In deze aflevering staat de debasement trade centraal: het idee dat overheden met oplopende schulden uiteindelijk geld bijdrukken, waardoor dat geld minder waard wordt en beleggers uitwijken naar schaarse bezittingen als goud en bitcoin. Bert Slagter van Bitcoin Alpha vat het samen als nothing stops this train. Gast Paul Buitink, managing director bij Holland Gold, zegt dat die trein maar één kant op kan. Toch liep 2026 anders dan dat verhaal doet vermoeden. De olieprijs ging boven de 100 dollar en de Amerikaanse staatsschuld steeg naar 40 biljoen dollar. Desondanks staat goud zo'n 30 procent onder de top van januari, zilver 60 procent, en is bitcoin sinds het record bijna gehalveerd. De rente stijgt en de dollar staat op het hoogste punt in anderhalf jaar. Wat is er gebeurd, en waar ging het geld dit jaar wel naartoe? Om die vraag te beantwoorden maken we een rondje om de wereld. In Washington doet Kevin Warsh, de nieuwe voorzitter van de Fed, het omgekeerde van bijdrukken. Hij verhoogde de rente in september en de markt rekent voor 9 december op nog een stap. Is Warsh in staat om de trein te stoppen? En wat zegt het dat minister Bessent zich "het huis" noemde, waarna de Amerikaanse tienjaarsrente toch boven de 5 procent uitkwam? Ook de oorlog met Iran en de hoge olieprijs komen langs. In Tokio staat de rente op 1,25 procent, het hoogste punt in 31 jaar, terwijl Japan jarenlang het schoolvoorbeeld was van nulrente en een centrale bank die alles opkocht. Laat Japan zien dat je het blikje heel lang vooruit kunt schoppen? En waarom daalt de goudprijs, terwijl de Chinese centrale bank al de 24e maand op rij goud koopt? Dichter bij huis tikte de Franse tienjaarsrente in oktober de 5 procent aan, terwijl de ECB de rente twee keer verhoogde en haar balans afbouwt. Maakt het uit wie de volgende president van de ECB wordt, nu Klaas Knot heeft gezegd dat hij niet zal aarzelen om in te grijpen? En wat betekent de beweging naar meer soevereiniteit en herbewapening voor de schulden van Europa? Tot slot de toekomst met AI. Kunnen overheden uit hun schulden groeien dankzij een productiviteitswonder? Bert en Paul kijken ook vooruit naar bitcoin en goud. Co-host is Bert Slagter. Over de podcast Cryptocurrency are here to stay. In deze wekelijkse podcast gidst Daniël Mol je door het belangrijkste cryptonieuws, langs hypes en trends, voor- en tegenstanders en winst en verlies. In het A-deel bespreken we het laatste nieuws en in het B-deel gaan we in gesprek met een gast. Van cypherpunkpioneers tot grootbanken die aan de haal gaan met stablecoins, van Bitcoin tot Ethereum tot CBDC's. Alles passeert de revue. Reageren? Stuur dan een mail naar cryptocast@bnr.nl Gasten Paul Buitink is managing director bij Holland Gold. Bert Slagter is analist bij kennisplatform Bitcoin Alpha. Host Daniël Mol is presentator en redacteur van de Cryptocast. Hij is sinds 2017 met Bitcoin bezig en kwam in 2021 bij het team van de Cryptocast. Redactie Daniël Mol Donner Bakker
Audio and video play straight from the show's own hosting. PodSubs stores and serves no media.
Transcript
From the show. Tap a time to play from there.
Speaker 1Dit is deel 2 van de Cryptocast, nummer 456, het podcastgedeelte. In 456a bespraken we het cryptonews van deze week. En nu praten we over de debasement trade, nothing stops this train... en de macro-economische situatie in de wereld. En dat doen we met twee zwaargewichten in deze omgeving, in deze kontreien. Aan mijn rechterhand Paul Buitink. Welkom. Managing Director van Holland Gold. Goed dat je er bent. Een beetje verkouden volgens mij. Een zwaar beetje. Fit genoeg om hier aan te schuiven. Ik weet niet of wij nog leven volgend weekend, Bert.
Speaker 1Maar dat gaan we allemaal zien. En ik verklap het al een beetje aan mijn linkerhand. Bert Slachter. Analyst bij kennisplatform Bitcoin Alpha. Ook goed dat jij er bent, Bert. Thanks. Voor we beginnen eerst nog even dit, want we leven in 2026. Dus je euro's omzetten naar crypto moet gewoon snel kunnen. Ik kan me ook voorstellen, misschien wil je dat wel. Want er is een aardige dip die je kan bijkopen. Geen financieel advies. Want gelukkig is dat nu ook zo. Want bij Bitfavo stort je euro's gratis en kun je vanaf een paar euro al gaan handelen. Of je nu net begint of al jaren meedraait in de crypto. Een platform waar je zonder gedoe je euro's direct aan het werk kunt zetten is gewoon prettig. Check hoe het
Speaker 1werkt en download de Bitfavo app. En onthoud, crypto is volatiel. Klopt. Investeer alleen wat je kunt missen. En mocht je nou willen reageren op deze aflevering, dat kan. Mannen, fijn dat jullie er zijn met z'n tweeën. Dat is altijd erg gezellig. Vorige week donderdag zaten jullie al samen bij het gezaghebbende kanaal Holland Gold van Paul Buitink. Dan weet je, dan wordt het leuk. Nou, dat heb ik met veel plezier geluisterd.
Speaker 1Bert zei toen al, dat was een beetje de ondertel van jullie gesprek, maar nothing stops this train. Het ging ook over de debasement trade. Leg dit even uit. Over welke trein hebben we het? Waar rijdt die heen? Want je zegt dit heel vaak Bert, maar
Speaker 2we moeten dit even goed neerzetten. Ja, laten we met de kern beginnen. En dat is dat als je als land eenmaal een echt serieus hoge staatsschuld hebt, dan gaan de rentebetalingen op die staatsschuld op een gegeven moment zwaar wegen. En die moet je ergens van betalen. En wat je vaak ziet is dat het heel moeilijk is om aan het volk te verkopen... dat we daarvoor de belastingen gaan verhogen of gaan bezuinigen. En dat de uitkomst is uiteindelijk... en daar speelt dus ook allerlei electorale en politieke dingen mee...
Speaker 2dat we maar extra gaan lenen. En dan kan je eigenlijk al... misschien zie je dat visueel ook een beetje voor je... als je een hoge staatsschuld hebt en je betaalt daar rente op... en die komt bij die staatsschuld, dan wordt die staatsschuld daar hoger van... en dat dat proces gaat steeds sneller. Dus het is niet alleen maar nothing stop this train... Dat heeft ook een politiek ondertoontje.
Speaker 1De
Speaker 2praktijk is dat we die trein niet stoppen. Maar het is ook een soort van runaway train. Dat is het binnenste cirkeltje. En daaromheen zit het vraagstuk... dat we in een andere wereldordening aan het komen zijn. Een ander regime. We hebben veertig jaar lang... 30, 40 jaar lang The Great Moderation gehad... waarin er betrekkelijke rust en vrede en stabiliteit in de wereld was. Globalisering, dus de wereld werd steeds geglobaliseerder. En welvaartsgroei, maar ook prijzen van... Van producten
Speaker 2werden goedkoper. Dus je kon eigenlijk best wel makkelijk de rente laag houden. Want de inflatie was laag. Dus de groeiende staatsschuld heeft niet zoveel pijn gedaan. Alleen, we zitten nu in een regime... waarin die slingerbeweging weer de andere kant op gaat. Dus de wereld wordt langzaam wat gedeglobaliseerder. We zijn aan het deglobaliseren. Iedereen kijkt weer naar zijn eigen strategische autonomie... op het gebied van grondstoffen, energie, infrastructuur, defensie. En dat kost heel veel geld. Dat kost nog extra geld bovenop die... De rentebetaling die je al hebt. En
Speaker 2daarvan is ook weer de vraag, hoe ga je die dan financieren? Het antwoord is ook weer de staatsschuld verder laten oplopen. Dus dat draagt bij aan het probleem wat daar aan de binnenkant staat. En daarom zie je nu ook dat op heel veel plekken in de wereld... tegelijk dit vraagstuk ineens heel tastbaar wordt.
Speaker 1Ja, Paul, volgens mij ben je het hier hartstikke mee eens
Speaker 3Ja, zeker. En Nothing Stops This Train is bedacht door Lynn Elden. Die we allemaal hoog hebben zitten. Die heb ik toevallig gisteren nog gesproken. Ze worden ook binnenkort gepubliceerd. En feitelijk geeft zij aan... Re-invent money. Een ander gezaghebbend
Speaker 1Het loopt
Speaker 3al wat langer. Net
Speaker 1zo gezaghebbend
Speaker 3Het is interessant om te zien dat ze ook nog steeds... achter haar thesis staat. En dat er geen zaken zijn gebeurd... de afgelopen tijd... die haar bewegen... om deze thesis te verlaten. Alles wat Bert zegt is vol van kracht. En lijkt verder te gaan accelereren... de komende tijd. Er is sprake van een exponentieel effect. Dus die trein... Die rijdt niet alleen door, maar gaat ook steeds harder rijden. De vraag is natuurlijk wanneer komt er een muur... of wanneer ontspoort die trein. Daar gaan we het ongetwijfeld over hebben vandaag. Maar ik ben het helemaal eens met wat Bert net vertelt.
