je de mensen van moet doordringen.
Speaker 3Dat heeft ook met onderwijs te maken, denk ik. Dat is echt breed maatschappelijk. Alleen op die manier kan je er iets mee. En ik denk dat we daar nog wel wat winst kunnen behalen. Als je dat doet en ook als politicus kunt duiden, en dat is ook belangrijk, van hoe je bepaalde dingen dan moet beoordelen. Maar vergeet ook niet, en dat is natuurlijk toch de realiteit ook in Nederland, dat er ook in Nederland mensen zijn die allemaal wat meneer Poetin doet, en laten we ons daar geen misverstand over laten bestaan. Ik heb tot mijn verbazing
Speaker 3ook wel gemerkt, in het begin van het conflict... heb ik een keer een stukje geschreven voor een blad... dat alleen maar door een zeer specifiek aanhangers van een politieke partij... niet de FVD, maar een andere, wordt gelezen. En in de reacties daarop, ik had dus rustisch inval veroordeeld in mijn stukje... kreeg ik tot echt reacties van mensen die zeiden... nee, maar dat is prima wat Poetin doet. Want die is tegen het homohuurlijk, die vond het allemaal prachtig. Dus je hebt ook nog te maken met een binnenlandse aanwezigheid... een presentie,
Speaker 3waarvoor alles wat er gebeurt nu best wel acceptabel
Speaker 1is. Die wordt vaak vergeten, maar er wordt meteen een eenadem aan toegevoegd... maar het is een hele kleine groep.
Speaker 3Het weet je buiten je bubbel,
Speaker 1maar het gaat over 4 of 5 procent...
Speaker 3maar er zijn er
Speaker 1veel meer dan we
Speaker 3denken. Ik ken geen percentages, maar alleen al het feit dat het bestaat... En dat dat mensen zijn die in Nederland wonen, werken, leven. Hoe is het mogelijk dat je dit op die manier kunt beoordelen? Het gebeurt, kijk op Twitter
Speaker 1Het gebeurt anders, zou misleiding ook niet werken natuurlijk. Dat is precies het punt dat het blijkt te werken. Je ziet het heel vaak, maar we weten dat niet inderdaad in de percentages. Maar het is groter dan
Speaker 2we denken. Misschien zouden we dat aan de HVD moeten vragen. Of het NCTV, misschien hebben die... Een beetje zicht daarop. Maar het is aanwezig en het is riskant. Dat betekent wel, en daar ligt de belangrijke taak van de overheid... informatie, informatie, informatie.
Speaker 1Wees helder,
Speaker 2wees zo transparant mogelijk. Ook inderdaad, zoals we vorige week bespraken over die cyberaanvallen... probeer transparanter te zijn. Dit gebeurt er, dit is de dreiging en dit kunnen we er tegen
Speaker 1doen. Zo transparant mogelijk en inderdaad ook met de herhaling. Het lijkt saai, maar het werkt altijd.
Speaker 3Het is altijd moeilijk om een balans te vinden tussen het uitleggen... en het niet de mensen nog angstiger maken. Dat doe je natuurlijk als je het heel serieus doet. Tegelijkertijd zijn er best wel momenten waarop je zou kunnen zeggen... het zou nu niet gek zijn als een premier gewoon eens een keer op de buis zou komen... om het verhaal goed te kunnen doen. Marco heeft dat destijds gedaan met de covid
Speaker 1Maar toen ging het bijna elke week. Dat is misschien veel, maar je zou kunnen een maand even bijpraten
Speaker 3Dat gaat allemaal heel vluchtig nu. Het is het gesprek met de minister-president... en de minister-raad tussen neus en lippen door van tien minuten. Af en toe komt er een bewindsmannenvrouw voorbij... in een van de talkshows, maar het krijgt nooit... met voldoende aandacht natuurlijk. We hebben de podcasts en weet je, allemaal prima. Maar neem nou eens een keer de tijd, ook op televisie... en neem dan eerlijk gezegd een voorbeeld aan Frankrijk... waar ze gewoon in staat zijn om dit soort zaken heel goed uit te diepen.