Speaker 3Een
Speaker 1paar vragen die mij direct erbinnen schieten. Is dit een wereldwijd probleem? Geldt het alleen voor de VS? Geldt het alleen voor Europa? Of is dit gewoon
Speaker 2overal? Wat het probleem heel tastbaar en concreet en acuut maakt... en nu groter dan tien jaar geleden... dat heeft te maken met die deglobalisering. Waardoor die inflatie niet meer gemakkelijk laag is. Waardoor centrale banken op basis van hun eigen beleid zeggen... dan moeten we dus de rente verhogen om de inflatie te bestrijden. Waardoor de rente hoog wordt... Aan de voorkant. Dus dat zijn de kortlopende rentes. Beleidsrente, kortlopende rente. Maar ook aan het langere gedeelte van de rentecurve. Waar
Speaker 2ook wordt gekeken naar inflatie die ingeprijsd wordt. En dan... Een staatsschuld van 100 of 200 zoveel procent. Kijk even naar Japan. Financieren met 0% rente is niet zo moeilijk. En met 0,8 of 1% allemaal prima. Maar gaat de rente naar 5%? Ja, dan doet het ineens heel veel pijn. Vraag maar aan de mensen in Frankrijk, Italië, Verenigde Staten. Eurozone gemiddeld 100%. Verenigde Staten 125, denk ik. Frankrijk 130? Nee,
Speaker 1iets minder
Speaker 2115. Maar goed, daarom is
Speaker 1het dus een wereldwijd... Nederland 60 of zo? Nee,
Speaker 2minder, 47 of iets. Maar even, jouw vraag was, is het een wereldwijd fenomeen? Ja, het is dus in ieder geval wereldwijd, nu staat het op de radar... ook vanwege die globaal hogere rente.
Speaker 4Ja, en
Speaker 3dan kan je zeggen, is het dan... want we constateren dat het in heel veel landen speelt... is het dan misschien iets wat te maken heeft met westerse democratie bijvoorbeeld? Maar nee, China heeft ook last van hoge schulden... De gemeenschappelijke deler is dat men overal fiat geld gebruikt... met een fractioneel reservebankensysteem. Dat lijkt de hoofdoorzaak te zijn. Nog even los van allerlei factoren die het proces nu versnellen. De deglobalisering, de oorlogen. Want oorlog leidt tot schuld en schuld leidt tot oorlog. Maar uiteindelijk het onderliggende probleem is... dat we een veel te flexibel geldsysteem hebben... wat politiek
Speaker 3gezin heel moeilijk is te veranderen. Omdat kiezers daar verwend door raken en gewend aangeven... speelt zich nu overal
Speaker 2af. Het argument is vaak, zo'n flexibel geldsysteem is waanzinnig... want dan kun je meebewegen met de economie. Je kunt stimuleren als het nodig is en remmen als het nodig is. Alleen de praktijk is dat daar een asymmetrie in zit. Het in- en het uitademen gaat niet even ver. Waardoor als je ver uitzoomt en je kijkt naar 80 jaar... dan zie je dat de neiging ontstaat om het elke keer verder te laten oplopen. En dat is iets wat zo'n lange, langzame beweging is... dat je dat in de context van één jaar of één regeerperiode... eigenlijk niet echt
Speaker 2ziet gebeuren. En dat maakt het vraagstuk taai.
Speaker 1Mijn tweede vraag die ik had, direct toen jullie dit verhaal begonnen... is hoe hebben we dit historisch gedaan? Zijn er historisch, 30, 40 jaar geleden, misschien na de Tweede Wereldoorlog... zijn er al momenten geweest dat we eigenlijk een beetje in het scenario... nog geen stopstrain zaten, maar dat het wel gelukt is om die trein te stoppen? Want ik weet dat er in de VS, dus op een gegeven moment volgens mij in de jaren 70... rentes van 10, 15 procent... Onder
Speaker 3Volker zijn die rentes zelfs tot 20% verhogen, begin jaren 80. Dat kon toen ook nog, omdat de staatsschuld veel lager lag. Dat is momenteel eigenlijk niet mogelijk. Kijk, in het verleden hebben we natuurlijk... zoals we nu het FIAT-experiment hebben, wereldwijd... hebben we eigenlijk niet gekend in het verleden. Voorheen was het vaak zo dat een wereldmacht... die het woord zeggen had, ook de munt kon bepalen. Of het nou de Nederlanders waren, de Britten, daarna de Amerikanen. Die konden dat op basis van hun hegemonie. En nu gaan we naar een situatie toe dat Amerika haar hegemonie aan het verliezen is... en
Speaker 3dat we naar een multipolare orde gaan... en dat er niet echt een andere partij klaarstaat om dat over te nemen. Dus we zullen een aantal jaren van chaos meemaken, monetair gezien... van wat wordt nou straks de munt waarmee men betaalt. Dat kunnen waarschijnlijk meerdere munten zijn... of het kan een onafhankelijke munt zijn, zoals goud of bitcoin... Dus wat dat betreft gaan we een beetje naar nieuw terrein toe. Uncharted territory. Want we hebben niet een kandidaat klaarstaan... die straks de wereldreservemunt gaat voeren zoals Amerika dat deed... Terwijl Britten aan
Speaker 3het afbouwen waren. Dus dat maakt deze situatie bijzonder. En het is nu puur fiat. Waar we in het verleden natuurlijk met goudstanden te maken hadden. Ook in 1944 toen we naar Bretton Woods gingen. Was er ook een goudkoppeling. Dat ontbreekt nu. Dus wat dat betreft kan het alle kanten op. Maar ik denk dat we bij het gebrek aan een hegemoen. Toch naar een situatie gaan met een soort van multicurrency wereld. Met verschillende alternatieven. Zonder dat er één dominante munt uiteindelijk het bepaalt
Speaker 1Ja. Dit brengt ons natuurlijk prachtig bij de debasement trade. Want onderdeel van de beleggingsstasis die dan veel mensen hebben is van... die constateren dit eigenlijk wat je net vertelt. En dan zijn bitcoin en goud twee oplossingen waar je best op zich naar kan kijken. Nu hebben we het afgelopen jaar, dus 2026, toch best wel een jaar gehad... waarvan je zou kunnen zeggen, dit is lekker veel chaos, laat ik het zo zeggen. Er is veel aan de hand, veel gedoe, die multipolaire wereldorganisatie. die zie je absoluut zijn
Speaker 1weerslag hebben. En dan toch goud, 30% onder de top van januari. Bitcoin, we hebben net het kommer- en kwelsjournaal gehad met Bert Slachter. Afgelopen week 18% of zo, 14% gedaald tot 64.000 dollar. Ja, die basement trade is dan toch niet op korte termijn wat het zou moeten doen, toch? Ja.
Speaker 3Je moet inderdaad uitzoomen en een langetermijn perspectief betrachten. Vorig jaar zagen we goud heel erg hard stijgen. Van 2025 van 1 januari gingen we van 80 naar 120 eind januari van dit jaar. 1000 euro per kilo. Ja, per kilo. Even een goede toevoeging. En in dollars gingen we naar 5600 dollar per ounce. Maar we hebben de marktwaarde van goud zien verdubbelen in drie jaar. Van iets van, wat was het, 13,5 biljoen. Dat is 13,5 duizend miljard. Drie
Speaker 3jaar geleden naar nu zo'n 28 biljoen. Dus die markt was al groot, is nog vele malen groter geworden. Dus om in zo'n markt prijzen hoog te houden... dat vereist ook wel dat er geld bij komt... blijft komen. Ten meer omdat je, in tegenstelling tot bitcoin, dat er bij goud ook nog natuurlijk constante mining plaatsvindt. Bij bitcoin ook nog wel, maar goud kun je in ieder geval van uitgaan dat er ieder jaar zo'n kleine 2% bijkomt. Dat moet ook worden verkocht aan de markt. Centrale banken blijven goed doorkopen. ETF's ook wel, alleen vanuit de sieradenbranche bijvoorbeeld en ook vanuit de retailbeleggers die in muntjes en baren zitten,
Speaker 3is er wereldwijd wat daling ontstaan de afgelopen maanden. Dus dat zorgt dan voor wat prijsdruk als het aanbod gewoon blijft Dat is misschien ook niet verrassend, met zo'n enorme piek. Het is ook logisch dat zo'n markt op een gegeven moment corrigeert. En die correctie hebben we gezien, die 30% inderdaad. Het duurt vrij lang door, al dit jaar. Maar goed, kijkend waar je vandaan komt, Goud, al die jaren van groei... is dit in principe nog steeds technisch gezien een prima correctie. Centrale banken blijven gewoon goed doorkopen. Dit jaar komen we waarschijnlijk weer uit op zo'n 1000 ton. In lijn met de vorige vier jaren. Dus dat ziet er prima uit.
Speaker 3China heeft zelfs een record aantal gekocht. Afgelopen maand. 61 ton totaal. In september was dat. Dus ik verwacht dat dat gewoon doorgaat. Want centrale banken zien ook die dynamiek die we net beschreven. Dat er een nieuw wereldorde ontstaat. Waar men zoekt naar zekerheid. Assets die zich wat dichter bij huis kunnen bewaren. Minder afhankelijkheid van papieren assets. Zoals de dollar en de euro. Meer ook omdat het kan bevroren worden. Zoals we gezien hebben. Dus... Die dynamiek blijft gewoon bestaan. Even los van dat overheden steeds meer schuld creëren...
Speaker 3en dat we hoge inflatie gaan zien de komende jaren... is er ook een behoefte aan bescherming, verzekering... assets onder controle krijgen, weghalen uit het Westen. En die trend zie ik gewoon doorgaan, waardoor je... Op termijn verwacht ik, en daar was Lynn Eldert ook mee eens... dat de vraag naar neutrale assets zoals goud en bitcoin... de komende jaren zal door blijven gaan. Omdat je nu even te maken hebt met een zwak sentiment. En voor bitcoin ook nog een soort van zwak narratief. Want bij bitcoin heb je natuurlijk niet de centrale banken die het kopen. Dus daar
Speaker 3is men nog wat sterker op zoek naar een goed narratief. Bij goud is dat natuurlijk wel al van oudsher zo... dat institutionele partijen en centrale banken... Ik las ook... Vandaag weer dat bijvoorbeeld Harvard het endowment fund flink goud heeft bijgekocht in de NQ3. Twintig keer zoveel als ze hadden. En ook bitcoin houden ze nog steeds vast. Dus je ziet ook dat dat soort partijen, dus niet enkel centrale banken, maar ook grote institutionele partijen, wel ook kijken naar dit soort hedges.
Speaker 1Dat is dus goud en dan bitcoin?
Speaker 2Ik wil eerst nog een andere gedachte inbrengen. Als je gaat kijken naar de relatie tussen de debasement trade... en al die verschijnselen die we net bespraken, en koersen... dan moet je dingen beoordelen op eenzelfde soort tijdschaal. We hebben het hier over circulaire bewegingen. Bewegingen die zich uitstrekken over vele decennia. omwenteling van zo'n beweging een mensenleven duurt. Vandaar het woord seculair... wat verwijst naar het Latijnse cyclum, mensenleven of eeuw. En daar zitten ontwikkelingen zoals de schuldencyclus... of
Speaker 2de levensloop van een overheidsmunt. Als je in de geschiedenis gaat kijken... 80, 90, 100 jaar. Het Britse pond voor de Amerikaanse dollar. En als je naar zo'n soort... tijdsdomein kijkt, waarin je daar dingen ziet als globalisering, deglobalisering, de overheidsschuld die van 40% van de economie groeit naar 120%, waarbij geldtoeveelheden opgeblazen worden. Op hetzelfde soort tijdsdomein moet je dan
Speaker 2ook kijken naar de ontwikkeling van goud, bitcoin, aandelen, whatever voor soort belegging je daarnaast wil houden. Want waar je het over hebt is de vraag, wat is je lineaal? Waarmee meet je de waarde van je bezittingen? En als je die meet in dollars of in euro's... dan verandert de afmeting van je lineaal voortdurend. Dat is eigenlijk de betekenis van debasement. Het komt uiteindelijk vanuit het verleden dat je een gouden muntje had... waar dan een klein beetje goud afgehaald werd. Of bij de volgende versie zat er
Speaker 2net even wat minder goud in. We hebben nu geen koppeling meer met iets schaars in fiat geld. Dus wat betekent die basement dan? Dan kan je zeggen gewoon de verhouding van de hoeveelheid spullen... en de hoeveelheid units geldt. Maar dat betekent dus als er meer units komen... dat je lineaal korter wordt. Als je op zo'n tijdsdomein gaat kijken... wat je dan moet doen als je het bijvoorbeeld hebt over de goudkoers... dan kijk je naar een heel langlopend gemiddelde. Of je kijkt naar hoe de bodems ten opzichte van
Speaker 2elkaar liggen. En dan kan je zeggen, goud is 30% gedaald. Ja, maar we verwachten wel dat de bodem hoger komt te liggen... dan de 1300 dollar die het was in 2019 of zo. En als dat zo is, dan heb je een stijgende seculaire trend. En dan is dus goud een uitstekend middel... Om je te hedgen tegen de debasement. Dus ook het slecht maandje voor bitcoin tot nu toe, dat is ook een kruis. Nee, dat is betekenisloos. Want je hebt nu eenmaal marktcycli. Wat is een marktcyclus? Dat is een overdrijving naar boven en naar onder toe emergent aan spelers die
Speaker 2met elkaar handelen op een markt.
Speaker 1Dat heb
Speaker 2je dus ook bij goud. Ja, die top op, wat was het, 5600 dollar. Dat is een overdrijving op dat moment.
Speaker 1Net zoals we
Speaker 2op een gegeven moment binnenkort een bodem krijgen... 3500 dollar of zo, is ook een overdrijving aan de onderkant. Dan ga je weer stijgen.
Speaker 3Dat is de
Speaker 2ruis op de circulaire tijdschaal.
Speaker 3En dat moeten mensen zich
Speaker 2realiseren.
Speaker 3Ik begrijp natuurlijk voor de luisteraars... die net op een piek goud of bitcoin kopen... en dan vol erin zijn gestapt dat het natuurlijk heel zuur is. En dat die denken, het is allemaal best, Paul en Bert... maar ik zie het hier op een papieren verlies. Daarom is het ook van belang altijd, ook voor dit soort assets, omdat het een tijd kan duren, spreid, zorg ervoor dat je niet all-in gaat of heel erg leveraged dit soort dingen koopt. Koop het gewoon gespreid als een appeltje voor de dorst, als een bepaald relatief klein percentage van je portefeuille. En dan heb je ook minder last van dit soort swings. Ja,
Speaker 3en zoek een andere hobby. Dat vind ik ook nog wel een goede. Zoek
Speaker 1je behoudsnobby. Dat is leuk hoor. De hele tijd naar koersen kijken. Dat kan heel leuk zijn. Daar
Speaker 2is ook uitgebreid onderzoek naar gedaan. Dat heeft ook te maken met het psychologische effect... dat een verlies drie keer zo hard aankomt als een winst. Dat kennen we. Hoe zeg je dat? Lagere schoolpsychologie is dat. Maar in ieder geval, dat geldt ook met koersen. Dus stel dat je één keer per jaar naar je portfeuille kijkt... dan is de kans best groot dat het elk jaar een klein beetje hoger staat. Of in ieder geval drie van de vier jaren sta je op winst. Ga je elke minuut kijken, dan sta je 50,1 procent op winst... zwaarder weegt, dat
Speaker 2je gewoon een zware tijd hebt. Dus het is ook gewoon... het is verder niet een mening, zeg maar. Maar gewoon... in onze menselijke aard
Speaker 3zitten... dat het gewoon niet
Speaker 2goed voor je is om de hele
Speaker 3dag... Wij moeten het beroepsmatig doen. Dus ik herinner me hoe slecht dat voor ons is.
Speaker 2Daar moeten we wel goed voor gecompenseerd
Speaker 1worden
Speaker 2Ik
Speaker 1compenseer jullie uitstekend. Zoals jullie weten. Met een glaas water en zo in de studio hier. Laten we even kijken, want we gaan even een rondje om de wereld maken. Want er is veel aan de hand op dit moment in allerlei verschillende werelddelen. Ik wil graag beginnen in de VS. En misschien pakken we ook nog een plukje Midden-Oosten erbij, kan ik me zo voorstellen. Als we dan kijken naar deze situatie, die basement trade, nothing stops this train. We hadden toch met z'n allen een beetje verwacht dat Trump,
Speaker 1nieuwe centrale bankvoorzitter, nieuwe FED-voorzitter... Kevin Walsh, dat zou dan een ongelooflijke duif zijn... die alles zou doen wat Trump zou zeggen. Eindelijk die vervelende Powell opgehoepeld. En wat zien we? Kevin Walsh is gewoon netjes de rente aan het verhogen... conforme verwachting. Eigenlijk best wel als een havik. Heb je dat verkeerd ingeschat?
Speaker 3Nou, ik zal de eerste zijn om ook mijn eigen feil toe te geven. Maar ik vind het nog te early days. Uiteindelijk weten we van Trump... Nee, die doet dat ook niet. Net Rob Jetten, jij. We hebben gezien dat Paul constant op zijn kop kreeg van Trump. Want Trump wilde lage rentes. En Paul werd het nooit goed. Tot aan de verbouwing van de Federal Reserve. Het was altijd de homeless tussen die twee. Men dacht wel, oké, de volgende die komt, dat moet een maatje zijn van Trump. En die gaat maar één ding doen. Zoveel mogelijk proberen die rentes te verlagen. Maar hij heeft natuurlijk te maken
Speaker 3met andere governors ook. Dus hij kan het natuurlijk niet alleen voor het zeggen hebben. Maar in die zin heeft het me wel verrast dat Warsh wat meer havig is... je zou verwachten van een Trump-kandidaat. We weten uit het verleden dat hij ook heel erg kritisch was op QE bijvoorbeeld. Dus in het verleden heeft hij zich ook als een havik uitgesproken. En daar lijkt zich er wat naar te gedragen. Maar uiteindelijk denk ik dat het toch een duif in havikskleding is. Want ook hij... zit op die trein, en hij kan misschien binnen die trein... de passagiers wat makkelijker maken,
Speaker 3of hij kan een dansje opvoeren... of een beetje zingen, of anderszins. Maar uiteindelijk, die trein gaat gewoon door. En hij zal niet in staat zijn om het begrotingstekort te gaan verkleinen. Uiteindelijk, wat er fiscaal gebeurt in Amerika, is momenteel belangrijker. En hij zal moeten meebewegen, mee moeten dansen... om uiteindelijk die situatie een soort van... Het blikje verder op de weg te trappen.
Speaker 1En hij
Speaker 3zal misschien nog wel cosmetisch hebben. We gaan nog een verhoging krijgen in december. En misschien nog twee later in 2027. Maar er komt een punt dat het gewoon te veel pijn gaat doen. Want als hij de rentes verhoogt, dan heeft dat... op korte termijn direct effect op allerlei verschillende zaken. En zeker mensen die afhankelijk zijn van die korte rente... bijvoorbeeld omdat ze een creditcard-leding hebben. In Amerika hebben natuurlijk heel veel mensen... heel zwaar gefinancierd, die hebben direct last van rente-verhogingen. Ook de overheid die steeds korter gefinancierd... heeft ook direct last van die renteverhoging. Dus het leidt ook
Speaker 3tot allerlei problemen. Het zal misschien op korte termijn wel de inflatie kunnen afremmen... maar gegeven alle schulden die er zijn, is het gewoon niet houdbaar. Dus op een gegeven moment zal hij toch die rentes weer moeten gaan verlagen... of een opkoopprogramma weer gaan opstarten... om die trein nog enigszins in de rails te houden.