Speaker 1Of op YouTube, waar je al die jongeren kan bereiken... maar dan op een vast moment, bijvoorbeeld in een kwartier... een kwartier per maand zou je dat kunnen doen. Noem het oordeeljournaal, noem het veiligheidsjournaal.
Speaker 3Ja, neem daar een paar uur de tijd voor... en breng daar een goed programma met mensen die er echt verstand van hebben.
Speaker 2En vertel wat er gebeurt. En vertel daarnaast wat we er tegen doen. Je kunt ook zeggen van... op dit gebied hebben we uw hulp nodig. Dames en heren, wees alert op dit en dit soort zaken. En samen, als we alert zijn, kunnen we onszelf ook veiliger maken. Dat is, denk ik, een heel belangrijk statement... die je mij zou kunnen uitdoen gaan.
Speaker 1Terwijl jullie praten, laat ik het op me doordringen. Het verbaast me eigenlijk dat het niet bestaat. Want dit is te doen. Dit is heel goed te doen. Daar kun je ook steeds nieuws in brengen. We gaan niet te veel naar buiten brengen. Jullie begrijpen waarom, maar dit willen we wel doen. Eens in de maand wordt het gepresenteerd. Ja.
Speaker 3Zoiets. En dan kan je alleen formules op loslaten hoe je dat dan doet. Maar het krijgt dan wel de aandacht die het behoeft.
Speaker 2En er zullen mensen tegen te hoop lopen, hoor. Die zeggen van, oh, je creëert een oorlogsstemming, et cetera. Maar daar moet je niet te veel van aantrekken.
Speaker 3Bijvoorbeeld, we hebben natuurlijk nu net de Europese Raad in Brussel achter de rug... waar ook van alles te revue is gepasseerd. En natuurlijk ook Oekraïne en begroting, ik noem het allemaal op... Prachtig moment, om naar aanleiding daarvan is te zeggen... we gaan een uurtje zitten met de minister-president... en we lopen dat allemaal eens langs. Dan heb je in termen van communicatie... bereik je gewoon heel veel mensen. En dat is tien keer beter. van een vrouw aanschuift bij een talkshow... waar nog vijf andere mensen zitten. En
Speaker 3waarvan ik heb zien gebeuren dat ze eerst een half uur zitten te wachten... soms voordat
Speaker 1ze aan het
Speaker 3woord komen
Speaker 1Geweldig. Goed idee aan het einde, heren. Hartelijk dank daarvoor. Dank Peter Weiniger, defensiespecialist... van het Haagse Centrum voor Strategische Studies... en Ed Kronenburg, voormalig topdiplomaat... voormalig kabinetchef bij de NAVO... ondersecretaris-generaal Jaap de Hoopscheffer. Volgende week praat ik met Lucia van Geuns en Alex Krijger... over de impact van de huidige geopolitieke ontwikkelingen... op het gebied van energie. Heb je een vraag voor hen, stuur je vraag in via de BNR-app. En wie weet behandelen we die in de strategische vragen. Heel graag tot dan.
Europa haalt LNG uit de VS en Qatar nu het geen Russisch gas meer importeert. Verruilen we daarmee de ene afhankelijkheid voor de andere? En hoe zorgen we ervoor dat een nieuwe energiecrisis ons niet nog eens overvalt....
De oorlog rond Iran en de Straat van Hormuz, de voortslepende oorlog in Oekraïne en een onvoorspelbaar Witte Huis hebben Europa’s energiezekerheid tot het absolute minimum gereduceerd. Terwijl Brussel en Den Haag...
Oorlog op het Europese continent dwingt ons tot een bittere realiteit: hoe houden we een agressor effectief tegen? Daar hadden we jarenlang de nucleaire paraplu van de Verenigde Staten voor. Maar hoe betrouwbaar is die...
Hoe gaan we ruimtewapens reguleren? En zijn satellieten in de toekomst het grootste doelwit van vijanden? In deze aflevering gaan we luisteraarsvragen beantwoorden. Wil je ook een vraag stellen? Stuur hem in via de...
Buiten de dampkring vormt zich een steeds groter strijdtoneel. De ontwikkelingen voor satellieten gaan sneller dan de lancering van een nieuwe iPhone. Met de opening van een nieuwe Nederlandse ICEYE-hub en de oprichting...