Speaker 2Ja, ik denk dat dat de kern is. Dat beeld gebruikt jij in het begin van het gesprek ook. In ons gesprek bij Holland Gold ook. Die trein moet niet ontsporen. We moeten het moment uitstellen, zo lang mogelijk wachten tot hij ontspoort. En ik denk dat dat de opdracht is van Wars. Dat hij dat zelf heel goed ziet. Kijk, als puntje bij paaltje komt, dan zal hij... de economie en de financiële markten redden. Dus als er een acute
Speaker 2crisis is... dan zal hij niet zeggen, laat de boel maar lekker afvikken... want dat is goed voor de markt. Dat is een reiniging, dat is een catarsis. Nee, dat punt zijn we voorbij. Er ligt zoveel brandhout op de bodem van de boel... van het bos van de economie, dat wordt een inferno met grote schade. Dus hij zal dan ook whatever it takes. Alleen dat is nu niet. Er is nu op dit moment niet een acute crisis. Geen bankencrisis, geen obligatiemarktcrisis. De aandelenmarkten staan ook niet op
Speaker 2min 40, 50 procent. Dus dan denk ik dat hij nadenkt over wat... Het is natuurlijk een complex systeem. Als je aan het een trekt, verandert er ergens anders iets. Zijn startpunt is... we moeten zorgen voor prijsstabiliteit... en dan met name de verankering van inflatieverwachtingen. Dus dat de economie zich niet... gaat gedragen alsof er gecompenseerd moet worden voor
Speaker 2komende inflatie. En dat is waar het om gaat. Dat je nu al rekening gaat houden met hoge inflatie... zodat je het in contracten en in afspraken en dergelijke... gaat laten doorwerken. Salarissen en dat soort dingen. Dat is wat hij wil voorkomen. Ja, wat kan die doen? Als die de rente nu verlaagt, dan wakkert die inflatie aan. Dan zegt hij, neem het niet serieus. Als die het verhoogt, dan hoopt hij misschien dat de langrente wat omlaag gaat. Het is een heel evenwicht. De langrente zit natuurlijk mee in de VS. Ja, natuurlijk. Want de hele vastgoedmarkt hangt
Speaker 2daaraan vast. En dat gaat niet heel denderend. Kijk, het punt is ook in de VS... dat als het vertrouwen gaat dalen en financiële markten gaan omlaag... dan gaan ook overheidsinkomsten omlaag. Ik kan wel zeggen, doe de rente omlaag. Want dan... dan help je de overheid mee met de rentebetalingen. Maar als vervolgens daardoor een dynamiek ontstaat... waardoor de overheid veel minder belastinginkomsten heeft... dan verpruts je het alsnog via
Speaker 2de achterdeur. Dus het is een heel delicaat proces. Waarbij, denk ik, voor Wars voorspelbaarheid... en meebewegen met de markt eigenlijk belangrijker zijn... dan nu een soort van... punt maken of iets dergelijks.
Speaker 3En hij heeft in principe ook nog het geluk... in zekere zin dat er zoveel geld... richting AI en tech gaat naar Amerika. Waardoor, ondanks dat de rentes zijn gestegen... die beurzen vrij hoog staan. Als je kijkt naar het verleden... met de huidige rente zou die beurs veel lager moeten staan. Er is een enorme mismatch ontstaan... tussen de hoogte van de rente en de hoogte van... Van de beurskoersen. En daardoor heeft hij nog wat ruimte om wat te verhogen. Maar als straks die beurs gaat kelderen. Echt hard gaat crashen. En heel veel 401k's komen in gevaar. En ook daardoor weer belastinginkomsten. Ja, voor je het weet. Dan wordt het plunge protection team weer van stal gehaald. En wordt zo'n
Speaker 3markt massaal ondersteund. Eigenlijk een soort van... Een soort van bail-out van de EI krijg je dan... zoals we in 2008 van de bank hadden. Maar dan heeft hij een titel om in te grijpen
Speaker 1Dan
Speaker 3heeft hij een aantal
Speaker 1aanleidingen. En die heeft hij nu niet. Is dit probleem misschien ook groter dan... dus als we naar de VS kijken, groter dan de poppetjes? We hebben natuurlijk minister Bessent van Financiën... gezien die even zei dat hij het huis was... en een paar miljard in de obligatiemarkt stak. Nou, dat nam de markt natuurlijk niet erg serieus. Wat zegt dat, dat het eigenlijk... Zo'n centrale bank, zo'n vet voorzitter... maar ook deze minister van Financiën... dat die eigenlijk niet tegen de stroom in kunnen zwemmen.
Speaker 3Nee, en eigenlijk ook een beetje in Nederland zie je dat met Jette misschien. Een aantal van de problemen die we hebben zijn heel erg institutioneel en constitutioneel... en kunnen door poppetjes niet worden opgelost. Je hebt een nieuwe constitutie, een nieuw paradigma nodig om bepaalde problemen op te lossen. Dus in Nederland moet je, dat is een hele andere discussie natuurlijk... maar moet je naar nieuwe toerbeken toe om dat land bestuurbaar te maken. Maar als het gaat om monetaire issues zul je naar een nieuw soort geld moeten... Het wereldwijde probleem van te hoge schuld en nothing stops this train op te lossen. Uiteindelijk kunnen poppetjes natuurlijk wel
Speaker 3voor bewegingen zorgen. Als Jens opstapt bij Nvidia, dan leidt dat tot chaos in eerste instantie. Maar uiteindelijk komt de markt er ook achter dat zo'n bedrijf veel sterker is dan zo'n CEO alleen. Dus die bewegingen zijn uiteindelijk
Speaker 1sterker dan de populisten. Ik vind het opvallend dat we met de constant Trump... hadden we allemaal zoiets van... oeh, dit gaat vervelend worden voor Europa. Maar we hadden volgens mij ook allemaal zoiets van... eens kijken hoe dit uitpakt voor het nothing stops this train verhaal. Gaat Trump met al zijn olifanten in een porseleinenkast... gaat hij dit... weten te keren. Volgens mij is dat gewoon niet gelukt.
Speaker 2Nee, dat was destijds de ambitie. Ik weet niet, hoe heet die? De Economo Queer? Stefan Miran?
Speaker 1Ja, dat was het
Speaker 2verhaal. Het idee was dan van, ja, we gaan bezuinigen. Waardoor je uiteindelijk... Doge? Ja, waardoor... En de importheffing was een ander instrument... met uiteindelijk het doel om weer een begrotingsoverschot te hebben... waarmee je dus een staatsschuld kunt laten dalen. Dat beeld, dat plan, is verder van uitgekomen natuurlijk. En sommige van die initiatieven zijn ook gestopt... Ook Elon Musk die daarop reflecteert en zegt... dat was gewoon kansloos. Eigenlijk vanaf dag één. We werden op alle mogelijke manieren tegengewerkt.
Speaker 2En het was gewoon een heilloze missie. Je kunt daar wat van vinden. Maar je kunt zeggen... misschien had je het niet eens moeten aan beginnen. Het was een slecht plan, dat kan allemaal. Maar het was een bepaalde intentie. En het is niet... Het is niet
Speaker 3uitgekomen
Speaker 2Musk
Speaker 3heeft in ieder geval al zijn data binnengekregen... om te zeggen, nee, je moet echt op de trein. Het data geldt
Speaker 2mij natuurlijk. Ik denk dat we zo langzamerhand moeten constateren... en dat is ook onderdeel van het beeld... nothing stops this train... dat ook veel van de bestuurders passagier zijn geworden van hun trein. Pas kwam ik een filmpje tegen uit Japan. Waar ze nu metro's hebben die volledig zelfrijdend zijn. Die worden gewoon bestuurd centraal door een computer. En dat werkt waanzinnig. Maar er zit voor in die metro nog
Speaker 2een bestuurder. Die bestuurt daar niet. Maar die zit daar alleen maar om de mensen gerust te stellen. Dat is het beeld waar ik aan moest denken. Ook wel een beetje bij centrale bankiers af en toe. Kijk... Ze zitten daar en ze doen een persconferentie zes keer per jaar. En dan zeggen ze van nou, ik ben naar de data gekeken en we verhogen de rente een beetje. Kijk, Kevin Wars is er ook eerlijk over. Die zegt ook vrij, ik kijk naar de markt. En als je ziet dat in de markt drie maand en zes maand eenjaars rente gaat stijgen. Dan ontstaat daar ruimte voor een beleidsrenteverhoging. Hij
Speaker 2zegt eigenlijk van, dat is eigenlijk al altijd hoe het werkt. Alleen we deden alsof wij het bestuurden. Maar het was eigenlijk andersom. Wij waren de staart en de markt is de hond. En wij worden gekwispeld. En hij maakt dat wat expliciet. Dat is op zich verfrissend. Ten opzichte van bijvoorbeeld zo'n Besant. Besant is ook passagier van zijn eigen
Speaker 1trein
Speaker 2Maar hij kan van niet. Het onderdeel van zijn instrumentarium is dus... zoals ze het in het Engels noemen, jawboning. Praten. Praatjes maken. En dat... Het lokt informatie uit, uitwisseling uit met de markt. Het kan geruststellen, het kan dingen in beweging brengen. Ik vind min of meer wel dat bestuurders van centrale banken... en ministers van Financiën en presidenten... het beste wat ze kunnen doen, is de boel niet laten ontsporen.
Speaker 2Maar het oplossen... dat zit er eigenlijk niet meer in. Dus het is wel heel belangrijk wie er zit. Want ze kunnen het wel verprutsen. Dus ik ben blij dat Kevin Warsh is geworden en niet een of andere clown. Want dan, dat hebben we natuurlijk gezien in Turkije en sommige andere landen... dat als je daar een of andere clown de centrale banken laat besturen... dan ben je de kortste keer als je land... Ik
Speaker 3weet nog
Speaker 2in Engeland toen was er een of andere minister van
Speaker 3Financiën... Ja, Liz Truss. Ja, twee weken
Speaker 2later stond...
Speaker 3Maar je zou ook kunnen zeggen, het is allemaal zachte heelmeesters... die de trein wat langer laten doorrijden... maar uiteindelijk komt die crash toch. Misschien kun je beter een paar keer een clown hebben die de boel ontspoort... waardoor je wel heel veel pijn hebt. Dan heb je misschien een basis om wat nieuws op te bouwen. Want nu stellen we het maar uit. En de schulden worden hoger en hoger. Uiteindelijk wordt de pijn door dat te uitstellen groter. Dus misschien is een korte klap en een clown uiteindelijk... Dat punt hebben we dichterop gepasseerd. Maar dat zouden we zeker
Speaker 3de financiële crisis 2008 en ook de eurocrisis... Als je bijvoorbeeld de eurocrisis bij je pakt, misschien hadden we toen ook wel gewoon Griekenland eruit moeten zetten, of een ander land, om een statement te maken, waardoor Frankrijk zich daarna beter had gedragen. Maar door dat soort beslissingen niet te nemen, rekken we, rekken we, rekken we, maar wordt de pijn uiteindelijk groter
Speaker 1Uiteindelijk zie je dus wel dat de Griekse rente nu lager staat dan de Franse. Ja, maar dat komt omdat die schuld compleet geherstructureerd is... en er wordt niet
Speaker 3afgelost, er wordt nauwelijks rente betaald. Dat gaat met Frankrijk straks ook gebeuren, zoiets.
Speaker 2Maar dat is een interessante vraag. Het is denk ik feitelijk waar dat je een terrein... als het dan toch aan het ontsporen... Hoe zeg je dat? Runaway is. Kun je beter met 100 kilometer per uur crashen dan met 200 kilometer per
Speaker 3uur. Zo snel mogelijk crashen. Of gecontroleerd laten ontsporen in plaats van vol tegen een muur. Er zijn allerlei manieren om de damage te controleren
Speaker 2Als je met de auto de berg afrijdt en je remmen doen niet meer... dan kun je maar beter meteen de berm insturen dan dat je hem eerst
Speaker 1snel uit
Speaker 2laat maken Dat is natuurlijk gewoon een logische constatering. Alleen het punt is dat men nog steeds wel de hoop... de verwachting, de hoop, het vermoeden, de hoogmoed, ik weet het niet... maar in ieder geval iets heeft van we kunnen dit ergens oplossen. We kunnen dit fixen. Wij kunnen dit fixen. Je merkt dat men deels hoopt op een soort van wonder. Na de Tweede Wereldoorlog hadden we ook staatsschulden in deze orde grote. Alleen daarna kreeg je de wederopbouw. En Duitsland noemde dat het Wirtschaftswunder, het economisch wonder. En we
Speaker 1groeiden ons eruit. Ik heb een lezing gegeven over hoe dat in Italië is gegaan. Dat was ook vanaf de jaren 50. Dat is ineens heel hard geworden. Het wordt er ook weer voor heel veel nieuwe problemen
Speaker 2Maar
Speaker 1goed
Speaker 2je ziet dan als je de grafiek kijkt van de staatsschuld... ten opzichte van de omvang van de economie... dan zie je hem na de Tweede Wereldoorlog flink dalen... naar veel landen tussen de 30-40 procent. Dat zijn prima houdbare overheidsschulden. Daar kun je een crisisje mee opvangen. Daar kun je mee werken, zullen we maar zeggen... En dat kun je ook nog reduceren naar nul als je dat zou willen. Dat is overzichtelijk. En daarna zie je dat die schulden weer gaan oplopen. Kijk, en eigenlijk, je merkt nu dat er elke keer wordt gezocht... naar, hé, kunnen we nog ergens zo'n soort wonder vinden? En dan zit je in Europa, en ook in Amerika... met de constatering dat onze potentiële
Speaker 2economische groei heel laag is. Vergrijzing en de arbeidsproductiviteit neemt nauwelijks meer toe. De hoeveelheid uren die mensen werken neemt niet meer veel meer toe. Wat kunnen we nou nog? Nou, dan wordt er gehoopt nu op een wonder van AI... Ja, migratie of AI. Daar komen we zo nog op. Daar kom je dan op uit. Dat het een soort wonder wordt gezet
Speaker 1Als we heel even kort nog Amerika afsluiten. Het is moeilijk om dit kort te houden. Maar met dit in het achterhoofd en dit grote dossier... wat ook Trump wilde oplossen, niet gelukt. Dan is die oorlog natuurlijk met Iran ook echt... Oliedom
Speaker 3Absoluut. Ik sprak toevallig laatst Ron Paul. Een held van mijn presidentskandidaat. Jullie kennen hem allemaal. Ik vroeg hem, was dat nou Trumps grootste fout in zijn tot nu toe? Hij zei, oef, er is zoveel aan mij te kiezen. Maar dat was inderdaad wel een grote. Het argument van Iran staat op het punt om een kernwapen in gebruik te nemen. Dat argument horen we natuurlijk al twintig jaar plus, met name van Netanyahu. Dus of dat nu meer geldt dan tot voor kort, ik wens het te betwijfelen. Dus
Speaker 3dit is een hele stomme fout geweest, waar hij uiteindelijk ook voor gestraft is tijdens de midterm-elections. Dat had gewoon een hoop ellende geschild als hij dat niet had gedaan
Speaker 2Als het waar is dat het nu meer een risico was dan eerder... dan komt dat door zijn eigen beslissing in zijn eerste termijn... om dat hele toezichtsregime af te bouwen
Speaker 1Het was een soort
Speaker 2steek naar
Speaker 1Obama. Dat heeft hij
Speaker 2natuurlijk zelf dan veroorzaakt. Maar goed, hoe dan ook. Ik denk dat daar sprake ook was van een stukje... Roes van Venezuela. Daar doen we het in een dag. Dus dat kunnen we hiervan
Speaker 3ook
Speaker 2volkomen onderschat. En dan zou je nog kunnen zeggen... beter een halve keer dan de hele gedwaald. Maar dat zit er niet in.
Speaker 3Maar als de trein betrekking heeft... op accelererende schulden... en onhoudbaarheid daarvan... dan heeft die trein eigenlijk... diverse wagonnetjes. Eentje zit dan echt op de interne dynamiek... binnen de VS. En de andere... Je ziet misschien meer op de positie van de VS in de wereld en de betrouwbaarheid die de VS heeft als de uitgever van de dollar. En dit soort strapatsen in het Midden-Oosten en andere exotische avonturen van Trump leiden tot meer en meer wantrouwen richting de dollar.
Speaker 3Dus het zorgt er denk ik alleen maar voor, deze avonturen, dat die trein nog wat sneller richting die muur gaat. Hij ondermijnt het zichzelf.
Speaker 2Kijk, en je kunt ook nog over die staatsschuld redeneren... van hoe erg is het dat die zo hoog is. We hebben bijvoorbeeld Japan met 200 zoveel procent staatsschuld... al een hele lange tijd. En wat er bijzonder is aan Japan... is dat ze veel schuld hebben in hun eigen valuta. Het groot probleem van opkomende economieën is vaak... dat ze schulden hebben in dollars. En die schuld kan natuurlijk heel snel... snel heel groot worden als je eigen munt zwakker wordt. En de Verenigde Staten heeft wat dat betreft natuurlijk ook... een gunstige positie nu als uitgever van de wereldreservemunt... dat
Speaker 2zij vooral schuld hebben in de dollar. En dat ze de wereldreservemunt hebben. Dus zij kunnen best wel lang door met een hoge schuld. Zij kunnen best wel lang hun schouders ophalen... en 120%, 130%, 170%, who cares? Er is toch wel vraag naar dollars. Zij zijn niet het eerste land, niet de eerste munt... die last krijgen. Dus als de dollar valt, dan gaat daaraan vooraf... een heel concert van andere munten die vallen, is mijn overtuiging. Zoals het nu is,
Speaker 2alleen wat Paul denk ik wel terecht inbrengt... dat als je de decennia verder laat tikken... en de relevantie van de dollar neemt af... en de relevantie van de hegemonie, de plek als... zeemacht, heerser over de handelswegen... wat Amerika was, dat neemt steeds verder af. Dan kan je op het punt komen... en als we inderdaad ook nog een transitie gaan maken... naar een ander systeem... dat ook Amerika minder makkelijk wegkomt met een hoge schuld En dan wordt het probleem groter. Maar is
Speaker 1Japan, want dat is natuurlijk jarenlang het voorbeeld... van kijk, daar gaat het als eerste fout... en enorme vergrijzing... amper groei, heel lage rentes, et cetera... Is Japan dan het ultieme voorbeeld van dat je het dus heel lang kan uitzingen? Want nu staat inmiddels de rente het hoogste punt in 31 jaar. Kennelijk overleven ze het toch
Speaker 3zonder crisis. Het is zeker een voorbeeld van dat je het langer kunt voorhouden dan je denkt. Maar we moeten ook bij Japan niet te vergeten dat er tegenover die enorme schuldenpositie ook een enorme assetpositie staat. Dus als je gaat netteren dan ziet het er al een stuk anders uit. Er komt meer in de buurt van wat we bij westerse landen zien aan schuld. En in Japan beginnen we wel echt die problemen te voelen... van dat jarenlange beleid van yield curve control. En
Speaker 1wat zijn
Speaker 3die problemen dan? Nou ja, inflatie. Want feitelijk, doordat Japan haar munt laag houdt... exportoverschotten hebben en dat geld recyclen ze... en stoppen ze in allerlei buitenlandse assets, Amerikaanse assets. Zorg voor druk op de yen. Met een lage yen zijn de importen duurder. Dus de inflatie begint echt toe te nemen. Dus ik denk dat Japan ook het geluk heeft, in zekere zin... dat het een enorme homogene samenleving is... waar mensen nog heel erg voor elkaar zorgen en minder snel klagen. En dat wij-gevoel is vrij groot, maar... Als je de
Speaker 3problemen die ze daar hebben, als we die in Europa hadden gehad... dan hadden we al lang op straat gestaan... en hadden we zeker in Frankrijk de boel in de hand gestoken. Dus uiteindelijk denk ik dat het ook daar wel een keer misgaat. Maar zij hebben wat dat betreft een veel hogere pijngrens... en meer een soort van wij-cultus dan wij hier in Europa hebben. Maar ook daar beginnen we echt wel de problemen te zien. Met name door de hoge inflatie en dat mensen er op een gegeven moment... gewoon klaar mee zijn. Dat beleid wat ze hebben is niet houdbaar.
Speaker 2Een extreem lage rente, dan kan je een extreem hoge schuld servicen. En die rente begint nu echt te stijgen. Misschien maar met een paar procentpunt. Maar als je van 0,6 naar 3,6 stijgt, dan is dat natuurlijk... Desastreus. Dat is zes keer zo hoog in de zin van de renteuitgaven. En dat... Je moet dus niet alleen maar denken in optellingen... maar ook in vermenigvuldigingen met zoiets.
Speaker 3In Japan is die rente aan het verhogen... ook om de jentensupporter die echt te zwak werd. Maar dat betekent dus dat Japan feitelijk... Amerikaanse obligaties ook aan het verkopen is. China heeft ook al de helft van haar posities verkocht... over de afgelopen twaalf jaar of zo. Van 1300 miljard uit mijn hoofd naar 650 miljard. Er is echt al een trend wereldwijd om... Dat is ook onderdeel van die multipolaire wereldoorlog.
Speaker 2En daarom is het ook niet alleen maar Japan zijn probleem... maar ook ons en ook Amerika zijn probleem. Want dit heeft dus rechtstreeks ook invloed op aandelenkoersen... en obligatiekoersen. We hebben ook natuurlijk met de yen carry trade ontzettend veel... Amerikaanse equity in
Speaker 1bezit. Dat was volgens mij ook best... met dat briefje Heel
Speaker 3toevallig laat
Speaker 1hij dat 10
Speaker 3miljard of
Speaker 1zo kopen. Even China, daar hadden we het net wel over. Dat haal je altijd aan, Paul, als groot koper van goud. Een belangrijke markt. Waarom... toch nu op korte termijn daalt die prijs... dan als China toch zo dominant is in die markt
Speaker 3Ja, wat ik eerder al beschreef. Je hebt allerlei verschillende actoren in zo'n markt. En vanuit de mijnen komt er in die jaren... een paar duizend ton de markt op. En dat moet worden geabsorbeerd... Nou ja
Speaker 1halveer dat niet in de vier jaar
Speaker 3Nee, dat hebben ze nog niet bedacht in de goudmijnwereld. Stel dat centrale banken daar duizend ton per jaar van kopen op. ETF's in 2015 ook een beetje rond 800 ton. Vanuit retail ook duizend. Vanuit de juwelenbranche, zo kom je een beetje aan het totaalplaatje. Maar als het dan wat afname van vraag is... bijvoorbeeld bij de producenten van sieraden... maar ook bij houders van munt en baren. In Nederland zie je dat niet. Wij doen het dit jaar nog
Speaker 3steeds erg goed. Je had wel manie begin van het jaar... maar onze volumes zijn nog steeds een stuk hoger dan in het verleden. En er wordt meer gekocht dan aan ons verkocht. Maar in andere landen ligt dat wat anders. Met name in Amerika is het een wat zwakkere vraag. Dus zelfs als centrale banken goed blijven kopen... kan het nog steeds zo zijn dat per saldo de prijs daalt. Omdat er relatief veel aanpeldruk is nog
Speaker 1Ja, een cyclus verhaal dus. Goed, we zijn aangekomen in ons rondje onder wereld bij Europa. Dat is dan ook niet een veel rooskleuriger verhaal. Dan kijken we natuurlijk eigenlijk direct naar de Fransen. Waar het op dit moment niet zo goed gaat. Ja, die hebben zich in de kijker
Speaker 2gespeeld.
Speaker 1Niet omdat ze zo goed kunnen voetballen. Kunnen ze wel overigens. Maar hoge rentes, hoge staatsschuld... Dat gaat niet goed.
Speaker 3Misschien omdat ze zo goed kunnen voetballen... kunnen ze ook heel goed dat blikje further
Speaker 1down the road trappen. Dat zijn ze goed tegenwoordig. En Bopé die dat doet. Maar wat zegt dat? Want we hebben het over de debasement trade, over goud en bitcoin. Hoe kijk jij dan naar de Fransen? Want dit roep jij natuurlijk al jaren, Paul. Ja, al 16 jaar. En dan kun je zeggen, ik
Speaker 3roep het al te lang, maar... Dat zegt ze ook weer over een broken clock. Twee keer per dag. Maar uiteindelijk, het blijft mij wel verbazen... dat als je dan DNB-cijfers bekijkt... en dat was ergens vorig jaar uit mijn hoofd... dat er iets van 85 miljard... Euro aan Franse staatsobligaties wordt aangehouden... door pensioenfondsen, banken en ik weet ook zo'n ABP. Ook tientallen miljarden. Voor mij wordt er wel links en rechts wat afgebouwd nu. Maar Frankrijk, de problemen hier, die zien wij natuurlijk al heel lang aankomen. En toch verbaast het
Speaker 3me dan dat partijen die op ons geld passen... toch zo laks zijn als het gaat om investeren in dit soort landen. Want het kan ook ineens goed misgaan en dan... En net als bij Griekenland kun je gewoon een afschrijving gaan zien straks van dit soort schuldposities. In Griekenland moesten ook 40, 50 procent de private investors op een gegeven moment afschrijven. En dat zou je bij Frankrijk natuurlijk ook weer
Speaker 1kunnen
Speaker 3zien. Kun je nagaan wat dat voor ons betekent
Speaker 1Waar ontstaan dan de problemen? Want volgens mij de Franse presidentsverkiezingen komen natuurlijk aan over een maand of vijf. Er zijn twee kandidaten, gekke Henkie I of gekke Henkie II. En de gekke Henkie II, in dit geval die linkse kandidaat... die zegt, we gaan gewoon naar de centrale bank... en alles wordt kwijtgescholden en we zijn uit het probleem Waar lopen we
Speaker 3dan tegenaan? De Franse schuld los je op of door af te schrijven. Dan heb je dus direct pijn, ook als Nederlands pensioenfonds. Of je lost het op door het op te kopen door de ECB. En dat leidt dan tot meer inflatie in de hele eurozone... en heel veel scheve gezichten. En heel veel landen die daar moeilijk over gaan doen. En dat zal in Nederland ook heel slecht vallen. als de ECB straks weer de geldpers aanzet. Maar dat is wel de minst pijnlijke methode. Want een afschrijving, zoals we dat bij Griekenland zagen... private sector involvement... dan heb
Speaker 3je tientallen procent pijn direct. Dat doet pijn bij ook Nederlandse
Speaker 2partijen. Bij Griekenland was dat nog overzichtelijk, min of meer. Bij Frankrijk is het zo groot dat je dat niet even kunt doen. Er is niet genoeg... Dan wordt die obligatie compleet waardeloos. Wie wil dat hebben? Wie wil er ooit nog met Frankrijk zaken doen? Zo'n soort dynamiek krijg je dan. Het lijkt me heel stug dat ze die route kiezen. De meest voor de hand liggende route is toch...
Speaker 2een programma wordt verzonnen met wat technische afkortingen... en dat er niet al te veel mensen doorvragen... en dan wordt er geholpen en ingegrepen. En ik denk dan wel, als je dan toch verwacht dat er wordt ingegrepen... en gesteund en geholpen, ja... dan is het niet zo gek om als pensioenfonds juist Franse obligaties te kopen... als je toch verwacht dat er ingrepen wordt. Dan heb je in de tussentijd tenminste nog een leuk rendement.
Speaker 3Ja, heel speculatief natuurlijk als je op die manier gaat handelen. Ik vraag me af of dat de beleggingsinsteek moet zijn van een pensioenfonds. Maar ik verwacht ook absoluut dat de kans groter is dat er programma's komen. En ik hoop dat ze een beetje creatief zijn. Dit keer met name misschien WTF of zo. Wholesale Trade Finance. Dat ze ons een beetje op die manier nog aan het lachen kunnen maken.
Speaker 1Maar dit is, we dachten natuurlijk jarenlang, Italië. Er zijn ook van die bazooka's ontworpen, toch? Ja, je hebt
Speaker 3het DPI, de Transmission Protection Instrument. Dat stond toen ook wel bekend als To Protect Italy. Nou, dat zou dan nu... Ja, dat zou ik toch voor WTF gaan misschien. World Trade Friends. Maar het feit dat die bazooka's, maar ook oudere bazooka's, zoals OMT... dat die op de plank liggen, dat geeft wat rust aan de markt. Maar ook weer niet zoveel rust dat die... de rentes
Speaker 1onder controle komen.
Speaker 3En de politieke instabiliteit blijft ook nog leven in Frankrijk. Wat je ook nog kan verwachten misschien... is dat houders van die obligaties moeten gaan meedenken... over looptijden en over rentepercentages. En dat ze dan misschien niet hoeven af te schrijven... omdat ze die obligaties niet als markt-to-market op de balans zetten... maar dat ze die gewoon tot het einde van de looptijd op de balans laten staan. Maar dat wel de rentes naar beneden gaan en dat de looptijden oplopen. Zoals bij Griekenland, dat is ook een deel... Daarvan is gebeurd. En op die manier kun je misschien dan politiek soort
Speaker 3van verkopen... ah nee, Nederlandse pensioenbeleggers hoeven zich geen zorgen te maken... want het wordt gewoon nog doorbetaald. Het duurt alleen wat
Speaker 1langer. Je krijgt misschien wat minder, maar geen zorgen. Ja, ja.
Speaker 3Het is ook een vorm van financiële repressie natuurlijk
Speaker 1We krijgen een nieuwe ECB-president. La Carde gaat ermee stoppen. Het zou zomaar kunnen dat het onze eigen Klaas Knot gaat worden. Maakt dat nou veel uit? Volgens mij zit Klaas Knot een beetje aan de Havik-kant. Volgens mij was hij uit de race gestapt
Speaker 3dat ik dat net ergens las. Ik hou het niet u tot u.
Speaker 2Gisteren was er het vermoeden dat hij uit de race zou gaan stappen. Dus het zou best kunnen dat het gebeurt. Ik wil ook debatten voor ECB-presidenten. Dat je zo'n heel
Speaker 1flashy tv-debat krijgt. Dat niemand kijkt, want niemand vindt het interessant boven mij. Wat
Speaker 3Bert
Speaker 1al aangaf
Speaker 3het zijn passagiers
Speaker 1en de
Speaker 3trein is niet besturen. Dus ik vind het een mooie beeldspraak, laten we die erin houden. En Knot heeft al aangegeven, ook richting de Financial Times... dat hij niet zou aarzelen om in te grijpen als het nodig is. Dus de whatever-it-takes-mentaliteit is ook bij Knot aanwezig. kan het niet verkopen aan zijn kinderen of kleinkinderen... dat het systeem under his watch instort. Dus ze zullen het altijd doorrollen... en hopen dat het niet misgaat tijdens hun termijn. En dan geven ze het probleem aan de opvolger. En dan is het probleem net weer wat groter. Het is een aardappel die
Speaker 3het doorgeeft. Alleen die aardappel gaat ontploffen, maar wordt ook nog steeds groter. Het is steeds groter, wordt het de aardappel die het doorgeeft
Speaker 2Met daarbij wel de hoop dat er ergens nog een soort way out is. Een AI of wat dan ook. Ja. Ja, kijk, we kunnen natuurlijk nu allemaal grappen maken over Frankrijk. En dat hebben ze ook zeker verdiend. Maar het is denk ik een brede Europees vraagstuk. Zelfs Duitsland, die heel lang echt aan die 60% heeft
Speaker 1vastgehouden
Speaker 2Die hebben nu ook besloten, we gaan het laten oplopen naar 80%. En de onderbouwing is dan, dat zijn echt investeringen voor de lange termijn. En dat is natuurlijk ook theoretisch prima... om een staatsschuld te laten oplopen voor een investering. Maar het gebeurt wel. En... Dus ja, kun je Frankrijk wat dat betreft... Het is ook een soort caricatuur maken... waarmee we de aandacht afleiden van het grotere probleem. Namelijk de onstopbaarheid van de trein. En door het te reduceren tot...
Speaker 2die Fransen zouden gewoon allemaal wat eerder met pensioen moeten... en dat willen ze niet. Niet
Speaker 1nog
Speaker 2eerder op alfabet. Maar daarmee reduceer
Speaker 1je het eigenlijk tot een caricatuur...
Speaker 2Frankrijk
Speaker 3staat ook bekend om haar hoge snelheidslijn. Dus die trein waar de Frans in zit, gaat nog eens een stuk sneller
Speaker 2In Spanje
Speaker 1zijn ze pas
Speaker 3op elkaar gekeld geloof ik.
Speaker 1Meerdere keren al, zeker dit jaar al. Maar als we dan even naar de rest van Europa kijken... want Bert haalt heel terecht aan... we zitten in een soort beweging naar meer soevereiniteit... op het gebied van defensie, op het gebied van energie. Gaat allemaal geld kosten... En zien jullie dan elders in Europa ook Frankrijk-achtige problemen? Want in Nederland staan we er toch heel goed voor
Speaker 3Nou ja, maar de problemen die we nu hebben in Den Haag... daar hebben we het te weinig over. Maar we hebben ook grotendeels te maken met het feit... dat we ineens richting die 5% aan defensie-uitgaven moeten gaan voldoen. Vrijheidsbijdrage. Ja, maar dat moet ergens van worden betaald. Dus daarom is iedereen naastig op zoek naar dekking. En is dat belastingplan ook zo lastig? Ook in Nederland gaan we gewoon... last hebben de komende jaren van al die extra uitgaves. En omdat we nog steeds heel erg op de knip zitten... zullen we niet veel extra schuld willen bijkrijgen. Maar er
Speaker 3kan ook een omslagpunt komen in Nederland... dat er politici zijn die gaan zeggen... wacht eens eventjes, de rest van Europa zit ook op die trein. Die rijden veel harder. Laten we ook... ook wat harder gaan rijden op onze trein. Want we gaan toch wel crashen. Dan kunnen we nu beter gewoon de pot verteren... en met z'n allen dronken worden in het café... in plaats van dat wij nuchter aan de kant staan... als het gaat om schuld maken.
Speaker 1Ja, en hoe erg is het eigenlijk als wij dan heel braaf... wat is het, 46 procent of zo zei je net... staatsschuld ten opzichte van het BNP... als de rest allemaal op 100, op 80, op 150, weet ik veel... zijn wij dan misschien gewoon gek?
Speaker 2Nou... Het probleem is dat je ook niet makkelijk kunt zeggen... nou ja, dan laten we dat maar even van 45 naar 80 procent oplopen. Nee, maar over een periode van tien jaar. Ja, je moet heel goed uitkijken wat je ermee doet namelijk. Omdat je ook je economie er pijn mee kan doen. Stel dat je dat geld gaat gebruiken bijvoorbeeld om... Graag is benzine voor iedereen. Nou ja, dat zou nog een soort van kunnen. Maar het punt is dat je al snel de inflatie gaat opjagen bijvoorbeeld... Porten gaat zorgen in je land. Dat is nog best wel een lastig proces. Maar ja, op zichzelf is het niet gek dat daar over nagedacht wordt. Je had het net
Speaker 2even over die strategische autonomie. Haalde je aan. Ik denk, het zou ook maar zo eens kunnen... dat daar een soort argumentatie al wordt voorbereid... om straks te kunnen zeggen, ja, we hebben in Europa allemaal... moeten we investeren in die strategische autonomie. Dat is voor onze gezamenlijke defensie, voor onze gezamenlijke grondstoffen... voor onze gezamenlijke energie. Dus het is ook niet meer dan logisch dat we van al die landen... een stukje van de schuld pakken en dat op de balans van de centrale bank zetten. Het is immers een gezamenlijk vraagstuk. Dan gaat er van Nederland wat af en van Frankrijk wat meer af. En dan uiteindelijk zijn al die landen weer... weer vijf of tien jaar gered. Je
Speaker 2moet soms een goed verhaal ook opbouwen. Soms wordt die in de schoot geworven, dan heet het corona... en soms moet je het voorbereidende opbouwen. Maar het zou me niet verbazen als er zoiets gaat gebeuren.
Speaker 3Het is echt een superinteressante discussie over... wat je als Nederland nou strategisch moet doen om je te wapenen... voor die crash op een gegeven moment in zo'n eurozone... En je kan allerlei verschillende theorieën aanhalen. Die koegmetafoor van de rest wordt dronken... laten we ook gaan drinken op die gemeenschappelijke rekening. Het nadeel is dat je dan ook een kater hebt de volgende dag. En je kunt misschien ook ervoor kiezen om niet te drinken. De rest heeft straks een kater en jij niet. Maar als je de metafoor van de tragiek van de meent gebruikt... dan zie je dus dat hun koeien buiten het grazen zijn en jouw
Speaker 3koe sterft. Dan is het argument, ga gewoon meegrazen. Het argument wat Bert zegt van... Maar je gaat ook de inflatie mogelijk op laten lopen in Nederland... omdat we al tegen maximale capaciteit zitten. Maar op het moment dat jij strategische grondstoffen koopt op de pot... goud, olie, dan heb je geen last van extra inflatie... maar ben je wel alvast jezelf aan het beschermen tegen een mogelijke crash. Of allerlei andere componenten. Privaat schulden overnemen. Ja, schulden overnemen of bijvoorbeeld machines kopen. Je kunt allerlei dingen van buiten importeren...
Speaker 3En op de pof. Maar de vraag is even, na een crash... als Nederland wil je natuurlijk ook als een kredietwaardige partij te boek staan. Want als wij na een crash met onze eigen gulden doorgaan... dan wil je niet de paria aan de obligatiemarkt zijn. Dus dat is ook een reden, wat Lex ook vaak noemt, Lex Hoogtuin... van nou, wees voorzichtig met schulden maken... zelfs als de rest wel schulden maakt. Maar als je het argument gebruikt van... oké, maar ik weet nu al dat ik straks bij een crash... enorme vordering heb op land A... dan zou je wel alvast strategisch nu... een schuldig kunnen gaan maken aan hetzelfde land. Dan kun je het gaan afstrepen. Maar wie in het land?
Speaker 3Heb je dan een schuld aan een pensioenfonds in een land? Dus je moet precies kijken welke actoren betrokken zijn. Maar je kunt allerlei slimme dingen bedenken... om jezelf te wapenen tegen straks de treinramp. Maar ik weet dat daar heel weinig over wordt nagedacht. Binnen Den Haag helaas.
Speaker 2Dit is echt een kwestie van langetermijn scenario's maken. Maar je zou ook kunnen zeggen, je zou al een groepje landen kunnen vormen... waarvan je zegt, wij hebben dezelfde manier van naar de wereld kijken. En wij besluiten allemaal om misschien wel een beetje tegen ons eigen belang... in nu wel deftig met de dingen om te gaan. Zodat we naar de treinramp elkaar ook meteen kunnen opzoeken. Iets in die richting. Ik denk
Speaker 1aan Noorwegen bijvoorbeeld
Speaker 2Misschien Duitsland.
Speaker 1We hadden het net even over de periode tot slot van na de Tweede Wereldoorlog. Met Marshallhulp, dat Europa en ook de VS toch een beetje uit die oorlogsschulden zijn gegroeid. Of de schade die de oorlog had veroorzaakt. Nu zou je kunnen zeggen, en de optimisten, onder meer de optimisten van Turing Station. Zeker. Over gezaghebbende programma's gesproken. Luister die podcast. Die zeggen ook wel eens van... als ik deze groei extrapoleer en als het allemaal doorkomt... dan zou je ook
Speaker 1uit de schulden kunnen groeien. Niet dat je dat letterlijk zegt, Bert. Maar dat is de gedachte die ik soms heb bij het luisteren van een podcast. Van, god, dit gaat ons zoveel brengen. kunnen we met AI niet gewoon uit die schulden groeien?
Speaker 2Dan
Speaker 1is het
Speaker 2probleem opgelost. Het is een reëel scenario.
Speaker 1Het is
Speaker 2een plausibel scenario. Een scenario waar je een percentagewaarschijnlijkheid aan kunt koppelen... wat niet te verwaarlozen is. Hoeveel precies, I don't know. Nobody knows. Er is heel goed een route uit te stippelen... naar een situatie dat we hele hoge productiviteitsgroei zien... en uiteindelijk ook hoge economische groei. Alleen, dat gebeurt niet vanzelf. Er moeten een hele hoop dingen allemaal achter elkaar goed gaan... om dat te laten gebeuren. Dus
Speaker 2dat begint met AI-modellen, AI-systemen... die bepaalde capabilities, bepaalde dingen kunnen... Die moeten dan vervolgens door mensen in gebruik genomen worden. Die moeten daarvan gaan kijken. Hoe kan ik met zo'n instrument mijn werk efficiënter doen? Handiger, slimmer, sneller, goedkoper enzovoort. Dat moet dan vervolgens zich verspreiden in het bedrijf. Het hele bedrijf, de hele organisatie moet dat gaan doen. En de organisatie moet zich aanpassen... Aan die instrumenten. Dus je moet je structuur veranderen. Je cultuur veranderen. Rollen veranderen. Mensen
Speaker 2moeten van de een naar de andere plek. Een deel van de mensen moet weg. Dan kan één bedrijf misschien meer winst gaan maken. Good for them. Maar dan moet het nog naar de hele economie. Dat moet zich dan nog verspreiden door de hele economie heen. En dat vereist dat er mobiliteit ontstaat van mensen en middelen. Van kapitaal, van arbeidskrachten. Dus dat vereist stelselwijzigingen, een bepaalde dynamiek in een economie... En pas als je dat allemaal doet. Dan kan het zich vertalen. Dan kan de capabilities van die modellen.
Speaker 2Zich uiteindelijk vertalen in economische groei. En dat gaat niet vanzelf. Dat is niet een kwestie van. Die modellen kunnen veel. Dus je krijgt economische groei. En daar zit. Dan noemen we het verschil tussen. De capabilities adoption en diffusion. We hebben het ook al over diffusion of technology. Diffusie gaat niet vanzelf. Dat duurt soms ook decennia. Omdat mensen zeggen. Not all night long. Ik vind het wel prima zoals het nu gaat. Ik vind AI stom We gaan echt niet veranderen. Maar het kan ook te
Speaker 2maken met wetgeving. Als je in Nederland gewoon mensen niet kunt ontslaan... en wat je dan krijgt is een ongelijkheid tussen een snel groeiend bedrijf... die kan wel profiteren, want in plaats van dat ze twintig mensen aannemen... nemen ze er nul aan. En een stabiel bedrijf kan niet profiteren... want die moeten die twintig mensen ontslaan. Maar dat kunnen ze niet, want dat mogen ze niet. Of het is te duur. Geloof jij hierin tot slot, Paul
Speaker 1Want jij bent toch... Ik zou je niet negatiever noemen met een negatiever wereldbeeld. Je bent een positief mens. Nou,
Speaker 3een paar dingen. Op lange termijn ben ik het helemaal eens met Bert. En misschien gaan we zelfs naar een wereld toe zoals Elon Musk omschrijft... waar ineens meer geld nodig is omdat er zoveel abundance is. Maar op korte termijn, en ik merk het als ondernemer zelf ook... ik heb bijna veertig man in dienst en we gebruiken AI meer en meer en meer. En ik zie productiviteitsverbetering en we kunnen sneller software schrijven... we kunnen makkelijker onze marketingcampagnes draaien. Maar het leidt ook tot heel veel extra werk en heel veel andere dingen... waar we rekening mee moeten houden. Dus de productiviteit of capaciteitsverbeteringen die ik verwacht, komen er wel.
Speaker 3Maar dat gaat best wel wat jaartjes duren. Ook zoals de Amerikanen zeggen, where the rubber meets the road. In de praktijk ga je tegen allerlei dingen aanlopen. Tekort aan chips, tekort aan elektriciteit, wetgeving, al dat soort zaken. Dus het gaat leiden tot... Frictie. Ja, frictie. Het gaat leiden tot veel meer output. Maar ik denk dat dat best lang gaat duren. En in de tussentijd hebben we wel de trein die we net beschreven, die gewoon doorrijdt. Dus... Er is ook nog een soort haast eigenlijk
Speaker 1hierbij.
Speaker 3Ja, absoluut. Er is een haast omdat er een wetloopgaande is tussen de VS en China. Dat is een aspect dat voor haast zorgt. En ook omdat men zoekt naar die bevrijding voor het mogelijke treinongeluk. Men zoekt een manier om die muur weg te halen en oneindig veel meer rails toe te voegen. En ik denk dat dat met AI niet op tijd komt. En dus dat we eerst een behoorlijke crash gaan meemaken... en dat kan ook zijn, de waarderingen die instorten van AI-bedrijven... want ik geloof niet
Speaker 3zo in die anthropic en open AI-waarderingen. Ik denk dat de concurrentie vanuit China straks met die modellen... enorm negatief gaat uitpakken op dat soort bedrijven. Dan kun je beter in hyperscalers investeren dan echt puur in de AI-labs. Maar dat terzijde... Ik denk dat we eerst een financiële correctie op de markten gaan zien. En weer flink die debasement trade die gaat toenemen. Voordat we echt die enorme wijdverspreide verbeteringen gaan meemaken. Als bedrijfsleven en als wereld als gevolg
Speaker 3van AI.
Speaker 2Het zijn eigenlijk twee verschillende vraagstukken. Hoe manifesteert het zich op de financiële markten? En dus in je beleggingsportefeuille. En hoe manifesteert het zich in de reële economie? En dan kijk je naar productiviteit en economische groei. En die twee kunnen ook nog uit elkaar lopen. Je kunt best meemaken dat je allerlei economisch groei en voordeel ziet. Terwijl de waardering van de AI-labs crasht.
Speaker 3Ja, zo staat het. tijdens de dotcom-crisis natuurlijk. Dat is eigenlijk echt al de effecten van internet, terwijl er een flinke
Speaker 2correctie kwam op de beurs. Of de railway build-out en zo. Dat zijn eigenlijk nog weer twee verschillende vraagstukken. Maar ik ben het met je eens van het is best wel spannend als je kijkt van hoe zou die economische groei zich kunnen gaan ontwikkelen vanuit AI, dan die tijdslijn is wel zodanig lang vanwege de frictie, de fysieke wereld, die diffusion die gewoon tijd kost, dat je niet kunt zeggen van dit is een gegarandeerd oplossing voor onze treinramp. Want het idee van economische groei is dat je dus de
Speaker 2snelheid van de trein weer terug laat lopen. Omdat De schuld eigenlijk kleiner wordt
Speaker 3ten opzichte van
Speaker 2je economie. Dus tot op een gegeven moment die trein weer zo langzaam rijdt... dat die weer bestuurbaar is geworden. Dat is natuurlijk het idee. Maar dat kost tijd. Dat gaat niet om de vraag wanneer hebben we krachtige AI... maar dat gaat om de vraag wanneer uiteindelijk groeit die economie. En die twee zijn wel een beetje met elkaar in concurrentie. Dus
Speaker 1is er een soort haast erbij geboden, want die trein versnelt. Dat is problematisch. En dan zie je eigenlijk op dit moment in veel gebieden in de wereld... Nederland ook... Politieke verdeeldheid eigenlijk op het niveau van... in Nederland gaat het dan helemaal om kwartjes, spreekwoordelijk. Terwijl er hele grote vraagstukken zijn. AI is zo'n voorbeeld. Laurens Asser werd uitgelachen toen hij erover begon in de Tweede Kamer. dat we daar eigenlijk over zouden moeten praten. Misschien wel. Eens. Over hoe we
Speaker 1dat gaan integreren
Speaker 2in onze samenleving en niet. Nou, ik had het vorige week en de week ervoor... hebben we het weer heel veel gehad over het belastingplan... en over de wet werkelijk rendement. En daar draag ik ook aan bij. Ik ben blij dat we het woord box 3 niet hebben genoemd. Nee, die staat ook niet te vinden in de transcriptie straks.
Speaker 1O,
Speaker 2jawel, jij hebt het nu gezegd. Maar ik ging vrijdag een rondje rennen en toen dacht ik ook... Je moet het eigenlijk over belangrijke dingen
Speaker 1hebben. Ik
Speaker 2keek zo
Speaker 1naar de zon.
Speaker 2Waarom hebben we het niet gewoon over de belangrijke dingen? Zoals inderdaad, hoe gaan wij ons verhouden tot AI? Ook als
Speaker 3land. De focus ligt iedere keer op de taart verdelen... en niet het groter maken van die taart. En dat is zonde. Je zou, na het als Nederland, toch echt een ministerie hebben... gericht op innovatie en AI-tech. En dat ontbreekt natuurlijk.
Speaker 1Goed, tijd voor belangrijke dingen dus. Zoals wat we zometeen gaan lunchen. Dat betekent dat we aan het eind van deze podcast zijn beland. Dank aan mijn gasten slash co-host. Het loopt een beetje door elkaar. Maakt helemaal niet uit. Paul Buitenkamer, rechterhand. Managing Director bij Holland Gold. Gezaghemmede YouTube kanaal, ga dat zien. Bert Slachter, analist bij kennisplatform Bitcoin Alpha. Gezaghemmede nieuwsbrief slash website. Ga dat bekijken. En vergeet deze Cryptocast vooral niet te delen met je volgers op X. Gebruik dan de mention at CryptocastNL. Laat een mooie review en reactie achter op Spotify. En like, comment en subscribe
Speaker 1op YouTube. Tot volgende week
Speaker 2Cryptocast wordt mede mogelijk gemaakt door Bitfavo. De crypto exchange van Nederland.
Bitcoin staat op 63.500 dollar, zo’n 15 procent lager dan vorige week. Vooral in het weekend ging het hard: zonder duidelijke aanleiding leken bitcoinbezitters te kapituleren, met een dieptepunt van 61.000 dollar....
Bitcoin kreeg de afgelopen week flinke klappen. In een week tijd daalde de koers bijna 14 procent, tot zo'n 64.000 dollar. Een duidelijke aanleiding lijkt er niet te zijn. Op sociale media reageerden veel beleggers...
Bitcoin staat er deze week een stuk minder goed voor dan de aandelenmarkten. Vorige week, net na de Amerikaanse midterms, stond de koers nog rond 80.000 dollar. Nu is dat zo’n 73.500 dollar, omgerekend ruim 66.000 euro...
Over de aflevering Vorige week was het weer tijd voor Bitcoin Amsterdam, het jaarlijkse bitcoinevenement in de Sugar Factory in Halfweg. Jos Lazet van Blockrise was erbij en hostte twee panels. Ondanks de bearmarkt was...
Over de aflevering De Democraten hebben de Amerikaanse midtermverkiezingen ruim gewonnen. Wat betekent dat voor de cryptosector? President Trump noemde zichzelf jarenlang de cryptopresident en beloofde van de Verenigde...